MIKROREGIONALIZACUA GEOGRAFSKO-TURISTI�KOG PROSTORA

ULCINJSKE OP�TINE
Maksut D�. Had�ibrahimovi�

IZVLECEK UDK 911:796.5(497.16 "Ulcinj")

Obravnavana so nekatera izhodi��a mikroregionalizacije s turisti�ne-
ga vidika ter predstavljena podrobna regionalizacija uljcinskega obmo�ja,
predvsem na osnovi morfolo�kih potez.

ABSTRACT UDC 911:796. 5(497.16 "Ulcinj")

REGIONALIZATIOK OF THE RECREATIONAL AREAS OF THE
COMMUNE ULCINJ

The article deals with some basic elements of micro-regionalization
from turistic point of view and gives a detailed regionalization of Ulcinj
area, especialljr on the basis of morphological features.

Uvod

RazliCitosti unutar geografskog prostora ulcinjske opt�ine omoguCuju nje-
govo regionalizovanje, tj. izdvajanje prostornih cjelina-regija (mikrore-
gija). Mikroregionalizacija se vr�i na osnovu kvalitativnih razlika med�u
�iniocima prostora i elementima geografske sredine. Osnovni je �inilac
mikroregionalizacije morfologije topografske povr�ine, dok drugi elemen-
ti geografske sredine (litolo�ki sastav, podzemne i povr�inske vode, pe-
dolo�ki pokriva�, vegetacija i drugo) prestavljaju modifikuju�e elemente iz-
dvojenih cjelina. Posebno primenljiv metod ocjene sredine jeste bonitacija.

Prilikom mikroregionalizacije prostora presudan �inilac izdvajanja mikro-
regija jeste merfologija terena, odnosno oblik topografske povr�ine tih
izdvojenih cjelina. Mikroregije za potrebe rekreacije i odmora, tj. za
turisti�ke potrebe, izdvajaju se na osnovu zna�ajnih karakteristika pejsa�a
(predjela) u cjelini, klimatska svojstva mikroregije, �umski fond, kvali-
tet povr�inskih voda i drugo.

* Prof., 85360 Ulcinj, dazima Resulbegovi�a 51.

- 181 -

M.D�. Had�ibrahimovi�_Mikroregionalizacija .. .

- 182 -

Turisti�ke mikroregije ne mogu se diferencirati na bazi jednog odred �e-
nog kriterijuma ve� treba izvr�iti malizu elemenata, motiva i funkcija
ove slo�ene dni�tveno-ekonomske pojave.

Tipovi geografsko-turisti�kih mikroregija

U ulcinskoj op�tini prema motivskoj fizionomiji razlikujemo tri osnovna
tipa turisti�kih regija odnosno mikroregija: prirodne, antropogene i kom-
pleksne. Prirodne mikroregije mogu biti primorske (obalske i ostrvske)
i kontinentalne (planinske i jezerske). U antropogenim mikroregijama ove
op�tine dominiraju istoimeni motivi (spomenici i naselja) dok su kod
kompleksnih zastupljeni i prirodni i antropogeni motivi.

S obzriom da se regije dijele i prema stepenu razvoja (potencijalne,
afirmisane i razvijene), u ovom radu bi�e rije�i samo o regijama prema
motivskoj fizionomiji.

Prirodne ge ogra f s k o-tu r i s t i � ke mikroregije

Ulcinjsko Primorje obuhvata obalsku zonu Jadrana od rta Starog Ulcinja
na sjverozapadu do u��a Bojane na jugoistoku. Uski obalski pojas obuhva-
ta i primorske strane planina Belvedera, Rado�a, Mavrijana, Mendre, Bi-
jele Gore, Pinje�a, Mo�ure, Brinjske Gore i Rumije. Ulcinjsko Primorje
od planinskog zaled�a je odvojeno strmim stranama i odsecima primorskih
planina, koje se di�u u neposrednoj bli�ini obale. Otuda je ulcinjsko Pri-
morje u sjeverozapadnom dijelu usko, prosje�no u �irini od 2 do 3 km, a
jugoisto�no od Ulcinja (Ulcinjsko, Zogajsko i �tojsko polje) Primorje je
ne�to �ire, i preko 10 km.

Obalska zona ulcinjskog Primorja je visoka i izgrad�ena od kre�njaka iza
kojih se nalazi fli�na zona. Abrazija je mjestimi�no probila klifove i pre-
ko 50 m �iroku kre�nja�ku barijeru i za�la u fli�nu zonu iza kre�njaka.
Po�to je fli� mek�i i lak�e se abradira, u njemu su stvoreni polukru�ni
zatoni sa kreCnja�kim rtovima na krilima i niskim pjeskovitim zalima u
zaled�u.

M.D�. Had�iiarahimovi� _Mikroregionalizacija ...

- 183 -

Primorska ge ogr af s k o-tur i s t i � ka mikroregija

Ulcinjska obala sastoji se od mek�ih i �vrstih stijena, te je selektiv-
nem abrazijom izgrad�ena liazup�ana obala. Klinasti zatoni u mek�im
stijenama uvla�e se izmed�u rtova od otpornijih stijena. Zatoni su posta-
li abrazijom u mekim stijenama, a izmed�u njih su poluostrvski rtovi
od kre�njaka ili silikatnih stijena. U mekim fli�nim stijenama razvile
su se i primorske zaravni; Ulcinjsko polje sa Zogajskim jezerom(blatom)
i Anamalsko-Vladimirsko polje sa �askim jezerom.

Obalska linija mora mijenjala je polo�aj tokom minulih geolo�kih vreme-
na, a naro�ito tokom najmlad�eg geolo�kog razdoblja-pleistocena. U
eocenu Jadransko more je pokrivalo sadaSnje Primorje (fli�ne naslage iz-
med�u kre�njaka). Spu�tanje Jadranske kao i ulcinjske obale obavljalo se
tokom cijelog kvartara i jo� traje. Potopljena pribre�na serija (terase,
klifovi, talasne pe�ine) potvrd�uje brzo spu�tanje jadranske obale. Ulcinj-
ska kao i Jadranska obala je po porijeklu tektonsko ingresiona, kod koje
je potopljeno nabrano zemlji�te.

Obalsku zonu �ine abrazione i akumulativne forme (klifovi, ostrva, ostr-
vica, hridi, grebeni, polukru�ni zatoni i zalivi, �ala), koja imaju pose-
ban zna�aj za turizam.

Od 32,7 km ukupne obale na kltfove otpada 14,6 km, a na obalu upotreb-
Ijivu za kupanje i helioterapiju 18,1 km (Had�ibrahimovi�, 1984). Mikro-
regionalizacija za potrebe planiranja u prostoru i ured�enja prostora pod-
razumijeva dva osnovna aspekta:

a) podjelu geografskog prostora na cjeline (regije),

b) ocjenu (kvalitativnu i kvantitativnu) tih izdvojenih cjelina, s obzirom
na namjenu te prevedene mikroregionalizacije, tj. prema namjeni is-
tra�ivanja konkretne geografske sredine (Lje�evi�, 1981).

Za geografske cjeline V. Rogi� tvrdi, da predstavljaju "makroreljefno ho-
mogene prirodnogeografske komplekse, bez obzira na cesto znata« uDuUue-

�M.D�. Had�ibrahimovi�_Mikroregionalizacija . ..

Ovakva podjela prostora ulcinjske op�tine na posebne cjeline zasnovana je
na morfologiji. Geografski prostor mo�e se podjeliti i na osnovu etni�kih
svojstava, kao i ekonomskih odnosi, ali je to nepotpuna regionalizacija,
sem ako se ove podjele ne baziraju na morfologiji terena.

I manje jedinice geografskog prostora se mogu podjeliti na sli�an na�in.
Ta detaljna regionalizacija ili mikroregionalizacija primjenjuje se u de-
taljnim planovima ured�enja prostora.

Primjer regionalizacije, primjenjeni za naredne morfolo�ke termine kod
kontinentalne prirodne mikroregije (planinske, jezerske i banjske):

- 184 -

nje razlike klimatski odred�enih ekolo�kih prilika, vrlo relevantnih za
pejsa�nu fizionomiji" (Rogi�, 1973).

U okvinj primorske obalske mikroregije odnosno cjeline izdvajaju se
abrazione i akumulativne forme.

Primjer regionalizacije, primjenjene za slijede�e morfolo�ke termine u
okviru primorske (obalske i ostrvske) prirodne mikroregije:

Morfolo�ki termin Toponimi

1. Obala, zalivi: Kru�e (Stari Ulcinj), Vu�ja Jama, Valdanos,

Velika, Liman, Bashbylyk, Xhemiles, Rei-
met, Lam§s, Maslinjaka (UllishtSs), Ulcinj-
ski, Milena

2. Rtovi: Stari Ulcinj, Rep, Mendra, Debeli, Barjak

(Punta e Nuradinit), Suka (Ratislava), D�eran

3. Ostrva: Stari Ulcinj, Ada (Vada)

4. Hridi: Veliki i Mali Kamen (Limanski zaliv), D�e-

Dlferenciranje turisti�ko-prostornih jedinica predstavlja putokaz za adek-
vatnu valorlzaciju, kao i za programiranje turisti�ke izgradnje. Turisti�-
ka mikroregionalizacija op�tine Ulcinj, zbog njenih specifi�nih orograf-
skih, klimatskih, hidrografskih i drugih uslova, veoma je slo�ena.

Morfolo�ki termin

Toponimi

Bojane, Med�ure�a, Velike B�rdhele, Male
Bgrdhele, Bratice

�asko, Zogajsko

Ulcinjsko, �tojsko, Zogajsko, Brinjsko, Ana-
malsko, Vladimirsko, Fraskanjelsko, Suko-
binsko, Ljukaj

4. Izvori sumporne vode: Podno�je Pinje�a, Zaliv Porto-Milena, Zaliv

Liman, Podno�je Mendre, Zaliv Valdanos

1. Re�ne doline:

2. Jezera:

3. Polja:

Detaljna regionalizacija ili mikroregionalizacija primenjuje se u detaljnim
planovima ured�enja prostora. Potreba diferenciranja svih tiiristi�ko-pro-
stornih jedinica na teritoriji op�tine Ulcinj od najmanje (lokalitet), do
najve�e (region-mikroegion), javila se u izradi Prostornog plana, odnos-
no reviziji generalnog urbanisti�kog plana Ulcinja (predlog plana).

Svi navedeni elementi: morfolo�ki termini i toponimi kod kontinentalne
prirodne mikroregionalizacije, kao i u okviru primorske mikroregionali-
zacije, posledica su morfologije terena i imaju modificiraju�u ulogu pri
ocenama pojedinih mikroregija.

Kod ve� navedenih turisti�ko-geografskih mikroregija op�tine Ulcinj, je-
dan od zadataka prostornog planiranja je problem daljeg diferenciranja

- 185 -

M.D�. Had�ibrahimovi�_ Mikroregionalizacija . . .

- 186 -

manjih teritorijalnih celina. Radi se o individualizaciji i korelativnom
razvoju vi�e turisti�kih lokaliteta i pravaca u okvirima neke teritorija.
Ine celine. To je veoma prakti�no pitanje, naro�ito kada se radi o da-
vanju prioriteta u turisti�koj izgradnji.

Literatura :

Had�ibrahimovi�, M.D�., 1984, Pla�e na ulcinjskom Primorju, Globus
16, Beograd, �t. 15-16, s. 102-105.

LjeSevi�, M. ,1981, Mikroregionalizacija i ocena elemenata �ivotne sre-
dine za potrebe planiranja u prostoru. Glasnik Republi�kog zavoda
za za�titu prirode i Prirodnja�kog muzeja u Titogradu 14, Tito-
grad, s.227-246.

Rogi�, V., 1973, Regionalizacija Jugoslavije. Geografski glasnik 35,
Zagreb, s. 13-28.

EINE TOURISTISCH-GEOGRAPHISCHE REGIONALISIERUNG DER
GEMEINDE ULCINJ

Ulcinj, die sudlichst gelegene Stadt an der jugoslawischen Kuste, ist
eine der schonsten tourjstischen Zentern an der Adria. Die Stadt liegt
an herrlichen immergriinen BerghSngen, an einem Kiistenstreifen von
uber 32,7 km, wovon 24 km herrliche SandstrSnde sind. Somit zahlen
sie zu den schonsten und einzigartigsten in Europa.

Am Ende dieses Strandes liegt der Fluss Bojana der sich in seiner

Miindung in eine Delta verzweigt. Dazwischen liegt die Insel-Ada, welche
2

mit ihrer 5,4 km FlSche, einzigartig an der Adria ist.

Dank seinem wohltuenden milden Mittelmeer-klima mit uber 217 sonnigen
Tagen jShrlich, 7,6 Sonnenstunden durchschnittlich im einen Tage und
dank seinen schSnen SandstrSnden bietet Ulcinj die Badesaison von April
bis November und wird von Jahr zu Jahr von immer mehr Touristen aus
der ganzen Welt besucht.