■?YO

/

Hoc Volumen Hace Continet.

Ifocrads Orado De Laudibus Helenae e gracco In
Latinom I radučta loanne Petro Lucenfe Interprete.

Tabula Herodoti In Litterarum Ordincm Rcdadbu

Herodoti Halicarnaflei Libri Nouem e Gracco
In LatinumTradu&i Laurentio Valleafe interprete.

I

fSOCHATlS ORATIO

ifoctatis Oratio DeLaudibusHelenaeegraecc In
LatinumTraduda ioanne Petro Lucenfe Interprete

Nonnulli funt č[ magnopc fefe effemtf/ dere abfurda &  ieredibtli tnediccrit' peffntdi
cere;Si cofenuerutaiis dicentcs fieri n poffemt falfd dicatneoi cotradiri pofle nec debet
duas de reba cotrariis iterfe crones habern Alii uero difputac Ibrtitudmeifapli jufbitia
dnu SfiideetidAlit uero oes opam i horu cotetioe cofumut;qnihiI prcfurSed h is tn
tnoiefte fut q eis adhaderut. Ego uero fi hac dieedi curiofitate mo extiti£fe aiaduertere
Si haciuentoru nouitate gionari no tantope eos admirer.Nuc at qs adeo tardus eft: g
ndciatpro agora Si caeteros fophiftas;q temporibus illis £ oruerunt; & haec & his lon^
ge difficiliara feripta Si monumenta nobis rdiqffe. Q_ui$„n«Gorgia feontinu fupauc
rit;qaufus eft dicac nihileoru^funt eff e;aut zen one q eadc Si fieri pofle; Si rutfus no
pofieondere conatusefhaut Meiifuq cuinumerabsleslmtres Si natura infinitehcc
orane fdlicet unu dle demfationibus pbare no timuit, Attame cu illi plane onderint
'faciie effe de quo quis pponere uoluerit falfa or one haud difficulter 'meniti  pofie; tn
ab ioco no difcedut;quos oportuinhac fupftitioe abiečb t quse uerbis refcllcre poffe fc
diUimulat;rebusatip£s faciie refutat fdlicet ueritateiequš;Si in hisaftioibus quasift
tiita;Si i Re P,adhiberaus;difciputos exercere Si lffitueremtha^re^pentia cofeque
rent;atqnliud aiaduertere loge meiius ee de rebus uriiifcus mediocriter cpiafr q de iis
cj nuilo ufui funt certifTima fdam tencreiSi paulo 1 rebus magnis exceilere q m paruis
Si ad uita mhil ptinetibus praeftare.Sed curat uideiicet nihil nifs ut fiat ex iunioribus
f ocupietes ■ Poceft aut ea quaein differedo pofita e pfcia id effscere. Na q res pprias nec
eomunes aut pubiicas curat hac litigadi ratioe maxime delečtatur q nec una quidead
rem utilis repitur;fed illis qde qui id actatis fut faciie ign ofci potefbfi tali aio funt praedi
ti.Oes.n. oibus in rebus ad ea quat funt admirabiiia Si exceiletia eode mo affiduntur.
His at dodrinse Si iflitutionis uindicatoribus maxime fuccefendu eft. Accufant.n.fi q
in cotrahedjs rebus queq decipiutmec ur u n tur rone Jpfigrauiora <|iili Si iniufticra fa
ciunt.iiii.n.aliencsdano affiduntni etiacofuetudineeoiundis maximenocet*Tatcpe
re uero hanc metiendi tonem auxi£fe uideturmt nonulli iam eos his ronibus locuple/
catos itucntesfcribere audeant;mendicoijt 8i exulu uita potiore effe Si admirabilicre
q caeteroijt hoium:eoq ututur argumetotfi de malis rebus dicere peffunt de puichns
acbonis copiofiuf<| diduros dfe.Mihi uero oium ridiculofsSimuee uidetur eos hac
pfuadedi rone <|rere;fed re$t ciuiiiu pitos iis ronibus ondere ue!!e;cu ex his qute j>£ \t&
tur faciie dignofd ac demrari poffit.Na q ui de fapietia ambigut Si fophiftas a fe afferut
n o in hisqab aliis graccis negligutunfed in quibus oeshabetaduerfarios excellere co/
ueniaSipriuatis hoibuseflfe meiiores.Nuc atfimile quiddamihi facere usdet ut fiqs
fe oibus athl&tis anteferret atq eo defcederet quo defcededu alius exiftimaret nemo*
Ni quis oium nifi mete captus (it  peftes Si calamitateslaudare aggr ediatunfed nimi/
rum propter imbecillitatem eocofugiunt;Si enim una efttaliumferipto^! uia aeratio
quam ne^inuenire neqiaddifcere;neqimitari faciie efl.

Comunesit Sipbabiles Si iis nris fimiles of ones p mukaš fp?s ac tf a qd,fficulterpcf
pipoffutSilueniu-: SidicudSi eo hnt difficiliore cofuetudine quo grauiter Si caoi'
gtiitate!oq^gamlari Siferio dfeq(ocarilaboriofiusexiftiat;cubqde rei maximuidf !

DELAVDIBVS HELENAE

gnu cft.cj co^ qui bombilios Si Tales Si alia eiufde generis Iaudare uoluefuntmemine
unq defecit oro. Q_ui uero de bonis:aut pulchrisjauc uirtutepracftatibus aggrefii Tut
parem rebus ipfis or onem excogitare no potuerunt.Non cft.n.eiufdemetis Siinge/
niide utrifqj rebus ;p dignitate dicere.S ed pua uerbis jfacilc uincutur: £ftantiu uerb?s
magnitudo difTkulter attigitlAc de iis qdeqiliufh-iora fut raro iueft'qdab aliisprius
dičtu no fuerit.De iis aut cj tenuiora Si humiliorafutqdcuqj diseris ppriu id eac tuu*
Q^uo jfit ut cu qde Helena fcripferit cx oiba q bn diccrc aliqd uoluetut potiffimu lan
de.*Si ea muliere maxiecomedare uoluerit;q SigeneteSipulchritudie Sigloria ma/
gnope cxcelluit; qqua n nihil eu pteriffe uideaff.aicit.n.helcn«fe laudatione fcripiifle
Ted dejfefione potius eoiji q ab ea gefta ce meoratur Iris madafTe rnihi uidetur q qde n
eiufde generis nec cifde de rebus hr orcded olodiuerfa exiftimada e.Ea.n.defčdimus
q liuriae culpafubft:inet;Q^u« uero aliquo boni genere pccliut Iaudaus.Sed ne qdem
qc?oium facillimu eftfacereuidearaliosrepr«hedes:Sinihil meo^t pferes his emif/
fis qu« abaiiis dičtifut hac ipfa de muliere ia diccrc aggrediar* Ac prfcipiu oronis me«
faciam ipfius imtiu generis.

3Na cu luppiter mukos feideospcreafTet;huiufce folu mulieris pr phiberi uoluit Cu<p
Isedasfiiios Si Alemene natos fmgulariftudio pfequeretuneo pluris Helena q Hercu
le feciuut cu huierobur acuirisdcdiffet:q ui qda Si Ipreffioe caeteros oes luparet:huic
Uni pukhritudine tribuerittcui pfečlo robur ac uires caedut Si eius ipio fubiguntur:
cuqi illud fciret fpledore Si gloria no quiefcedo:fed agedo ac bellado coparari folere nec
eoi }i  mo corpora i deos rercrerejfed nome Si farna imortale rciiquere flatutffet: hu/
ius quide laboribus referta ee uoluit illius at cofpicua Si iliuft:re:8i de q multi iter Te co
ted ere t n atura formatp copo fuit.Primus.n .ol um thefeus «geo pr e habitustreuera
Neptuo fatus Helena cu uidiffet nodu itegra «tate flcretejfea forma Si pulchritudie
caetcras fupate tatopeilliusfpecie captus eft alios uicere affuetusmt cu hic patria maxi
ma haberet.*8iregnufirmi{Ttmu uiuerefibi no exiftimas neq* jJfetibus bcnis eecote/
tujfiillius neceffitudie Si coiu&ioe caredu effet,Pofl:q muliere ab his qua^ \  potefla/
te erattobtinere no potuit:q> astate fili« Si Apollinis oraculu expečtare decreuerat cotč
pto ipio Tyndari;Si caftoristac pollucis uiribus oibusdeniqi:cafibus atcjjpiculis lac«/
demoeneglečbsjuieorreptaad Aphidnaagriatticideportauerif:tatu 9 piritoo.*quihu
ius rapinae pticeps fuerat fe debere exiftiauit.Vt cu louts Si Cereris filia uxore ducere
uelletiSi Thefeuadinferosdeuocaret.Vbicofilio abipfoThefeodeterrerino potuit:
pofito anteoculos perieulojatt^ certiffima calamitate propofita:tamen ilium fequi no
recufauerit hanc illi mutuam operam debere fe putans nihi! non fufcipere quod piri/
thoofuifTetinuičtum^illead iniuriam fccius extitiffet recordatus * Q iiodfris a
quo haecadafuiffe memoranrununus demultis extitiffeftac nonmaximus quidem
uiraclonge prmcepsmondumperfpicuumeffet:urrumorationemca laus Helen«;
an potius thefei accufatio contineretur,Nuncautcmc«teros qui ab hominibuseonv
probantur iueniemus alium alia laude carere:huic fortitudincm hac uirtutem defuif
fe;huncfapientiamderyderaffe:a!iummodefti«commendattonepriuammdTe.Huic
autem omnino nihil defuiffe:quod ad perfečhm exomniparte confumatamcp uirtu
tem pertinferettVidetur autem pluribus dehocuiro efledirendum. Hancenim ego
miximamfidemHelenamlaudafeuolentibus.accertifijmam prcbationem effear^
bicronfj eos qui mulierem adamauerunt.*atquc admirati fun t c«ter's hominibus daj

A ii

SOCRAT IS ORATIO

tiores tl  admirabiliorcs fuiffe oftenderimus.Nam quae nofiris temporibus u  noflra
memoria faita funtmoflra opintoe a c iudtcio ea lure diker nimtis. De rebus ucro adco
uemitjsacpnfds eorum qm tum prudentes effenntemporibus ilbs extiterunt:iudici
umfententiamqsfequidebemus,Habeo igitur de ihefeo qucduenjfl;mum pulcher/
rimumcg poffumdicere;q> cum sequali Herculi fuiftetgloriarerumgeftarum cum il,
lo aelaudecertauit. Non enim eifdem modo airrus fe infttux«unt: & cede m telo//
rum genere ornati fuere:fed genere če confanguinitate digna fetuti'; fimilibus qucqj
ftudiis & exercitationibus ufi fuiffe reperiuntur ♦ Ex fratribus'enim procreati ex
Neptuno ille;hic ex loue germanaquoque ftudia &affiniainftituta tenuerunt. Soli
enim omnium qui ante fe fuerunc propugnatores fe uitce heminum fe praeftitci unt.
Accidit autem ut aker maiora ti  iiluftrioia:alter uero utiliora & uniuerfis gentibus co
iunftiora periculafuftineret, Huic enim Euriftheus imperauit; tl  bcues ex erithea
propulfas abigere;6i hefperidum mala deportare: Si eerberum ab inf eris deducere;&
alios eiufdem generis labores iniunxittqui non tam aliis emolumenn m ti  utilitatcnt
cjpericulum ei & peftemallaturiuiderentuuThefeus autemfuicom >os achberea po
tiJfimum certamina delegitiex quibus aut graecorum aut patrih ben efačtor tl  confer
uator erat exiftimandus:& tuarum a Neptunnoimmiffurmagrum attieum uaftan/
tem:quem uniuerfi excipere ncnaudebanufoius omnium cum in poteftatem rede/
giffet niagno metu acdifficultateciues fucS&colonosliberauitJPcfleacum lapithis
tl  exerciru aduerfus centauros dučlo hominum genus Bsforme;quj non folum cele
ritatctfed robore ac uiribus cacteros hemines fuperabant? ti  urbes par tim dirip ebant
partim direpturi uidebantur:quibus interitum direptionemq minabantur. his prae/
iio fuperatisinfolentiam eorum contume]iamq» repref!k:at:<pconuertit:ita baud mul
to poft omnium illorum ftirpeac genus fuftubt.eodeteporemoflruillud \  cref a enu
tritu fufceptu uero ex pafiphae SoIiS f iliajcui oraculo Apollinis ciuitas atheniefiu quot
annis biffepte puerosiiberos totius muk tudinis tributu mictebat;quoscu ad fniufta
& manifefH morte abduci uidiffet:& adhuc fpirantes ti  uiuos quadflibus ti  fuo^ la/
chrim is lugerhitagrauiter tulit tanta indignatione animi comotus efbut honefte mo
ri qturpiter uiuerefatius effe duxeritifieius ciuitatisprincipatu teneret;quaeta fune/
brc taqj miferandum tributum hoftibus tl  inimicis pederecogereturdtaep naue pro
feftus tl  monftro ex tauro hominetp compofito ecnfilio atq animo fuperatoliberos
ex faucibusminotauri propemodu euulfos tl  cenferuatos parentibus reftituitt&ci

uitateiniufliffima SiacerbiffimaferuituteuidicauitJuteiufmodiimperioquod u ix  ef

fugi poffe uidebatunamplius non obternperaret,Naqj de thefeo dicere aggtcffust  ue
reor interim multas ab eo res fortiffime ac prudentiffime geftas filen tio  pr^terire: fi
Scyronis:Cercionfe &aliorumfceIcratiff/morum hominu improbitate rmpietatecp
minime propofuerim. O^uibus cu thefeus congreffus mukis ac maximis caiamitati/
busgraeciamliberauft«Sed meiamlongeprouečtumeffeitelligc. Ac uereerr*equi
bufdam magis i laudando thefeo:qi commendanda He!cna{quod a principiomitu
eram ftudium meumcollocaffe u dear. Q_uos ob res n ec iilos ofFendam fiquid for/
fe iuiteaudiantjplurima praeterire coftituijde c&teris  uero p mea facukateq breuiffi/
tne dicere ut ti  illis ti  mihialiqua ex parte fatiffaciamtnetj illis omnino ceiliiTc uidear
qui luidiacorruptitomnia quxcunqj de alieuius laude uberius copiofiufep dicutjreprx
bederc cofueuerut,HiS igiturlrebusi quibusipfe perfefolus acfuafpontefe pericu^

DE LAVDIBVSHELENAE

lis cbiecicudrtutcm aefortitudinem fuam potiffimum dedarauiufumrnara uero rd
mjlitaris SC  rci beiliae peritiam atcj ufum iihs in pradits quas cum uniuerGs ciuibus fii/
is fortiter SC  multotiens depugnauit.Religioncm uero SC  m.deos imortalesammipie
tatemin adraftum:3č Hereulis filios quosmiferos aefuppliccs mifericordiaatcp cpw
bus fuis fubleuandos putauit« Adraifo enim eos qui fub cadm^o praelio apud tbebaS
comiffo cccidcrantithebanis ctiam nolentibus Sc  inuitis humados curauit.Rcjiquas
uirtutes Si  temperantiam ac moderationem cum his quse ante di&aTunmumi hispo
tiffimum oftendit in quibus Rem.p.adminiftrauit«Namcum uideret nonnulios ciui
bus (uis ui imperare udle:& aliis ramen feruire:8f cos qui perieulofam ac folicitam u v
ram caeteris co nftieua untdpfcs in fummo metu uiuere: Si  perpetu© bellum gerere cu
fuis quidem duibus aduerfus hoftes;cum aliis uero quibufdam aduerfus ciues petere
tempia deorum immortaliutruSč res faeras legere ac furarijoptimos ciuium interficc
rejconiunčliffima fide nullam habere.Nihil autem aut quietius uiuere q qui propter
faesnus comprehenfi ad mortem ducuntunforis beatosdntus uero eatteris trifliores,
C Q^uid enim triftius quam uiuere uerentem Temper ne qui ecrumqui nunquama
fuolater^ difceduntilium conficiauac nihilominus cuRodes q infjdiatoresformidante
is omnibus fpretis atqjcontemptis SC  huiufmodihotrsines non principesciuiratis/ed
mor bos quofdam SC  peftes effe facile declarauit.facii;ufqi effe Gmul SC  imperium i fua
ciuitate retinere SC  pari cum fuis ciuibus iure uiuere« Ac primum omnium ciuitatem
fparfim SC  per agros antea diffipatam in unum locum collečbm atqr compofitam ta/
iemac tantam reddidinut ex illo noftris etiam totius graecia: magnitudie atqi opibus
teneat principatum.Poftea communi patria conftituta SC  animis ciuium in libertate
tlindicatis pari atq* sequali iure orna bns lilituto effecitiut de uirtute ciues irer Te quo
dam modo cer£arent«Nccdubitauit minus Te inter eos principatum retetunmvfi uir/
tutem exercerent;quaro fi eam negligerent,Cunqi iliud probe fciret iocundius ee a pru
dentibus ac fortibus uiris honorari: q ab ignauis ac ferais coliitantu abfuit ut inuitis
duibus fuis quidq faceretiut cum lile popuium dominum omnium rerumconflitue
ret: folum tamen ifium multitudo regnarc uoluerit.Sic enim ei perfuaferant ciues fi/
deliusaclberiusfub eius regnoquam Tub communi omnium libertate &publica do
minatione uičturos.Non enim id quod aliifacereconfueucruntdabores aliis mpone
batifolus ipfe uoluptatibus fruebatunfed p< r cula fua efte  uolebatjeommoda uero SC
utilitates 1  medsum proponebat,Sic igitur uixit:ut nullius unqinfidiis petererur«
Charus omnibus neqa mercenario exerdtu neqi externis copiis imperium coferuauit
Ciuiu beoiuolentia feptusdicentia quidem ac poteftate regnansjcfffciis uero ac meri/
tis conferendis pneipem Te multitudis praeftanstadeo iufte SC  honefle ciuitatem gu//
lbernauit:ut eius legibus SC  ifttrutis ftabilita etiam nune maneat;& 5 gratdae imperium
teneat. fou s filiam SC  huiufmodi uirtutis ac modedise compotem:quis iaudauda non
€xiftiauerit:& 01  cultu SC  honore affidendat&dbus deniquequatunquam fuerunt
iure oprlo anteponedam,Nu!lu.n.neqi teftem religicfiore:neqnudice prudentiore re/
perire poterimus de his qbus Helena bois ?ter caeteras mulieres ^dita fuiffe comemo
rat{quafmgularcm ipfius thefeipradeda:& olbus in rebus egregi£rapiam.Sed ne di
cendf inopia eode i  Ioco diudus uerfari uidean^ uniusuiri gloria ad helenae comenda
sionem aba t i ad ea ^ reftant me c6fera,Defcefu igit thefei ad iferos Helena cul patria

1S0CR.ATIS ORATIO

lacedaemonem reuertifTet & per aetate nubere pofeoes q ea tempelhte princ/patu
auc regnu m fuis cautanbns detmebatjeande de lila fniam eunde aminu habuetunr.
Na cu in ciuicaubus fuis mulieres piimariasi matrimcniu ducerepoftentidomefticiš
fiuptiis defpedis omnes hdenam illam petituri ad eandem fc centulerut.Cucj? adhuc

J" v»i— |- - "'P —     — ~ ~— J- •** — -

fenfufimu! congrcffi mutuafide iiiterfe dederit:auxi!io futuros figscui mulierfemel
obtigiffet eripere conarec: cxiftimas uidelicet ec^ qlibet eu fe futuru cu ;  potiri conc/n
geret;& eiufmodi fide atcp opeiibicomparari quos oes pter unum fpes atqj opinio fe
fellitullud tn accidit qd omncs coiter dc muliere fuerat opinati:paruc dcindc keriedd
tpede forma intcr deas ortacontentio;quouis AIexandcr priamifilius difceptatotad
iudex eledus fučrat:cu luno totius Afiae impcrium daret.Pailas in bdlis ac prseliis uic
tutcac uidoria.Vcnus Hdcnaenuptias polliccrcturcufpemcorpopi diuino^ difccr/
nerc negffefcpreftridis dec^ pulchritudinc oculisiad muncrum praeftantfam necef/
fariofereferenscomundionem& coniugium Helenaecžeteris oibusantepcfuitjnoti
aduoiiiptatcs refpictesCgqua fapientiu iudicio multisbonispotiorcuoiuptas .)ue/
rumtnnihiiadcac5citatus efl::fedlouisaffinitatetneotupiuit:&eiusfegenerum Si
affinem diet  uoluitjplurifc^ fecit ac puichrius ce exiflimauit£ale dignitate;q totius afiae
impcrium confcqui.Magna.n,rcgna tnagnos principatus peffimis ac iiilinimis homi
nibusfacpecontmgere.Tal? uero muliere cuipotiria!iqn cotingcretjfutu^ poftea ne/
tnine.pterea nullufe fiiis puichrius patrimoniu relinguere poffeiudicauitig fi eos co
parafTet Ut ab utrogi gCncrc 8C  UtriTLp parentibusjab loue originem ducerent.Noue/
tat eten! cattera fortunae bona facile comutarimobiiitate uero generis ppctuoapd eof
depmancrc uthaeceius optio deledusatep iudiriu aduniuerfumgenus ptinuifie ui/
deatur,Nemo igitur gfanametefit huiufmodi cofiiia SC  rones accufabit.Nonnulli u6
ro qui anterem aladuertere nihil poffunt.Sed reijteuentosfolu confiderant, Alexatt
dram aufi funt repraehenderei&conuitiis infcčlariquomm ffcultitia exeorum male/

iJ n 1«. o« « £**%J"* \  /•< a -a., JI k /1441 Ma  »n A Ct  tl f 1 11 l"!! IH ^ Vlof 1

tiflimu omtiium eeiudicarunt.Non enimeumin tantam contetions deueniffent:eu
diiudicandse litis audore potiffimu delegerut;qui non ingenio acprudetia eseterosan
tecelleretSed tantum in ddigendo iudiceftudiupofucrut:qtircm de qua difcepraba^
tur faciebant^Oportet autconfiderare qualis Alexandcr fucritmccp de illo ex earii /ra
cundia acdo!ore;quae quod optabantmon affecutsefuntded cx iudicio ac ddedu quo
eoi confilio SC  confenfii prudetiamillius potiHimu dekgerunt,NihiLnprohfbet^quo
minus et g ni! comiferint aligd a melioribus mali patiantur.Tale uero honore ca equi
Ut mortališ ad imortaliu iudiciu adhibcaf:qrqua nullo mo ?  t nififingulari Tapia pd.ms
fueritJlltid at fat/s mir ar i n  poffu fi qs illu fibi male cofuluifle exiftiauit. Q ui cu hanc

fibiuitaagcnd/decreuenacuiusgracoplureslemidecsmorteobireuotuerint. ^ uo

»n.mpdo ftultus non effet fj cu deas inter fe de pulehritudine coccrtates aiaduerterer;
ipfepu!chri<-VidinedefpiceretMaximuigiturilluddonu iudicauinde quo deas tanto
ftudio inter fe  contendere uidebat.Q^uis eni Helenae nupcias unqui con teplaicuius
rapinam gržeciramgrauiter &acerbe tulerunt;acfs uniuerfa grsecia eapta ac direpta
cflfct Barbari uero £antopereanimoscxtukrunt;quafiomncs graecos in poteftarem

DE LAVDIBVS HELENAE

redegiffent.Nec uero ignorari pot quo pado cx ea r e utrit| affečlifuerintCastera qm
dem acquo aiotulerunt neqi oio commorifunt ob hanc uero rem tantri bdiuexcitaue
runt nonfolu dolonsatqi iraemagnitudinededtpis Iongmquitate Sc  mukitudmeap/
paratusuit nullu maius ana bellu fuifTe c6memoretur,Cuqj barbari reddeda ac reftitu
enda Helena leuari obfidionciSč prorfus bcllo libcrari pofienugraed ucre taca te negii
gend® reliquu tepus tu to faks fuascolerc ncutri iis conditicnibusconteti effepctue
ruHtded barbari SC  urbiu exeidia SC  agro^direptionesparuifecemnumcdo Helenam
rerinerentigratri SC  alieno agro confenefcere:nt<| fuos reuifere;neq? i patrd ad fuos re
uertuac barbarispraeda relinquer e maluerunt:n eqi ea fecetunt q»fe aut iU  i Akxandro
aut menelao uinakareueHent :SC  eo$z gfa tantopt contendere,b>ed barbari pro A(ia;
graeci pro Europapugnadd exiftimauerunt regione rati ubi Helena efleneam beatif
fima fore.Taatus uero amor iabo^ SC illius expcditicnis no foiu gracccs SC bar bar os
fed et deos accenditait ne filios qus'de fuos a bcllo troiano SC praehis q dre  a ilmm fue/
ranttdeterrucrint.Sed iuppiter cufarpedonis fatu ptouiderct«Aurora Menonjs. Ne/
ptunnus cygnb Achiliis thetisun eo oes ad Bellu ritates unacum reliquis dimiferunt
pulehrius dfe rati pro iouis fslia decertantes cadere q eius bdli ac periode^ quarp j,Ua
fufdpcrentur imunes.Sed quid ea mirari eportet qux de filiis fuis fiatu er un c, Graui
us enim pro Helena dii im mortales pugnauerunt q cum aduerfus gigantes pradiu eo/
mrkrundSacugigantibuscoccrdcs;&interfecen:un&if>mul&unanimkerpugnaf
iniemnt.Pra heleria uero contrarias interfe acies inkruxerutt& aduerfis teliš aiter al/
terumpetiuermit,quascuita fiacSC illitnerito eo fuerunt animo;& ego eam tatislau Nctalau
dibuscumularepofifum Sc  debeo,maxima«n,partem habuicpulchritudinis q argnif- des pub
fimatpracciofiffimatauguftifljma deniepoium re^exsftimauere,Eft at facile qtu poflit chričudi/
<qtumqj ualeatformatdignitasintueri.Multacjj n£q? reperiuntui: q fortibus aut fapicn nis
tibus aut iuflis pluris fiant & loge anponantuneius at qfpem habeat ndla arqj 01  pul
chritudine priuatus fitq>ametur nihiloio inuenietuncoritta ea defpiciato? cotemni ui
deas nifj quat hanc fpeciem & forma aliq ex parte confecuta efle uideantun SC  ob eam
rem uirtute in pratdo et  atqi uehemeter probari nullu cfl fpecie ftudium pulehrius

nuL T apulchriorexercitat!o,Q^uatuueroc£eterispraefletpulchritudo;quc^defidcrio

aflkdi fumustex boemaxime cognofci potefl.Na cattera quoijt ufum defideramus I
fequi tantum cupimustultra nil noflris animis affkimunant laboramus .Spedofaru
uerorerum natura nobisinnatuseft amonquieo maidremuim habetqcofiliu aera
tio:quores fpfa eft meliongž intelligentia quid5-autaIio uirtutis Si  ingeniigenere pr*
ftantibus inuidemusmifi qudttidianis benefidis nos ad fe amados amcianttaut alia ra
tionecompdlant,pulchros autem fimulacuidemus ftatim diligimus:5i in ds coledis
quafidii fint;nunq defatigamunlibentiufcp his feruimus qc*ceriš imperamus maio^
re^ gratiam habemus multainiungentibus q nihil omnino nobis mandantibus: &
alios esteris feruientes uituperamus:^ affentatores uocamus.Pukhrirudini uero fa
mulates indukrios quofda & elegates effe didmus. Tanram uero pictatem SC  preui/
dentiam adhanc famxdignitate uetuftatem<|folemus adhibereut quibusnam for/.
mofas eSecontigeritifi forte male ufuattatis floremuitiodemus^ maiori ignomi/
uia affic/amus:quam qui in aliorum eorpora libidini f uz  ob r equenti fuet ut.Q ui ue
ro qm ;;  aditum quoddam ab improborum iniuria SC  petulanttatfpem fua tuta iaccdf
ti  ob:«r amcmtSk  eos trcliquu tps obferuaus;ut q|uniuerfa duitate comodo a!iquo

DELAVDIBVS HELENAH

ac bono affeeerint.Sed ^dcoliigendis hoium opinioibus imorari oportct Jupiter n
penes que deo^fima efbifl aliis rebus uim fua cndiuPulehritudini uero femp cekit
& ti£ eimrigeret ad oemhuilitate defcedit.In fcrma.h.ucrfus Amphitriois ad Alcmc
na ueitvCu danae i hymbre aurcu mutatus cofuetudine habuittcygnus effedus \  Nc
vnefis grerniu cofigitjm eunde couerfus lacda coprefTin S emp deicj dolo nuqj ui huiuf/
modi fpes a c naturas occupaffeuidetur.Eo^pbris apd' deos imortales qapud hoies
puichntudo fit;ut oxoribus fuis fialiqn amori cefferit faeiie ignofcat. Licet.n.multas
deasenunaeraraquas pukhritudo mortalis eripuit;qua^nu!Ia fačtufuu quafitnrpe
tciare uoiuit S ed quafi pro re honefta magis hymnos adaudes q fiietiu ^fiuit aut late
bras,Maximd uero huius rei argumetum etplures .n,propter pulchritudine in nume
r d deo^ delati funt:q ppter aiias uirtutesjquos oes Helena tantope fupauk,*quo plu^r
ris ueufhti habuitNon.ndmortalitate foluadepta eflbfed pare ec diis imortalibus ui
eafecuta.pnnrdquide£resfatoiafundosldeosretulit,deinde cutti tantje mutatiois
fide facere uoiui|[efcta claros U  illuftresllli honores tribuitmtnautrstepeflatedejShe
fis  I i q  eos fuppliciter !uocauermtiauxiliu feranc.Deinde p laboribus ac piculis fua ca
fufeeptis tafttu gra;» M enelao ret ulitmt pelopidagc gne excremis ealamitatibus ac mv
lis affedotac ppemodu extinčro no mo eu tantis calaitatib? eripuittfed mortale imorv
talitate donatacombemalefibi afldTcrei ppetuucoflituerit:atqj ea^rejg Spartha te
fb‘s e cukrix uetuftatis &  mpnumeto^ oium uetei^ eoferuatrix,Na teporibus et oris
apucf theranas more prte re diuiaa iilis faciutmo tanq heroihus fedtaq,diis fmortaliba
Oildit at<3£ Sthefichoro poetas uiresfuas HelenarNacu |3md cocpiffetCaere Si  aeriter
in eam iuuedus efletreseus fadus efhCognita uero fu3S calaitatis ca cu palinodiareea
taiTer.fSfhnusnifus ereddip*Q uidduero homendaru obuerfataifoniis homero he
lena dnt}etq!mandafieutfuamorte ^[caeterojji uitaadmirabilioreoptabiliorerR^fnis
uerfiba faceret,&helenae bnficio effedu effe uthomedatsacpoefis tatu uenuftatis
ac nobilitatis apud oes cofecutafuerit.Sic igitur q uel pcenafumere ue! bnficiujedde
re poccopiofos ac diuites pblatoiboac facrificiisiSi aliis honoriba helcna plafiare ac ue /
nerari oportet.Sapientesuero acpbosaliquiddicer conaridignu iis^ba^ter eaeteros
eKcelluit.Tales.n.primitiacdodos&liberaliteriftitutosdecet.SedtSgepturag dixip
termifla funt.naf3terq q> multafunt ud inueta uel artesmel qda aliae utilitatesic| rili me
rito aflignari poflintiS^ beilu troianu referri,qd grsecis barbari feruiut fine ulla cotro'
uerfia helene profedo acceptu ferre debemus.Na 5 1  cocordiaegrgccis eam fuifTe ;&iHi
us aduerfuss harbaros expeditiois;helena fuiffe inueniemi^Ac |$mu europa aduer/us
afia trophsiu {latuiffeiex quo tata rc^i  edmutatio fada e:ut an bdlu troianu Si  berof/
ca tpa barbari crudelitatiba priapulfijgraeds ciuitatib3 fparent Daflausm.puifus

ex sgipto argos oceupauit»Gadmus Sidonius thebis regnauit.Caref^atg^maris in
fu:as hitarut pelops tatali filb uniuetfa peloponefu tenuitjpoib uero troianu graccoijt
genus tatu profecitiadeocg audu etut magnis urbibusrniultis ac maximis regioibus
barbaros muldauerunt.Q^uasqdeoia fiqs aplificanornafratč^expolire uoluerit. ea
materia hebitmt ei deffe n poffit of o, V n hdena cxtra caq[ dca fut laudar pot erit. Sed
šnuka pterea n hoefta &pulehra folu;ue^et nouaq de hdena dicipoflit inuenict,

jfoeratls Orationis De Laudibus Helenes E Gracoln

L<atiiium Tr adudac Per loannem P etru Lucefem Fitns*

Aliattesi i

alcarns

aaron«

o

at ys «

archilocus
ardyes
affeffus

u

m

Ul

ii
ii
v

ii
n

iii
1111

v
iiii

vi
Vil

vii
vii

xi xi
viiii
viiii
xi
xi

arion.

adraftus iiii
apermyf*£
ahcnaferbutrunt
amphiditus
anaxandridas
arifton
afty3gcs vili
argiuorum agcr
aicenor
alea

arizanti
arrembaris,cxxxiii. xii
arteaiae xiii

afphaltus xiiii

ardedca xdii

auaroigobiurgatio xv
artacSa xy

affynae ficcitas xv
araxes xyi

acgyptii primi homi
num xyiii

annus xyiii

araepritnaž xyiii
a egypti natura xyiii
acheiotis xyiiii

arabia xyiiii

a.gvpticrum /cmcm
xix

XIX
X!X

XX
XXX

XX

xxi

amphytrion xxii
alcmetia xxii

acgypti°^ uičtlae xxii
aegyptisfer* xxiiii
accipitcr xxiiii

acgyptio^ purgamin a
XXV

antilia urbs xxvi
arcandriurbs xxvii
aegyptiorum excellen/
tia xxix

anima^ eircuitus xxx
archidice xxxi

afychis

anifis,
amyreus
amafis
apis
apoilo
azotus
apricsrex
amafis

tis

acgyptii partcs
apsa urbs
aulter

aphricus xx
afmach
aphrica
aegyptio^morcs xxi
atarbecchisurbs xxii
ammonii ixyi xxii
amon xxii xxiii

XXXI

xxxi

xxxi

xxxii
xxxiii
xxxiii
xxxiii
xxxini
'xxxiiii

xxxv xxxv xl
aegypno^gnra xxxiiji
aegyptiurbcsq> xxxy
baraumfidcs xxxvi
alilat xxxvi

aegiptio^ capita xxxyu
amyrthcus xxxyii
ammonii xxxyuj
apis xxxym

arthias xii

amphicratcs xin
acbatana xi iiii

atolla xliii xly
afpathanes xim
acharmencs xliiii
artiftona xly

amphilochus Xsy
arii xlyi

arborcs latiam feretcs
xiyi

arabisbona x.yu
acthyopia ultima tara
rum xlyu

arimapfi xlyii im

aces flu;

anacreon

artftophilidcs

aucharae

agatytfus

ariftaeus

arcariasurbs

androphagi

acchy

argc

abaris

affiria

arabia

araxes

afiaunde

aphrica

anachaifis

ararus

atlas

auras

athns

artancs

xlvii azirsfium Ixi"fi
xiviii appcllšnfs fcns briiiii

xlix arcefilavs lx*iii lxy

lii aprics Ixmi

ii* aglcmachus Ixv

alazins lxy

iiii ariandes kv

iiii amafis Ixv

ii» adyrmachyd« Ixv

iiiii affcyrse Ixv

ii“i aufchif* lxv

Iiiii augylcs lxy

i« 1 * aphrica fintarbori/
iv bus lxy

iv aufes lxvi

1y augiia lxvi

iy atlas lxyi*

ly acgisursdc ixy

iv afinicu omnibus lxvii
iv accphali lxyi

iv ?p iaphrica nullus !xvii
Iy amahs lxvii

iv arnynthauSuiuiu lxix
Ivi alcxandcrad pfas Ixsx
Ivi arthaphcrncs lxx
lyi ariftagoras lxx
Ivi anaxandridrs kxi
lx anticharcs lxxi
iyii ariftagore tabdla lxxi

—, r - iviii armadi lxxi

athenumcapax lvni atcnaijttyranni Ixxiii
arrabanus Iviii ancbimolius lxxui

ly«i adraftus lxxiii

Iix acgtlcus lxxniii

Iix afopus lxxy

i»x aegina lxxy

51  lix aegcnitaijzcdiain athc
ix nicufcs lxxy

lx auxcfia lxxy

lx lxi atticarum ucftes lxxy
lx aeaci phanum lxxy
lxi achercn lxxvl

lxii antcmus lxxvij
ixiii achilleum op, lxxvii
. lxiii ariftagoras lxxyii
ixiiii a

angt us

alzcncs

antacci

apia

armacis

andragini lvii
anacharfis
aripithes

acgtum

apoilo n ia

agriancs

acnum op

arufcus

anaphlyfta

agaiyili

amazcncs

aeorpaia

afinus

almidarii

acgeus

aepidac

axus

artybias Ix::vw

ar*ibcypus kxyiii

seaccs lxxx

anipa Ixxx

anaxileus Ixxxi

atarnes lxxxi

abfituhii lxxxii

arcozuftra lxxxij

acatus Ixxxii

aeniroru Ixxxif

auriftomus lxxxii

argina xxxiii

anrefyo lxxxi/

arifl:onrex lxxxj/j

asjcntf lxxxiiii

aflrabacus heroskxxy
arch<demus lxxxv

argilucus kxxv

acgosaferuisrc

&Uni ]XXXy

artaxcrxes ( i t magnus
bdlator ixxxvi

afchincs lxxxvi?

aegiiea lxxxviiJ

afopusflu* !xxxviii

ariflogiton lxxxyiiii

athenienfis  excrdtus
ordo kxxyiii

ardericca Ixxxix

afphaltus lxxx('x

a;cmaton Ixxxix

agarrft-a Ixxxix

agonctheta lxxix

athenienfmm uxores

rapt^ xc

atofTa xci

artabazanes xc j

alcbadae xcn

acheenesxci xciiixcyiii
artabanf orano cJigniC
fma xcii

artabanf fomniu xciii
arhos  effoflus e xciiii
acrothoon xdiii

albulittiis xcim

anyaa xcim

artačfces xciiii

abydos xcy

atramydu xcv

antandros xcy

adnacisideft gladius p
ficus xcyi

agora xcyii

aenosurbs { xcv

ameftrisuxor ,xcyii

artaei xcyii

andromeda xcvii

ar ii xcyii

anaphernes xcy/i

artabazus xcvii

atfancs xcyii

artiftona xcvii

acttiopucrines xtvii
artaphernes xty ii

ariobardus xcviii

autarces xcyiii

achaia xcviii

aegialecs xcyiii

aeoies xc viti

ariabignes xcyjii

artemifia xcv

artaxcrxts xcyjiu

abder urbs c

aedoni c

angitcs flu. c

atthachsees uiringes c
antipater c

affa c

ampelon c

amphiiiic c

acgca c

axiusrflu, ci

achelous ci

apidanus ci

ariftonice pythia cii
atheniefiu oracula cii
athcnaruaix cii ciii
argiuora oraculu ciii
anaxikus c c * ,J <

alg* cy

artcmifiu cy

athda pyi

aJpcni tricus ey cix
aminodis fortuna c yii
apheta cyii

andoj/s cyii

alabadenfes c yii

aphliftiusiupiter cyii
atharnas cy/j

aticyra cyii

afopus flu. cyii
athda uicus C yii
amphiction c vii

athenades cyiii
anapaea c yiiii

abroeomecs c yjijj
atarnes cyijn

alphcus cyiiii

ariftodemus cx
atheniefiu naues cxi
ad/matus cxi cxy
antidorus cxi

a b* cxi, f

amphifla cxjji

aceratus c xjjj

arma fpontc fua app a
rucrunt c x iii
autonus cxiij

atenienfes qn Cxiii/
aeginetae c x i/ii
acheron c x iiij

ambracii c x iiii

athensecaptae c x jjj,
areius pagus (xiiii
agraudia c x iif i
arcades cxv ,

achaia cxyj

aetoii cxv*

afina uras cxv - i
arifl/desiufliffius cxy,
aminias C xvit

ariamignes exy/i
artemifiae odium cxyiu
adimantus cxviii
ariftidispugna. cxyiii

«fmfe ron r, 1 i u - av -.;
amphiftienfes tx ; x
ararn/sager cx ,„
iMmaEi cxx
artabazus rxx cxxi
atr»phiarai teplu  cxxi

rasi

aiabanda f y y :

a 5 ro P u * cxxj

a!cxandri gcnus fxx!f

amyntas CXyi
acetas  rxxfJ -

athena^j incedmcxxiiii
atfaginus cxxiiij
androtrares cxxv
anaftorii cxxv

ariftides cxxv

artabazus C xxyi
amopharetus cxxviii
argioptus exxviii
arfmneflus cxxvii  j
ak>podorus rxx'x
ariflodemus praeflan'
fiffimus cxxi'x
aphidnes rxxix
arton tes  rxxx

attagmus cxxx
appolloma cxxxi
artayntes cxxxii
alrfaynta cxxxfi
ameflris c xxxii

artavftesfufpen^

Tus cxxx ii

Bias iii

biton mm

beatus efu/u/r iiii
brancbiks v

bclli mala x

bufca c
budi

baby!omsfitus :
babylon a eyro ca^
pitur

babyIoniaregiojfcrti/
liflima xw

babiloioijt nauicula xvi

babylonioijicultusxyi
babylonio§2lcg€S xvi
babylonioiv agri xvi
babylonk pudlae xyi
baby!oniorumfcpub
chra xyi

bab/bnias mulkres
flrangulatas Ii
babvlon capilur a da
rio li

bolbmnuniliofbu m
b' teo'ka  niti ofbu x<x
bubaftusurbs xxiii
bufsris xxii

tnuis urbs xxiii
xxy xxxiii
baris  xxy i

bucusurbs xxxiii
bubaftis diana xxxi
barbariqui xxxiii
battus xxxv lxii*
beatc^ infulae xxxyiii
bone rum ccpia xyii
bagseus xviii

badmi  xliii

boryfthenes Iy  Jvi
bongrus ly

bacehanalia lyiii
bofphorus lyiii
beleizen lix

barcaop, kini IxvSi
boues praepoftere p*,
femus  ixyi
ba Harfa Ixvii

bobryes ixvii

badres lxyii

bubaris k;x

bybii lxxiii

bacchkcbe ixxyi
bjfaltus ixxxi

byantium Jxxxi
brygi hcxxii

bauron xc

brygcs xcyii

bithynr xcvii

bagaflfaces xcyii
boges fua omnia com*
buGit xcviiii
briantica c

biftones c

biffi c

bofkis ci  cxx
boebeis ci

bulis ci

bifanthes cii

boreas cvii

bacidisoraeulum cx-»
bubares cxxi

berbrnus fon s cxxii
barbark mbil fidum
ntcjrucrum cxx i
bšas cxxyi

croefi genus i

eandauks ii

candauI?suxor iodi

n
ii

cypfolus ii

cyaxares ii

croefi regnum iii  x
crccfi populi iii

cleobus iiii

crccfi filii im

crcefifomn/utti iiii
croefi oracula v vi
chilon vi

cappadoccs vi«*
cyaxares yiii  xi
cyrus ix

cyrus mulus xi
crocfuscapitur ix x
croefi filius mutatus lo
qu/cur x

camelusabcduo refer
midatur jx
cromšus ix

ercefusin pyra x
croefusufet x

croefus apud cyrum de

gnara

candaulis moreš

gen s x

cyri genus xi

caupones xi

cyri hifloria xi

cambyfes x xii
cyrus m orti deftiiMP
tus xi

cynoferua xi

cyrusexponendus nu
tritur xii

cy rus rexpuero^i xii
cyri recognitio apud
aflpagem xii
cyrus sd parentesmit-
tirur xiii
cytus a cane cduca'
tuscur xiii
cyri cratio adperfas ut
rt bellent a mediš xiii
cubirus regius xiiii
choafpesflus xy
cyrus in baby!one xv
cyrusl ma^agetas xvi
cafpiummare xvi
caucafus xvj

crcefus cyro eofulitavii
cambyfescyri xvii
cyrifomniam xvii
cyrimors xvii

cgrianni xvii

caffkndana xyiii
caffius mons xy iii

conchiljainmonti

bus xix

careafi xix

ca rad upa xix

crophis ’ xx
celae xxi

cippi herculis xxi
cmefif xxi

circuncifio cur xxi
capra^ immolatio xxii
colubaedcdoneat xxii
columba:uox xxiii
ceres xxiiii

cares xx’iii

coitusintcmplis xxnii
capita derafa xxiiii

can is xxiiii

precedili  narura xx m
crocodilicurfaai xxm
crex xxy

cylldb‘s xxy

cadaueriscoitus xxvi
chemisop. xxvi
culices xx vi

colchi xxyii

circuncifio xxyii

cereris infernapete
flas xxx

checpesrcz xxx

chcb*encsitx xxx

colcffi xxx

caraxus xxxi

cares xxxdi

ccres xxxiif

cafiusmcns xxxif*

eaaitis xxxiiii

calafiries xxxiid

cubitusegiptiusxxxri?»
cbius xxxy

cypruscapta xxxv

cambyfcs xxxvi
cciys flu. xxxvi
cadaireracurno crcma
bantur x\xvi
cabyflis dena ad rege
macrobicrum xxxv»i
cambyfes in apixxxvi»
cambiffisfomnium
xxx viiii vlii
cabifis foror ocifa xxxix
cambyfis ifania xxxynii
cabifis uto dditus xxx<x
cabifis crudeliras xxxix
croefi caut/o xxxv iiii
cabyri xxxviiii
calatk xl

cydonia mbs xlri
cypfe!us xli

p »

a n

\

cabyfis mors
eorafmi xki
cafpatirusurbs
eantdi

cafiac colk&io
cinoamomi
člio

caderides

carnatcs

carikus

cleomenes

cyrilaus

cariari

cimerii iii i

callipidae

cremnii

colchi

crocpdili

caftapyrus

carmis

cfobizi

cynetas

cyres

čete

carcinitis

canabis

cyanes

contadeffcus

coes lix

carcinitis 1

cimerii

chscfonenfes

califta

cadmus

corobius

cokus

cabaks

coitus palam

cleriea

cinyps kv
cynocephali

xliii cradlones kvii credere malumeffc xdi
x1vii crccfipeamiae lxxi deone xciiii

xlvi cleomenes boči Ixxii celene xciiii

xlvi cleombrotus lxxi coloffae, a  xciiii
x!vii callias lxxi Ixxxviii e ydra

colk' craftis
xlvii cappadoces
x!vii cittiam
xlvi» coafpes
I cineasrex
1 clifthenes
li chcereatae
Ifi cylon

Iii i Iv ccronari

1  I iii  cypfe!us

liii cypfela

Jiiii corinthiaemulieres im * um

kxi callatibus xciiii

lxxii c ana mons xcv

lxxii carina urbs xry

lxxiii cardia urbs xc vii

kxiii c ephenes xcvii

Ixxiii c ifjf xcvij

lxxiii corafmii xcvii

Ixxiiii cappadoccs xcvii

Ixxv chifiarcbs xcviii

lxxyi C ypoiy armatura xcviii
kxvi cypriorum genus mri/

5 Iv molatae
Iv charapinus
Iv ccrdlum
Iv caunusurbs
Iv cherfis
Ivi cypri claucs

lxxvi ciiices
lxxyii carcs
lxxvii compfantus
Ixxvij cycones
krvi} cakftia
lxxyiii chfdorus

xcvni

xcviii

xcviii

Ivi chio^i prodigia Ixxxi cleandcr
Ivi cherfonnefus Ixxxi xci C yIliri

cm

ciii

cnn

Ivii cakedonii
Iviii cyzicus
Iix caidia
Ixviii conyrorus
ix clcomcnes
lx crius lxxxiti

Ixii crics ideft arics lxxxiii corcyraecrumnauescv

lxxxi cafmcna
lxxxi camarina
lxxxi confslium prodefl cini
Ixxx H  cadmus gelonis nam
lxxxiii cius ci hi

lxxxv cydippa ciiii

cbaradra fxi

coririumantrum cxjfi

caflalia cxiii

ctanai txiiii

cynthii cxijji

crotoniatžc cxiiii

callias cxiiii

cccropis fiJia cxiiii

credibilia fuadentiprO’’
fpere cedit cxv

cmurii C xvi

cardamrlia cxvi

coeos revi

cinofura cxvi

crifobclus cxix
cuma cxx

tbileus cxxiii

calafiries cxxyi

dytiades cxxyi
capira quercus cxxvi
callicrates Cxxix
caputfine futura cxxxii
cirnus cxxxii

dafcylus ii

delphica dona prima ii

Ixiii chocniccs
lxiii cotyfae
lxiii cobon
!xiiii cinifcon
Ixy cafanibus

lxxxui corcyteorum oratio ad

cv

kxxiii xerxem
lxxxiiii cretefiu oraculum
lxxxy camicusurbs

lxxxv cythrus

Ixv clcomcnes infanus cafhneaurbs

Ixy Ixxxv lxxxvi cuma

kvii cleandcr uatcs kxxv cyrijOforus
kvii calllacht mors lxxxyiiii cleobrctus cviii
ccruusinaphricanul cyncgyrus lxxxyiii csrmia

lus kvii crcdi donum Ixxxix citherainfula

cytan« lxyii cly(lhencs lxxxix diniasalcibiadis

cyrenaicarcgio Ixyii  cofultarducrueft xcii cephdis

cx

aelphinus
dityrambos iii

dorus yi

dorica yi

dcioccs xi

dcrufiei xiii

dai xiii

dropici xiii

darii auariria xy
dardanei

delta xix

daphnae xx

deorum natura xxii
dedoneu oraculu xxiii
dcorumncmina xxiii
dedoea facrcdotes xxii
dodoca eolumba xxiii
dcmcter xxiii

dutis urbs xxiii
diuinatio

ouiukaud&
orcc es xlyiii
otanes

oecanus lij
oreffus
ombrici
cetofyrus
opis
oknes
oebazus
©y!ycus

xlvii crfcusportuš
sik Pcrsandcr
paterae aurcz
pela r gi
pififtratus
phya mulicr
phraortes yiii
pteria locus


p*KVWUl Ati


I

liiii

Iv

w

Ivi

liiii

Iv

Iv

Iv

/V

IvS

Iviii

Iviii

l*iii phocia
1 xxxi  padsbona
_ 7 f  ___ liiii pilaeladus

oedipods delubrulxiii parecotaccni
ctyes tevii perfarumgn*

©rbeius lx x pafargadae

lxx panthclci
lxxi pcrfarum citus

ocanes

oliatus

oncatje

•■»a***..* %

(oneatae lxxiiii perfa^obftinentiaiiiii paufeus xxxv ii pherctima

okieachenistatu lxxv perfarumfiliic|uid do- prgixafpes xxxix pesni

©ca !xxv centur xiiii perfaipciudices xxxix pcduculi mordet"

exxxi phihtes paitor s

iii piramislateritia xxxi patya
vi ppramis xxxii pontus

yi pan xxii  porata

yi paffus menfura xxxiiii pyretcs
V*i patumon xxxiii papacus
xi pafmmtsr« xxx*iii poti amplitudo
ix petabermes xxxiiii  propontis

ix profpitis infula xxxiiii phafis lix

x phcecia xxxv pintyus Išx teviii texxi

xi pha r elis xxxv pnhagoras l»x

xi poIycra?es xxxv xl poiynices

xiii prrfaip. reges  qui xxxvi pvrgus

xi« phaesuir |?flansxxxvi plafea teiii

xiii pfameiD xxxvi xxxyii phronima

xiiii perfaig eapita xx\yii pclymeftus

©ca

o n cf's lu s
ontfiii  caput
ocanes
olorus rex
erdnatus
olophixus
cphrineos
ot3nes
olympiem
cVmpus
.oOTa
ochris
onochomis
oecetor
oruhyia

XXXIX

xi

lxxvii perfafgnciam.f* xiiii pitaici
lxxviii perfaigcadauera xm  pantagnorus <->. pi^.u

-i-«■ xviii pifcis cu fmaragdo xl phla infula

ex periander xli Ixxvi pheretims mers foe/

lxxviii pharnafpus
lxxxji pfammiethicus rcx
lxxxvi xviii xxii prodes
xcii ii  pueri duo dam nutri parigires
xcy ti  xviii pharna f pcs

xcvii parafangz xviii phaedvma
icvii  pyia*dulapidici* xviii pcrfarum uxores
ci  punieahumus xix prrxafpcseturri

ci pelufium xix  placbis ignauia

* ci  pirene xxi pepularis ftarus

ci pergadacmon xxii pcrfarum iftituta

ciii prefojaitisifula

plvnes
pfylli

lxi*t
teiii
teiiii
teiiii
teiiii
lxy
tev
tev

tey

tev

tev

j/ivivujuo xxii p^rtnis

.. f -- cvii  panos fimulacrutnxxi pfydcaurbs

onochonus flus defe porcus hoftia xxsii padytia

de xerxi cvii promenea xxiii  papce xiv pnrygcs

oaolea papremusurbs xxiii po’ycratis mors'bclviii puellzadus

cxii  ohrenk xxu »vvvmtis fil iv  fnmni/ tmffVras-nc

x!i da tevui

xlti poeones teviii

x!fii pcconia teviii

xlrii pracoplae tek

teiii prafias lxix

teiiii papraccs tek

teiiii pcrfa^conuiuia kk
xliiii pcrfarum cedes in con
x!y
xlv

olympicoru cotoa
gina
ozolas
ocnone
oleainarec
omeatae
orofang«
olynthus
oeroelfula

U1U10

perdica
x!y paufanias
xlv prinetade
xlv phrygcs

' y  v* *• w > K* y a  v* V t  Ulil

cxii  phoenk xxv po!ycratis filiz fomni/ pififtratus

£xiii petfei templum xxvi um xlviii phylarchi

cxiii perfeifandalium xxvi po!ycrates
čxiiii pfimmius mox xxvii paralats
cxyi pherorcscaecus xxyis! panticapcs
cxyii proteus xxyiii pontieum
cxx pariš xxviii xxk petfse
cxxvii ppramisigens xxx phafis liiii

xl

liii

lxix

1xjX
lxx
lxxi
lxxii
kxii
teiiii

t /  texiiji

1 periandereum defun/

lii da lxxyi

!yi padolus lx x vii

iiii philocyprus lxxviii

liiii pyxodorus terviii

Iv pegadenfes ixxx

phrnicus
pytogenes
pififtratus
phileus
padyia
panitus cofi!
prodcs
perfeus
Pyft?li
percala

partus tepora ixxxim prašiti c »  phiia!n

pheneum Ixxxv phcenixflu« tyi  cvii palonenfes

phflagius Jxxxvii praximus cvi pitaneti _   „ ¥1 „

prvtmm lxxxvii pyti us ' cvi paufanias uidor cxx?x ffmulacradeoru xviii

philippides lxxxvii peskat us c xerxis vi  pcfidonms cxxix felboidisftagnu xvffi

parteneusmoslxxxvii penthylus cvii paufan^mors exxix fcoeni

pa n os teplu lxxxyjj pry£aneus cvii protcfilaus cxxxiii febeniticum

poleniarchus !xxxviii phratagima cix pladtorus cxxxiii faiticum

phaleru lxxxyiii pantira

phidou lxxxix pentecoteti cxi

poeosurbs I<xxix phialon

xt  polias cxi Q_ uod reprsehedisne finopc

xdii parna^is ucrtcs hyma faciro L facrificandiritus

xcv pcus  cxiii Rbapfinitus rcx xxix fubulci pphani

xcy ' ' M ‘ n * * r

cxxv ncs
txxvni  foldeus

xvif

xviii

icricks
dops
ythii  diuitiae
ons difoldt
atiramphis
erfaraarmatura
erfeus
icrfafunde
adyes
aricanii
hryges undc 5

cx phiiiitus cxxxi folis n ar ur a
cxt'iii platearu pugna cxxxii faiurbs xx
cxi perilaus cxxxii  fyene

arnucbes

oenkcs

riphilii

paleftina
pifiritacus cxaufl:us
bieres
pergamum
pangseus
paeoplcs
pbvlfisregio
pidorus

X€v
xvii
xcy ii
xcvii
xcvii

xcvii

xcyii

xcviii

xcviii

xcviii

XCviii

xcviii

xcviii

pcliesc cxiii rcgis ftlia pffituta xxtx fushoftialunse

pirapotamii cxiii redopisquaena xxxi ferpentes facri

panopsei cxiii rubrummarc xxxiii ferpentes alati

phglacus c xiii  rhodus xxxv fofoftrcsreru

protemplaris miner rboecus xlim  fardoniculinu

ua cxiii rubrummarc !m  fyrias

pegone cxtiii regum fepukra Ivii fvdoti

phailfus cxiiii regufunera lxxxiii faphoi fratre

plateaurbs cxiiii rhseticsurbs xcv fabadiusreru

peloponefi gcntcsfep> reftiu pugna jccviii fethcn rex

tem cxvi rcgis uxcr coca cxxi fanaearibus rex

periochi cxvi rofaefexagenum filio femeles filivs

pfy£afea lafula cxvi rum cxxik faitani  reges

psmaetius cxvii  rcgis uires c xxii  fiuphurbs

pugne initium ad fala res diuinitus fufurefi fclcnis Jcx

c

c

c

c

c

c

minem

phylaais

poIycritus

pyrhcas

pedafenfes

patonii

xy»i

XX

xix

XX

xxiiii

XX

xxi

xxi

xxii
xxii

XXV

xxyii

xxviii

xxyii

xxyiii

xxyiii

xxxi

xxxi

xxxii
xxxi
xxx ii

xxxiiii

XXXV

XXXV

xxxvfi

XXXiX

cxvii  gnis dedarat cxxxii  folis mefa
cxvii Smyrna ii fmerdisfortis

cxvji  folon /iii fapietes j>fpiccre xxx'x

cxvii fa n da m is viti  fvlofcntcs xl 1

cxix folis cclipfis vin  Hphnusifula xli

cxix f/nope ix fufa xlii lxxii

farrapeae

fogdi

ftannum

farangei

famoseuerfa

furnmumlačbs

fcytae

tcolotcs

(zpites

facafpes

foloe

xlv fifamnes kx ftrymonii

xlvi fyn  lxxii fmerdomenes

xlyii fthatmi lxxj fagartii

xlv« fcsus lxxii fhymma

1, ii figeum lxxiii fapaei

lii fofidcs Ixxvi fatiac

lii fpicarumdetcun' finrus
lii catio ixxvi farca

iiiii fardis crematcfut lxxvii fermyla

c

£

ly ftefenor
lv folon
ly  foleurbs
Iv fycncfes

IxxAiii fythonia
Ixxviii fcioaa
lxxviia  findus
Ixxviii fperchius
lxxx fitalces

fcylax
fcius

faifuafpontcconcfC' fyIofon
fccns Ivi fcydros

fcytarum dci Ivi fcybaris

kitharum mos in ho/ fattni 1  colonia
& cs  Ivi fcythes rexdxxx; 4 lxxxi, fcicania

fcyth3rum focdera ivii famos lxxxi ficilia

fcy tarum funcra lyii kolar rcčtum in puc/ fcyathus

xc vit  fcphanes
xcviii folisoues
xcyiii Tibiaecanfus
c thrafybu!us
c  tellus beatiffimus
trophonius
tyrrbcni
c  tcffalia
c thales milefiua
c tdmiffes
c ciriager
d thyriz

d tefferarumludus
cii tritaechimas

lxxx fpeculatoru libcrtas ciii tmolus flu*
lxxx fyagrus ciii cm  totnyris regina

Ixxx fabyllus

fauicus rcx
fpargapithis
fcyles
fitales
falmidefus
fcyrmiadeae
fcythia uerus

Iyiii ros lxxxi fepias

Iviii fylebria lxxxi fandoces

1 vrni fUfagoras lxxxi fperchius

Ivin fpartanorumregauiuu fpartiaruoraculu

lxxxiii fparta
lxxxv feditiointeftina

ra

Iviiii ftygisaqua
Ix fepialocus

funiacumiugum lx fcythiiTato
fcythi& partes due Ix fumum
fauromatae ix fldieus

foicecizat lxi frrudirides

fcopafis lxi lx<i fyritanus
(yrges  lxi fua fpott nihsTfit

fcitharum munera ad foniaunde
darmrn Ixii fanaurbs
foftrates boiii  folis cdipfis

falamin hiiii  fol

lxxxy fcyllias
lxxxyi ferptsinarte
lxxxvi ftireenfes
Ixxxviii feriphi
lxxxviii fyphnii

ciii thebafc
cv tarichea
cy tcrrajdiuifio
cy thachenfus
cvi tyritcmpus
cvii thafius
cvii timareta
cix throchilus
cx thonis
cxi tefmophoria
cxi thcus
cxiii tbeodorus famius xl
cxiii tborax piftus xl
cxiii tyrcainfula xliiii
cxiii tybranoru tuores xliiii

cxxix

cxxxi

ii

iii

ilil

V

v*

vi

viii

IX

ix

ix

xi

XV

X

xvii

xix

XIX

xix

XX

xxii

xxii

xxiii
xxiiii
xxmi
xxxiiii

xy

lxxxviii fatamisarhcnicnfium talctubabyloicu xlv

n «« ^ *

XC1I

profugium cxy thus
xciii fyns cxv thymiamatae

xciiii fcinus psedagogus cxvi thomanci
xcv fvradismineru« tem' tdefachus

xcv plum

fponfatum coicus cum fcamandriaqua defe' fuadda

conuiuis
fcutum
folis fons
fokm execdtes
figynnx
; ftrymon
fyropaeocs

lxv cit xcrxi

lxvi ftendorislacus
jxyi falaurbs
lxyi bfamnes
lxviii fifyrnse
kviii farangae
kyiiii fyri

xcv feris
xcvii ftattes
xevii fylenus
xcvii fphedalcac
xcvii fcolosagcr
xcyii fpartiatae
xcyii ftcnydcus

• cxyiii targitans
cxix trapii
cxx tyrefi
cxxi  thyfTagctac
cxxii tcrrac partes
cxxiiii tanais
cxxiiii tyrics
cxxvi tiarantus
cxxix tibifis

6 £

xtvii

xlyii

xlyii

1

Iii

lii

lii

liii

m

Ivi

Iv

Iv

Iv

tyritc
thagimafa
temniš
tearusflu.
thracufaaj ttae
taurieagens
trachea
trictcrica
taxacis
tiffaget«
tanais

thoicatribus
theras
tifamenus
therfandrus
trixae
rarte^us
themifon
tcftis fons
thuribudum delphi
cum
thauriea
triton
tritonis
trog!odytse
thorcs
thracum gensmaxi
ma lxviii

traufi,

thcacumotes
tiloncs
teliš

tabellatotius
bis
ligris
tanagrei
thefpienfes
thebae
tyranidismalu J xxvi

trafybulus lxxvi

thefproti lxxvi

tigtis  lxxx

tafus lxxxi lxxx»'i

terapnelocus lxxxiiii

tvrca  1xxxy

\ vi  thefiades lxxxyi

* jyj ten aredeu ixxxyj

f v ifi um o xc

Jix thiilus xxciin

|,x tyrodiza xcnii

lx teucros urbs xxcy

lx tiara gd xcyii

lx tigranes xcyii

Ixi thracu armatura cxyii
ki tibareni xcyu

ki thermyls *cyiii

k trauus C

kiii thraciae populi c

jxiii termasurbs c ci
kiii torana c

Ixiii thcrambus c

kiiii theffaliaquodalacusci
kiiii thefpienfes
kiiii talchybius
talthybiadae
kiiii tereus
lxy timoniiluftris
lxy telos
ixy telines
lxvi terillus
lxvii themiftocIeSdi

termopila^ aditus cy
thermalutra cvi
kviii thya eyi

kyiii trierarcus cyi

lxix thetidisraptusape
lxxi leo cvii

or theffalae equx cyii
lxxii trachinispecras cvii
ixxii trechis cvji

lxxii thermopylae cvi
lxxy therrnopyiarum cal/
Ixxv lis cyiiii

theiflocles i  ioes. cxii
thermopylas da-
des cx»

tellias cxji

tritoreaparnafiue^
tex cxiii

tethroniu . cxi«

CX!fl

Cl

a

ci

CII

CII

ciii

ciii

ciili

cv

triteae
thefproti cxiin

thefpia urbs cx;iii
themefter cxyij
tabellonum curfusčč
moreš cxyiii

timodemus cxx
thermeusfinus cxx
timoxeus cxxi

themenus c xxi

tyranus tyrano opettu
praeftat cxxi

triafius čaptus. cxxm
tanagra txxini

therfandrus cxxiiii
thorax cxxiiii

tofura ob funus cxxv
tifamenus cxxyi
tifameicertamla cxxyi
telidae cxxvj

thermodoon cxxyii

titaeus

CXXlX

tripesaureus_ cxxx

timegenides cxxx

tyčhcoena cxxxiii

telon cxxxai

tygranes cxxxi
uclteslane* xx y
uxoru codutura xxyi
uukani coloflus xxxy
uiuedi ratio xxxy
ueneris ftatua xxxy
urania xxxyj

uitreafepulcra xxxyiii
uetuta eueniut xxxxii
uipera coitus xxxxyii
uiperae ptus xxxxv/i
uocaliffimus quida se
gyptius lxi ii
uxorucotetio Ixyiii
uirgines regi cxhiben
tur kV

uiri ,p mulieribus Ixix
uetus urbs kx x Yi
uiri extiteruntfoemi'

naetfcemlaeatuiri c xyii
uulcani teplu xxvii

uulcani fax cxyii

xerxes ideft bella
tor lxxxviii

xcrxes xci

xerxescur graecise bellu
in tulit xci

xerxis oratio xci
xerxisfomnium xciii
xerxis uifio xciii
xerxiscopise xciiii

xerxisTpcčfoculu xcv
xerxis exercitus tmo
čhiseuropa xod
xexisnumerus xcyii
xerxis?patcres xcyiii
xerxis fiducia ciii
xerxisfumma naualis
cxercitus cvi
xcrxis peditatus cvi
xerxis exercitusfum^
ma cvi

xerxisdignitas cyi
xerxis naues.cccc.fub/
merfse cyii

xerxis dades cxii
xerxis oratio adartemi
fiam cxviii

xerxis fuga c xviiii

xerxif nauif ad fuga cxx
xčagorasiaiofus cxxxii
zopyrus Ji

zalmoxis Iviiii

zoa kiiii

Zegcrics  lxnii

zabyces lxAii

zigantes lxvii

zandaii lxxx

zeuxidemus kxxv
zona urbs xcyii
zirse x  xc yii

zanela. ciii*

zoflerts cxix

FinisTabulae

i. m

HERODOTI HALICARNASEI LIBRI NOVEM.

Herodoti Halicarnafei Hiftorie Liber Primus:qu i inferibituc
Clio;ex grsco tranflatus Laurentio Vaijenfe interprete.

ERODOTI Halicarnafei hiftoriaeexpIicatiohacc e; ut neq*
ea qua:geftafunt;exrebushumaisobiitereturex asuo;neqs
ingencia S i  admirada operaiuel a Grsecis editajuel a Barbans
gloria fraudetuneum aiiaitum uero qua de re iftiinter fe bel
iigerauerut.Perfarum exiraii memorat diffenfionum au&o
resextitilIePhoemces:quiaman quod Rubru uocata hoc
noftrumproficifccntes;& bac ineoietes regionem: qua nuc

_____quoqi incolunt:longtnquis cotinuo nauigacionibus icubue'

runt:faciendtfqi Aegypciarum &  A£fyriarum mercium ue&uris i alias plagasrpraeci'
pueqi Argcs traiecerunt. Argos č£  enim ea tepeftate omnibus ciuitatibus regionis:q
nune Grada nominatunantecellebat.Hucappulfos phceniccsmetcimoniaexpofu t f
fe; & quito fextoue q appuliffen t die cučhs fere diueditis fceminas ad mare ucniffe cu
alias multasttum ueroregis filiatrucuinomen effecidem quodgraci tradunt lo filia
lnachi.Dunq3 hx  foeminae puppi nauis affiftentes ea mercaretunquae cuiuftj auiditas
maxime ferebat:in eas phcemcesfefe adhortatos impetum feciffe:& ipfa^i plerifcp au Io a phce
fugientibus loeum aliis aliquot raptafuiflfe;eif<p in nauem ipofitis phoenices in egy/ nieibus
ptum uela feciffe.Hunc itacp in modu lo in egyptum abiffe memorant perfe no que rapitur
admodum grad;& hociniuriarum principium extitifle:Poft haecgracorurn quofda
quorum nominanon tradunt n ec tenent;tyrum appulfos filiarcgis rapuilTe europa
r uerunt autem hi cretes;iiiifqi par pari repenfum.V erum poftea gracos fecudae iniu' Europa
riae aučtores extitiffe longa uečii naui I ora colchidis & ad phafem fluuium cumcaete rapitur
ra tranfegiilent quorum gratia uen erant abfportarunt illin c filiam regis M edeam. Ad
quamrepofcendam pcenafip de raptupetedascumrexcolchorumcaduceatorem mi Msdea
fifletgracosrefpondiffeutillideraptaloargiuapocnasfibinondediffenttitanefequL graciftra
dem illis daturos.Secunda dehincaetateferuntAlexandroPriamifiliocu iftaaudiflet fportata
cupidinem inccffiffe uxoris fibi per rapinam e gracia comparada^certum habeti otn

Ioftu

prača

liber  f ' ' primvs

Helena: nino fe poenas nonpenfurumicjuas : nec illi pepedifrent.ita asm is  Helenam rapuiffe
raptus uifum eflegtfeds primum miffis illič nunrirs dC  HckMmrepeferd&pcends deraptu

petere,lilos uerotergiuerfates mentionem fcciffe de raptu Medca-qui  nec poenas
dediffentmec rapina repofcentibus reddidiflfent;qucmodo uellent ipfi ab aliis Hbi pce
nas dad ha&enus inter eosmutuis rapiniš ačtunuEorum atitem ausedeinceps extite
runt graecos predpueauftores extitiffe;qui priores in afiam q ipfi in eurcpam copias
ducere incepiffent.S e quidem fentire miurorum uiroru fačtum cffc rapere fccmmas
amentium ueroraptis ukifcendis operam dare:prudentiu autem pro nuilahaberera
ptaijz pukhritudinem;quippe quae nifi uoluiffentnhaud dubie raptse no fuiffent* Eo
<| fuarum fceminarum ex afia rapta^ perfa: ncgant ullam fe habuiiTerationem, Gr^/
cos autem lacaedemonise-mulieris grada ingentem comparaffe claflfem deinde in afia
profe&cs imperium Priami euertiffe.Atqiex eo tepore femper exiftrtnaffe fibi hoftes
effc graecos. S s quidem afiam & que illaincolut barbarasgentes putat perfa: fibi necef
♦fitudine coniunčhs.Buropam uero & grsecos afe effedifiunftostHund modu perfe
rem geflam dde memorant 5i ob Iiii excidiufibidifcord/aecum grsecis extitifle princi
pium comperiutiueum quibus non confentiuntde Io phocnicesjqua negat fe in egy
ptum abduxiffe raptu ufosded ca apud argos cum nauclerc ipforum nauis habuine
renu&Č cumfegrauidam efiecomperiffetiueritam paren tesficuolutariam cum phce>
rifcibus nautgaffe nedetcgeretur,Et ha:cquidem perfa: ph cen icefq?referunt, Ego ue
ro utrumfkgeftafint nec nernon pluribus perfcquar.Ceterum que ipfe neuiprimu
incepiffeinferregrsecis iniuriam huncindicabolongius orationc pergcns ta paruaf ur
bes ciuitatefq? ccmemorado.qmagnas,Na quae oli magna: erant earu p muka: fačbe
funt paruas.Rurfus qua: mea memoria magna: fuerunt:priusfueratparua:dgitur cu
fciam humanam felicitatemnequaqua in ecdem tenore perflare;utriufi| fortuna: me
iionemhabeo,

Radusgenerequidefuit!ydusipatre autem AIyatte,earum uero natioum
c tprannus;qužs intrahalpm amnemfuntiqui a meridiefpros acpaphlagcnes

Alvattes inter flues cotra uentuaqui!one in marequod uocanteuxinu euoIuitur.Hic

Halys ČrceTus e birbaris duntaxat;ques cognitos habemus primus gracorum aiios ad tri/

'  butum pcndeium adegittaiios fibi amicos conciliauitSubegit quide Iones atolcs: &

qui funt i  afia dores. Amicos autemfibi fecit iaced^monios cum ante eius iperiu uni
uerfi graeci liberi fuiffentdSam cimmedorumaduerfusIonia expeditio uctuftior ih
ficradide quidem Croefo atitit  non tame urbes acpugnauinfed per kurficnes prardas abegit;
mcrmna Caeterum prineipatus cum fuiilet heraclidarum;ad genus Croefi qui uccabatur b i  er

mnadaeficperuenit* . ,

Cadaulef Andaules is:quem gratd Mprfilium nominant fardium tfuit tprannus ab

mvrOlus c  Akaeo Hercuiis filio oriundus* Siquidem heraclidarum pnmu s ar dram
AIccSus ' rex extitit Agron nouifTimus Candaules Mprfifilius.Cum ante Agronem

A aren qui in ea regione regnauerat fuiflfent oriudi a Lydo Atys filiota quo totus is popu us
heraclide cognominatus lvdusrcum moeon antea uocaretur. Ab hisfucccdetes heracli iaeimpe
Mvrfus dum ex oraculoadeptifunt Iardanaancilla &herculegeniti:ideg pqumgetos & qum/
Lvdus ep annos duas & uiginti uirerum States tenuerunt fiiius patri deinceps fuccedentes
Atvs uf® ad Candaulem MvrRHic igitur Gandauies uxorem adamabat eamcp prj amore

mceon arbitrabaturomnium foeminarum eile pulcherrimam, Hocitaenefibi 'gci  u en

Croefi ge
nus

GLIO

II

apud Gygcm Dafcyli filfu exfatellitibus fuisC erat enijismaxime acceptus:& quo mu  Lardana
niftro in rebus magis atduis utebacur 3fpecie uxoris fupra modu cxtoilebatl Ad que Gyges •
non muko interiečto teporcC neceffe nanq» erat eimaleeueire 3lnquit his uerbis,Gy Dakyluf
ges necg enim uideris mihi fidem habere referenti deconiugis fpecie:q> magis icredu
las funt hominibus aures<| oculiifae utillam confpicias nudam.Hic autem uehemen
ter exclamans quenam iquit herefermonem profers haud quaqua fanum qui me iu
besinfpicerehcrammcanuda.MuIicr exuta cunica;& uerecundiapariter exuit. Oli mulier
iam hominibusfunthonefta excogitata;Vnde difceredebcmusjex qbus hoc unu eft »uda
quasfuafint:quen<5 ifpieere deber e.Ego uero tibi fidem habeo illa effe focminapt cm
nium fpeciofiffimam:tecy oro ne me ores illicita. Atqp hace dicende Gyges repugnabat
pertimefces ne quid fibi exearemalicontingeret*Cui uicifTimiilehis uerbis.Fides in
quit efto Gygestcaue timeas autme tanquam hoc te fermonem tentatem aut uxore
meam nequidtibiexcadctritmdcreetur.Prindpio enimfic ego machinabormtilla
ne deprehendere quidempoffitfeabs tefuiffeinfpečta, Te nanqfe,^undu fores do
mus in qua cubamustcu apertac fuerit fiftam.Vbi ego fuero ingreffus aderit Si  uxor
tnea in cubiculum',iuxta cuius introitum Tella pofita efbfuper qua ueftesillaut quan
exuet;reponetfefe per multu odumfpečtandapraebens;qu 2 ecuafella cubitu per//
get oftendens inuice terga;curse tibi Tit illinc ne te per fores abeunte confpiciat, Giges
tibi effugere non potuiufuitparatus,que Candaules pofteaqhora cubadi uifa e adef
fdincubiculuduxit:ftatimqipoft Si  uxor affuit,quam in troeunte:ac ueftimetadepo
nentem Gyges intuitus ubi auerfa fuit illa cubitu uadcns;ipfe e loco prorepens foras
abiit;& inter exeunduma muliereconfpe&us eft.Hatcutdidicit auiro quod ačturn ef
fetneejjpraepudoreexdamauittneqmifa eftpercepiffehabensinanimo Candaule ul Nuduco
cifcuApud lydoseni Si  f er e apud caeter cs quoq? bar baros magno probro eft etia uf/ fpicipro/
rum confpici nudu;lta tune nihil aperiensmulierfilcntiumtenuit.Mox ubi dies illu' bro eft
xit quos domefticopi maxime fibi fideles intelligebat effe cum preparaffet; Gigem ac^
cerfit.Hkeanihilfufpicansfcireeorum quae afta erant accerfituS uenit.Quippe qui
antea folitus eftet ad reginam cocedere quoties ab ea uocaretur,Vt uenit ad eum his Cadaulif
u erbismulierinquit,Nucduabus tibipradentibus uiisgigesoft eroelettioneinUtra uxorin
malis diuerterc; Aut eni me panter ac regnu lydorum ubi Candaulem lterfecerisjaut dignata
teipfum eontinuo occubcrefic oportetme i omnibus Candauli obfequendopoft hac
fcias quse te fcire non decet.S ed aut illum qui iftacofuluit interire opus efbaut te qui
nuda me es cofpicatust&illicita fecifti.Ad hcec uerba Gyges parump obftupefačhis
mox obfecrareillam nefe ad talem neceftitate adigeret akerutru eligedi.Vbinon per
fuadet;fed utiq» propofitamfibi neceffitate cernit:aut interimendi herujaut per alios
pereundnelegit ut ipfe fupereffet,*atqj ita percunčtans illa inquit quandoquidem me
adigis inuitu ad herum meu ocddendu:agc audiam quo pačto illu adoriemur. Exci

eft Q uippe cui nulla deuifadi facultas effetfed neceffe aut perire aut 3 Candaule peri/
merejmulierem in thalamu fcquitur;quemilla dato pugione fubter eafd«fores occw  Candau/
lit.Vndepoftmodumifte procedensquiefcenteCandauleobtruncat:uXoreq?eius Si  lis mors

a n

LlBEPv PRIMVS

Archilo/ Cu Iydiindigno animo fcrrcnt Candaulis cafum:at<$in armiš cfTent:couenit itcr hcs
chus ac fa&ionem gigianammtfi oraculum refpondiffethunc c (Te rcgemlydcruttnipfe to

gnaretfm minusiprinciparum heraclidis rcftitucret. Accepto p fe  oraculo giges »ta
regnaust.fed denaum Pythia locuta hcradidarum ultioncm in atnepote gigis cffe uen
turam. Q_uod carmen necji ]ydi neqi ipforum reges ullius momenti fccerut priu(qud
exitu coprobatum eft.Huc in modu optinuere tyranide mermnadse fublaris heradi/
mermna dis,Gyges tyrannidc occupata delphos donaria mifit non pauca,Vbi quae ex argento
donata uifunturteorum pleracj iftius funt: & preter argetum imenfam uim auri dedi/
Delphi cauiupoluitcjjcum aliajtum uero quod praecipua metione dignu eftpatherasaureas
ca do na numerofex pondo trigintatalentomm:qu 2 ecormthiorumthefaurocollccatafunt,

prima Licet is thefaurusC fi ueraloqui uolumus Dno corithii populi efhfed C ypfoli Eictiois
gigis filii.lta giges barbarorum quos ipfi nouimus prirnus mueraapud delphos pofuit.fe
dona cundum Midam gorgii filiu phryg/ce rege.Nam & midas optuli regia fellam in qua
cypfolus fedens iurafolitus dicereeratremfpečlaculo digna;quod tribunal eode quo giges op
Ecion tulitiuodtatur a delphis gigadas eius uidelicet qui optulitccgnorme.Ts poH:q lperio
Midas potitusefbarmaitui!tmiletoSčfm/rn:£:urbeqicolophoaSuicepit.Nec aliud ullum
Gordius prceclarum facinus ab eogeftum e{bcumduodequadragintaannosregnauerit,Huc
Gigadas nos his duntaxatde eo coramemoratismififum fadamus Ardyis eius fiTii fačhirimen
Gigis re / tionem qui pofl; gigem regnauit,

gnum lc prieneas cxpugnauit miletu oppugnauit:quo fardiu tyrannide optinente

Ardyis h cimmerii afcyth>s nomaaibus eiefti efedibusfuisinafiamttanfierunt.Sar/
Sadyacef difcj pcer arcem ceperut. Ardyi;cum unde quinquagintaregna{iet anosifuc

A!yattes ceffitSadyattes:regn3uitannis duodecim.Sadyatti fucceffit Alyattes;qui cum Cya>
Cyaxaref xare Deiocispronepote bellauit & medis:Cimmeriofqj exegit ex afia Smyrnam etia
Smyrna aColophoneconditacepin&clazomenasiuafit.Vndeno quemadmoduni optabat
' difceflituadiementer euetu fruftratOiAliaquocp opera cu in imperio fuic dignifTima

I  memoratu edidit:quae h xc  funt.Bello quod gefiit cu miiefiis a patre traditum hac rati

j one milecum iiluc tranfgrefifus obfidebatidum frtiges in regione erat adultaeitunc tx

f/,  Tibiasca ercitum immittebattprocedens in cxpeditionem ad cantum fiftularutn fidiumeg ac ti
r tus ~~biae tam  mulicbris q uirilis.Cumin agrum milefium perueneratmon aedificia qux in

agris eran t Himer e: non mcederemon fores efFringereifed icolumes efle paffim finere:
Arboribus modo fruttibufqt regiois peruaftatis rurfus fe redpiebat.Nam miiefii  ma
re optinebantiut opus non effet hofbtllic confidere. Aedifieiaautem icckco  lydus no

cxddebat:ut & milefri habetes undeprocederent:humumfererent:colerentqj. Et cu

hoc illi feciflent:ipfecu exercitu igreffus haberet aliquid quod popularetunhaec fad/
cns undecim opptignauit annisiper quos duo igen tia uulnera accepcre mi eni i Vnu i
Limeneio quodeft ipforum regionis pugna comifla: Altcrum 5 campo Maeandn.Ho
rum undecim anno^:fex adhuc apud lydosregnabat Sadyattes Ardyis ti.ius:quicii
exercitu terram miiefiam tune inuaferat:& ide belIutncoflauerat:quinq? rdiquis eius:
AIyattes filius Alyattes bellum quod a patre receperatiut a me fuperius commemoratum c
intentius adminiftrauitii quo bello milefios nulli ex loniis fubleuauerutipraeter chios
qui foli fuere auxilio reddentes uice:o> alias quado miiefii chiis bello quon cum h ervt
tsisgerebantauxilia tuliffent,Duodecimo autem anno incenfis ab eicrcitu legea us

GLIO m

hoc reificri contingif«Segetes ut eratincenfse ualido uigctc uetocelerrime puafei unt
Mmerustteplucognomk Affefia quo lcedio teplu defiagrauit,Neqj iliius morneti ca Affefia
ipfetiaiji habjta c;fed cu pofl exercicus reditum fardss Alyattes decubuiffettdiuturniuf mintrua
qj sgrotaretidelphos mifit ad deu dc f ua uaiitudi e fifcitam fiue alier .0  fiue fuoptc ccn fi
iio admitcendu ldučtus.Nuncns cu dclphos pueiffentfe reditura refpofum Pythia nc
gat prius q cepkim M ineruas repararint;quod in terra mikfioije apud affefum concre A flefus
mafcenfdtaačlumeffeegoapuddelphcs accepi. Mikfiihisiiiaaddunt Periandrum Periader
Cypfelifilium cum audiffet oracuum Ailyattiredditu mififfe nuncium ad Ti ha(ybu/ Thrafy>
Ium tuncmikfiorumtyrannum;cuiusm primis erat familiaris admonitum; ut aliqd bulus
profpicicndo fibi cofulerct in pradens.E t milefii quidem ita geftum memorant, A lyat
tes autemubihaedpfinunciatafunt.cofefti caduceatoresmiletummittit ad ineudas
cumThrafybuloi& milcfsis pačboes tdtifperdum teplum aedificarctur.Dnm caducc
ator miletum uenit Thrafibu'us:ut qui omnefermone plane pfenferatmcratcjj quid/
ina Alyattesfacereftatuiffethujufcemodirernachinatur,Q uodfrfkntiin urbe erat
uel fuum ipfius ud priuato^:id omne in fo^ congerinprcecipitcpmikfiis ut cum ipfe
figrum dediffet cunčliportaret & ker fc comeftatioibus utereturidacc Thrafibulus
ea grada fecitiprceccpircp utcaduceatorrardviuscernens igente frumenti aceruu effu
funK&bominesoblečtadonibus uacatesrenunciaret Aiyatti;quod &cotigit.Na ut
illacon r pexitcaduceatonThrafybuloqjiydi mandata expcfuit:reuerfus eftfardis. Et
ut ego audio ob*nihiS aliud ker eos pacifcatu e: Speniš eni Alyattes uehementepeu Miletus
riarei frumetarice miktiefia&populum ad extremnm ufcpmalcijz deueniffe, Reuer
foi!linccaduceatcreaudiebatcontrariaatqdpfefuerat opinatusJPofl: hsecinter eos ita
cohuetum eftiut mutuo ho r pires effent acfccinprccp uno duo ddubra apud affcfum
aedificauin Alyattcs ipfe e v  merboccnualuir.Et quse ad bellum quidem Alyattiscum
tnilefis atcpThrafibulo pertment ita habuere.

Eriaderaf Cypfel?i filius fuit:isquiThrafybulo ldicauitoraculuicorkbityra Periader
p nus cuimaximu miraculu fuiflfeoblatupopularesfui predicant & bis lefbii

affentiuntur.Arionernethpmnaeudelphinomfidenteadccnaronfufffeeue Arionis
člum^eratcitharcedo^fuifeculinulli fecudusjquicpprimushominum qucs ncu i/  delphius
m us &feat§čnominauit&docuitcorinthidithyrabum.Hunc arionem ferut cum Dithynk
permu!tumteporistriuiiretapudPeriandrum;concupifleinltaliamSin1iam<|naui bos
gare rurfus parta ingentipccunia uoluiffe corinthum reuerti;& cum pfcčUirus e tare
to efTet:quia nullis magis q corinthiis fideret.-nauigiu uiro^ corinthio^conduxiffe.

Cu altum tenerentiftos Arioni infjdiatos:ut eo deturbato pecunia potirentur.Hocil
\u  intelligenteoblata ds  pecunia morte tantum fuitfe deprecatum, Non perfuadenti
nauitas iufliflfe j  ut aut fibi manus afferretcut fepukura in terra nacifceretnrsaut ilico 1
tnare defiliret Arionem ad hanc difficultatem redačbum obfecraflemt quadoquidem
ipfisitaplacitum cfret:cerneretreommTuoornatucomptum}(lanTei^kiper feres au
direnteafante:6icu decataffetribiTemanusal ! atu^}at<^iflcs permittetes.C Inuaferat
enim libido eos audiendi prceftatiflimu inter homines modulatorem 3epuppe \  me/ Orch»us
aiam nauem concefiifTe.Illum Idutofibi omniornatutac fumpta cithara flante fuper cantus
foros inchcalTc carntenjqd i, dicitur orchiumieo^ dečantato fefe uteratornatus in ma

a m


T :

? j j

1

Liber. PRimvs

feicciffcSi h os qui jem tutfutfi ttfiiiiffe in Cotinthusillu ueroaiutadelphmo cxeep
tttm in tsenaro fuiffe trafueftum; &t  cum c  delphino defcendi&t: corinthum codetn
babini perrexiiTe;8i ubi pucnit quicquid cotigerat enarraffet & periandrom quia no
credereutenuiffe hcminč in cuftodiame quo prcdireticate^curauiflre ut nautas ha.#

bcrerEcS ačitosubi affueruntpcon&atumfi quidde Arionc numcrarett&rcferen
tibus ilium fofpitem cit ca Itaiia agerc fortunatumcf ttarentife reIinquiffe:Aricneap
patuifle codcm quodefiiiiflethabituuftcs terrefaftos nihii apliushabuifTe qcj con/
‘n n . ničti infiriarentur.Hheccorinthii ac lefbii aiunt,extatg in taenaro ingcns Arionis ex

Atyat<s are donarium fuper delphinum f edensV^orro Alyates lydus compofitc con milefiis
rehnum bellojpofteacum feptem 6č quinquagihtaregnaflet anos-.uita exceffit: qui fccundus
tx  ha c domo cum c morbo coualuifTetapud delphos dcdicauit grade m cx argeto pa/
teram,ltemqi altcram cx ferro paruulam compaftilcm fpeftatione dignam inter om
Glaucus nia quae funt delphisdonatia opus Glaucichii quiToius cmnium copafticmm ferri
faber cxcogitauit.

Croefirč

gnum

Efunfto Alpattifucccffitinrcgno Crocfusanos nattis quincp £>: trrginta<j
d primus graecci^ ephefiis bellum intulit.V nde ephefu ab co obfefli urbe dia

nae donaucruntfuncexsdf dianae ad murum aliigato.Eflat inter ueterem
urbetquaz tucobfidebatur 5C  teplumfeptemftadiopzinteruallu his prim/s Crocfus
amn intuiitDeinde carprim fmgulis lonum seoloi umcpaiias in alics caufas prsten/
dens utin quofqjmaximas reperire poterat.ln quofdam etia friuolacaufatus.Poflea
uerbcjgraecošin afiafubegjtadtributum pendendurmtunc coftituitaed*ficatis naui/
bus aggredi infulaos, Ad quas copingendascumcmniain expeditoefientdicunfalii
Bras pit/ Biarem prieniumialii Pittacum mityleneumeumfefard)S cotuliffetinterrogatum a
fcacus Croc r o nunquid apud graccia noui effetire^podiffe quod ilium a ccmpingenda clafle

ihhibiiit,Inquit enim infulai rex dece mi'ia equc^ coemerunthntcsin aio aduer^us
fard s:atq3 teexirein expeditioem:čC Crocfumuera loqui ratem dixiffe utrna dent dii
hacinfulanis mentt m in fllios lydciji ueniendieum equis«At<jhinc excipientetiidixif
fe uideris mihi rex cupide uota fafturusrut infulanes incotinente adipifcar s equitatcs
haud abfurdafpe. V cyi  quid aliud infulanos optare cenfes q f mul ac audierint confti
tuiffe te aduerfus fe claffeni aedificaffetut nafti lydcs in mari itercipian£teqi p his gr ar'/
ds  quos tu in cotinete tibi adiecifts ulcifcatur.Hac roe deleftatu admodu Crocfu atep
induftum.C Eft en! Ušfus illc perqfcite dix.ffe D ab aedificada daffe:atcp ita cu ionibuš
quilfulasincolerenhofpicium c6traxiffe,lnterieftoteporefubaftis ferme omnibus
Ctocfipo qui itrahalymcol%Na^tercilicesaclicios-casterosoesCrocfusinfuapoteftate rc//
puli de.gir:quihifunt.lidi:phrigestmyfhmaradini:chalibespaphbgones;thraces5ocfini^:

čt bitinitcarcsjionesrdolešt£eoles:pamphili his fubaftis &potetia !ydcrum per Croc
fum aufta contulerunt fefardis opibuš florentesteum cxtcri  cmnes e gr^da fephi'/
Solon fte qui ea tempeflatecrant profe quifq? proficifcentesTumuero Solon uir athenicn

ns:quicumlegesiubcritibus athenienfibustuliffetdecemannospercaufam conteni
plandi nauigado erat peregrinarusiut nc quam legum quas codiderat abrogare coge/
retur.Nahoc athenienfes ipfi facere nequibanr miximo turemrandoadaftiadeas de
čeiriper annos feruandas;quas ipfjs3oicn condidiffctiHaj:um itacjlegum acccntem

eno im

plan di grada Solonptrgere profe&us in *gyptum ad Hamafimfecentulit:& farcJis Hsmafa
ad er od um,Et cum peruenitihofpitaliter in rcgiama Crcefo exceptus efbtcrticqj auc
<|rto quenerat die lufiu croeftminiftricircuduxerutholem circathefaurcs:oiaqi qu*
ilnc inerant magna atqi bcata oftčtarut.Contepiatum eum cunčta:&’ ut f ibi opportu
num fuerat inruitu taiibus percunttatus cftcrcefus.hcfpesathenienfis^amuitus ad
nos rumor de tc cmanauit ob tuam fapientia:tuaqi difcurfaticnemiqui philofophado
pmuka uidendigratia es pegrinatusao mihi tuc cupido inccffitftifcitadrte ecque uidi
fti oium beatiflfimum.Speras uidelicctfe inter hoies beatiffimu effeita lcifcitabat,So
Ion nihil admodu affentatusifed ut res erat refpodens.Egc ucro inquit rex uidi beatjf Solon ad
firnutn Teliuatheniefem:qc? dičtu admiratus er cefus iftat interrogare qua de re Teliti crcefum
iudicateflebeariflimum,Q_uodinquitTelioinprima beneiftitutafilii erant honefti Telius
& boni:eo^qdjngulisliben;hiqj oes fupftites;&cu hoc uitae qmm nobisfitu eft bene
traduxiffet:obitus fplendidiHimus obtigic.Si quide j 51 io qd'athenienfes cu finitis gef
fere apud eieufina hic cu auxi!io uenif!et;hofteqj lfuga uertiffet pulcherrima cppetiit
morte-O^uc atheniefes quo ioco occubueratu eolccopublice huauerut:magnifice<j
fconoraruuMulta de tello ac beataafolone referete exotatus crcefus Iterrcgat quena
fecunduab illo uidifTet putans haud dubiefecudas feptes eelatu^ Cleobin inqtille & Cleobffi
Bitone:quippe his & geus argiuu erat;& uičtus fuppeditabaf.Ad hsec corpori robur Biton
tatu ut & in certainibus abo piter uičtores extiterk:& de his ifta memcrčtur.Cu dies luno
feftus lunonis apud argiuos effettopotteretqi 010 matre hc^ adtepluferribobus iu
iftisthkj boues ex agro ds ad hora praefto no efientuc iutiencs exdufi tepore iugu fub
eutes plauftru ptraxerat;quo mater uehebatur & qnq? ac quadragita p ftadia trahen/
tes ad teplum puenerut, Q_uibus cu haec feciffent; & ab omni coctu cofpečli fuiffent:
cptimus optigit uite exitus:p qua dcus iudicauitfatius hcmini effe mori q uiuere: Na
cum c/rcunflates argii Iaudibus tollerenttuiri quide cofilium filio^ifaminae ucro eoig
matre q> taiibus filiis predita effetjmater gaudio pfufa cum liberoig fco tu farna ante
fimutacru ftas pcara e dea:ut Cieobi U  Bitoi filiis fuis daret id qd*optimu cffet homi/
ni co tiger e, pod hic pdicationeubifacrificarut:epuIatiqifuntquiefcetes!i ipfo delubro
no funt aplius excitati:fed hoc uitas exitu pfudi;quo^ efifigies taq uirciy q optimi exti
tiffent argii faftas apud deiphos collocarut.Et his quide Solo fecudas bcatitudis ptes
tribuebat.Crcefusatcoturbatus inqt hofpcsathenieHsadeonetibip rmlla cotenitur
ftoftra felicitasmt ne | 5 uatis qde uiris ncs aegparados ducas.cui ille:me crcefe gnar u oe
numu luidu ee & turbu-etu d rebus huanis lterrogas.In diuturno.n, t| 5 e multa uidet
q neo ud it uidere: Si tolera r' muka q nolitq r pia tolerar.Proponaus.n.hol terminu ui Numinsi
tx ad feptuagjtaancstqanicoftatexuigItiqn<jmiIibaacducetisdiebaimefeitercarla inuida
ti no pofito. Q d  fi udis reliquu ano^! ob huc mefe plimi s fierimt orat ad id qd' de e efie
accedetescogruanmefes qde itcrcalaresfupraanosfeptuagitafiettrigitaqnqj,dies at
cx his mefibus milic qufge ti.hoiji die^t oium quifut ad feptuagita ancs n ucro uiginti
fex millia duceti quinqginta nullus pifus qie alius re affert.Ita igirur crcefe 010 calaito'
fus e hoiueru tu mihi uideris Si  diuitiis ualde pollere :Si  p multo^z hoium effe rex:fed
qa meiterrcgaflinodum teapdlopriufq bnuita defučlute audiero.Necp.n.beaticr e
quimagnisopibus prseditus e eo q diuinu uičluhetmifieideoibus bois pdito fortui
cocefferit bene uita defungi.Eteni cpplurcs homines funt perqua locupletes minitnc

LIBER.

PRIMVS

in bc3tuccpiurcs ite medioeria hntes patrimoia fortuati« Q_uc^ is g diuitiis afluit fc<J

Beatus

fortuna-

ius

Exitusb

fpicicn

dus

Croefifi/

Jii

Atysii\i'

us

Crocfifo

tnum

i .v I r ~ ijjouUU

bus g bn illi a fortua denegatun exceiiit q> illcig kxptuse:c£ pfpera fruitur ualitudie:
q> ma$otg expsjq>bono^ .sberc^ pares:q> formofus e;qf> piev hsecdie qucq?fuu rede
obiencis eft queqns dignusguocerur beatus:prius tngad obitu pucnent nequaq
beatus appeiiaaus fed forcunatustg ola cofegg diu fis ho ipoffibile e;fjcut nee uua ro
gio cunčta fibi ipfi fuppedštanfed aliud hns alio idiget:q r n bet pluria ea e optia q ue  ad
modu Si hoiscorpus unualiq<J n5 ecofumatutga aliud bet alio uacat.Q uifgs at ho
rum pluria ppetuo habuerit dehincplacido aio euiiaexcefTeriuhicap5’mencie hcc
lielUci rex doari meretur.Clš rdcpportetinfpicereexituquo fiteuafura:quonia mul
tos deus gbus fortaasfuppeditaueracradicituseuertit.Hsc Solo neqt afTet : do Crce
fo neqmliiiis eummetnih fadendolocutusdimittitur.San:qi cfluiti* efic 'ideftus;
qui bonis pntibus prcetermiffis mberet cmnium rerum infpicere cxitum.

Oft obitu ooloisiges'deo^zidignatioC ut coiicerelicet Dcscefu excepit:qfe
p ipfu oium hoium beatiff<mii arbitraretur.Cui fiati gefceti Tonium oblatum
* e ueritate indicasmaloij! q circafihu etat euetura.Erat at crce* o liberiduo;quo

ru alter g mutus iutilis erattalrer iter aečjles 01  iure loge prius note atvs. Hudtacp atpm
crcefofignificatfoniumfore ut ferreacufpis traiečtuminter»meret,Exprečtus & fecu
reuerfas fonio tertiusducit fiho uxore:folitumpeffe copiis !ydc^ipofthacad tajemu
nus neqqdimittit,lacula Si hafhs oiaghumfcerrmdiigbus.hoies in bello utuntune
portidbusamouesinthalamcs jfert negdfufpefuminfiiium deciderct.Cumamem
nuptias fiiiiin nutbus herettadudtfardis qdaca!amitate pditus matbufg no puris na
tionephryxregio exgenete,Huneeumad sdes Crocfi ue ) {Te exntuqi dčeftico utfibi
expiariliccret:cra{rettCrce f usexpiauft.Modus expiadi,ppemodum is e apud lydos
q uiapud gra^cos. Vbi iegitma peregit Crcefus pcočiatus eft unde ille qufna  ioret in/

s i  * 1  ‘ K ‘ . " r "

aut

Adrafluf nemine Adraflustqu ia fratremmeum ipfius imprudens interemi. Adfum eiečtus a
phryx patre SC  omnibusrebus exu'us,Croefus inuice ad eu his uet bis inquit,Ex uiris nobis

amicisdriundus es:Si ad atracos uemftihicinnoflris edibus tumaesmulliusreiindi/
gebis ifl uri porro calam^atcm quamleuiffime ferendo plurimum lucrifacies. A tqt
ille quidem apud Crocfumdcmidliumhabuit.V e^per hoc idem tempus apud o’ym
OIym . pum Myf icč  oper cximia: magnitudinis extitit;qui ex hoc mente progrefTus myfc^
pus opera peruaftabat.qucn<^faepenumero myfi aggreffi nihil admodum mali n  fecerat:

Apermy fedabeoacceperarit, Ad extremiim rmffis ad Crocfum nunciis ita d |Xere * Apparuit
fiae rex apud nos maxima res aper qui agreftia corrumpit opera?que ftudicfifrme capta/

tesinterimere ramen non ualuimus Nune itacpteobfecrausmt nobifcu filiuruum ac
deleči: s iuuenes canefcp mittasiquo belua e regione tollamus.Hsc illis praecantibus
Croefusfomnia memoria repetens ita refpondiuFilii quidem mei nolite rmplius face
re metionemegtcni eu uobis dimittere nae^iiouus maritusiSi nuptialia funt ei cordi:
Lydopztamcn delcčioš &tieatorešoešcu canibus una mittatmadabcq? euntibits ut
gproptiflfime uobifeum bellud de regioe fummoaeauHascCrcdusrcfpodit. Cuius

CLIO V

Uerbis cu cotetino eflentmyfii:kerueit Croefi fib'us:auditifyqiixmyfiprxcarct}i} Si
Croefo negate cu iliis miffurufe fiiiu.Haec iquit ad eu adoiefces. Pater quae nobis ante
hac aliqdo hoeftiflima ac magnificet iffima erac ucl i  beila uel i  ueadoes čudo fpecimen
fui dare.Horum utrocg nuncexclufum mctcnes nuiia \  me animaduerfa necjj ignauia
nC qj focordia:qufbus nam me oculis confpici oportet cuntcm l  forum;atqj lilincredc/
unte quaiis ciuibusqualis uxori recms  nuptsc uidebor «cuiilla uiro uidebitur nupta*
Proidc me tu aut finas uenatu ireiaut oratone pfuadeas potiora lfta ce  quae faa^Cui
refpodens Croefus fili inquit neqi q> ingauia neqi q» aliud qppia i  iocudu mihi aiaduer
terc i te haecfacio;fed uifum q<f i fomnis mihi oblatu edixit tc brcuis atui futu$t;quip
pe ferrea pituru cufpidejCuius uifi gratia Si  has maturaui nuptiasmec ad ea quae (ufci
* piutur dimitto obferuans fi quo pačto quea te dum uiuo a cladefubtraherejtiiius eni
mihi unicus es.Naqi alteigauditu captu |> nullo mihi exidimo. Ad que uiciflim adole
fcensJPater iquit tibi equide ignofeo ageticirca me cudodia quitale uideris uifionem.

Veru tu iUa no pbe pcipis;quaC quoniatc latet Jxquu me tibikerpretari, Ais tibifo
nu ond/ileme ferrea pitu^cufpide.At uero quaena maus ( uuquae uecufpis ferrea q
tuptimefcastNafi dete dixijOfet;aut aliquo huius Omili pitnig medeberes facereq jfau
cis.nucaut dixit cufpide.Q uare cu nonfit nobis pugnacu uiris;ire meOnas Et Grče
fus euincis me iquit filjiftaloques de Tono kelligedo, Q ua ppter ut abs te uičtus tibi S
dulgeo:ueniaqj do eudi ad ueatoem.Haec locutus Croefus adraftu phryge accerfit:ciqi
ubi affuit talia iqt.Ego te Adrade calaitate |5dituC no igrato tibi haec ex,pbro Dexpia
ui & receptudoi habco oemfuppeditas fuptu.Nuc ergo d meqprior dete bnmerituf
fudebes iuice bnmereriVcudode te opus e eefiiiimeiueatu pficifcetis neqiteruia o o
culti grada to res i uedra pnicie pdeat.Ad haec tua itereft eo teuadcrefuufplendor ex
opibus extitit qcf tibi paternu e;5č{5terea qa robur aded.Cui Adradus ego iqt rex in
idud certame alioqn no pgere:que tali calamitate affečlu nefasead seq!es fe conferre
fortuatosiaut uelle i ter eos adeffeja quare & frequeter me ipfu cotinui.Nuc quonia
tibihoc \  aio e cuigratificari debco bi  gratiareferre p bnficiisddud exequipatus fu:fi
iiuq?tuu que me čudo dir e iubes:expeda kolumen reditu^ cuftodis caPoftea q his
uerbis Adraftus Croefo rndii:;£i mox apparata res eft uiris deleftis iuuenibu^ & ca
nibus difcedit,Q ui ubiad monte oIympu puenere belua ldagant: inuentacircufufi
iaculis incefliut Ibihofpes is q a csdefucrat expiatusi& uocabat Adradusmibrato in
apru iaculo no illufedfrudrato iftufiiiuCrcefiadeptuse.ldecufpideudus uocefoni Atys
Jpleu/ 1 .uodfaftu  quidaad Croefonuncianducucurrit;peruenienf<jfardis pu^na mors
illi Sl  fili nece indicauit.Crcefus morte quide filiipturbatus no nihil tame aegrius fere/
bat:q> is eum necauerat quem expiaffet a csede.Et cum pergrauiter ciada fuam lamen
taretunlouem expiatoreminuocaretedificas qux  ab hofpite paffus efTet: Inuocare
etiamhofpitalem Si familiarem hunceundem nominans deum.Hofpitalem quidem
uocans^itidomum excepiffethofpitem pcrcuforemfiliifuiignarusfe nafcere, Farni
liarem uero q> qucm pro illius cudode mifidetieum compererit hodiliffimum, Seču
dum hsc lydi atfuerunt qui mortuum affercbant;pod ipfum interfeftor dquebatur
dansautemhicantecadauerfefeCrcefotradebat: manus protendens iubenftput fe
fuper cadauer mattarctireferendo tu m priorem calamitatcmfuamttum quoniam fu^
um eeiam expiatorem ker emiffet.fi bi uiuendum amplius no effe.H^c croe r usaudiens

LIBER.

PRIMVS

Adrafti

čaedes

Gracca

oracula

Branchi>

dcs

Tropho'

nius

CroefiO'

racula

Lateres

aurei

& fi iti tato domeftico luftupofitusitamen Adraftum miferatus eft ad eumčp inqurt-
Habeo abs te hofpes omnera fatiffačlionem:quonia teipfutn morte condenas. Necp
uero tu huius mihi cladis au&oresmifi quatenus id fecilti imprudens.fed deo^ qutf
piam qui iam mihi uentura fignificauit?Et Crccfusfliu p fua dignitate fepeliuit. Adra
ftrus autem Gorgii filius Midis nepos is qui tum fratrisrtum expiatoris iterfečtor cx
titerat ubi fiientiufuic adfepulcruignofcentibus ei hoibus:ob quacipfegrauiffime af
flidtabatifefe fup buftu traffcdit:Croefus filio or batus ingeti l  ludtu duos anos cent,
V cm lučtum poftea finiuit Aftyagis Cyaxaris fiiii dominatioe a Cyro Caby/
q fis filio fubiatatSi rebus perfarum augefcetibus:atq3 in follicitudine učit fi q ua

ratioepoffetpocentiamperficapriusqmagnaefficeretur occupare.Sub hac
ftatirn COgnationem tentare ftatuit uaticinia quacq? apud graeces queqn africa effent
Aliis alio dimiffis;quibufdam delphos:quibufdam dodonamon nullis ad Amphiaru
acTrophonium:Suntqui ierunt ad branchidas orač milefiae,Atqj haccfunt gtaecatad
quac confuleda Croefus mifit ©racula,In africa uero ad Hammonem alios refponfa pe
tituros dimifit.Omnes autem exploratum oracula quid fentirenuut fi confentanea i
Uero dcprehenderentunfecundo loco de fuis tentatum mitteretmuquid J perfas expe
ditiOnem moliretur; Mittens itaq3 ad oracula tentanda lydos:hacc dedit mandata ut
qua die pficifceretur ex fardibus abea reliquum tepus fupputates quotidic oracuiis
uterentur fcifcitantes quidna faceret lydorum rex Croefus Halyati fiiius;&q<J fingm
la oracula refpondiffent; Id oeconfcriptum ad fe referrent; Q^uid caetera refpondermc
oracula a nemine commemoratur. At apud delphos fimul atcsingrdTi funtlydi do,/
mumconfulturi eleumt&fcitaturi quodfibi effent iniundu;pyrhiahexametro teno/
te hacc inquitNoui ego quis numerus fabuli menfuraqj ponti.fvlutum prsecipio: fan
tis nihil audiouocem;Venit ad hosfenfus nidorteftudinis aeris. Q_uafmulagnina
coquitur cum čarne lcbete,Q^ui fupereft ftratusjftratu cui defuper eft acs. V ei Noui
ego harenaru numerum fpaciumqi profundi. V el. Noui ego harenai numeru modi
os Siaquai,Vel,Aequoris eft fpacm numerus mihi notusharenac His oracuiis qua:
pythia reddidit confcriptis lydi digreffi fardis rediere;Cumcp alii quos circummiiffe/
rat Croefus affuiffemtune fingula aperiens quodfcriptum effet infpexit:quoiy quide
nuli um probauit.Vbi aute illud delphicu audiuit protinus adorauittatep ad mifit cxu
ftimans folam effe apud delphos uaticinationem:quippe quac copererat quod ipfe fe
ciffet.Etenim poftea qad peteda oracula anucios dimiferat obferuato exomnibus di
ebus praecipuo tale quiddam eft machinatus ccmmentando ea quac ad depreaendu
& ad differendum ardua forent.Teftudinem panter & agnum cocifos in ah eno coxic
operculo aCneo impofito. Atqi ita e delphis Croclo refpofum eft:Ex Amphiarai uatici/
nio quidnam refponfum fit lydis cum in faero illo rite facrificaffentmon queo dicere^
Nam de eo nilfertur aliud q qd* & hoc Croefus uerax efte uaticiniu txiftiiuauit.ro t
hacc ingentibus hoftiis deum qui eft apud delphos exoranduftatuit.Immolauit eni
pecora quae f as eft imolari numer o tria milia.Fultra čC  aureata argenteaqi ad hoc p ^ i
alas aureas S C  amičtus purpureos ac tunicas ingenti pyra extručla cocremauitdperas
a!iquanto migis his rebus propiciari deu.Miffis eriam Iydis omnibus utfua lplorum
quicquid tale haberet auifcp immolaret. Q_uo exfacrificio cu micnfia uitis auri de u
xiffet:ex ea dimidiatos lateres deformauit longiores ut infcripfjt fex palmo^jbreuio^
res triurmeraffitudine palmari numerocentutndecem Sifepte;quo 5 tquattuor eran

CLIO Vi

suri cxccčti;fingulipondo duorum & dimidii talen ti.Csetcri uero auri albidipodo bi-
numtaientorumuFecstleonis quoq 3 dTigionexauro excočtodccemtalentc^pon^ Leoaure
doiquileodumtemp]um deiphscu defUgrauitta femilateribus decidit. Super jiios eni us
erat collocatus; 5 i nune in corinthiorum thefauro repofitus cfl: pondofex taletorum
ateg dimidii diquatis tribus talen tis ac dinudio, Haec a oefus ubi perfeciudeiphos mi//
fit,Cun(| ds hxc  alta duas grandiforma pateras auream argeteamqs:qua^ aurea ltra Patere
tibus templum addextcram pofita erat,Argentea adfiniftramiqua2 & ipfae cum t?plu aureae
incenfum eft amotae fueruntiaurcacp in dazomeniorum thefauro pofita pondo talen
torum odo bi  dimidii, Praeterea mn aru m duodecim argetea adfuggrunda angulite/
pii fexcentarum amphorarum capaxin quam mifcebatui uinum a delphis Theopha
mx  fcilo opusiut delphi aiuntfFhcodcri famii ut ego arbitr or,Non enim mihi uidet
opus temere fačlum.Mifitptxtereadolia argentea quattuor:quae in eorinthioru the/
fauro ftant.Donauititem aquiminaria duoiaureu argenteumqr. quoruminaureofu
praferiptum eftdonarium eife lacedaemonici^mo rečte fuprafcriptutruquonia & hcc
Croefieft*Sedquidam deiphorumgratificarilacedaemcniis uoles infcripfmcuius no/
men ego cognitu habensmen tamen prema,Veru puenpercuius maus fluit aquada
cedaemonicjy eftfed eorum neutrum aquimmare,Alia quc<^cum hispermulta croc
fus dona milit non infignia, Itetn fufilia ex argento orbiculatainecncn mulierissfimuia
enim tricubitaIetquod delphi narrat effe effigie piflricis Crcefi fuper hoc donauit uxo
ris fuse monilša a coljopcndetiatac zonas quae delphos Croefus trafmifit, Amphiarao
infuper cuius bi  uirtutem audiflfet bi  claderrodonauit clipeum ex auro toru; totacp ex
aurofolido cufpidetn;& xyftum cumfuis. iaculis aureum:qu2e ambo ad mea uftp me/
moriaapud thebas repofita fueruntin Ifmeni Apollinis templo.Htec dona lydis qui
portaturi ad oracula erat Croe f us iniuxit ut interrogaret nunquid aduetfus pfas Crcc
fus fumeret expeditionem bi  nu aiiquorum hominum auxilia fibi afcifceret,Lydi ub*
eo quo dimittebantur puenerut donariis .oblatiš oracula cofult arunti Inquietcs Croc
fus lydorum aliarumep nationum rex ifta in hominibus fola eO e uaticinia fentiesiiccir
coqualiadebitafunt dona dat uofqjpercočhturnuquid aduerfus perfas .pficifcatur
in expeditionem,* 3 čnu quem fccialem afcifcat exercitum, Atq? hi q uidem hxc  interro
gauerunt.OraeulorumauteminidemconcurrebantfentetiteprsedicentesCroefofo Creftora
reu.it fi arma perfis inferretutiagnum imperium euertcret.Confdebat tame ut pote culum
tiflimos quofqi grsecorum ad comparandos fibi focics exquireret,His refpofis relatis
attpauditis Croefus itaelatusanimo efbut omnino eociperetfpem feeuerfurum eeim
perm Cyri;acrurfus mitteret delphos adPythia dona ifingules uircsquosillic mul/
tos eeaudiebat bios auri ftateres.Ob q  nuera delphi uiciflim Croefo lydiQpddaret pri
mas 1  cofuledo craculo ptesiprimuip \  fededo locu atep imunitate:& ius ppetuu cukp
uo-eti aferibi fnuero delphoru.Donis Croefus pfecutus delphos tertio uaticiniu pepo
fcit;q ? uidelicct il!udueraxfibieecoperiffet,popofcir autnuqddiuturnu foret iperiu
fibitCui pythia in hteeuerba refpodit,R.egis apud medos mulo io  fcdepctito.Tuc ad
ferupofutnfugere heremuflrenueiyde,Necptsflarenecignauute effe pudendum
His ex uerfibuseum allati effentmulto magis quam excaeteris uoluptate Croefus ac
cepitfperansfoteutnunqapud medosmulusprouiroregnaret:^ proinde nec ipfe Crefio
nec pofterifui principatu abrogarentur« Pcft hacc putauit fibi curandummt poten i aculum
tiflimos quofcp gtscorum fibiconciliaret. Idq2 uefligando comperit lacedsmcnios

LIBER. PRIM V S

at<| athenienfes eos effe quodaltcri in dorico generaalteri in ionico antccclkrcnt;
Nam de his itaantcaiudicabatuncum ab initio altera gens forer pelafgicajaltera helle
niča hoc efl graeca:quarum ha:cnunqua folum mutauitnlia affidue multumcf eft pec
Dorns uagataJEtenimfub Deucalioneregeoramphthiotidemincoluntfub Doro. Hellenis
fiiio tračtum;qui ad offam & olympum iacet nomine lflicotem, Vnde a cadmeis e io
čtacoluic in pidnolocum quemuocant macedonum, Rurfus in drpopidem commi/
Dorica grauit{atqntainpeloponnefumuenit:doricaq3cogn6minataeft,f) ualingua pelaf/
Tytthe/ gifintufi;af?irmarenonpofTumdedconiečturafignorum licct diccrceademquanune
nos pelafgi utuntur,qui fupra Tyrrenos urbem creftonem inco!unt;quodam tepore fin

Theffa/ nitimi eorum qui nune dores uocantur ;tunc incoletes regionem:quxnunetheffalia
lia nominatun& placiatru dc  fcylacem;cum pelafgi habitarenc ad hellefpontum; qui con

termini athenienfium erant aliacp omnia pelafgica oppida nomen immutarunt.Q_ui
Pelafgi busfignisconiečfantesoportetdicerepelafgosbarbaralinguafuifTei&fitotages pc
Hdenes lafgica tališ eratrgentem atticamutpote pelafgicam cum in Hellenesiideftgrsecos tran
fiit linguam fimul iflorum perdidifTe.Etenim neq? creflonitarum loquela cu ullo cir/
ca populorum confentit;8č placianorum nefecum quidemipfa, Per quoddedarant
quam linguae figuram optinebant eum in haec loca tranfieruntjeandem fe nune con/
feruaret Atnatio hdlenicandeit grasca ex quo exiflit eademlinguafemper eft ufa:uc
mihi uidetunideo imbecillis quod ex pelafgica fuitabfcifa; & exiguo initio profetta:
mox in maltas gentes augefcens tuni aliarurmtum praecipue barbararu frequentia fe
Pififtra ad »llajn conf erete,Q^ uascaufa mihi uidetur fuifTe curgens pelafgica q? grčeča effetm e
tus quaquamagnosprofečlusfecerit.Ex hisigiturgetibusatticaČroefusaudiebat opri
nerhoppreiTamgfefTe a Pififtrato Hippocratis filio,Hic enim ea tepeftatetyranus at/
henis erat.Cuius patri cumpriuatus fpe&aret oly mpiatinges contigit porten tu, Na
Ahena cuhoftiaimmolafTet Ahena ut ipofitaerat plena &  čarne bi  aqua abfq? igne efFerbue
f erbuert runtiita ut aqua redundaret,Q^uod portentu cofpicatus Chilon lacaeaemonius;qui
Chilon forteaderatifuafiteiprimumneuxoremfoecundam duceretdomum.Secudolocofi
uxorem haberet eiiceret;&fiquidem ex illa filium fufluIifFet abdicaret, Huius cofilio
non perfuafus Hippocrates hunc poftea Pififlratum filium fuftulit:qui infeditioe lit
Megadef toralium;quibuspraeeratMegades Alcimeonisfiliusi&campeftriu:quibus praeerat
Lycurgus Ariftolandi filius tertiamfeditionem excitauittyrannideaffettans:ccntra
ftifcpfeditiofis per caufam tutandimotanos huiufcemodirem machinatur, Seipfum
aepar mularum cum uulnerafletjagitauitillasi forum tanquam elapfus ex h oftibus:
quem rus proficifcentem šili prorfus iterimere uoluijfTentiOrare populumait aliquicl
cuftodiae circa fe habere permittereticum prius fpecimen fui in expeditione:qua cotra
megareas praefuerat.Capta Nifejaliift^pratclaris operibus editis:popuIus athcniefis
ita deccptus dedit ei quofdam e ciuibus delečtos pro fatdlitibusino qui haftasded da
Pififtra// uas ferretPififlratum fečlantes.Cum quibusilleimpetu fadto arcem occupauit:& v
tus tyran de athenienfium imperio potitus eftmullas necp dignitates qux  erant perturbastneq»
nis confuetudines tranfferensifedcoftitutis adhaerefcensmrbem beneatqj commode ex/
Megadef ornauit.EumtademnomultopoittemporemilitesMegadis:6iLicurgi:quiide fen
Lycur feranteiecerut.Huc in modum Pififtratus primu athenas:tyranideqi nodu ualde fta

gus bilita amifit cuius eiečtores rurfus iterfe feditioes reditegrauerutiln q I editioe mega/

des fatagens Pififlratum miffo caduceatoreinuitat nuquid uelitfiliamcapere uxore

CLIO VII

Accipiente conditionem Pififtratonnitur confilium die illo reflituendo:res ut ego m<"
terpretor lotile ftultift'maiquoniam inde a prifcis temporibus rerponfum erat gr«'/
ca m gentemdexteriorem elTeq barbararm&magisabincptiis abhorretem:&(iathe
nienfes intergrsecos feruntur \ apientiaprincipes;ex quibusfuerunt ifti qui taiia funt
tnachinati. ^Bratin tribupasanieamuiiernoniincPhya tnbus d/gitis minus fh- phyamu
turaquattuor cubitorumtaiioquin formofa. Hanc mulierem cmm armatura cum iier
inftruxiiXent in curmmcpfuftuiifTentcompofita in e um habitum quo uenufbflima
uidenda effet in urbem aguttpraemiflis praconibus emilfariistqui cum in urbe ueni/
rent haec mandata exequerentur utdicerent. Athenienfes bona mente excipite Pifi//
ftratumquem Mineruaipfapracipuo inter homines honore profecuta in 1 uam redu
cit arcem. Et hiquidem paffim uadentes taiia praedicabant:ftatimqj rumor emana/
uit in trihus Mineruam reducere Pififtratum,Q^uiin urbe erant credentes mulic
rem ipfam deamifttminefupplicaueruntpariter &pififtratum acceperunt. Hune

in modum quem diximus recuperata tyranmdePififlxatus ex padioncquam inierat
cum Megade illius filiam duxit uxorem. Verum cum & fiiri effenfeiadolefcentes:

& quioriundi forent ex Akhmeone dicerenturobnoxiieffecriminipiaicularinolens
cxnouo coniugio liberos tollerethaudlegittime coibatcon uxore.Q uam rem cum i
ter illicita occultaffetipoflea ad matremretuiit enunciaret id t  nec ne t  mater uiro indb
ca uit. Id ifte iniquo animo ferens fe a pififtrato contumeJia afFiciiuterat iratus mili
teshomini infenfos reddidit.Q_u 2 e fieripififtratus contrafe anima aduertens e regioe
prorfus abfceffit;8£ ubi eretriam peruenit una cumfiliis deliberabat;&cum fententia
Hippiae prreualuiffet de tyrannide rurfus recuperanda aliquot ciuitates excitaueruntt
qu£eipfis non nihil beniuotaeranti&cum aliaecomplures pecuniarmultumcontule/
runt. Tumuerothebanipbrimurnjpofthrecnonita multointerkčlotemporeom
nia ad reditum e/s in expedito fuerunt. Nam & ex peiioponnefo argiui aderant mer/
cedecondučb>&Naxiusquidam nomine Lygdamus:qui ultro aducnies plurimum Lygdar/
ftudii exhibu/ta!latis & pecuniis & eopiisProfe&i ex eretriaano uertete redierut:& mus
primumin attica marathonem occupauerut.Ad quosintereaibicafbra habeteseum
feditiofi ex urbe fe conferebantttum alii ex tribubus confluebant;quibus erat tyranis
libertas iocundionatcp ita congregabantur. Dum pififiratus pecuniam cogiti&
tnarathonetenetiAthenienfes quiintra ubem agebanftrem nuilius momenti fece/
runt. Ac ubi acceperunt cum ex marathone urbem uerfus moueraita domu ad fe de
fendendos obuiam tendunt.Et dum iflicum omnibus copiis lfefti in il!csi& illicirca
piGflratum e mararhone digreffi contra urbem /rentni in eundem locucouenifTent;
perrexenintadm<neruae pallenidis fanum:akrinfecufcp arma pofuerunt, Hic diuina
pompa fungens Amphilitus Acarnan uir ariolusrPififtratum cui affiftebat adiit;atqj Amphili
baechexametrocarm!neuaticinatuseinquies,Efl:nummusproiečI:us;itc fun* retia tus
tentatNodemeat ihynni claro fub fidere iunse.Hocilleoraculum diuino afflatus fpi
titu reddidit.Quod oraculu pififiratus eoieči:ans:& fe accipere affirmas; I atheniefes
urbeegtelToscopiasducft.AdiHituc adpradiufecouerterat:&fecunduprandiu par
tim ad fomnudn hos ipetu datohi qui cupififtrato erat in fuga uertut. Q uibus fu/
gietibusfokrtifTimuconfiliu pififiratus ex cogitauit ut atheniefes nec amplius capere/
tur;8č  tii diffiparentkpueros iufTos cofcendere equos ]3mittit;qui a(Tequedo fugien//
tes mandata pififoati dicerenCtiuberent^ eos bono animo effe dt  adfua quenqi abire

b

liber: Primvs

Ita audientibus dido athenienfibus;Pififfcratus ter tio potitus athenis tyritinide fta ✓
biliuit tamauxiliatiorumcopiisttum pecuniarum prouetibus partim a flumine fW
monc comparatistfslios quoqj corum athenienfium qui pcrftitcrant ncc ueftigio fu,
gam feccrant pro obfidibusfumptos in naxum tranflulit, Hanc enim infulam bello
fubegcrat;Lygdamoqj permiferattcutn ante h xc  etiam delum infulam ex oraculis ex,
piafIex.Expjaaitautemfic.Q_uatenus profedusa temploferebatur eateusex Omni
loco mortuoS eflfoditjln alium eiufdem infuk locum tranflulit, Igitur Pifjflatus ty/
ranriide potitus eft atheniefiurmaliis in pradiojcadis aliis una cum Alcmeonidis dono
pro fugis.Hunc ita athenienfibus imperante ea tempeftate Crodus audiebat; laced*
moios quoq magnis e cladibus ereptost 6£ ia tegeatibus beilo fuperiores effe, uip

pefubleonte & Hegefidein fparta rcgnantibuscumcaetera bella profpere gefliffent:
in tegeati tamen fuccubueruntNam iam inde ante iftos fere ex omnibus gr secis pef/
time morati fuerant tamcircafe q circa hofpitesinullo confuetudinis conuerfationifqi
Licurguf commercio,*qupeinfl:ituta in melius mutauereLigurgonnterfpartiatas, probata uiro
fjpartiata ddphos ad oraculum profedo.Cuiflatim atrium ingreffo Pithiahsec i'quir. Ad mea
ueniftipraspinguiatemp!aLicurgeGrateIoui;&cunčb’squi teda tuentur olympi.
Ambigo uaticinerfis utrumuir nedeusne.Sed multomagis eSedeumtcfpcrolicur
ge.Nonnulii prseter haecaiunt Ppthia ei differuiffe inffituta;quae nune afpartiatis fer
uantur.lpfi tamen lacedaemoniiuoluntlicurgum cum effet tutor &  idem patruusleo
Leobo/ botifpartiatarum regis e cer ta haecattuliiTe.Siquidem cum primututor fadus e; o m/
tus nia iura immutauit:deditqi operam ne quis ea praeteriret,Deinde quae ad bellum per^
tinerent iufiurandum conuentus eommefTariones fuper haec lftituit tribuos plebis e
phoros acfenatores.Ita illiad redum uitaegenus £ranflatifuntalicutgo,Q uern uita
defudum delubro aedificato egregie colunt, Ex quo cum bonitate foii:tum non exi/
gua hominumeopiadifeurrerunt ftatimtac benigne regefferut,Necamp)iiis cotenti
ociofruicumfearcadibusprseftantiores effearbitrarentunde omniillorum terraocu
panda oraculum delphicumconfuluerunt:quibus Pithiarefpondit Me petis areadia
multispetishaud tibi tradam.Mulci apud areadiam uefcetes glandeuirifunt.O^ui te
reiicientitibi egobaud inuidero quicquam Saltandum tegea plača plaudete daturus.
V tqjqueas capum metiri fune feracem Haec refponfa ubi acceperelacedatmonii a ca:
teris areadibus abftinentes bellum intulere tegeatibus ferentesfecumcopedes uideli
cet captiofo freti oraculo tanquam cffent ipfi redaduri tegeatas in captiuitatem. V eru
congreffi p radio ac fugati quicunqj eorum uiuifunt capti eifdem quas ipfi attulerur co
pedibus ldudis campum tegeatem metiti fune coluerut«Compedes quibus uičlifuc
rantadnoftramufq? memoriamincolumes fuerecireatempluMincrua: Al cx  apud
tegea fufpenfae atqjfupericrequide bdlolacedsemoniiaduerfus tegeatas affidue feni
Anaxan/ per male pugnauerant,Croefi tamen setate & Anaxandrida: Ariflonifcp regum fuoi u
pridaš Ionge fuperiores contra eofdem extiterunt hunc in modum tales effedi.Cum femper

Arifton in bello a tegeatibus repellerentur miffis delphos cofultoribustoraculum funt fafeita/
ti;quemnam deorum placarentmt tegeatum uidores exifterent,His Py thia refpon^
dittidfotefi offaOreftisfdii Agamemnonisreferrent.Cuiusurnamcum nequirent
Oreftis iuenirerurfus addeu mittut de loco fcifcitatum in quofitusOreftes effet:Hxc nuciis
ofla intcrrcgantibus ita Py thia inquit,Efl pars arcadiaetegcae \  regionepateti Hic duo fiat

uenti ui peruehemete coadu F or ma hoftis formae bi  plaga* fuperindita plaga.Hic aga

cuo vni

msnonides terra o trni parete tenetur.Q_uo tufublato tcg cx  fperaberc uidor. Vbi
ha:c audieruntmihii tarnati minus inucntione jfruitrabatui iU h omma d»fquiretes do
nec Lyches unus fpartiatatu coy.  qui bcncincnci uocantur comperit.Sunt autem bc
nemeriti ex ciuibusfemper militia equ cifri perfudbs qumi quotanis;qui quo ano cx
dquitibus (partiatis exeunt:ne torpelcant aiius aito mittuntur k Ex i hiS lyches cum effet LgchdŠ
rem apud tegeam admucnittfortuna paritet aoj foiertia ufus,Nam cumiacedaemoiis
acte^eatibus hocannocommertiummucuoleadeuncii effčtj^ jftem atraria officma
uenifleuintuebatur ferrum dum procudebatur:quo infpedaculo adimrabundu ani
ma duertensifaber atrarius intermiilo opere quantomagiS Lac 6 inqthofpes admira/
rcre fi idem;quod ego tu noffes;qui tanto opere admirans fenariut opitiau.in hac eni
eorteputeum facerecumuelleunridimfepuichrumiepcecubitoi^Čč quia icreduius
eram 010 fuiffe maioresčjnuc funt hominestaperui undiqi mortuu aequaiia atqifepul
chru !ong/cudine:qua ubi menfus fum terum obrui.Hcec lilo referente quae uiderat
Lyches confiderans comcdauithuncex oraeuioeile O, eftem hac uidelscet coiečtura OreftcS
duos q uidem quos cernebat excuiTbris folks totidem ecmpenc efle uentos, Incude cubitogc
Mero & malleu forma format hoftetferru uero quod procuderetur piaga fuper mdita feptcm
p ag£ acratione coniedabat <j in plaga hottunis ferrum iuentum eihHatc ita<j fecu
agitansfparuregrefTusreoemlacediEmomisrefert.liliexeopokto hoiem crimis co
iiidu m cxilio damnant Qjii in tegeam proiedus;& caiamitatem fuam referes fabro
excuflfori conducit ab eo nolenti uendere cortem.i bit| aiiquidiu habitas ubi rem co^
gnouit effofTofepulchro o(Tacoliegit;ea<jportas fpartam rediit, Q_uo ex teporelace
dat monii quotiens cum tegeatibus congreflifunt fuperiorcs cxt-tere, Adeo uc muitu
iam pelloponnefi eisparerec.Haecitacj? omnia Crccfus audtens mifit nunciosfparta cu
muneribus ad roganda beilifocictatem iullcs dicere quae opor ter etdi pcftquam per
ueneruntnosaiunt Croefus m ifit lydoiy aiiarumqj gentium rex itainquiens. Lacedas
tfioniiqucnia deus oraculum reddiditiut gitecam mihiiocietarem alci! čerem: &i  uos
inter gratcos ateeellere audiotftatui uos mihi in focietatem ex oracuio prouocados ad
incutvda meeum quam cupiobmicitiam atcj focietatem citra doium fraud(mqi.Croc/
fus hxc per !egatos nunciauit,Q_uorum aduentu lacedaemonii:qui &i  ipfioraculu au
dierant gauifiifceduscum eis hofpitiifodetatifqiinicrunt.Etcmm iam antea iterccde/
bant nonnu’!a Crocfi in Iacsedemonios benefieia. Nam cum illimififfcntfardis ad au
rum comendum quo ufuri crantinidfimuiacrum:qucd nune pofitum eftapud laco^
nicam in thornacc Apoilinis eo auro funt a Croefo donati, Q_^ua de re Iacedcmonii
quod(yfcamicosilledeIegifTet:focictatemadmiferunt; 6 i hoc detiuncianti fefe para//
tos edirbueruntQuod ubi feceruntpateram aeneam iabiorum tcnusfrequentibus
animalibus cadatam trigintaamphorarum capacem dono afferebant uolentes.Crae^/
fum remunerari.fed eamfardisnonpertuleruntpropteralterutramharum quae (c>/
runtur caufaruniiLaccdattnonii quidem aiunt bane pateram cum ferebatur fardis cu
famum appulfi effcntrafamiis fuifTeintcrceptam;quiccgnita renauibusiftos longis
aggreffifuere. Ipfiucrofamiiiaca:dcmoniosquipacei'am portabant fero uenientes
cnm audiltent Cteefumcaptum effe cumfardibus illam in farno uendidiffe uiris pri
paris.cjuicam Innonistcmp!odedicaucre:&ilics qui uedidiffent fpartam rcucrlos
for tta  d ixiftc  afamiisfibifuiffc erepca.De pateraitaresfe habet.Crocfus clufusora/
cu.o aduerfus cappadocia €xercitus cdparabat fpe ČC  Cnum & pctčtia pfica er.ertedi«

b ii

LIBER. PRIMVS

Sadtanis Guiin hacapparada expeditionc occupato;Lydus quida tiomine Sadanis St  atitehač
pro circunfpe&ohabitus• & ob hacqua dixit fentefttiam plus nominis apudlydos co
fccutus;huncin moduCrcefo cofuiuit,Aducrfus talesuirosexpeditioneparaš rexq
coriacca fubligacula:qui ecorio reliquauefl:e ferunuqui non quibus uolunt cibis ue^
fcuntunfedquos haberit utpoteregienem afperakcientes«Ad baecpocunouiniutu
turfedaquaemon ficosad comededum necaliud quicqua boni bntcs, Q_uibus cu ni/
hilfitgd eripiešfiuiceris, Sinuičtus fueris aiaduerte quot boaamittesubi guflauc
rint illi rioftra boa circufiftent noš:nec abigi potcrut.Equide diis habco grada qui no
induxeruntin animum perfisiutlidošinuaderent.Hceciocutus non tameticrocfump
fuafit.Etenim perfis antequa lidcsfubigerentnihi! eratne<j laiitum neqi opiparum.
Cappd/ Porro capadoces a graecis firi nominantunSi erant hi firi antcquamperf£e iperitarent
d ces ditionis medoiy tune autem Croefo parebant.Si quidem iperiu medicu ac lidum di/

£>yri fterminabat fluuius halis;qui exarmeno montepfluensprimumcilicasidehincman
Haiys tienos quifunt a ? ddexterami& phrigas qui funt adleua*tum borea uerfus tendens fy

Maiieni ros:cappadoces:paphlagonefqiinterfluircappadoccsadexterapaphlagocs a finiftra
p er ftr in ge n s.It a flumen halis cunčla fere fupenora aftae a mari$quod cipro obnoxiunt
eft ad euxinum ufqi pontu dirimitdorfum ois regionislongitudine quinqi die^z £tine>
ris uiri expediti aduerfus capadocia Crcefus cu exercltu profirifcebaturjcupidus curri
Atriages hacpartefoli foccudifuo adiiciendi.tumuelmapis ffducia oraculo^. Cjrum ulcifcendi
Ciaxaieš propter Aftiage Ciaxari Filium medoijz rege affine fuutoue Cirus Cambifis filiuš prač
lio ui&u ceperat.Erat auteCrcefo aftiages hunc in modu affinis.Apudfcitas pecuari/
oscu efTetfeditiocaterua oueda eoijzfeceffjt \  terni medica?qua tepeftate medcijz tyra
Phraor/ nus eratCiaxares Phraortis filius Deiocis nepoš;quifcitas hos taquafupplices initio
tts beigne ailoquebatunac plurimi fadebauadee ut pueros eis traderet lbuedosrtu ligua
fcithicattuartificio arcus utedi.l nterie&o dddetepore cufcithaetieatu afTidue irettSČ
fempafferrettnonuc[tncotingebatutnihil caperer.Q uosita reuertetesinanibus,
Ciaxares.C Erat eni cum igenti tenebaf ira peracerbus D p bris lfečtabaturjd illi utfe
indtanUmaCiaxare pati non Ferentesconfiliohabimdecreuerutiutalkjue eoijz puc-v
ro^z quos docerenttrucidarettInftručIumq?jut feras inftruere conhieuerant: Ciaxa/
ti offerref pinde atep uenatione.Idcy cum obtuliflfen t q nam cellerrime fe ad Aliatte S a
diadš Filium fardis conferretiquod U fa&nme Nam St  Ciaxares St  qui aderant conui
uaeexhiscarnibus guftauerunn&fcithreperpetrarohoc Aliattefefupplices prebue/
runUquos poflearepofcenti Ciaxariq> Aliattesreddereabnuerat: bellum inter lic^os
medofqiquinquennalecotiflatumeft;quoinbelfo aliquotienslidnaliquotiens medi
uičtofes extjterunt St  nočlurnum quoddam prse^ium geRerun , ’exfo anno fignis cclla
tisJCUm sequo marte Certarentftanteaciecontigit ut repetedies nox efficeretur.Qua
Tha f es imutatione huius diei futura Thales milefius ionibus prrsdicauerat hunc annu pr^fi

trdieiiuš nien$:quoimmutatiofačtae.Lidiacmediubidiemnočfefcere uiderutta pugnando
5*o is celi deftiteruntieocppropefiusadpace inter fe conflituendam feflinarunt aučtoribus co/
p f  S uentionisSinefiCilicetSžLabineto babilonio:qui St  iufiuradu lrercederen^ reconci

liatio afifinitate fiereUproperarunt decernetes ab Alyatte Arienam filiarn Altyagi Cy
Auena axar is filio nuptam dandam quoniam fine uehementi necelTiitate conuentiones frabi

)es miri non qucuntJncunt autem hasgentes fcedera cum ceteraritugraecorumitum
feriendo brachiaquaillahumeris conneftuntunac mutuumfangumcmdelingendoi

CLIO IX

Huneigitur Aftyage auu fuu maternu Cyrus beli® uidu tenebatobeaglfequetibus Aftyagef
indicabo caufa«Q_uo nok crcefus ei ifefus nunquid lfercetpfis bellum aa oracula mife Cyrus
rat: & cu refpofum rcdifTec haudfince^ fecu facere Iterpretas 1 expeditione pfedus c
aduerfus quada perfaij! pte.Atqi ubi ad haiim flume pueniutunc ut ego qde ietio poti
bus q nucfuntjeopias trafduxiuut atgraeci diditafcThales milefiuS tradudor extitic
Na cum icertus animi crcefus foret qpte fluminis traiiceret exercitu C nuilos du.n.eo
ru fuifle ea tepeftate potes fertur D  thales q 1 his caftris aderat feciffemt fluuius g ad
leua exercitus fluebat:flueretet ad dextera»Feciffe at huc I modu foffapalta exorfus
fupra caflra dudam fpecielunae depreflit;qcaftra ut eratmetata atergoaplederetur
In qua cotraduxiffet ex piftrioalueo fluuiu itep. cu  ubi exercitus traiedus eetdfuum
alueure£uderet.Itaqj cucelerr le  fluuius dedudus eet utrinepuado meabiiis efFedus e;
Q_uidiaiunt uetece 010 exaruiflfe alueu.Cui r ei eqie n5 accedo.Q^uo«n.mo q rurfu
redieruntiiJum trafierunt.Croefus exerdtu traiedo ueiti cappadociae locum qdicitur
Pceriaojumeius regiois tutiffimu iuxta urbe finope fere ad po rum exmum fita. Hic PteriaIo>
ftatiuahabespdiafiroijiuaftat:&urbepterio^expugnat;diripitq3:cepitquoq?cudas cus
circa urbesifiros nihil comeritos exterminas,Hic Cirus coado fuo exercitu fumptifqj Sinope
oibus:quii medlo incolebat obuiapgitunifTis tn anteq exercitum educeret caducea/
toribus ad Iones tetandosuit ad fe acrcefo deficeret.Illis abnuetibus pfedus caflra co
tra crcefumpofuit ibidecp in regioe pteria p fe uterqi alte^ iaceffere. CommifTacj aeri
pugna;3£multis utriqjcadetibus ad extremum nodis internetu dirimunt neutri ui//
člores.Atcphuncin modumduoexercitusdimicauerunt.Croefusafuoexercituicu/-
fatusq>cum Čiri multo maiorbus copiis coflixiffet:p©ftero die cum cirus ipfum {w*
pfederet iuadere regrefTus e fardisthns 1  aio euocare aegyptios exfoedere quo^cnm re
geHamafianteqcunalacedaemoiisfocietatecoierataccerfereetbabylonios;cumqbus
& ipfe fcedus pcufterat.Erat at babilonio^ tiranus ea tepeftate Labynetus ,Denun'/ Laby ne*
ciareitc lacedaemoiisiutad certadie prefto eftent.HifcpSduis copiiscoadis ubiphye tus
tne quieujffet;initio fiati ueris tedere aduerfus pfas Hseedeftinas Crcefus abit fardis:
dimifitqicadaceatcres ad focios edices uti ad quintum mefem fardis coueniret,Exerci
tum uero q aderat ex militibus condudis,*q cum pfis dimicarat:miffum fecit:ac diffi/
pauitjminime credens unejfore utCirus'qui ficaequo Marte pugnafTetdardis copias
pmoueret.Hoec croefo ratiocinate oia fuburbana coiubris impletafunt.Q^uos ut exi
ftebat equiinter ambuladumcumad pafcuairetccmedebantddCroefo cernenti:ut
eratiuifum eft c  ff e porten tum Jdeocy mittendum ad coniedo res te!mifTes.Q^ui mif telmiffes
fi fun t ad cofulendos telmiflesmbiaccepere refponfum:didicercqj quid fibi uclletifigni
ficaretcj portentummon cotigit ut ercefo renunciarent.Nam priufqretro fardis reue/
bercntunCrocfus eft captus.Teimiffes ita cofueuerant exercitum extremum Croefo
illuc affutu^jqui cum afferetidrgenasfubigeret q>dicerent colubrum terrse filium ee Crocfus
cquumKoftcm&aducnam« HaecTelmiffesCroefo funtintcrpretati:fed iamcapto Capitur
nondumtamcngnarieorum qutecirca fardis accrcefumerantj Cyrusccrtior fadus
Crcefum qui ftatim poft prselium apud Pteriam geftum abfcefferat conftituiffe dif//
pergere copias habitocomperiebat opersepraecium effequam maturime poffet pro>/
meuere excrcitum:fardis ut hoftem priufquam illecontraheret iterum lydo^z copias
cccuparet.Hoc ubi probauit executus e;propereq? dudo \  lidia exercitu ipfe nuncius
f roefo aduenit.Vude Crcefus in magnafoliicitudine addudus prteter opinioneip

LIBER. PFUMVS

Hrq  expečtationefua fe res herent ;tn lidos i jaliu pdikit lidoE! gente { afia: nulla fuit
ea tepeifote nec fortior nec magis ftrenua:Ex equifqipugnabat eqtutadi fanc p. ta  ha,
ftas piongas geftas .Capus i quo cocurfu e ate urbelardefem lacec magnus &cdjtus;
Hermus que cu alii amnes interiiuutitum oium maxius Hermus piaude interruptusjg e mo*
fluuius tehiromatris DyndimeneIapfusifunditmatiiuxtaphociacppidu.Hicubiuidit ly,
Hirmus dos ad pugnadu iftručtos Cyrus eo^ eqtatu reformidas cofkuit admoitu Harpaai
mons uiri medi ita faciedu.Coa&is cibus q ipiius exercitu fequebant camdis uei frumen tu

Phocia uei uafa portatibusifarcinas detraxit;uiros lpofuit equeftri ftola idutos;quibus orna
Harpa, tis  pcipit ut pirent caeteras copias aduerfus croefi equitatutpeditatu ut hos fubfequere
gus tur.Poft huccollccat oem cqtatu,Poftqoes ;: coftituitupat eis ne cui cseterc^ bdcpz p
cerentded quecunqi occideret obfiftente jkcr jpfum ctcdumme fi captus quidc repu
gnaret,Hxc iperans camelos cotra equitatu Iftruit hac ronc ^ camelum equus refor
camelus midatadeo qde ut nec fpecie eius Itueri nec odore fenrire fuftineat Jd 10 cometuse ut
Equus equitatucroefi qpoillefe pualitu^cofidebatautile redderet.Simul atqt in pugnaitum
etequi olfačtis ptinus cofpečliftp camdis rctro fe auertunt.V nde fpes croefi iteriit.Ve
rum noptinus lydiob id exterritifunnfedcognitareab equisdefiliuntacpedites cum
pfis cofligunt.Multis tn aiiquadiu utrincpcadetibus;tandeuertuntur in fuga:murcs
ingreCT; a pfis cbfidebatur,O ua obfidione inlongius pcefiura ratus craefus alios nu'
cios e muris mittitad focios.Nam qui antea dimiffi erant hi couentumfardis ad quin
tlim menfe indixerat< Ad hes dimittebat oratumqcelerrimaauXiliamittif;bi unqi ia
obfeffo.Et cum ad alios focios mifititu uero adlacedarmoes Caetc^pid tepus 6 ^ ipfjs
fparciatis inciderat cum argiuis cotentio de agro qui dicitur tyria:quelocum & firerrai
Tyria argoiicae ptetri;tftlacedaemoiiinterdfuni tenebat.Etenim argiuo^ e quicqiiid regiois
agri maleatenusadoccafumuergitin cStinetet&infuiaetumaiise tumuerocitheria, Cum
ArgiUO' ergo argiui fuo territorio intercifo auxiSium ferrentnbi ab utrifep in collcqu;um uen,/
ruager tum eftmt trecei utrintgdimicarett&ubi fupiores extitiffentieo^ regio foretacqiam/
bo exercitusifua uterep terradifcederenr.nec pmaneretdum dimicaretur eafcilieetca
nefi addTentpti fuccumbenti auxi!iumfui ferret.His couent/s in diuerfa digrediutur.
Exutnfcp delečli uiri qui relidi funt cSflixeruntiatqijl]a quide ut aequo matte pugnan
tibus;ex fexcentis tres orno reiiqui fuenti£i id noftis interuentu:ex argiuis duo A \co
Alcenor nor Si  Chromius:qtanquidlores Argcscurfu contenderunt,exlaced^moniis unus
Cromiuf Othryadesrquifpoiiatisargiuoijicadaueribuseo^armaadfuo^caftradetulit dt\ein
Ochrya fuo ordine tenuit,Poftero die utriepre auditaafEueruntifibitpuičloria uiridicabanargi

des uiqu.'deq;fuo^pIures fuperfuiffent;dicentes;Laceda:moiiueroq?eoj^qinTupererac

argiuoru illifugiiTentfuuspftitifTet:^ hoftiumca:fosfpoliaffet}exc6tentionetande cocurreres

tonfura pitgnantjacpoflqpermuItiutrinqicecideruntdacedaemoniiuincunt;Q uo ex tena,/

Thireaž pore argiuitohfiscapitibus cum antea criniti efient neceffario iegem codiderunt * e de
Lacedat/ uouentes ne prius comam alerentineue mulieres aurum ferrentq rhyreas recuperar
monum fet .His e diuerfo Iegem tiilere laeedaemoii lpoflerum comati effenteum antehac noti
Coma fuiffent .Othriadem qui unus e trecentis delečlus reliquus fuiffenaiunt pitdorefpar/

tam reuertendi ob focios interfečtos iliic apud thireas morte fibi cofciui; fe.^um hxc
effet apttdfpartiatas re^ conditio aduenit caduceator precatum Crcefo obfeffo auxk
lia f  illi caduceatore audito flatuerunt crocfo ftatim fuccurredum: quibus ia fe appara
tibustac nauibusparatis alius eflfertur nucius muru lido^ cxpugnatumsCicefumq

CLIO X

tiiuuni cffč captu. Sic laccd^monii migno fc effcctos detrim!to rati fupfcder ut, Sar
dis atl hac modumfuat expugaat«.Q_uartodcdo <j obfideri cocptasfuat die cirus Sardifts
miffispa{T?meqcibuspfuascopias edieitfedonadatuijiei q primus muros cofcen^ pugnan/
diffet.Poftea <| id conato exercitu res non procrcfTitiibi qefcetibus caeteris Mardus tur
qda;cuinomenerat Hyrciades;idaggredidbaufusa pcearcisiubiautlusad excuba Mardus
du erat coilocatustqiiliic neqn urbs caperetihaci fufpe&u eratiutpcte loco prupto H/rcea/
atc] 3 lexpugnabili«qc}? pte folum ne leone qdem mdes primus fardms rex circuntule des
ras a  peiliccfua gemtu:qLeo q:u^ pte muro^t cireuiams eet ex ea pte fardes icxpu Melcs
gnabiies fore teimilles iudicauerat.Eu Meks pceterapte murojji circunduxit; qua Rex
cunqj poterat arx oppugnarhp hac pte taqj ioppugnabile atqi pcifam circuducere p' ko cxcos
termifit:q adThmoiu fluuiu uergit,Abhacigiturptehirceades ipfe Mardus coCpi'  cubina.
catus qučadi iydu pridie defcediffe ad rccipiedagalea iliuc duolura' aduertit alum at thmolus
ep cofiderauit;dehtc ipfecofcedit. 5i poffc eu aliipfse;fubide atep alii fre^ntes, I ta urbs fluuius
fardis captaeatcj oisdircpta.Circaipmat crocfuhoc cotigit.Erat ci filius cuius fupe
rius habui mčcionč habiiis ad catteraifed mutus.In cuius uiciu emectadu croefusp ui
ribus oia feceraf.cualia cxcogitado;tu uero delphos mittedoad craculufcifcitadu at
qi d  Pythia taiibus refpodit*Lydegeus rex multoig ualde lfcie Croefc. Neccura gna
ti cxoptata audiffe loquetis,lntraaedes uoce fine q potior tibiiogeiiie die quonia pri
mu ifoelice lo^cur.Captis mocnibus qda pfes i  crcfum fibi ignotu ut occifurus uade
bit,Qjje i uade te fe crefus cu uideretttnpntidade affectus deuitare negligebat i ni
hil putas d^fferreian percuff us oppeteret morte ati no.Id ubi filius eius mutus afpe
acic timens pri erupit in uocem Iquiens.Homoe pimas erefum;atqi hoc ilieprimum
cffatustpoftinodu p oe uita: tempus uocalis exticit,Perfae Sifardibus potiti funt:& Crefi fili
GrocfouiuocuregnaSTetanos quamordea.tctideqidiesfuiffetobfe{ius;miiroma us mu/
gno imperiotut ei fuerat refpofum,Eu captum pfae ad Čiru pduxcrut que ille uičtu tus loqui
copedibusfuperingentemqua{l:ruxeratlignorum ftrucmimpoitcircacpcumbisfc tur
ptemlidorum filiosfiue habens in  animo primicias has alicui deo offerreifiue uolens Crefus
uotu pfoluerediue capidtis fcicndi  num qs dasmonum liberaret Crocfum:qucm reli capitut
giofum eeaudierat:quominus piraeimpoiicus uiuuscocremaretur.Hascquide Ciig crefire/
fecilfe aiunt.Crefo atfuper piram ftati & fi in tanta calamitate pofitoitamen ueniffe gnum
inmcntemSoloisquodabeofibinutudeifuiffctdictumex uiuentibus beatumee Croefusi
neminem Q^uoddictu ubifubiitCrefofueruteumexuehcmenti defect/one ai ui Pira.
dum ingemifcentem ter Solonem nominaflet&£ ci^z cum audiffetiuffiffe lterpretes Solona
«um percondari quena inuocaret;lllofqt accedentes fuiffe percondatos.čC hunc iter croefo no
rogatu mfilentium egiffe,Deidecumlcquicogereturdixiffc.ll!um nominauiqui ut minatus
oes tyranosalIoqueretunegoqingentc pecuma praeoptarem*Eu no plane loquenti
rurfusinterrogac quodnam eflet quod cJ^iffct efHagitantibus atqiifeftantibus inter
fogationeinquitquemadmoduSolon quieffetathenienfis ad ipfumaprincipio uo
niffet:5t ituitus omnes eius opes cora p  nihilo duxiffet,Adeo č[  de ipfo dixerattea oia
cueniffemetj hxc  magisdefcipfo qdeomnihominum genere:& deh ; spraeferci qui
fibiipfis beatiuiderentur.Hsec Crefo refereteiam pira incenfa ardere cxfrema cepiffe
^Cirumauditisper interpretem q Crefus dixifi etjpenif uiffacu fe quoq3 hominem
cfk ognofcerettqui alium hominem qui fe inf erior non fuiffet opibus uiuum rogo
traderet Praeterea uetitum ob id penamtac reputate nihil ee rebus huanis ftabile iuf/

LIBER. PRIMVS

lit

fiffe ignecelerrime extingui iaincenfum.Crcefumcp dcpoi;& qus drča eum etat, Ve
ru eos qui igne ia conabantar extinguere no eualuifife Jbi crcefum ccgnita p !y^ os cy
ti  poenitentia cu cerneret unuquetp extinguedo deuoluedo^igni inču bete: nihihamž
profici exdamado inuocafie apollinemt ipfi adeffet fi quod ab eo donu iliigratum fuif
let oblatunpfumcf prefenti malo liberaret.ita culachrymis Croefo deu inuocate nibof
Croefus repetecuferenuac traquillu effet cofractos cffe:ibrefqs erupiffetac uehemetifiima aq
oixit pluiffaSt rogu exEixiffe.ita cyrucognitodeorucu!tore ac bonum uii^eeCrcefu epy/

apolli ra depGfuiffejat^ hunc i  modu interrogaffe.Crcefe quifna te hoium petfuafit; ut cu

nis im/ exercitu inuaderes terra mea ex amico factus hoftis.Cui croefus. Ego iquitrexiftud
brc feci tuo profpero meo infaufto fato gratcorum deo auctoret qui me ad bellum tibiin

Bellum ferendumimpulit. Neq3 enim quifpiam ita amese;ut bellumqpacempreoptet, Na
Pax in pace filii patres in bello patres filios fepeliunt. S  ed ut ifta fierenttdaemoni cordi fu/

Croefus it,Haeecroefuslocutus eftquem Cirus folutuiuxtafecollocauit;ac multafane obfer/
apud avji  uatia habebat;intuenfqi eum admirabatur ta ipfe q omnis circa coetusJlle cogitabun
degens dus filentium tenebat, Moxconuerfus ac cernens perfas lidorumdiripientes urbem
V trum debeo inquit rex tibi loqui quod fen tiojan tacere hoc tempore.Cirus eum ue
ro qua:cunqi Iiberet auJacter proloqui iuffit.Tunc ille drum percon&atur qut'dnam
inquiens tanta frcquentiaproperatagere.Cui Cirus.Tuam inquit urbem diriperej
tuafcg opes abfumere,Atqui Croefus excipitmeq3 urbem rneara diripis: neque meas
opes.Nihil enim mihiiam eum iftis rebus efbfed tuafemtaguttp. His uerbis iniecta
curacirusCrocfumfemotisarbitris interrogat quidnam in his quse fierentfibiconfli
tuendumcenferet. Adquem Croefusquoniammediiferuumtibitradickruntdure
debeo fi quid amplius animaduerto id tibiindicarc.Pcrfa: ait natura proterua funt St H
dem inopes. Q_ uosfi diripientes tu aepotietes magnis opibus negligis.id tibi ex hec
credibileeffeeuenturum.Vtquifcpiftorumplurimisopibuspotieturitamaximei te
rebellaturum effe expectandum,Nuncigitur fi tibi placent hxc quae ego dico itafaci'
to.Sifte ad fingulas portas aliquot ex tuis fatelitibus cuftodes;q ue tet exportari opes
ut eamm decimat ioui neceflfario reddantur.Ita neq? tu odiu illorum cotrahes ui opes
eripiendo:5t ipfi agnofcen tes fe iufla agerenon inujtifacient.Hazc audiens Cyrus ma
loremin modumgauifus St tali admonitu:eaqmehem enter approbauitiStiuffisfatel
litibus id exequi quod Croefus ipfifubieciffetihis uerbis eum affatus e.Croefe quado
quidem & faeta St dičta tua egregia uiri regis funttpete quid muneris a me uelis 1 prše
fentiarumtibidari.Ad quem Croefus.Here inquitfme megratum ee erga deumgr«
cope;quem ego maxime omnium ueneratus fumtut miffis ad eum his ainculis pccti'
fter tiunquid ei fas fit bene defeipfo meretes decipere.Et ciro interroganti quidna id
cffet qd' icufaret altius repetes omnefuu aperuic animutredditacp fibi oracula St prae/
cipue donaria fua;quibus rebus fretus fufcepiffet aduerfuspfas expeditione.Haec co'
memoradorediit rurfus’adpetendamueniam ob id deo exprobrandi. Ad quemrides
Cirus St hocinquit Croefe a me Jpetrabis:St quicquid aliud atqu'd quotiens tibi opus
erit, V bi haec audiuit Croefus delphos mifit quofda lydo^e iufies eum ad limen tepli
uicula depofuiffent.fcifcitaridounuquid eu puderet ob oracu!a:qbus iduxi(fet ad bel/
5 or s fa/ lum Perfis iferredum £anqua čiri potetia euerfurum.Vnde tales primitise cfFererur
todefti/ j copedes.f.olfededotfcifcitari cuhaectu puqd graecis diisforet fas ee )gratis,Lidisilluc
»ata profe&is St haec madata executis Pythiaferturita refpodiffe.Sortem fato deitinata

CLIO XI

defugere deo quo^ eft impo0jbilc*Crodus quintse retro actatis črfmeluinhoce aba^
ui qui cu eflet fatclks heradidarum muliebri dolo mductus dcminu interemit,llliufqj
dignitate potitus eft nihil ad lpfum ptinente, V eru apoilo cu ftudueritut hcc fardiu
cladescircaliberosCrccfimoncircaCrocfumcontingeret.tametranlferrcfata no pa
tuit:fedquatenusillapmiferucannixus eft atq? ei gratiam rettulitiutpote dilata fardiu
cxpugnatione tres annos;&hoc Crcefus difcat tnbus annfs q fata deftinzrapferiusfe
fmffe captudecu do loco q> ipfa ardeati ope tulit. Nam quod ad oraculu pertinet haud
rečte Croefus incufat:quonia Apoilo predixit eum effemagnuimperiufibellu perfis
inferret euerfur uide qua re ipfum cSfultare uolete decuerat mittere fcifcitatuiutru ip;
fius Apoilo diceretimperiu:an Cyri, Sedquoddičtum erat nec confidcrans nec fter
togansfibiipfiacceptureferat.Qjiod autemultimorefponfoait Apolline dixiffe de
M ulorne hocqu;dem difcuffit.Nam mulus hicCyrus erat;quippc quiduabus ex ge Cytus
tibusortusegenerofiore matrec[patie,Naillaqde meda erat aftyagis medoig regis mulus
filia.Hic at perfis Si  mediš fubiectus Si  licet otum mfimusttame domina fuain matrf Cyri ge^
Inonium duxit, Haec lydis py thia refponditquse i!!i fardis reuerfi Crocfo renuciarunt« nus L v
O^uibusauditis Croefus fua ipfius agaouit culpa ceno dei.De crocfiiperie:& priaIo dorum I
nisefubactione itareshabet,Porrolydia quodfcribirur mhil fane admiraau hetput uenta
alie regicnes praeter aurirameta Si  thmolo prouenietes.Na lidi primi dutaxat ec^ho Numus
min u q ucs fcimus n umu aureu argeteuqi ad ute 'u pcufferutiacprimicauponesifti' argeteus
torefq? :xtiterut.lide ut &ipfiaiut &£  agra:cis ferutur excogirauerut alese tefferaru<p Caupo//
ludum Si  pil® Si  caetera genera luforiapraeterq talaria.Et lidi quide a pf s fubačti funti nes
* . Incaureexequeturoratiof yru:qCrcefieucrtitiperiu quifna fuit acp Alea

h fasquiafiafubegerut.Igiturqueaimoduquidapfaigmemorantmoqui Tefferac
res čiri ifignireded prout ille fe habet referre ftndettita ego cofcriba: gna Pike lu
rustrifariasaliaset uiasefTenarradideCiro, Fuitapudmedosuir fapi dus
senseuineme erat Deioces filius Phraortis qui propter fuam eequitatem:medoru ex/ Cytihi>
titit rex;Huic medi id pnoftiterut.Ingetia extruxerut edificia:quos uellet ex omnibus ftoria
mediš fatellites fibideligere pmiferunnnec cui poteftas fieret regi s adeundi: fed ad oia Deioces
internunciis utendi.Neminipreeterea coram illo aut ridendi autfpuendidd omnibus Phraor/
faetudeformc effe,Haec circa illum ideo faciuntme eum eernetes azquales Si  una eum tes
eo educati egregii uiriateg praeftates indoleant Si  in(idietur,Deioceffolam medica fub M edie
egitnationeteujfoliimperauit.Cuius nationestotnumerogeresfunubufaetpareccn nationes
taceeni:ftruchates:ari2anti;budi:magi:Tctfiintinmediagetes.Dei0cedefunctoqui Buf®
annos tres Si  quinquaginta regnauicfilius eius Phraortesfufcepit iperium quo folo Parecota
non contentus bellum anteoes intuTit perfiseofcpprimus in poteftate in medorumre caeni
degit,Q uibusnationibus potitus ualida utracp moxafia fubegittaliam dcinceps at<j Strucha
almm inuadendo gentem doneč ad affirios oppugnados peruenit ad eos affyrios qui tes
Ninuinco!ebantquodani oium principeesded tune afoensperdefectioem defertos Arizanti
alioquin perfe bene habentes. Aduerfushosexpeditionefumpta phraortes fecudo Budi
ac uicefmo ejregne potitus eft annoteum plseracj? exercitus parte periit.Poft obitum Mag/
eiusCiaxaresfiliusDeiocisnepesrucceflit:quidicitur multo qua'maiorcs fuifuiffe CiaxarcS
prarftanticr primusaftae populcsin prouinciasdiftmxiffejprimu^q? i fuum qucfq? rex
ordinem diftribuiffe:haftatos;fagittarics equites;ci7m prius omnia promifeua fuif Militi®
fentat^implicita,Hic&culidispr®liumfecit;quodprseliumcumfieretdies nox c£  ordo

Liber

primvs

gcs rex — d -**~*--*—--—-*»*"""■-r-/ «*.ij.i«iinuuvuit,‘ap>

Aftyagis peliauitqi eam M andane. Q uaeuifaeft ei per quieteni tam um unnc facei e;ut cm n 5
fomniu lpfius urbe oppeletet atqj umueifam afia inudaret, Qjiedfonium cu magis fonsoru
kerpretibus expofuiffencontcrritus eftfingula quecp ab illis edoctus.ldec cp uifu boe
reformidans Mandanen iam uiro maturam nuili medoru:qui eadignus ctTe traden
dam ftatuitjfedpetfsejcuidam nemine Cambyfi:qucm compertum habebat fcmilia
quide bona ortum.Geterum ingeniofedato gerentecgfe muko infra mcdiocrisme/
di aiicuiuscondiuoncm.Eodcmquo Gambiti coilocaueratfiliamanno uifionč alte/
ramuidit. Videbatureiexgenitaiibusfilicuitisenafc:qu 2 eomnem occuparetafia.
O^iiod uifum cum rettulittet ad interpi etesfonio^ filia iam pregnantem:& partui
uicinam cx perfis accerfit cicp cum ueniffet cuflodiam apponit uolens quod illa edi,/
diffet interimere.Etcnim magi (omniorum interpretes uificncm ilJam preredere di
ccbat AH:yag/ prolem filic pro ipfo regnaiuraLHoc igitur cbfcruas Aftiages ubi ge>
Harpa nitus eft Grusraccito Harpago familiarifuo«& inter medos fidiffimo atep olum reru
gus fuaig procuratori hcc inquit,Harpage ncgociu quod tibi iniungocaue pretermittas
aut ulio modo exequi (upctfedes neue comittasiaut alios preponedo poftea tibi ipfi
Cyrtis perftickm crees;Capito qucm M andane peperit pucrutmin dcmuqj tua ferto; atq
morti occiditoipofhnodu quoquo modo uoies ipfc fepelito.Cui refpondit ille nccp aliasun/

deiliatuf qu :  rexhuicuiroie miunxifti ingratarm& in pofterum dabimus operam neouid iti
te delinquamus,Qjiod fi tibi ccrdi e hoc ita f ierr.mea intereft id tduftrie exeq, Haee
cu refpodiffer Harpagusteicp puer traditus effet ornatus ad nece cotulit fe de mu fles
adienfcp uxorem refert c mnem habitum fccum ab aftiage fermorvem.Ad que uxcr^
Q uid igitur inquit facere tibi in animo efEEgo uero refpodet uir quaqua Afliageš
madauit:etiamfidefipierpeiufqiinfanietqnuneinfaniunon ramen enmioluntat/pa
rebomecgadhac nečem obfequariid<jmukis de caufss;tuq> puer ipfi mihi ccgnatus
e:tum q> Afliages grandis natu efb& uiri'i prole erbus quo defuneto fi rirannis ad
eius peiuetura eft filiarmcuius nuncfiiium per meinteriminquid aliud reflat hk rri>
hi qpericulum max<mtkEnimuero tute!x meae caufa expedit huc pueruinterireifed
per aliquem ipfius Aftiagismen peraliquem meoru Hsclocutus eueftigio nunriu
Mitrida f mittitad bubulcum Aftiagis;quemnorat pafcuorumma>imeidoneoig & mdtiufe
tefpa f tcr **is frequetiffimorum effegnanflimuscui neme erat Mitradates; cuius ccntuberna/
Cpnofer lis & eade coferua erat nomine Cino grecalinguandeft canis medica Spaco/^acan?
ua<  medi fpaca appellat. Vbrbou pafeua ilie habebattmotiutpradiceseiar adfietu bcreaae

Spaco .i, batancruiSč ad pontu euxinu.Hoc enim tračlu adfapiros uergente Media fane mon
taniš tuofa efb& edita^ac nemoribus frequens:reliqua uero tota admodu plana. Hic itaqj

accerfitus propere cum ueniffet:inquit ad eum Harpagus.Iubet te afliages hunc ca/
pereinfantem}quein defertiffimo montru exponasut celerrime pereat:& hxc ut tibi
diceremmihiimunxit:6i nifihuciteremertstulIc^pactoferusuerisipelTimo exitio te
cccubiturum,Cui expofitioni infantis infpeet ©r ego praepofitus fum. Hase ubi audi/
tiit bubtikus fumpto ifante rediit qua uenerat ad bouilefuum Ei dum 1  urbe abiit
tixorfuaiq etat prsegnas per totam diem parturiens e uolutatc dasmortiis cnixa e filiu
ita ambo in mutua follicitudine erant.Vir de partu uxoris tsmidusdlla dc uiro quem
, preter cdfuetudine Harpagus acčerfiflet, Vbi reuerfus affuit eu uxor utpotc cx infpe/

CLIO XII

latoccrncns prior interrogauit quid ita ex ačle ipfu Harpagus aecerfiflet.Cui illc uxof
3quic profe&us ego i urbe Si uidi 6i  audiui quod nec uifum oportuiti ne£ agi drča do«
muros noftros.Harpagidomus ois lu&u tenebamr.ln qua egoperterreiačlusfimu
Iatq*intromiiideoinfantulum palpitantem:uagientemqwauro ac diftinčta uefte orna/
tum.Eum harpagus ubi me uidit luiTit celerrime fumere:at<j abfportarain effcrauft/
fimuna montemubiexponam;dicens Aftiagem effe qui hsc mihi uugeretmagnopc
imatus nifi ea pcrpetrafiem.Ego acceptum puerum attuii ratus alicuius illu domefti/
top  effe n5 autem illius gcncris. Admirabar t n q> uiderem auro ueftibufqi ornatum.

Praeterea q> planftus exercebatur in harpagi domo. At qui interuiam ex cmni oratioe
famuli:qui me extra urbem deduxit;mihiqi infantem tradiditipercepi eu Mandanes
Aftiagisnatae &C cambyfisCyrogenitieffefiiium:& ab aftiage iuffuminterfici:atqj is CabjdeS
hic eft, Hxc  loquens bubuleus pueijt detexit atqi oftedit que illa intuita proceru ac fpe
ciofumigenuauiri cu lachry mis amplečfctunobfecrat ne quaratione pueiji exponat.
Hicnegarealiter ifta fieri poffeifuperuenturos enim ab harpago fpeculatores adrem
exp!oranda;feqi nifi id cxequatur miferrimc periturum.Mulier ubiuirumnopetfua/
det;quandoquidem inquitte nequeo iducere:quod fecundume facico;fi modo necef
fitas prorfus eft afpici puerum dum exponitur:quonia ego qucqi peperhPeperi aute
mortuu Ferto hunc Sčiftum exaftiagisfiliatanqex nobis genitu alamus:ltaneqnu
iniuriusindncscedeprehederis neqjnobismalecofuluerimus Nam &hicqui obiit
regale fepulehrum nancifcetur:& ifte qui fupereft animam non amittet.Sane qcomo
de uifa eft bubuleo mulierloquiexpraefenticonditione;atqntacotinuo effefaciendu, C ir us ex
slgiturguemnecaturus attuerateum uxoritradiditduum autequimortuus eratfu / pdnedus
mes collocauit 1  eo uafed quo alte^ portauerat.Ominkpalterius pueri cultu ornatum nutritur
baiulas in uaftiffimo montiu cxpofuit;triduoqi poftpueri expofitioermreIičto quoda occulte
pecuario^ pro feillic uicario 1  urbemfe contulit:& ad domum harpagi:aitqffefe para
tu m iUioftenderepucricadauer.Harpagusmiffisfuorum fatellitum fideliffimis rep
eos infpcxit:ac bubulci filiufepeliuit.Et hicquide lfans humatus eft, Alteiy uero qui
poftea Cvrus appellatus e muiier fibifumptu educauitipofito illi norme bubulci: alio
fcilicet <|Cyro.Q^ux pofteacj decenis extitit;huiufmodi rem quae illi contigit pala fe/
cit.Ludebatin hoc pago ubi bouilia illa eranti& ludebat cum aequalibus \  uia ;quem Cyrus
interludeducaeteripueri cum pro regefibielegiffenteognominatum bubulci filiuipfc rex pue/
eosmunis diftiguebat, Vtaliidcmo^ftručloreseffent.Aliifatellitesialiusut oculus rorum
regis:alius mandatojjtrenuciatonfuu fingulis honore munufcp affignans.Horu pue'
toru quidam collufor Artembaris filius eratiuiri iter medes fpe<ftaruque Cyrusq> im' Artem/
perata non fedffeuiuffit ab aliis pueris coprehendi: &T cu illi paruiffenfcmultis uerberi bares
busaftedt,Q ux puer tanqfeindignapaffusiniquiffimoanimo ferenstubiprimu di
miffus eft 1  urbem ad patre perrexit;&qujeaCyro pertuliffet ccmp’orauit:no tamen
Cyrum nominans C nondu enim eius hoc erat nome Dfedfiliir bubulci Aftiagis. Ar
tembares ut erat ira pcrcitus ad aftiagem duces filiu fecum eotendit:& rem intolleran
dampafTum effe iquiens:eiufqihumores oftendensjficcine indigne ait accipimur rex
afilio bubulciferuituFAudiens hscatqi cernes Aftiages uolesulcifci pueru Arteba/
rishononsgratianuffltaccerfibubulcum &  filiujquicum amboaffuiffenttltuens in
Cyrum Aftiages tu ne iquit hoc tali patre genitus aufus es huius filium uiri apud me
primarii tam Idignis conciderc uerberibus;Cuiille iftud inquit bere huic ego iure fed

liber;

PRIMVS

cyu  reco/

gnitioa/

pudaftia

gon

Harpa

gus allo/

quitura-

fbagede

Cyro cx-

pcfito

Harpa »

gus fiiiu
comeft.

- - - 1 -. —

qnoq  tu us ob hoc nilconqueri poffitidimiuo artembare;& eius iuffo p famulcs Cy
ro introdučto bubulcu:qui folus crat reiidlus pccnčhtur unde puejjt accepifiet: quis
ueeitradidiffetJlie ex ipfogenitu refpoderet&genitriceeius apud fe effe, Aftyages di
cere n o bene fibi illu confuluiffe:qui cuperet ad ingentes deuenire neeeffitates: fimukji
haec dieens fateiiitibus fignificauit ut caperet ipfum,Hic autemeum ad neceffitates ad
duceretunrem uti erat promitjab iniciocg exorfus uera referedo deueit ad prareeps pe
tendamqjfibi ufcnia iubes ut eum haberet bubulco ueritatemelocutojAfliages pau/
ciora iam uerba FecitjCaeterum cui ualde fuccenfebat Harpagum uccet fatellitibus iu
bet: Q__uem ubi afFuit percončtatur Aftiages.Harpage qua neceinteremifti que tibi
tradidi pueru e filia mea genitum.Harpagus ut uiditpaftoremintereffe noluit ter gu
uerfarimendacio neargumentisconuinceretunfeditarefpondit* Ego  pofleaquam
infantemaccepi rexcogitaui quo pačto exanimi tuifententiafacerem:& tamen cum
apud te innoxius extitiffem:ne forem aut filiae tuaejaut tibi ipfi carnifex;ecq ita fla//
tuiagendum. Accerfito huic bubulco infantem tradidi inquiens te efieaui iube/
res illum interficitin quo dicendo mentitus non fum, Tu enim ita prtecepifti. At
que huic dum puefum tirado ex tuo praecepto iuffi exponeret in deferto mote: perila
retqjin eo obferuandotatifperdum expiraffetcominatusifli extrema quaeqjnifi h kc
effečta reddidiffet. V bi hic fecit imperata & infans oblit mifliis eunucho^z Bdiffimis
tem  cegnoui:per eofdemqj mortuumfepeiiui.Ita res habet rex atq? hac morte defun
čtus e puenČt Harpagus quiaem direda habuitoratione, Aftyagcs aute difhmulata
quailliife tifuseratcaufaobidquodcontigeratprimumremeirenarrat quemadmo
dum ipfe a bubulco audiffet,Dtindeeanarrata eadeuenitloquedo qd' puer mueret:
& bene haberet;quta fic adum effef tNamcp ex hoc iquit quodgeftutn eratcirca pue/
rum aegro ualde animo fui:5č a filia mea infimulatus haudleuiter tulUgitur in bonu
conuerfa Fortuna mittito filium tuum ad pueiy hunaquirecens ueninPraererea dedi
nopro liberatioe eiusdiisimmolare;quibushichonor debetuntu mihi adefload coc
narmHarpaguseumhaecaudiffetacbrato rege;acfibimaiorem in modu gratulatus
quod peccatumfuum commode cefTi{fet:& ultra bona fortuhatad couiuium uocare
tundomum abiit.Q uaingrefus properater filiumiqui ipfiunicus erattreaecim fer'
menatumannes mittitad domum Afhagis iubens exequi quaecunqj ille imperaret.

Ipfegeftiensquidfibifucce(riffetuxoriexponit:Eiusfi!iumubiaduenit Aftiages ma

člat:cotifumq3membratim:5£partim alTum partim elixu;ubi efeulentum effecit:pa/
ratu habuit dehinefub hcramc«xn^:poftquaai£fuerunt eum cacteri conuiuatitum ue
ro Harpagus.conuiuis quidem aliis atq? ipfi Aftiagi menfae appofitae funt outlla refer/

tae čarne,
raomnia.

m

clio  xm

illo ciboptitauit.Aftyages interrogat nunquid fft illis obleftatus epulis.Seuero fane
oblečfotum diceti Harpago;hi quibus negocium erat datum afferunt caput fiiii cum
cxtremis manuum pedumcj udatum;a{fiftentefqj iubent detegereaefumere q<J ueb
let ex eisHarpigus obtemperans ubidetexitcernit reliquiasfim,Nontameeo Ipečta
culo eonfternatus efttfed apud feipfum fuir.Etpercon&anti Aftiagi nuquid agnofce
ret cuius ferae čarne paftas efTet fe agnofcere refponditjfibicj* quicquid rex ageretplace
re»Hocreddito refponfo receptifqi reliquiis carnium domu abiit;casC ut ego opinor 3
illinc colledas humaturus.Hac uition e aftiages harpaguprofecutus eft.idem deCy
ro deliberas eofdcm ex magis accerfiuit qui fucrat ipfiiufomnium interpretati,Poftq
uenerunt fcifcitatur eos quid ccnfeat de uifionc fibi agendumJHi neceffario fore inqui
nntiut puer fi fuperftes effetmec haftoms periiflet regnaret, Atqui puer Sc uiuit SC u
columis eft aftiages excipifr SC cum ipfum ruriagentem pueri eius pagi regem delegif
fent:quae fariut quireuera funt regesjea cmnia hic fecit.Nam fateijitibus lanitoribus
internunciis ac caeteris muniis iftitutis imperium exercuit*quas uobis quona uidetur
fpečfore«Si fupereft puer magi rcfpondent;atqj regnauit nuila ex protfidentia eofidito
ob id:ac bonum habeto animumdam non eum rejgnaturum iterum.Nam quaedam
uaticinationes noftras in exigua recideruntiSC uelutmfomniainimbecilluni quiddam
tandem redačEe funt.Ego inquit Aftiages refpodens ifti ueftrae magi ferefum fente/
tiae me fomno eiTe defunčtum pucro iam rege nominato:nihilquc mihi amplius eu ef
fe reformidandum. Vos tamen probe confiderantes quaenam futura fint:SC me# do/
mui Sc uobis tutiffima confulite, Ad hasc magi noftra etiam rex inquiuntmagni in ter
eft tuum ftare prmcipatum;qui fi immutetur:SC ad huc puerum qui perfa eft trafeat:
nos quoqj qui mediTumus 1  feruitutem redigemur apud perfas? Sc extranei nullius eri
mus praecii.T e uero regnate cuius populares fumus tum ex parteimperamusitu ma
gnos apud te honores optinemus, Qjjo  magis per nos SC tibi SC regno tuo profpicie
dum efbSCnuncfiquid cernemus;quodtimendum eft etitibi aperiremus. Verum
cum in rem friuolam nune euaferit fomnium SC ipfi confidemus :SC te itidem confide
re iubemus:Schunc oblegare puerum ab ocuiis tuis in perfidem ad parentes. His
auditis Aftiages gauifus eft.Accitoque Cyro hasc inquit,Filicum ego propter quan/
dam haud fanam fomnii uifion em in te fuiffem jniuriusjtuo tamen ipfius fato fuper/
fteses.Nuncitaq*tetusadperfas itocumhisquosadtededuccndum mitta. Eoper
ueniens parentes tuos offendespatrem no qualis Mitradates bubulcus;SC matre no
qualis uxor eius.Haec locutus Aftiages Cirumdimittit;quemaddomum Cabifis re
uerfum acceperuntfui parentes:SC audita re uaehementer amplexi funt;ut 3 quem fta^
tim mortem obiifte crediderant*Scifcitabantur quotiam modo fuperftes efTet Hic
fe uero ait eos antea non nouifte:SC ob id maxime erraffejinter uiam tamen omne fua
inf ortunium audifTacredidiffe eum fe bubulci Aftiagis eflefiiium.Veruin illo itine/
re omnem rem geftam ab his qui ipfum deduxerant,accepiffe,Commemorabataute
feab uxore bubulci fuiffc educatumfemper ea laudibusprofequens ita ut omni cius
faraone eet ciro.Qjfnotne accipietes eiuspetes ut,diuinius uideretur pfis fllius fuus
fuifteferuatusjdiuulgauerunt a caneciru-cu eftet pofitus fuiffe educatum.Vnde hxc
fabulai emanauit.Cyrus ubn uirilem adoleuitaetatefSC inter atquales uiriliffimus eua/
fitiSCidem dilečliffimusjconftituit Harpagus ad eum dona mittere Aftiages ulcifcedi
cupidus.Nam per fefe qui prjuatus effetmon uidebatiuturam de Aftiage uindičlam;

c

Cyrufad

parentes

mittituc

Mitrada

tes

Bubul/

cus

Cyrusa

caneedu

catuscur

LIBER.

PRIMVS

-iDeiius
itralepo/
tem

Harpagi
litteraead
Cyraco
tra Aftia
gem

Perfaru

genera

Arteatae 5

Perfas

Pafaigač!

maraphii

Mafii

Patheiei

Derufissi

Germa>

ti«

Dai
Mardi
Dropici
Sagartii
Cyri ora
tio ad per
faš utre /
belfenta

fedi perCirumicuiuscafusfimilis cafibus ipfius extitiffet?qucm cernens adiiltum
foctiimcomparabat.Casterum antehoc aiiaab eo comparancur. Cum ciTet acerbus
Aftiages in medostharpagus fingulis quibufqi cor um fe infinuas primoribus peifua>
det eportere Aftiagem a regno fummoucri Cyro deleto, Histranfačhs Harpagus ac
paratis ita demutn uolens Ciro apud perfas agenti fuam aperirefentenuam cum aliter
non poftet ufpote itineribus cuftoditis huiufmodi rem comii!ifc<tur*Exenterato que
folerter optinueratlepore utnihilomninorefeindereturldiditlibcllummi quo qu£eli
buit confcripferattrefutocp uentre leporem una cum retibus tradidit ucnatorieuidam
fuorum domefticorum fidiffimorpra:cipienfq» fuo ore cum daretleporem Cyro dv/
ceret  ut ipfe fuis manibus aperiret;idqi fine arbitris faceretihominem dimifit i n  perff/
dem.Haec cxecuro nuncio:Cirus acceptum leporem aperuit; inuentumquelibellum
quiineomeratlcgitiinhaseuerba, Fili Cambyfisquetndiirefpiciunt:nam aliter
nunquamin tantumfertuna: peruenifTesuilcifcere nune Aftiagem tuaenecisau£tcw
tem. Q uoniam ex huius tu quidem ftudio perierasideorum tamen benefkio Sč
meo fuperfteses, Q uasomniaquemadmodumcircaregeftafuntopinorteolimia
refciuifte:& item quaiia ego ab Aftiagc paffusfum quod te non occidiAfem/ed bubul
co tradidiilem.Nuncfi mihi aufcultare uistomni tu C cui aftiages ipera t } regioni im>
perabis.Perfas ad rebellandum cum perfuaferis ducito aduerfus medosiad uotum ti/
bi refucceffurafiue ego dux ab Aftiage ad tibioccurredum ereatiis fuero:f ue alius qf
piam mederum iiluftris.Horum enim primi quicy ab ilb ad tedeficientes: Avbagcrri
conabuntur reuerrereJta tanqua cunčta tibi fint hicin expedito !f.aexequere fine mo
ra,Cyrus hisauditis confiderabat quonam folertiffimo modo perfas induceretad to
bellandum.Cogitando tandem comperit hunc eSe appofitiffimum.ut ira faceret feri
ptolibello de his quaeuolebat conciliumperfarum coegit, Deinde refignato iibcilc:
atq? lefto duccm fe mquit perfarutn ab Aftiage effedefignaaim:5£ nune perfas aitedi
co uobis ut praefto mihifitiscum fingulis falcibus. Hoc C. irus perfis precepitquo^

comp!urafuntgenera;eorumquasdamciruscontraxit:&amedisdeficiendumindu/
xii:fub quibus alia omnia.Ea autem ha zc  funt artearže?perfaejpafargadx maraphiuma
fii:fed horum pafargadas prjeftatiffimuin quibus S>C  achasmenidarum cegnatio;eft un
deregesperfidsefuntoriundi. Aliiperfas hifunt panthelasitderufiaehgermaninattphi
omnesaratoreStAliiuero pecuarmdai:mardiidropici;fagartmubicunčti affueruntha
bentcsquod eis erat praeceptumtibi Cirus iubetlocum quc n Jam dumofum.r Era ti
p erfides his locus circiter decem &C  o&otaut uiginti ftadioiy totu detergat in tra die:
Q uo iabofepfunčtis perfis iterum prascipit in pofteru diemtut iauti affint. Inter/m
eoaftosin unum caprarum ouium boum gfcgesparrisfuima&atiat^ifhuit t£quam
perfarum excrcituro accepturus uinotj ac cibariis q etegantrfTimis. Poftero die ubi
conuenerut perfae iubet cos difeumbere in prato atep epulari. Deinde reenates iterro
gaturum pridianam an prefentem conditionem praeoprarenr. Hlis rebondentibus
muftum dTeinter haec duo interualli.Pridianam enim omnia mab habiiin e: prsefem

tem uero cmniabonahabere Excepit Cyrus:6f omnerem denudauit irques.Viri
perfaeitares urftras habenttuolentibus uobis mihi obtemperare:^ bae: $£  aA i fini ta

* A > J. L.  > - -MS  K '• S —  .« «   jm M  ^ ^  ^ fuCf

nx  eamins Nunc itacp obtemperando mihi efficiamini iiberitqux bona ipfe dmina
ejuadam forte genitus uideor in manus ueftras eftealIatutus;quos nonarbitrermfe

CLIO XIIII

rioreseffe mediš cum in aliisitum ucro in bellicis rebus. Q_ux  cum ita fint rebellate čj
primum ab aftiage,perfas ut qui iam pridem dedignarentur parere mediš uadipradi/
dem libenter fe in libertatem uindicarunt.Haec molientem Grum aftiages cum acce/
piffet miffo nuncio accerfut.ifte nuncium iubet renunciare fe priuS iiluc ueturu q afti
ages ipfcudit.HiS auditis aftiages medoscundcs armat:hifq3aduerfcnumine Har// Harpa/
pagumpraefieit obiitus eorum quat iliifeciitet. Comparato exercitu ubi medoruco gus aftia
piše com perfieis pradium conferuemn t;quicunq$ eoi^ fermonis Harpagi erantexper gifpraefe
tesprdiabantur.qui uero participesadpcrfas trafibant.Pleri<j de induftria ignauiter dus i  Gi
agebantjfugamqfaciebant,Dilapfo turpitcr medico exerdtu; Aftiages utprimu rcm rum
cognouitmmitansGroinquit,Ne fic quidcmcirusgaudebit.Hadenuslocutusan> Magipa
teomnia eos magos fomnio^iterpretes;quifuafiiTen£ ipfi Gru dimittedu patibu" tibulisaf
Iisaffixit,Deindereliquosmedoije;quiinurbeeraradolefce£espariter& fenes armat fixi
O^uibus edučtis cu perfis Gofiiges fugatunuiuufqj capitur amiftis quos eduxerat me Aftiages
dis.Ei captiuo aftiftes harpagus ifultauit exprobrauit(jt cum alia quaehomini dekret capitur
dicens:tum uero percon&ando eu de ceena fuatin qua ilie ipfum carnibus filii pauiffet
quoniam regnum eius ad feruitute decidiffeUeu intuens Aftiages uiciftim interrogat Aftiages
nuquid ipfius foret Gri opus.Harpagus fuu uero ce dicere:idq merito quonia ipfe ad harpagu
Cirum feripfiftetiSt aftiages eum merico improuidiffimum atcpiniquiffimum omniu arguit
hominum compeii3U!t.lmprouidiffimuquide^fi facuitas ei aderat ut rex efficeretur
alteri rribucrit imperiumifi modo illa per ipfum gefta eent.lniquiffimu uero q?coenas
caufamedosiferuituteredegiftct.Si enim oportebat omnino eum comparare alteri
Fegnump.ec fibi habere:fatius futurum fuiffe medorum alicui id bonum comparare
quaper?aiji,Nuncmedos qui huius peccati aftines no cxtidffent exdominis fačtos ce
feruosi&perfas quifuiiTenthactenus ferui nucdominos effe&os effe medoru,Hune
in modum Aftiages cum quincp & trigita regnaftet anosjregno amotus cft:ob cuius Aftiages
acerbitatemmcdifubiečii fuere perfis centuacduodctrigintaannosomnifupraha aniCxxxy
Iym fluuium afiaedominati:excepto teporequofcitasregnaueruntJidem fequetibus in regno
temporibus cum horumpado^ pocniteret a Dario defecerunt,3edpradio uidi iteru Medoru
fubadifunt,Perfae<jqui tune cum Gro aduerfus Aftiagem rcbellauerunt:deinccps a regnuan
fiat imperitauer unt,Cyrus nullo alio malo afficiens Aftiage penes fe habuitquoad ui> mf.exxxii
ta exceffit,Ita Grus genitus educatufqiregno potitus e;5tmox‘Groefum iniuriadllato Aftiages
rem fubegittquemadmodum a mefuperius eommemoratueft,Quofubado ita om apudCp
nem afiam adeptus eft.Ritus quibus utuntur perfse taks ee coperi,Neqj ftatuas;neq3 ru degit
templameqi aras extruere confuetudo eftjquinimo hocfacientibus infaniae tribuere, PeiTapiri
ob id ut mea fert opinio:q? no n queadmodum g rasci fentiunt deos ex hominibus eflfc tus
ortos,Morishabent editiftimis quibufqicofcenfismotibus Iouihoftias ltnolare om/ Iuppiter
nem girum cadi louem appellantes.Soli kmxq  facrificat?č r  tellurh& igni:& aquat;& pfarum
uentis:quibusfolisgubernatur,Ex omnibus diebus praseipue honorandu cefent fuu numina
cui^ natakni, Vmo perfae magnopere temperant,Eifdem nec uomere coram aliomec Perfaru
urinam facere licet*atqp hxc  ita obferuantesjtame cuiufcuq? generis uoluptatibus; qs abftinen
audierintfruiftudent;liberosaquintoeorumannoincipientes ufque ad uicefimum tia
tribusdutaxatrebusiftituut eqtare:arcufagictas excuteremeraloq,Anqnqueniu fi' Perfaru
Iius eofpedu patris no ueitifed apd? foemias degi t,*q> ea gracia fic fitiutfi iter educatio// filii qui d
ne decedat nuiia edamno efferat patri mo!eftia,Equidemhunc morem laudo. Lau/ docetur

Liber. primvs

(do ite illum ne ob uiiam tantum caufam Iiceat neq? ipfi regi occidere  quanpiatti:ne®
aticui aliorum perfarum quicquam atrox agere aliquem ex faa fairiiliajeiufdem q Ui £,,
cunqr facerefas no efl eamecdicere.TurpifTimumdicitur apud eos mentiri,Secundo
loco creditu debere:8£ ! in flumen uel mingeremel fpuere;uel manus abluerejaut aliud
<juippiamfacere,Flumina religiofiffime omnium uenerantunperfa^ nominain ean/
Perfaru dem littera uniuerfa exeunt:quam dores apellant fandenes figma,Mortuus ab eis no
nomina priushumatur quaautabalite;autacanetrahatur,Atcghaec ita tranfiguntur, Cyrus
in« S * pofteaquam omnem continentem fute ditionis fecit:affiriis belllum mtulit.Affvrie cu

P eri aru aiia muita funt magna cppidajturriuero celeberrimi nominis ac ualidiffimum BabilS
cadauera jHfc ubi euerfe ab iftisHini regio ex titerat.Huiufcemodi urbs i ingenti pianiciefita c
Babyiois forma quadrata magnitudine quoqi uerfus centenum uicenum ftadio^ infumma q,
fitus dringentorum & očtoginta in circuitu quattuorlate^urbis,T anta eft babylonici op

pidi magnitudo quod ita exornatum eftjut aliud nullam cot/  quse nos nouimus iam
primum fofTa ambit alta atq:lata aqux plena, Deinde murus quinquaginta cubito^
Cubitus regiorum craffit:udine:duce£orumceIfitudine,Eft autem regius cubitus <| mediocris
regius tribus digitis maior,Opera pracium eft me prater haec diEerere quemadmodum hu

mus e feffafit gefta & murus effečfcusmt quiccj terrae in deprimenda fofla efferebat:
ex eo lateres ducebant:quoiy eum magnam uim extraxerant eos in fornacibus coque
bant.Pofteaccenoutentcsafphaltoferuenti ptricefimuquenque laterum ordinem
fummkates arundinum inftipatas conglutinabat:& primum labrafo{fae:deinde ipfu
murum ad eundem modurmfuper quem circa oras extruxerut dietasfingularias;akri
fecus conuerfas inter quas tantum intercapedinis relinquebatunut quadrigainter agi
poffet,Eius per ambimm centum portte ftabat sercas omnes cum cardinibus itide ho
Is urbs flibufqi a babylone odo dierum itinere abefl: alia urbs nomine Ismbi fluuius e haud
magnus eiufde nominis:quife deuoluit in flume euphrate.Hic it aq; fluuius Is una cu
Afphal aqua per multos reddit afphalti bituminis grumos:qu3e afphaltus ad muru babilonis
tus coportabatur.Hunc autem in modum babilon extrutta e,Eius duasfuntplagce: quas
Eufrates interfluit fluuius nomie Euphratcs:qui magnus:& altus:6č celer ex armeniis i rubru
mare decurrit.In hucuterqi muruslacerros exporrigit,eiufqi icurute utrlo? ripse cofti
libus lateribus p maceria pratexuntur Jpfa urbs plena domibus e terna^ quaterna^
q? contignationum fečta in uiasrečtas cum alias tum uero tranfuetfas:quxad flume p
tingunt.Ad quarum fingulas pro nutnero uicoru portuk fa&scfuntin maceria: qux
flumen fepiebatt&ipfe xuxxi>L  ad flumen idem feretes,Et hic quidem murus lonci
e (I: alt er uero interior nen multo o'hic debilior:fed exilior, Huius babylon is m uiti
quoqi  alkjuando f eges extitere:quoijj mentionem exponendis rebus aflyr iis  mentio/
nem faeia:qui & muros ornauerunt:& templa;& intet ecs duae fcemnra. Ha^ prior
S emira qux  qnlq 5  actatibus:a nte pofleriorem regnauit uocata efl S emiramis:Hacc p planicie
mis aggeres extruxitfpedaculo dignos:cum antehac flumen eam cmnem reflagnare foli

Nitocris tus e$cfc«Pofl:erior reginaNitocris nomine extitit fuperiore folertior, Cuius cum alia
regina monumenta extiterunt:quce ego commemorabo:fum uerohocquodan;maduertes
Hmus imperium medo^ingens ac pacatum fubačtsep ab his mulca cppida: ker haec ninu

urbs prtemuniuitfe oibusg potuit,maxime:ante omniafluuiumeuphratem:quiprius me
Eufiates diaipfo^ufbemmtcrfluensredus erattortuofum reddiditfoCfisfuperiusdepreffiS
Ardtrica a deo ut quendam a0yrice pagum nomine ardetica ter influat;Sf qui nune e mari per

CLIO XV

Euphratre babyloneni uerfus fubuehutunter adhuceundepagum applicet;idcj trv
dučVEt huc quide talem reddidit, Aggcrem uero ex utroqj fluminis iabro aggeflit up
fu miradunmTantae eft &.magnitudinis &fublimitatis:Multo fupra babilonem a Ji//
quantulran fcorfum a flumine effoditpaludis eluuiem profunditate quidam ad aqua
femper dučhdatitudie ucro eius quoquo uerfus treceto^ uigintiftadioi^, Hxc  foffi
tia humus ad fluminis ripas aggefta eft?quem locu ubi depreffit; crepidine ambitus
eius lapidibus mduxit,Ha:c duo ut flume flexuofu;& iacuna totafoffa eflet ideo feeit
ut fluuius per multos afradus retentus fedatior mearet; & nauigationes in babylone
dfent tortuofse;^ ex ipfls nauigatieibus Iongus 8 ambitus lacunae exciperetur« Ad hxG
quaeain(| erat regio ad inuadendum opportuna:& copendiaria ex mediš uia hanc im
terfepfit ne medi comerdo aSpriorumipfius negccia cogncfccrentE t. hsec quidem ex
profundo tircuniecit.Catterum ex eis talem fedt comunitionem.Cum fit urbs in du
as dirempta regiones fluuio medium tenetetquotiens aliquis ex altera in altera regio
nem tranfire uolebat fub regibus fupioribus?his ; necefFe habebat nauigio tranfire;qd?
erat ut reor fane odiofum.Huic rei ifta profpexit fiquide ubi effodit eff luuiu lacus ali/
ud opere eodem monumentum fui reliquit,Saxa prsegrandia prsecidit:quaj ubil expe
ditofuerutj&loeus depreffus I locum ipfum;quem deprefferat omnem fluminis cur
fum auertikCum hic locus effoffus impletuninterea priftino alueo arefacto oras fiu/
minis intra urbem ac defeenfus:q ex portulis ad flumeferut;exrruxit codis lateribus
cadem rationc qua m uri extrudi funt + Extruxit item drča media ferme urhe potefta/
tem ex iis quos effoderat lapidibusiferro eos ac plurnbo deuinciens, Hune fublicis q/
bratiš per.quem babploniitranfirent iterdhlcommittebaneafdem ncdutollebafchac
uidelicet caufame per nodem tranfeuntesmutuafurtaeiercerenr^bi lacua repleta
eft flumine & opus pontis exornatum tune fiuuiu Euphrate eftagno 1  priflinum re/

Uocauit alueum;atq? ita plufqua effoderat uifa eft neceffario fada:&pons in ufnm ci// Darii a/
uium extrudus,Eadem regina huc machinata eftdolum.Supra portas urbis celeber uaritia
rimaš in loco editotatqi confpicuo fepulchrum fibi extruxit;atqj hislitteris infcripfittSi Auaroru
euiregum babilonispoft me futuro^z fueritpecunia: penuria aptofepulehrofumat q obiur^a/
tuncuq5libueritpecuniaedutaxatmdigensaliterneaperiat,Non«n,fatiusfueritHocfe tio °
pulebru ta diu fuit lmotunudum regnum peruenit ad Darium.Is indignum ee ratus Labyni//
feneqi uti quippiahis porcis.C Ideo autem no utebatur quod fupra caputipfius trife tus rex
untis mortuusfituseiTet 3 necp fumere pecunias repofitas:& cas ipfum puocatcsire Choaf/
ferauitmonumentumnnquononquidempecuniasinuenidfedlicterasitadicentes. p es
Nifipecunfa eftes Iexp!ebiiis;& turpis lucricupidusjhaud apuiftes urnas defundo^ 5ufa,
Tališ extitifte baze regina memoratur, Aduerfus cuius filiu labinitum patris nome k  Cyrusin
affirise imperium habentem Cirus exercitum duxit,Ducitautem rex magnum exerci babylo/
tumtprobe domicomparata re Frumentaria atqr pecuaria.Portatur item aqua ex flu/ nem
mine choafpejfufa praeterfme£cquo uno ex omnibus fluminis rex potat.Cuius choa Gy  ndes
fpis aquam decočtam dč  in argentea uafa diffufam ferentes permultae earrucae quatu fluuius
or rotarum muliš trahentibus affidue comitantur quocuq*ille proficif'citur,Cirus ba Matieni
fcylonem tendens ubi uenit adgyndem amnem:quiin mantienis ortus montibustp montes
dardaneos in tigrim alterum amnem fiuitjqui opin urbem praeterlabes rubro lfundi Dardaei
tur marnConabaturhunc fluuium gynden traiicere cum no poffit nifi nauibus traiici Opus
Interim ei quidam e faeris equis caniidis petulanter ingreffus fluuium tran// urbs

C iii

LIBER. PRIMVS

fireeonabatitnhunc fluuius uerticibus cotorqns obruedo abripuit, Cyrus p q x<y vc
ferenshatie fltiminis iniuria illi cSminatus eft te fic f eddituje eum tenuemjut p jft h ac
facile tlel a muiieribiis trafiripoffet ne genua quide tigentibus.Hsc minams expedi>
tione 1  babilone itef miffa eopias fuas bif aria diuifitjdehfc alueos ad funiculu defigna-
iiitcetenostSi očtogeoš mnnq  ad gindis labfa orno couerfos quos diftribucis copi JS
eflfodi iufiit.Et opus quideutq<J a tata multitudmcfieretpfidebatuntamen i eo faci
Gynduš endoeasftatetriuerut,CyrusubiGyndemulčhuit \  tercetos &fexaginta riuosdidu
fluuiiri// &urm& alteijj uer il!uxeratJta porro ire babilone pgit babiloniis eu pdufto exercirU
Uuli fSflolatibus.C^ui ub? ppitas urbe illepmouit cueo coflixerunt;plioq3fugatiin oppi
du fe receperuntdi Ul quia cirutti iapride aiaduerterat inq uietum effe *  uidcratq ces
panter getesaggrcdietiteieoportaueratmuko^faneannc^ cona eatusJdeoquuc ob/
fidionenulliusmometifaciebat.Et druscu ialogo tpenihil adraodum res pficerent
iops cofilii erat.Tande fine alius ei anxio fuggeffittfiue ipfi \  mente ueit quid in te  effet
ficftatuitfadedu Jnftračfcis uniuerfis coprisjptim cj fluuius urbe !greditur:ptim a ter
go cj egreditunpdpit ut du cerneret alueu poffe trafiridllac urbe maderent Ita inftru-
ftis admonids fuis eu iutiliori exercituspte abiit ad flagnu.Eo ubi pueit;qusba-

bilonio^ regina feceratapud flumen:& apud fhgnum quod erat palus eadem ipfe fc
tl cit,Nareuoeatofluminealucumeiuspriftinum uado tranfibilem reddiditdd tale ubi

ačlum etpfac qui ad hoc ipfum inftručii erant p alueum unde fl uuius euphrates abfcef
ferat:medio^ fere femo^jtenus grauiter babilonem itroierut,Q_uos babilonii fi  fa//
čfcu Čiri prius aut audiffent aut fenfifTent haud dubie contepto eoig ingrefTu peffimč
exiti o affedffent.Nam obferatis omnibus quae ad flumen ferut portulis: corjjcenfifq^
feptistipfi proripis ftantes illos progreffos ueluti in cauea excepiffent«Nuc ex inopina
to efs pfae aftiteruudč cu rapti dOfent q media urbis incolebat babilompropter eiustfi
Babylon magnitudinenofentiebatunutfertabhisqcircaextreahabitabat,Sedforte quonia
adroca- diesfeftuseiseetexercedischoreisatcpoblečlatioibusopadabaturdonečplaereafad
pitur uerteruuAtcjj ita primu captae babj/Ion.Cuius ciuitatis quantafitpotentia cu ex aliis

trtukis pandanr.tum uero ex hoc q? cum regi magno omnis plagajcui lperatjfit diflrb
buta in ipfius atqi exerdtus eius alimentuipter tributa ex duodecim qbus annus con-/
ftat menfibus qtuor regio babilonia očlo reliquis eu ois afia alit.lta huius regiois pote
tia tertiaafik partem aequiparat:Sieius principatusa uefatrappiampfaeuocant oium
prouinciape longe e(l optimus; Aaeo utTrit^chimae Artabazifilio quiproregetribu
Tritkchi tumhocexigebatfingulis diebusfingulae argenti pknseartabcpenderetur.Eftautem
Haas artaba menrur a pfica capatior g‘ atticus medimnus tribus choenicibus artfc/s, Adharc

Artaba erant eipeculiares equiprceter bello ddlinatos admifTarii oftingeti cum equarum qui
tnenfura busadmittebanturfexdecim milibus, Namfinguli ad uicenas admittuntur. Prste-
AdmiSa reaeanum indicorum tanta allebatur multitudojutad prsbendaeisdbaria qttuorin
riusadui eadem planine magni uici attributielTent aliorum tributo^t immunes. Atqj hscprs-
cenas eqf fidis babitonis peculiaria erantJn A%riorum terraparum pluit,quod in eafrumen-/
Myrix ti germinat.Id demum eftjquodcx flumineirrigatur, Irrigatur autem feges & fru -
(kcitas  mentum prouenitnon quemadmodum in sgypto flumincfua fponte in rura afccn-
dente:fed manibus atq?fcrobibus irrigatum.Etenim babilonicaregio omn»s quemad
modu egiptiaca diftiguit! foffas qua^ maxia nauibus trafiri pot ad fole hibernu uer-
ges ex euphrate exies in tigrim alte^e flume iuxta qcf urbsNinus fita erat.Hsc regio

C UO XVI

omnium quas nos uidimus longe optima eft dutarat ferendo frumeto.Na m arbos
ribusferendisif?cu:uiteiokanequa<jdeprmdpatu cotedit.Cereris k  fručtu pcrean
do adeo ferax,e;ut nonq non fera ducenareddat;& ubi praeftas bonitatefe ukit ct ad
tricena, Q uaternu fere digko^ latitudie triticcis atrjordeaceis foliis.Miliiucro ac fc
farni pceritate inftar atboj^iSč fi mihicopertam:tn memorare fupfedeo ;pbefcies his
quinuq babyioniamregtoaeadkrut:qdefrugiferis dcafunt p cjincredibiliauifu iri; B*bylo /■
Okouentiqjutunturnifiquodexfefamisfaciut.Sunt ds palfina poemregicne pal niaregio
sruefua fponte nafcetespkratq3 fručkifera£iexqbus & cibos g C  umu &mel cofieiutcu fertiliffi/
ra ccs  more fico^.Ha^ ut alia^ arbo^graeci mafculas uocat;qua^ fručtum his q pal *“*
mulasferutalIigatmtiilincprodknscukxpaImulas penetras cogat maturefcere alio
quin oecafuras.Mufcuke eni in f račku culices ferunttqueadmodum captifid.Venio
ad id quod ex omnibus qux  de ea regione fecundu ipfam urbe mihi fummo miracu'
lo efl difTerendu,Nauigia illoig quaeper flume comeant babilone oiafunt orbiculata Babykv
atqi corriacea:quae pecuarii armenii:qui fupra affirios incolut, ex csefis falkibus faciunt n  j or  ^ na
inftraut<| peliibus nudo iliapz extrj'nfecus pofito in modu fo!imeq pi/ppe difcretauie uic ula
prora acuminatajfed in fpeciem clipei magis orbiculata:Tale nauigium ftramentis
ftipatum fluuio deferendum permittunttcum aliis rebus tum uero doliis e palmula
rum uino onuftum dirigentibus iliud duobus uiris flantibus cu totide palis quoi^aI
ter introrfum palam trahit aker exterius pellit, Fiunt at nauigia haec & magna admo
dum:&minora;quoiy malima quaeqs ferutponcJus.qnqj miliu taletorum fingula fin
gulos afinos uiuos intus habentisumaiora di  ia plures. In quos iili poftj nauigantes
«babiIone» 2 iperuenerantionufq|diftraxerant:lignaqi nauigii:atq? omnia flrametaad Babykv
duxerunt;pelles congerunttSi eos in armeniam agitant, Aduerfo enim fluminenaui niorucul
gari prae illius rapiditate nullo pačko potefl,Q^ua ex caufa non ex Iignis;fed ex pel! v/  tus
bus nauigia fiunt« Idem ubi afinos agitando in armeniam redieruntjalia ad eundem
modum nauigiacoparant.Et naues quide eorum taks funti Amičku aute tali ututur
Duabus amiduntur tunirisjuna linea ufqr ad pcdes demi&a, Akera fup hane laneajpo
(kremo cadida &  breui penula circundantur.Calceos gerunt gentis more foleis theba
niSjfimillimos.Capita habentes ccmata mitris redimiunt unguetis toto corpore deli
buti anulum fignatoriu finguligefbnt;&fcaeptrum effabrefactumteui fuperflat aut
tnalujaut rofajaut liliurmaut aquila;aut aliud quippiam,Nam abfq? infigni geflare fce
ptru ipfis nefas e, Atqs hic eorumeorporis eft cultus. Leges uero quas conftitutas ab Babylo/
ipfishat funtVna quideprudentiffima,Aitera at quantumegofentiojquaenetos ex nioruk/
iliyrns audio uti  p fingulos pagos.S emelquotannis ifta liunt * Vbi uirgines effečkae ges
funtnubiks easeogregant;6^uniuerfosunuinlocu eoducutf^uasdrcufiftente uiro/ Babylo/
tu frequet/a furges pco f'giUatim ue dkrfed primu pulcherrima dum fccfm hanc ut q ni^ puel
piurimo ueditur auro. Alia euocattquse poft illa e fpeciofiffima.Vedutur at in contu/ Isc
bernium -quaij 2  pukherrias quafcp babilonmq ločupletes«^ iide ctelibesfunt mercan
turutqku!icštado altepzfupat,Atex pkbe qui funtcaelibes his non eftopus pulchra
formatio pecunias ac turpiorcs accipiutuirgies. Na pračo ubi uirginu fpeciofiffima
ru peregit uenditioneiexcitat deformiffimam fi quis ilio^ mercari uoletes exifl:at: edi
atf quifquis uelitqua minimoaurifumpto eam in matrimonium habere doneč illi
q uiminimo contentus efl fce mina addicitur.Ita aurum ex fpeciofis uirginibus confi'
citur; fc  per eafdem cuictmc| uolenti deformes ac debiles collocantur, Q_ua^ nullam

liber. prjmvs

cuicjeptorifas eratfinefideuiOToribuš abducere}feddati’sfideiunforib:>dc cotubcrnio
Uxoris;ita demu iicebat abducere;fi de hoe non conueniebat,lex lata erat ut au^ il| e re
dhiberet. Qui et ex alfo pago uenientibus lieebat uxcrem mer čari fi  ueliet.Hxc api
eos honeftiiIimaIex erat q tnnpfeuerauiaNouiffimealiud quidda exco?itauerut nc
quis fceias iniuria afficiatmeue qs aliain urbe abduca&na peftea qeXpugnatimale ac
cepi; funt;re<| dcmeftica abfumpferuntmnufqfq?pkbeus ob uičb mopia filias fuas
adigit ad qftu corpore facicndu.alteraitefapienter condiderutlege laguentes cfFeredi

in foi^ Neq»m4nediasutuntunutdeilio^laguorcccnfulatqeosadcut;fi qs 6t ipfc
eundž panus c morbutautaiiu uidit patiente.haee uiri qui illos adeutconfulutihcrtan
turq? ad ea q ipG fadendo effugeritfimile mcrbu;aut aliu nouerit effugiffe.Nec fas e
cuiqlaguences pterirefiletiomecančjexploraucritquonalaboretfile laguore.Sepub
chra cifde i melle funtiludus funebris iiliaegiptio^pfimilis,Q_uoties cu  uxore mifce
Babylo/ tur uit babylonius adhtbito thimiamati aflidet;& exaduerfo mulier ide faeit,Sub di/
niorum luculu abluuturambcmulluuas priufčj (c  ablueruut taduri,eade &t hxc  arabes faciut
^gri Hatc funt babilunioije inftituta*Q uom  cres funt famili&tcj nullo alio nifi pifcibus uu

Babylo/ ditat, Q^uos captos ubi arefecerut adfoie hoc f aciun t Jn pila deiiciuntjac pifliiiis pin
niorum funt^Deidelinteis conferuat unde quifquis uult cofpergit:o:ffamq3 facit:qua t modu
fepukra panis torreat,Cyro pofl hacgentem ab eo fubada:incefTiccupiclo maffagetas in fua
Cvrusin ptatem redigendi qua:ges fertur & magna effe Si  robufta ad auroram folifqj ortum
maffage fitatransaraxemfluuiumregiojieiffedonorutnuirorum Suntquidicanteafcythi/
*as ^ casnatiois, Araxes]dromaibnSčideminore{Iemcmoramr:&3neofrequentesmfii
Mallage ladefboparesmagnitiidinea&hofcsquiillos?neo!untaen:ateuefci radicibu? quibu£>
cunq? quas ipfieuellunt.Arborum autern frudus quos maturoscoperiuntm cibum
Araxes repoherequoper hiemeuefcantur«Apud eos etiaminueninarborcs talem frudum
ferentes:qui iadus in igtiem ab histqui adfe calefaciedus conuenerunt fcco d  rcunfe
dentes incenfo ignefic ebrios reddit odore fuornt uinum gratccs.Et eo uaehemenfius
quo plus eius frudus fuerit iniedu quoad cofurgatur ad tripudiandmač perueniatur
adcantumu Atephaec fertur eorum effe uiuendieonfuetudo < Araxesporrcfluuiusa
mantienis quidem unde di gyndestquem Cyrus in trecentos ac fexagintadiduxit rf
uosflustded per fexaginta ora prorupens:quae uno excepto in paludes;eluuiefq3 euol
uiturmbi fer un tur hommcsbabitaraqui crudis uiditet pifeibus Si  pro ueftibus uta
tur uituloR? marinoig pellibus,Reliquuilludper apermm fluit in mare cafpiu qd ma

reperfefeeftmetullocumaliocommifcetur,Na&illudquodgr3edotrmepnauigant

Cafpiu Si  id quod extra colunas uocatur atlaticu Si  rubrum ide efl mare.Cafpium uero alte/
tnare rumaep fdpfum eft longitudinisquindecim dierumcutfunauisqusremfe utaturt
Rubr u latitudinis ubi fpaciofiffimum e it odo dierumtqua ex parte ad uefpe^ uerg/t cauca. o
mate prsten tu mote tum maxime uaftitatisjcum fumrnae altitudinis multas atcp in feom
Cauca/ nifarias gcntes habentejač plerafcp omnes agrefti materiauiditantesmbi arbo^iron
fus des Kis quat funtapud nosfimiles feruntur effequibuscotufis U aqua disutis s  liani

maliafibiper uedes infcriberedicuntur;eaq5apimalia nunquam eluided pcrinde ar^
ab initio dfent intextafic cum reliqualana ueterafcere:Ho^ quoqihominum cocubi
Cafpiu tus ficuti pecorum \  propatulo eife:&aduefpcram quidemuergeshocmare:qdca/
mare fpium uocatur eaucafus cohibet;qua uero parte uergit ad auroramprietecefo.emjla

nicies excipit profpedu imm enfae magnitudinis« Q^uam fpaciofam planiciem noex

euo xvft

miniim par te mafTagetae pofTidenquibus bellu Cyrus iferre cupiebatmultis a c trni
gnis follicitatus icitatuf<f cais.Primu fua genitura;qd uidebatur maius qde holc effe
£>eccta loco foeiicitate qua fuerat ufus aduerfus hoftes. Q^uacu<j.n,gete Cirus mua
feratiea gens nullopadc potuerat euaderc.Erat autem maffageta^ regina defundo
uiro Tomiris nominej Ad quain coniugium petcnda cirus milit uerbodutaxat uolef Tomyrif
cahaberc uxore* Animaduertes iila no fe in coiugiujfed rcgnu maflfageta^petnaccef tcgina
fum ciro interdicittpoftea cirus cu dolus n pcederetj^grefius ufqi ad araxe apteifefto
cu exercitu in maffagetas tedinFlume potibus iugic qbus copias traiiciat fadis ex na
uibus turres defup asdificas, Ad que in hoc Iabore oceupatu tomyris caduccatore mi
fitqdiceret,R.ex medoptdefine mcubereu ^incumbis nefcius an lfta q conftituifti ti
biconducibilia erut.Omiffo icepto apudtuos ipfius regna.& nos finefiniu:quo^fu/
mus |5ncipes efTe.V eijttu admoitionibus his uti nolesjge ola males q cciu. Q_dfitan
tope affedas iaceffere maffagetas.fer qua fuftles eruna;feddefifte lugere fluuium a
quo nobis tridui itiere digrcfiis traiicito \  noftra regione. Aut fi maius nos excipe \  ue
ftra tu hoc ide facito,Hcec ubi cirus audiuit actitis pfa^z pmoribus coadifcp in mediu
te ppoit cofuies ut^fibi agedu coftitueret.illo^ in ide couenere fuiae iubetiu recipi in
ipfoi^regionecu fuoexercitu tomyri. Q^ua fniam Croefus Iydus cu adeffetuprobat Crccfus
a cotrariumdifiereshisuerbis.Ecjdetibirexet anteadixi qnquide luppiter tibi me Cyroco*
tradidit,*qcquid aiaduertero crrati in tua domo;id oeme p uiribus auerfut^.Na mcx  fulit
tuinx  Seliingrataamihi tn extitere difcp!ix:Si tibieeuideris imortalis Se eiufmodi
cxercitui pefiemihil e opus ut mea tibi dicafmam.Sin uero te quoqi agnofcis hoiern
«Se iftis eiufmodi praeeflenild' 1  f5mis difcito humanaj^re^ circum ee:qrotatus fp eoC
de fortunatoseenofinic4deoqjdehacqua,ppefuifti refecusegoatqi iftiTentio.Si.n,
hoftesin terra noftra uolemus excipetldtibiexhocpericuiueriune fugatus oeamit Fortuafi
tas iperiu -n:quia haud dubie u dores maftagetatno fe retro fuga recipient: fed tuas circus
;puincias adorientur.Vidor at tu no adeo multu uincistqmultu fi tmides  in terra ib
lo^uičlis maflfagetis inftabis fugientibus. Hoc.n.p illo fubftituto cofiliumt uido ho
ftium reda pgas ad fubigendu Tomyridisregnu,Se quide fine duce.Deforme eft.m
at<f intolcrabilc Ci^cabpfis filium mulieri cedetem detradare pugna Jtaqi mihi pla
cet traicčlis copiis pcedere eoufcp duilli in occurfum ( pdeat:at<y dehic ita faciendo da
te opera ut illos fuperemus, 'Na<p ut ego audiomaftagetae bono^funtpficc^/nfue
ti:6e magno^ comodoij! exptes. His ergo uiris ppone in noftris caftris lftručtarum
affati epula^ magna ui pecotjt interfedtaicu magna et ui poeulo^ uini meri arqi ois c*
barioj^generis.Hocubi feeerimuslbecilliffimis quibuftpmilituibireličbscutn reli/
quisad Hume nos recipiaus,Q^uiba tatis bois iili colpedisinifi me fallitopinio: fe ad
ea couertent,Vn nobis fupererit facultas magnas res perpetradi.Atq? ha: quide in di
fcuftione uenere fnla:.Cyrus at prtori repudiata:Cr<xfiq? probata fnla iduxit T omiri

utretrocederenutpoteaduerfusii]atraiesfturo,illaqueadmodumaprincipiofpcpon
derat regreOTa eft,Cirus in Cambifis filiifui cuiregnumtradebat manus pr&buit croc Cabyfes
fumtacmaiore in modu ut hoiem honore beneftciifqiprofequerctur prscepiufi fua eyrifi!iuf
aduerfus maHagetas trafedio non redore cederet.Haec ubi pracccpineofcjremifit in cyri fom
perffdemupfe cum copiis fuis Hume traiecinTranfmifTo Araxe ubi ncx adueninui nium
ditp quf'etetakm u ifi o ne, VidebaturCyrus lfoniis cerne remaximu natu filiorum hyfta/
Hyita>pishaben£eiiihunicns aiss;quammakeraafiam; altera europa inumbraret fpes

LIBER. PRIMVS

Erat Hpflafpi achatmeoidi Arfameni filio exlibcrisnatu maximus darius ;tuc ferme
uicefimu sztms  annu ages 1  pfidereličlus q? no maturus militia: eet,Exprefrus Cirus
ujfum fuu itra fc retračtabat:q<3 cu ci magni mometi uidcretur uocato hiftafpi rano
tisarbifisinqt,Fiiiustuushiflafpesmihiatqjregno meoinfidfari deprsehefus e hoc
tinde pculd ubio nouerkp me nofcas licet.Dii mihi q> mei cura geruntt qcuncp euetu
ra funt ondunt, S iqde pximanodle inter quiete uidi iibero^tuo^ natumaximu! hu
meriš hntem alas;quap> altera afiauakera europa inubraret.ex quo uifo nulla tergiucr
fati'o B e quin ab illo mihi tedantur infidiac.Q^uapp tu <J raptiffime lpfide reuertere; fa
cmq  ut cu ego fuba&is maffagetis iliuc redierojfiiiu tuum mihi fiftas ad cam diceda
Et cyrus qde haec bcutus eflfcilicet q>fibi ifidiari Darium fufpicabatur. At d$mon d
portedebatipfum ibi mo££ecppe£itup«& eius regnu ad Dariu ee pucntupi, Refpon
des illi Hyflafpes abfit inquit rex ut quifpia uir genere pfes tibi moliatur ifidias, f} u j
fi qs fit:is pmc quoq? tpe morte mulčfcctur«.T u.n.pfas ex feruis liberosj ex fubditis ali
oru holum dhos effecifti*Q_d fi q tibi uifo filiu meum ldicatrebus nouis cotra te ftu
detetego tibi eu exhibeo p tuo arbitratu utedum.Hoc r eddito rnfo hy flafpes at<y ara
xe traiedlo pgreffus unius diei itenq Croefus admouerat exequitur reličtifqjillic ibeb
liptecopiaijž mox cu expedita manu ad araxe roiertitur.Hos ita^reliftos ex ciriexer/
eituaggtediestertiamaffagetaniexereituspsfefedcfenfatesiterimit.Eade cofpeclo
cpulapi apparatu poft aduetfariopt casde ad epuiadu difcubit;refer£aqj cibo ac uino fo
poratur.pfse fupuenietes hopt multos oecidut multccj plures uiuos capiuncu alics;
Sargapi tu uero duceeopž reginas*Tomyridis filiu cui nome erat Sargapifes.Tomiris ccgni/
fes eapit to exercitus ac filii fui cafu miffo ad čiru caduceatore itainquit,Inexplebilis^uore cy
re ne fpus tollas ex hoc qd adu e. Si fručfco uieinotquo ipfi difteti adeo defpitismt de.
fcedete in corpus uino iproba a uobis uerhafundantunTali ueneno filiu meu uicifti
dolo non prselio fupior. Q_uare meu admitte cofiliu bh tibi eofuletis. A bi reddito mi
hi filio ex hae regioe ferens rpune q> tertia ma0age£aiy partem pfligafh. nifi

fecerisp fole iuro maffagetaig dominumforejut ego te §£ fi infatiabile cruorettame
fatiem.HsecuerbaadfepiataCiruspro nihilo habuit.Filiusr eginaeTomiridis Spar
gapifcsmbi uinolmtusdidicit feimalo ee;exorauit a Ciro ut uinculis folueretur,
Statij^cumfolutus efhac manuum copos effečlus feipfum interemit, Atqi hicgde
talem obiit mortem.Tomiris aut| qn Cirus ipfam no aufcultaret;contračb's fuis co
piis ita conflixit cum Ciromt Kanc pugna ex omnibus quseinter barbaros extiterut
acerrimam cenfeam extitiffe?qua(j ita gefta fui^e accipio.Primum utrcfq fpar/o
ter fc diftatss fagittas egiffe;deide fagittis abfumptis cocurretes laceis pugionibufcp
fuiffe confertostae diu pugnates perftitiffe neutris fugere uoletibus.ad extremu maf
cirimors fagetasfupcriores extitiffe:ibi(|eumpmagniexerCitusperficipartem.Tum uerocy

cytim'  rumipm oceubuiffejcumunumdetfigitaoinoregRaffetannos.Cuiuscadauer in/

nos xxix tet  etefo^ perfaiy ftragem Tomiris exquifitum cu inuenififetteaput in utrem demifit
in regno quem humano eruore eompleu erattmortuoqi infultan s inquiuTu quide meu uiue/
MaSage tis §£ in pugna ui&ricis filiu pdidifti dolo captu.At ego te put interminata fum cruo
tapiritus refaturabo.Hsee de Čiri uitas exiti»de quo cum mukareferanturns qmihimax!me
Sagares uerifimilis uidešf a mecomemoratus e.Maffagetae & amiftugeruuSC uiftu hntfci
ideft pu/ thico fimile;ex eqs prdiatur?6e pedibus;Vtro<|.n.genereualet.fagittarii iteatap  ha
giones fiatifagares hoc e pugioes e mor geflatesd oibus auro utetes 2^ %xeN tut naq sre

EVTERPE XVm

in ofbus cjuse ad haftastad pharctrasjad fangares ptinent, Auro at i  cudis q ad capitis
ad bakeoipad axiliai$t ornameculpedat.Equoi$t ltide pedoribus asrccs thoraces eir/
cundat.Circa frenum frenaq«& phalcras auijt adhibent.Ferro atqt agente mhil pr/
fus utentes:quciy in regionem cum immenfa (it  auri atqi a er is copia:ferri tn 3tqj arge
ti nihil cft.Moribus his utuntur.Singuli quidem urorem ducuntifcd ca coiter urun
tur.Nam quod gracci memorant facerefcithasdd non fcgthse 6duat:fed maftaget*.

Siquidcm uir maffagetaquoticns libidinc capitur mulieris.fufpenfaad piauftsz fare Maffage
tra fine podore concumbit .Termin us uitacnullus cis propofitus eftaubi quis admo mu  uxo
du fenuitjeum conuenientcsproximi quiqp cognati tmcla«t;& cum eo ahquot pecu rcs
des:quaiy earnibus p epulo ubidecoxerut udcuntur:qdgenus obitus apud cos bca Maifagc
fiftimum heturianguore extindos non edunt:fed terra op/unrloco damni putates tadenesi
c|>adimmolationemnonuenenint.Nihilomnraoferant:pecoribusu;ditantjpifcatu molitur
iqj qui cis abunde cx af axc fluuio fuppeditat:ac lacte quod potitar.Ex diis unu .Solem
ucnerantuRCUf cquos immolant,Hicautem eft: cis mos facrificandi;ut deorum pni/ Sol deus
cilTimO c pecoribits omnibus pcrniciflfimum madent« y  Equrfoii

Herodoti Halycarnafci Hiftoriarum Liber Seeundus.qui inferibitur Euterpe Lzw  imoiatur
tentio Vallcnfe Interprete.

Yrotlita fandoregnufufcepitCambyfeseiusfilius SC  Caffan/ CambjF/
danae Pharnafpo genitse:qua ante uiru defunda Cirus SC  ipfei fes R.ex
gcntilu&u pfecutuse.& czteris qbusipabatdugeri pcepit. His Caftan/
t  paretibus ortus Cabifes cu iones ČC  seoles p.hereditariis fibi fer/ dana

.j. tliš exiftimaret:aduerfus atgiptios fecit expedi'tione coparato cu Pharnaf

exaliis:tu uero egraecis:quibus danabatur exercitu,3egyptii pri/ pus
us q apud eos regnaret Pfamieticusiojum hoium fe priores cxti
tiffe arbitrabanturmeiy Pfammiethico regnu adepto cu inccftiffct cupido nofcedi %  q
laprimihoium extitiffent:exeotpeputaueruntphrigasqfe priores cxtitifle:fe uero
gcacteros.Enimueropfammiethicusubifcifcitandoquinaprimihominu extitiffent Pfammi/*
iaullum exitu inuenire pcffetjhuiufmodi rem machiatur.Pueros duos cx humilibus ethicus
parcntibusrecensnatostraditpafl:oriinterpecoraeducandos;hune in modu iubes Rex
neminem coram eis uocem uliam ederefolitaria in cafa ambos fibiipfis reliqui eifdem Aegyptii
In tpetaprasadmoueri:ubi lade exp!eti forent:alia adminiftrari.Hsec ideo faciebat iu heminu
bebatejs p r ammiethicus q? cuperet expuerisabiinarticutateuagire defsfteret: audire primi
fiqua uoxprimaeruperet pat SC cotigit.N£ubi bimatus cxadu eft: tepus paftrori qui Pueri
haecadmfnift:rabataperienttianu£atqjintranti:aniboinfantes porredis manibus f p duocla
cidentes be<xus'clamabat, Q uod primoaudies paflor obticuit.Cu uero crebriufadc nutriti
unti SC  obfematiide uerbu frequetaretur:ita d emu re dno indicata iuftus ab eo pne/
rosattuIit:exhibuit<p,QuoscuS^/pfepfamerhicus3udi0et;pcodabaturqnahoies
bcccusqppia appellaret.Haccpcodas coperit phrpgas fic pane appellatesTali nego/ Beecus
ctoargumentatiphrigasfepriores extidftexgyptiicocefferut.Q^uod itaadueeequi .i panis
deexfaeerdctibus Vulcannquifuntmepbi audieba.Graeci tnalia muka SC  inepts me
morar Pfam^thfcu pueros educados curafle apud mu!ieres:qua^ liguas praceidiffct
Hjdenusdepuerosj ediicatiocreferebat.Aliaquo<|apud mephimaudiui ex Vuka
nifacerdotibus:cu quibus \  col!oquueni.Q_uietiaha^: ipfapire^gratia ČC  thebas SC  Hekopo
neliopoil ideft S olis urbe me cotuli aio cognofcedi nunqd cofentauea forent his quae leis

LIBER- SECVNDVS

mcmphi dicerentur.Na heliopolitai feruntur Kgiptio^ ee fol er ex Us  nar/
ratoibus čj[ ad re diuina ptinetia audiui ca n libeter enuciaueri.nifiipfo^ tatumo noia
cxift mas oes hoies ide fentirc d his.Q^uo^ quicquid comemorabo id orationc coa
ctus  comemorabo, Q_uEat huana^ re^ funtthsec ita referebac i ter fe coftare oium
Annus hoium prios aegpptios annu copiffediftiguetes eu in duodeci tpo^ mefes.idcj čope
acg/ptio rifle ex aftris eo fcietius ut mihi uidetur hoc agentes <J grEd;q> grxci qde tertio quo>
rum tjanno intcrcalare mifem introducut tpis gracia, Aegiptii uero tricenis diebus qbus

duodeci mefes mit  adiiciut huic nuero quot anis qnos dies.V n eis ro circuli tepo^
conftat eodqredeutis.Aegyptios quoqj prios duodeci deo^ cognomina cefuiffe &
Araepri" abillisgrEcosfuiffemutuatos Jteprimosdiis &aras &fimulacra Sl delubraftatuif
mae fe:qn etaialia i faxis fcu!pfiffaq^ rej^: pleraqntaeffectaope demonftraba, Pmerea

Simula/ primu mortaliu regnaffe Mene:acfub eo  oem Egiptu pter thebaica plagapalufttem
cradeoru fuiffe:ex eaqj nihileoi^:qfupraftagnu myrios  extat extitiffe:in qdftagnumamarip
Menes flumefeptediebusnauigatur,Atqjderegione bnmihidicereuidebantur. Maifeftu
R.ex pri/ »nve ei;q fi antea n audieritttn infpexerit modo lit follertia praeditus segiptu iqua grx
tnus ci nauigat acceffione ee terras ac fluminis donu;qn etlocafupra ftagnu hoc ad trium

Mprios ufqsdie^nauigatione;dequanihilapliuscomemorabac.Eft it di aliudtale.Na xgy
ftagnum ptiacas regiois huiufcemodi natura e,la primu cum Egiptu uerfus in alto curfu tenes
Acgiptia {»cul ab ea adhucdiiirnae nauigatiois fpatio paticris fenfu ceni et in aqua unči 1  alta pab
caeregio/ fus:quEresdeclarateatenuseehumiaggefl:u,lpnusatEgiptilogitudofecudu mare
nis natu/ fexaginta fchoeno^ id e funiculo^:queadmodu nos Egiptu diftinguiitms alinu p’i/
ra thinete:ideft lateritio ufqp ad ftagnu Selbonidis:adqd monscaffius ufcjgungit.lt^'
Sdboni cgab hacptefexagintafchoenifunr.£t.n,qmodicuterrx poftldetmetiutunlia paffi
dis fta/ bus;qui minus inopes terra? funt metiuntur ftadiis qui multu poffidet parafangis;q
gnum plurimum fane fcboenis.Conftant at parafangE tricenisjfcheni iexagenis ftadiis. Ita
Caflius erat Egiptus fcd m mare ftadioi^ triu milium (exCeto^;hic ad heliopoli mediterranea
mons uerfus Egiptus fpaciofa edupinaois & aquaiy inops fimul aclimofa, A mari ad helio/

Parafan/ polim eunaopfupiora eiufdempene fpacii intereft: cuius ab athenisillud quod ab ara
gE duodecim deo^i fert pifa:& ad delubru iouis 01impii{q itinera fiqs coputet, inueniet

Bchccni aut pa^ quidda differre;quo minus paria finttaut non amplius quindecim fladiis.na
uie quE ex athenis pifam fert:quindeeim ftadia dcfunt:quo minus fit mille & quin/
gento^i ftadio^i, At ea quE a mari ad heliopolim ducitthunc ftadiopi numejp coplet.
Ab heliopoli p fupiora eundo Egiptus angufta eft.Na qua parte mons arabiE expor
Pirami/ rigitur ab aqui!one ferens ad meridiem atjj adauft^femper per fuperiorapertigit ad
dum Iapi maretquodrubrum uocaturjubi infunt lapidicinE ad piramidesquE funtapudme/
dicinE phim excifE:abhac quidempartedefinens monsdeclinatinquE ditkum eft. Q_ ua

uero parte produčtior fe ipfo eft duorum ego audiebam menfium itineris efle abau>
roraad hefperum;§^ eius extremajquE ad aurora uergunt feracia turis ee,Atqhic q
dem mons tališ efhQ uo at latere aphriea Egiptus fpeetatjalius mons faxeus exten/
ditunin quo piramidesfuntfabulo obfitus eodem modo quo arabici montistračius
qui ad meridiem fert.itaq? quod ab heliopoli non ita multorum fpaciorum eft quod
modoEgiptifit;fedquattuordutaxatdie^ nauigatioetAegiptusangufla eltiter cos
quos dico montes quod inter capedinis campeftris eft terra ftadiorum fejme ut mhi
uider ur čjptcarčliflima eft non amplius ducentoru e mote arabico ad cu qui diotur

EVTERJPE XIX

punicus.IHincrurfus asgyptus laxa e;atqn'tafitus regiois natura coparatus e.Ab helio Eleliopo/
poliat ad thebas noue diebus naušgatur fpatio cjttuor miiiu očtfgecoj^ Si fexagita fh' * iS
diotg;hoceunius Si očtogintafchoenoigičj egyptia ftadia coleftafcdm qdemare funt: Thebae
,put a me fupius idicatum e;tria milia fexceta;qtum uero maria ad thebas mediterrane
um eindicabo,Sunt,n.fex milia ac centu uigiti ftadia, A thebisat ad urbe nole elepha
tina očiigeta uigiti*Huius jgit regionis <|a me dičta e pleracj ps ut & facerdotes aiebat ^lephan
Si  mihi ipfi ee uidebatur acqfitida xgyptiis e;fiq de iter pdičbos me tes fupra mephi £ * na ur ^ s
urbepofitcs mediu emidetur mihi finus mari ali<|do fuiffe queadmodu eaqfut circa
iliu Si  teuthrani3u& ephefu;& meandri planicietuthsecpua magniscoparent;quonia
nullu eoiji fluminu:q has regioes oblimaueruudignu e coparari uni ex fepte hoftiis ni
limagnitudie.Sunt Si  aliifluuiinequaquaad magnitudinenili:qui magnaopaedide
runt;quoi$t n oia poflem referrejcu alii tu uero Achel6us:qui p acarnia fluens iechina grenelo/
dum infulaijzmareiaeas media ex parte fecitcontinentem, Eftaute arabica: regionis us j
no procul ab asgypto finus maris produčtus ex eo quod rubru uocatur logus ita ateg
arčtus ut differedo ofteda plkitas quide inchcado nauigationem ex fnacho in amplu
2 equorconfumit quattuor dies remigationis latitudo uero ubifinus apliffimus e dimi
diatudienauigationis;inquofinuquottidie reciprocatio aqua^6i uadofum aeftariu
eft« Aliu huiufmodi arbitrorfinum in £gypto extitiffe:quo^ alter mare ad aqui!one
habet atthiopia uerfus; alter arabieumjde quo differere perga ferens ex auftro \  fyria;q
peneinter fc fuos receffus terminat exiguo quoda terrainteruallo dirempti,Qyuod fi
in hunc arabieum finum nilus uelut alueum fuum couertere;quid enim ;phibebit affi
- ^lue fluen£equin intrauigintimilia anno^illumoblimetEgo enim čredo intra dece
> milia anno^:qui ante me natu trafierunt ficcubificcaea fačta funt nimiig Si  finum fica
neum fieri poffe etia muko qhiceffc maiorem atato fluine atqi ita opofo« Itaq? quae de
segypt° areferentibus audiunca Si  ipfe itahabere exi(limo, Q^uippecuuidea & aegyp
tu ee exporrečta a terra cot/gua;&cochylia exiftere in motibus:acfal(ugine exudare;q Conchi/
et pyramides corrupat:& monte hunc:q ui tn egipto iminet mephi harenas folas ha> li a  * n  mo
bente.Praterea regione hacnulli alteri co ter mitra aut arabisetaut aphricaetautfiriaeaf/ dbus
fimile effe.Etenim arabias maritima ubifiriincolut pulla humus e i Si  fragilis utpoteli
mus ex aluionibusab a;chiopia flumine deuečluS.Na punica humum fcimus magis Punica
punicea ee:Si  magis fubharenacea,Arabicauero atq? firiaca argillofioreiac fuppetrofa, humus
Q^uin et id magnu huius tetra documentum aiebat facerdotes fub rege Miri fluuiu Arabica
quoties očlo cubitis dum minimum lfluebat irrigalfe aegiptum qfupra memphim e:  humus
nec dumah obitu Myris nogenti funt ani ad tepus:quo hsec ego a facerdotibus audie mynf rex
bam.At nune nifi ad fexdecim autadquindecjfaltecubitos afcedat fluuius regionem
no trafcendin Q_ux  regio fi pporrioe in altum furgat:6^ tatundem ad ineremetum te
datmidetur mihi asgipdiutič^ hi q infrapaludekolunteumalia locaitum ueroeu qui
uocatur delta ide palfuri ol  f uturo tepore.earegione nilo no refl:agnate:qčF aiebat ipfi
paffuros a!iquado gracos.Na cum audiret omne graco^z terram pluuia pfundi non
fluminibus utfua dicebat forejut dcccpti  aliquado magna fpe male efurirent Q^ ui fec
mo hocdicere uukgracosfi nolit eis deus pluere:fed ficcitate extinttum iri: ut quibus
nihil aliud aq nifi tatum?quod ex loue fuminiftretur, Atc| hsec quide qux  ab egiptiis 1
gracos dkuturreftehnt. Age nune uiciffim dica quomodores apud ipfossegiptios
habeant. Si ut fuperius diccba qux ifra meniphim e regioC haec enim eft q augefcat 3

LIBER. SECVHDVS

iielit in altu augefcer e pro portionc ptcriti teporis quid aliud 2gyptios;cjillic kolunt q
efituros.Si necgguftare ea q ab ioue fut:neqi a fluine reftagnarj queat rure
naepxotbus hotbus uq  ex oibus aegyptiis maxk iliaboratu pcipiut frudu;cj n ecp j>
fcindendis aratro fukismecp fubiugedo folo:n ecp aliud quicq excrcendo eo^ q m ai uis
colendis cseterimortales labore toieratifedpoftq fluuius fua fpote fupueniens irriga,
uit ruradeferuit:& rurfus irrigata deferuitttunc in fuu quifcj3 rus iačlo fciefues Imittic
Aegypti cocu!catoqifuibus Temine meffe deinde expedattatq3ubifuibusfemeuerfaueiititade
orOTeme mu frumentu pcipit.Qjicd Ti uelimus de £gypto lonum uti fentetiisiq fclu deita ee
tis  segyptum a pfeifpecula appellatu dicetes illa fcdm mare ad pdufiaca ufqitarichea qdra

Tarichea gintafchccno^effe.Arnariatmedkerraneauerfusptingere: adccrcafo^urbeiuxtaq
Cercafi fcinditur mlus in peiufium fluens;& i canobu.Caetera uerc segvpti ptim effeaphrica:;

ptim arabiae oftenderemus hac r6ne utetes nulla aegypti primitus fuiffe regione. Na
Delta delta eis ut ipfi dicutit:& mihi uidetur defluxahumus e;ac nup ut ficdica extitit kaij

Ti nulla eis tora erat:quidcuriofi funt putantes Te primos hommes extkiffe; qui ne m
pueropč quide e^pimetumtg prima lingua pderent ire dcbebat:quos ego opinor.necg
Thebx currt loco quem delta ioes uocat pariter extitiff«fed Temp fuiffe;ex quo genus huma/
Aecjup num extitit ,pgreffuqi terrae multis ex eis reliquos fuifibmultos aliundefub igreffcs,
tus &  Ideccplim thebsesegyptus uocabatur.Cuius abitus eftftadic^ fex miliu ac centutn
Tetre db uiginti.ItacpTi nos de eis redefentimusriones no rede fenriunt de £gypto Sin rede io
uifio nesfentiuntioftendo necp graecosmecpionesfcienter coputarc:qcum aiunt tria mebra
Ae?yp tota cfTe terra:curopamiafiam:aphricam:qrtum mebrum annumerant delta xg ypti,
tus quae Si no Tit neq? afne neqi aphricae.Nafcdm hdc ronem eft nilus:qui afia ab aphrica diflar
catadupa m inat:qcum diuortia faciatcircaacumen deltae:qdimedio eftnd afiae 8fi apBttcžeffet*
Aegypti de quo nosionumfentetiammiflam facietesjitafentimus Aegyptum quidc ea oetn
partes effeqab segiptiis incolitunquemadmodumcilicia eam q a ciiicibusi5£ affriam eam cj
Kili ori ab affyriis:fedafiae &  aphricacfcimusredaronenullum effeterminununifi termin os
go seaiptio^.Siueroqd graecispfuafumefl: fequemunfenticmusoemegiptumiqa ca/
Niliho tadupis & elephantina urbeincipit bifariadiuidi:&uttunqicognomenobtinere,Alia
ftia eni eius ptem efTe aphric«:aliaafia:. Q uippe nilus a catadupis incipies mediatn inter/
Pelufiu fluens egiptumirrumpit mare uno qde ufcpad cercafope urbetn alueo tripartito.Dein
Canobi/ ceps quo^ aluco^unus ad auroram q<3 pelufiu hoftiumtalter ad uefpcram tendit qd
cum canobiaimhodium noiamr.Tertius quo reda mlus meat tališ eft.Deiatus pfupiora
Sbeniti in acutum deltz^pfidfcittdehinc medium dekafcindesi mareeuadit no mmimahrnc

cum alueoportioemaqpbenstnecminimecelebremiqdfebenniticumhoft I umappeJJatur:

Saiticu A febbenitieo item duo alia diuiduntur hoftia in mare ferentiaigbus nxc  unr jpc ira
Medefiu nominaiunifaiticumialterimendefium.Naq bolbitinum & bucclitunotninanrur no

Boibiti/ funtnatiuahoftia;feddefoffa.Huicmeaeopinioitantaeffe^giptum;qtaratioe cmo

num flrauiiTeftimoniumetiadatoracuiuqdab Amonceftrcdditumquodegopoite i s
Bucolitu q ita i animum induxeramcirca egiptum audiui.Nam q funt a  urbe marca ^pia in
Mare colentes egipti fines aphricam uerfust^fibi poem no aegiptiiuiderentunquodc$p o
urbs facrorum cerimonias noleut bobus focminisprohiberiimiferunt ad Ammonem n /
apia urbf aantesquicquamcumaegiptiisfibieffecomune.Habitareenimfeexcraaeka:nu^uf
Aegyptii fibicum illis linguae effe comerciumiac uellefibi fas effe omnia guftare.H^c: ros cu
qui ^ facerenonpermifitiinquiensajgiptumeam effe{quam mlus fupergreffus g

EVTEELPE XX

quiq? intra urbe elephantfna incoletes  ex hoc flulc portarent ecs effe atgyptios,Hsec i?
lis ita refpofa fut.Porro nilus ubi inflatus eft no mo delta iundatiueru et plaga q dicit v  Nili cx '
aphricana cealiquoties &arabiean'd<jutrcqiuerfus duo^dieiyitinere:& amphus eo un ^ at ^°
uel minus, De cuius flumls natura necp a facerdotiba quippia ne<| ab alio ullo pcipere
potuiicu propadimo fore aioad h^c ab illis audieda cur nilus aqs inflatus deucniret l
choans intumefcereab aeftiuo folftitio: 51  ceatum ufqt dies & ,ppe totidediebus retro
cederetrelinčjns fl uenta ita ut p oem hyeme tenuis efiepfeueret ad folditiu turfus sedi
uum,De his mihil oio potui pcipere ab,egyptiisfcifcitado num aliquauim nilus heret NiIus,fo/
natura diuerfa csetcris fluuiis.Hacc ego nofcendi cupidus eos interrogaba & cur folus ^ us aura
oium amniu nullas exfe auras remitteret,De q tn aq qda graecojdfignes cu uellet effi carct
ci fapietiaitrifaria difTeruerutjqua^opinionuduas ne metice quide dignas exdimo ni
fi eatenus ut illas tantum fignifiee.Eaijeuna aituentos etefias eein ca:ut nilus inflet jp
hibetes eu effluere in mare, Atcj nonung etefise nodumfpirauerutjcum nilus id agit,

Ad hsecfietcfisecaufafcreTioporteretalia qucqi flumina qusecuqi etefis obnoxia funt
idem quod niius pati & eo magis quo tenuiora funt minores gurgitts exhibetia,Suc
at muka in fyriaimulta in aphrica fiumina:q nihil talepatiuntur qle patitur nilus, Al/
tera cpinio eft incredibilior quidem q hxc quse di&aedidičtu tnadmirabiliorquse ait
illum q?ab oceano fluatidud efficereiipfum uerooceanum orbi terraije circunflucn//
tem.Tertia opiniout multo modediffimautaloge falfiffima e,Q uippe quse nec ipa
a!iquid dicit inquiens e niuibus liquefcentibus manare nilurmquicum ex aphrica per
medios sethiopes fluens in segyptum euadat ex locis calidiffimis ad frigidiffirna quan/
tus ex niuibus flueret de q re multafane funt:q quis coicčhre poffit no cffe credibiie
eum epiitalis fit manare de niuibusiPrimum ac maximum tedimoium pcrhibetibus
uentis qui ab hisregionibus calidi fpirantSecundum eaplagatčj fineimbribus:& fine
glaciAperpetuo eft. Super niuem at q ceeidit neceffe omnino eft 8 intra quinqi dies plue
re:ut fi in his regionibus ningeret et plueret.Tertium homines qui ab sedu folis nigri
funtific miiui atqnrundinesrqu3eillic perenant t  grues qucqi qusefcythycc plagse hye/
tnem fugientes ad haeelocafeconferunthybernatum,Siigitur uelqtutamcuqjninge
ret in ea plagaip qua fluit & ex qua incipit nilusipfečto nihil tale effet queadmodum
arguit. At is qui de oceano !oquitur ad oceulta fabula referens caret argumeto Necjui,
ego ullum noui fluium:qui effet oceanusifed hoc nomen opinor Home^jaut alique
prifco^t poetaiy cum inueniffet in poeticam intuliffe, Q^uod fi opiniones quas prepo
fuiimprobante me oportet de occultis ferre fententia:dicam qre mihi uideatur imple
ti  nilus sedate Hyberno temporefol abfcendens apriftino curfu fubter hyemalefidus Nilufcur
tneatifupioraaphricseihocqdem ut breuiffimedemoflretur totum dičhim ed.Eteni oddate
deum hunc ut cuiqi tetre ( pximeaecediuita ea maxima fitiafficere credibiie eft:& fcatu crefcit
riginesindigena^ amniumarefaceretVt atpluribusuerbis demonftretur ita het fol Solisna/
aphricsefuperiorapermeans idud efficit: Namcumomneueris tempus fit ferenum tura
in his regionsbus ipfse regiones fint torridse:quas fol tranfiens uefos frigidos facit:
queadmodum medlo cselo means sedatefacere confueuit;ad fe trahit aqua attra<daqj
in fuperna abiicit ioca quam exdpientes uenti ac diffipan tes Iiquefaciunt hi uidelicet:q
ut credibiie ed ab hac regioc  flantiAuder & aphricus multo omniu pluuiofiffimi čjcj Auder
mihi uidetur no omnern fol humore eius anni nilo remittere fed penes feipfum refer/ aphricus
uareJdem mitigata hycmerurfusin medium cseli regreditunatrp illinciam itidem cx

d ii


Nili aura
čur nuila

Saiurbs

Syene

Crophis 1

Mophis

Nilifon'

tes

Tathotv
fus Ifula

Meoc

Iuppitet
Liber pa
ter

Afmach

JQaphruc

liber segvnlvs

čudiš flulbus trahit humore;q Huia mox multa^aq^ ibrecomisto terra madefacie
te utkji lacunofa mag n a decurrut, At aeftate cu deftituat ab ibribus &C  a foie attrahat
exiliora futNiius at g 1bribs caret eu atrahitur a fole/merito foius fluuio^ eo tpe fluic
muko exi!ior <| I blet p aeflate.T uc,n ,peratqj attrahitur atcj caetera; aq:p hy eme u ero fo
lus attrahitur. Ita folecefuihuius rei ee cam.lde meafnla audor e aereaeficdtatis \  ea rc
gioe du exeqt trafitu fuu J ta fep aphrieat ftipiora efcas optlct, Qdfi  fmiu ae cedi fitus l
mutafef’mt ubi riuc aq!o fitus e h  hyecnsnbi auftn f/tus eet 8d meridiei. bi  ubi aufter;
iliic aqio coOocato eet,Si haec ita heret pfedo foiamotus e medio cado fub hyeme & a
glone meatetfupra europa:qužadmodu nucfupra aphricaptrafiefqi nobis cem euro
pa faeeret C Gpior D eade 1 iftre:q nune fanti mlo.De aura at c| nulia e nilo eftat: hoc
mea fert oplo cofentaneu ee e locis ualde fer uidis nihil refpirare aurat qab aliquo fn>i
do ioco flaregaudet.Veiy h  ita fint queadmodu bi  fut ab initio fucre.Nili m fotes nfo
neq? egiptiojstmecji graxoiymeqi aphroijueu qbus 1 co!loquiu mi  fenole pfeffus eft p
terfcribafaera^immeruaepecufa^apd £gyptu 1 urhefai;qmihi iocari uidebatfaffir,
mas fe idpeulduDio noffe. S ic at dicebat gemios ee motes cacuro Ibe 1 acutu tedetiho 1
terfienep 'fitosurbithebaidis 5£  e!ephatina.*quciyuni notne eercorophb Alteri mo
phi:& ex eo medio nili fotes abytfos hoc elmefse altitudls emanare.Cub ači dimidiu
egiptu uerfus 3 1  uetu aq!one flueret:reliquu dimidiuattiopia uerfus atqi auftru*Q cF
at abyffi foret fotes aiebatPfamiethicd egipti rege piculu huius rei feciffe: q fuibus
multoig militi paffuu eonexist6£l fotes demiflfisttn ad fundu n deueifTetiScriba hiefi
mo gefta fuerat q dicebat affirmado faciebat ut ego oplarer uor tices quofda iiiic ee ra
pidosjac refluxus queadmodu jScipitatis e motiboaqneqcfunis ad explorandudemi( ^
fus pueire 1 fu iu. A iid' ab ullo audire n potuimifi cu ipc  ifpiciudi gr a ad elephatina u(^
urbepfečlofu:qddaiogiflimaenarratiojs:q^ ex farna iliic ialqredoaccepi cu ab urbe
dephatlaad fupiora eeSocu acclmejubi neceffefit nauigio utrlcgalligato taq boue pge
re & fi funis abrupatahire nauigiu rapiete,fluls Ipctu.AbdTe at hudocu ultra qttuor
die^t nauigationeieecjs tbi nilu tortuofum ueluti mxand^*,6^ duoded fchoen o^:qbuš
hucl modu nauigare oporteret^ pofteapuenire planu llocumjubifit Ifula nilocircu
fiua nole tachopfo ab ciephatinadekip ia aethiopeslcolere 5£  dimidium infu!ce,Naaf
te^ dimidiu leolere ECgiptios.lnfula cotineri Igeti flagnoiaccoletibo eireum arthiopiba
paftoriboiin qa’ e nilofubuečtus puenias in alueumi^inftagnumdifundit.Deinde e
greCus itinere pedeftri qdraginta die^t pgas ppflumen.Na in tiilo acutos fcopulos exi
ftere & faxa freque£ia:p q nauigare n licet.Peragratio qdraginta diebus eo loco:alte^
rurfus ingreffus nauigium duodecl diebo fubueheris:dum uenias I oppidum mngn u
nomle merce;q fertur alia^urbium elTe metropolis;Cuius kote fclcsdcop cclunt
loue 3t  L«be^teofqp magnope ueneranf.Ioui et coftituerunt oraetxIum;cuius refpofis
pofteaqiubenf’ 5t quocu«iubetur eofumat expeditione,Ab hacurbe intratatunde
tpisiintra qtum ad ipfa ex clepharina puenitur nauigado puenias ad traffoqas:qba no
men efl afmach:qd'uerbu graeca in lingua ide polkt q<f finiOr^ reg te ali ^cntes. Uti
eum effent egipti/ bellatores ducenta S£  očto milia ad hos sethiopes trdneje hae de ca.
SubfegePfamieticho fuerant in pfidiis collocati.AIiiadurbeelephatina &  ad dnph
nas pelufias aduerfus atthiopes, Alii aduerfus arabes 5^ fyros.Alii ad mer or e aduei fus
poenos,quibain lodsquiadaiodum fub rege Pfamieticho erant.lta meaattatcperfa
ptaefidia exaibat,Na in ekphantina U 1 dalphnis pette excubias agunt, Lum


EVTEKPE  XXI H

fgrtur trienniu in dfidio fuifTent. Acgyptii neqs ltlinc ab a!iquo dimitteretur coi ufi cof«

Ijo a pfamieticho ad aethiopia fibi traieunduputaueru£«Q_uos reaudita pfamieticus I
fecuta ubi c aiTecuo multis ucrbis obfecrabat:uetabatq? patrios deos ac bberos uxorcf
qs deferere,lbnqda illcig fert cnfo ueretro dixifie ubicucgid eetiid fibi 5i uxorcs &č libc
ros fore,Hi poftea<| in aethiopia pfcčfci Tut fcfe aethiopu regi tradiderut:quos iSlc ita rc
tnuerao eterat d nonulii aethiopu aduerfarii:quoi^ terra eripicntes iftos iufik iccokrc
Aeriopeshiscolois inter fecoilocatis fačbfut mafuetiores moriba aegiptiacis ibuti Ad
qtuor igitur mefiupsi nauigatione:pti itercognofcitur nilusipter id quo fluit p xgy /

P tu.Tot.n.mefes \  Tuma repientur ipendi ab his q cx clephatina ad hos pfugas pgat*
luit at ab hefpo U occaf u;dehincquid (it  neo pot p coperto narrare,Eit.n,deferta p
feruorea regio. Accepi tn hoc ex quibufda cirenaeisiquifc adamonis oraculu iffe come
moraret collocurofcgcu Etearchoamonio^jrege:& ex aliisfermoibusdeueniffein gar Etear/
rulatione deniloicuius neo nofceretfotes;etearchuq3narraffe aliqnnafamoas quofda chusrei
adfe uenifTe:c|gensfitpunicafprriinecies;5£ oraquergitadauroran multufuprafirti Nafamcv
<oscoueniffenDinterrogaretur(pnuquidapliusheretqdreferretdeaphric£e defertis: nc s
retuiiffe apud fe f uifife uiro^ ppotentiuf iiios pcacesteos cuin uirile aetate adoieuiffet
cu alia fupuacua fuiffe machinatosttu uero cx fefe quinqs fortitos ad infpiciudas aphri
caefolitudinesfi quidaplius cerneretqhi quiloginqui0jrnainfpexifTent. Ora.n.manb
timiaphncaeaquiloicbnoxiapoenos &pocnoij£pmu!tasgcteesab egipto incipietes
oem optinereuiqs ad ( pm5tonufolcente;qd’ aphrica terminatprceter id derou qč? aut
gterioptineant aut phocnices fupra maritima ora: 8i eos qui admarc incolunuferis
ulteriora habitaruVlteriora feris harenofa ce usehementercp aridaac prfus uafta. Igit
cosiuuehcs ab aequa!ihus dimiffos aqua atcpcibariis pbe inftručtos.Prirnu ploca ho
minibus habitataprexiffe:hancpmenfosin illa feris frequente puenifie,ex eap folitu
dines iterferifleinuetuzephiijt:pagratoqjmuko fpatiofabulofiIccipluribafane dieba
afpexi£fe demu arbores in pianicie qdam enatas ad eafqj acccffiffe;ae fručlu qui inerat
decerpfiffejeikjinter decerpedufupueniffe quofda infra mediocre uiro^ ftatura pufil
los uoce:d neca nafamoibus cognofceretmec nafamonu uoce ipfa cognofceret: &  ab
hisdepraehefosjdučtof«^per maxlas paludestatquliaf tranfgreffosperueniffei urbeu
q  uniuerfi foretteqli ftatura illis:qui abduxi{Iet colorenigrotea urbe prseter labi grade
Humen ab hdperoad oriente Tole fluens:in quo appercnt crocodili.Hačtenus a me de
fcrmoc Ammoii’Etcarchico meoraru fitmifi q> is aiebat nafamoes ut cprenei referebat
reuer tifTe.8^ eos hofes:adquos illi pueiffent oes ee fallaees.Elumeat q^ j5terfluebat &
Etearchicoiečlabat niiu ee:& rofic diftat,Ex aphrica.n.nilus fluitcaq? mediafecat :&  Niliflu^
utego exaptisignoracoiečtoparicračtuate^iflermeat.Ifternaq?fluefexceltisat® ur xus
bepvrenepflu^sC Cefte at fut extra cippos Herculis cpnefiis finitimi oiutn f eurcpa Aphrica
ad occafu habitlciu ultimi 3 tmedia europa fcindit:totatp prnenfus qiftriam mifefio^ Ifler
coloi ineolut marieuxmo finit & ifter.C Fluit enim p terra habitata linter primos co Pprene
gnofdt,Deniliuerofotibaneohetq(Jreferaa5Cmeritoutpoteaphricapqfluitdefer Gelte
ta de eius iluxu:q pofuit logifTimcrepetedo narrari dičtde Euaditatin egvptu.Porro Cippi
acgyptus motsne d\kix  fes e oppofita eft> Hinc rečta ad finope in po to euxinofita qnqs herculis
dieptintereftuiro cxpedito.Sinopeat iflromareirrumperiexaduerfoeftfita,ltani!us Cynefii
totam permeansaphricam uideturmihi£equiparandus iflro Hačtenus denifodičlu Sinope
fit.Venio adplura deaegypto re.ferejida;quia plura q alia omnis regio mirabilia hett Si

UBER secvndvs

frater oe regione exhibet opa relatu maiora,Ho^ gratia plura de eacomemorabunt'
Aegypti< queadmpdu & cado ^ apd eos & fluie diuerfa ab alio$ natura, Itaipfj p l erac I
Oia a eaeterrs hoibus diuerfa coftituerunt &L  lfhtutaiSt sura apud quos faie qde neaoi
Aegiptio esant caup©na% Sl  iilitcristopis uacat, V ir j at intra c! omes texunt.Aiii ujllumfubtes
runiores mmisdefuptraman^giptnfubter.Onerauiri capitibo.Fcdehueris bamlat, Fcek ill
tes mingdtmirifedetes»D5i uetre exonerat extenus 1  uiis  coeduntreddetes ronerdfut
turpia fed neeeffariatea in occulto fieri deber e;Pala uero q n fut turpia.Mulier neoi dei
neqi dete uiiafacerdos etfed uiri deo^ oium bi  dea^Alendiparetes filiis nuila noletiba
filiabus Sl  ut noiint fuma neceffitas efDeoijž facerdotes alibi comatifuntsin aegipto de
rafi, Apd alios ritus e ftatimin funere pximicapita deglabrare* Aegyptii in funeribus
finut capitis cmiesaugefeerebarbatn todent.Apdcaetcros mortales uičlus a fera^fe
cretus e(b cofortio, Aegiptii cu ftris uefeunt Afiifrueto atejsardeo uičfatat, Aegiptus ui
ditare his q cx his fadafut maxfo pbrc eftjfed cibis e farre c c feftis qd gdafiligine ap
pellat.Cofperfjone pedibodutu manibus fubigunt.Viriiia put eotigerunt alii effe per
mittunt.prajtemos qui ab iftis didicerut aegyptii circuddut. Viri binas ueftes bntdoe/
Aegiptio mlx  bngulas.Aliiuelo^tanfuIas:&Jfunes excrinfecus affuuntižegjptii irstrlfecus.Grg
ru ueibes ci htterasfeributj;&calculis coputat afmiftro i dextra mami feretes,Aegiptii a dextro \
Aegypti fimfhgj&hoc facietes aiunt fe 1  dexq^graecos facere in fii^fl^ditteris bifariis utuntl
oruIcrm anim unasfaerasuoeatjpopulares alterasddeosreligioncfupramodu;fupraq 3 omnes
ptura boks,Talibus et moriba utunttA eneis i poculis petat fjngulis ea diebus extergetes

no eo^ aliquot:et aliquot no fed iiniuerfiFineaferantuefHrneta feperrecens ab!ura
Circunci huic mpeipue uacates t Virilia eircucidunt mundicise era plurisfefecientes femundos
fiocur eeqdecoros,Sacerdotes quccpdie tofu corpus eradunrmegd eis iter dcojpTafrtirdut
Aegiptio pediculi;aut alterius fordis crcetMide ueftemtatummodo linearcakeos papiraeeos ge
ru facer/ fbmt.AIiam uefleiaut alios calcecs lduere eis fas n eft Lauatur quotidiefngida iterdiu
dotes era ter.nočtu bis.Alias praeterea cerimoias ppe dixen  infinitas exercec. Q ui  et n cxiguis
fi aJŠciutur eomodis.Na ne(| e re doedica alipuid coterunnncoi crogat f zd co$i  finguhs

quoeidiedbifacri cočirprzCtc fant Sl camis bubulse;^ an(crmx  fausabundecj.Vinu
Aegiptio auocp uinealctraditur, De pifeibus guftare nefas eftilfis fabas aegiptiiinfua terra necp
ru(aeerw admoduferunt neep natasiaut crudasiaut in aq ccčlaf edut.Sacerdotes uero ne afpice
deta tibi requide fuftinet arbitrates baud muduillud legume eednitiatur n figillati cuicpdeoj^:
Fabat fed gregati,quo^ unus e potifex: V bi quis dern&us efl filius eiusfubrogatur.Boues

Boues mares epaphi effe cenfent.eatj de re huc \  modu explordt«Si piluin co nig^ uel unum

mares uiderent nequaq m uducenfent.Hxplorat at hsec facerdotu aliquis ad idcoffitutus.Li

gua pecudiscu ftatis eredtae:rd refupinat^exerendofiimundafithis%n!s:q egoalib
refera i libro.Infpicit & eaudse pilos nunquid habeatfedm natura pcreatos.Fa fi fuerit
Sacrifica his olbus mundamotat alligato corniba eanabo Dein applicit a terra figillari anulo ipf
di ritus fa,atqiita abducunt,Naimolaren notatapeena morte faerta eff.& huc qdem medum
pecus pbatlSacrificadi at is eis e ritus.Pecud c| obfignata e ad ara ubiimokuit abdu/
da;pyrd itedu^Dan fupra pecude libato cotra teplu uio acdeo fuocato ea mačtant:
mačtate caput afportat jfo^i fi nudine (int Sl eis  graeci negodatores affuerir:arq? illis
uedut qh n adfuerit \  flumen abiidutrExecrant atcapita i haecuerba.Sigd mali autip
fis itnolandba aut uniuerfe ^gy pto futu^fit id in caput boe coucrtatur, Eode ritu cir
ea capita pecudu imolanda^ Sl  uini libaina t oes piter aegiptii ad ola tepla utuntun atq?

EVTERPE XXII

exhocrita neo 22 gyptioiy <3  capite illiusaiantis deguftat.Eft tn facroijt ddedus; & ali/
usapudaliateplaadoledimodusabeisiftitut3.Q_ueueroautdemonemax)mucen Pergade
fetjautdie feftu maximu agutjhucpga dicere.Poitea<| ieiunauerttt f3die fefti atqs ob- mon
dormierattuacca imoiat eaqicono exuut;& totoaluo uacuatJntcftina itrauentreadi uacca im
peqi li quuucrura cruncat:& extremos lubos:armofq};acceruice.HiS adis reliquu uae moiata
cae eorpus i tipat panibopurisiSč meile:&uuapaffa:& iicisi&C  mrei6£ mirta* atqs aliis
odoribus.Vbi haec lferferunt adolettmukum uinijoleiqjifundetes,leiuni tame priuf
cjfacr/ficet.Du faerificiu ardettožs uerberant.Pofteač| epulauerunt dapes ex (aaifkii  Bcues
reiiqs gponunuBoucs  mares cofddj mudosjac uitulos uniuerfi čgiptii imoiat. Foe Vaccae
minas eis imohre no kec utpotelbdi cofecratas,Na iiidisfimulacru muliebre e bubu Ifidis fi-/
lis fSditu cornjbus:queadmodu io graecidefcribunt bouefqi fceias oes itide aegipni ue mulaerd
nerantex cibus pecudibo loge plurimtheoqs nemo atgiptiusaegiptiaue graeci usriau/
tos fuauiaredautcultro ueruuemelholla ud pura bouis čarne graeco cukro icifa utere
tur*Bcues qdemortuifunt:huci modu fepeiiunofoeiasqdči Humeabiieiunt.Mares Boum fe
aut i fuburbanisfinguli defodhut uno aut akero cornu extate figni grada* V bi ccpu, pultura:
truerut dC  ftatu tps aduenitipfto e ad finguias urbes nauis ex ifiila noie pfopidde; q
e in ddta nouecpfchcenoije abirus in q cu aiisefunt £requetes urbes:tum ca uii ^pfjci Profepi/
fcunt naues adoilatoiieda noie atarbechismbi teplu Veneris extrudue« Ex hacur tis  infula
fce aisi pmulti uagatl alias urbesmbi effoderut ofla abfporcac;eaqj uno i ioco čudi (e Atarbee/
peliut. Q_ue i modu bcues i  čude defuda aliapecora fepeiiut ita n.apd eos cireahacc chis urbf
legihi  coparatu e,Na neqi iterimut ea,Caeteruqiq iouis thebani teplu icolut aut the
'baniritafutiiioesabouib;>feabftinetescaprasimolat*N6*n.eofdedeospatqs colunt Ouiu ab
umuetii aegipti jžter ifsdc &  ofid:que Bacchuu ee aiut.Hos paetpunmeificoiut,ui flinentia
Medetis teplum optinentfiue medefii ritusfunt;hi capris abftinen tes imolantcues Capraijt
Itaqj thebani 5c  qcunqipp iilos ouibapcunuaiunt ideofi bi cedita hanc Iegetru qd lu imolatio
pitercumabHerculecernerecum uolentecerninolletuandeexoratus:id comentus Ifis
1  uttut amputato arieto capite pellecp uillofa;qua illi detraxerac iduta fibi itafefe Hercu Ofiris
li oftenderet*& ob id %gyptios  iftituiffe iouis fimulaerum facerejarietina facie*& ab Mendefii
aegvptiis amonios accepj{fe;q funt segyptiofeatepsethiopum coloni:S^linguam iter iuppkcr
otrofej ufurpates q et m;hiusdentur eadem refe ammonios cognomina{fe;q? segip, arietina
tii loue Ammoneappellat.Ob haneremarietes nomačlanturathebanisded eisfa/ facie
crofandi fun^Certo tatumdie quot annis in fefto iouis unum demu ariete aputat: Ammoii
cuiuspelledetradahuc imoduiouisfimulacruiduutjadillud^deidealid dnthercu A mm on
lis firnulacru^hoc aeto čudi q drča teplu ariete uerberdtjdein faera eunde urna fepeli- iuppiter
unt.De hercule huc ego audiuifermone;q> (it  unus ex diis duodeci.Na de altero her Hercules
culequemgraecinorutmulla in ptexgiptiiqppia potuiaudirecuius nomeno aegiptii quis
agr^cis acceperutifed gvxci  potius abaegiptiisi^: hocnomen filio ipofuere Amphi
tdonis.C^ d itafe haherecu multamihi indicia funt.Tu ueroiilud q? huius herculis Amphi/
uter(|pares AmphitriS &akmenafueruntab 2 egiptooriudUdeeqi aegyptii negat tryon
Te aut Neptuniiaut tyndarida^ nome noffe:ne<j hos deos inter caeteros admiferunt, Alcmena
C^dfmo me drnois ullius a gratds mutuati eentin minaimo uel magis iflro^ mentio
ne (uiflethabituri.Si et nucnauicularia exercebat:5^ulligrseco^t nauicularii erantut
credou v  mea fert opinio,Q uaprcpteriftoiy potius deo^e a[ herculis nomen segiptii Hercules
percepiiTet)t‘Atqu3uetufl:us^damdeuseft apudaegiptios Hercules;^ utipfiaiunt uetuftus

LIBER. 5ECVNDVS

de ce U  fepte anno^t milibus ad Amafim rcge;ex quo Hercule ex odo diis qui duode
ci erarunueffe arbkracur.Qji«bus ego de rebus cerdor fiericupiesjaqbus pofTetr. I
Oppi t yy. Si  pboenice nauigauiaj ibi tepiu Herculis eiTe audire:qd &  uidi opuiete exorna^

Herculis tu cu aiiis miiltis donariisuu ueroduoba cippis altero ex auro <xccdo;aItero exlapide
fmaragdo maiore in modu fpledgtep node.Veniefcp icoi!oquiucu dei facerdotibns
pcočtabar quatu tpis fcret ex quo id tepiu fuiffet extrudu.C6peri ne hos q uide con
gruere cu graecis qppe dicetes ab urbe codsta fuiffe dei tepiu pariter extručlu;efie aut
Tyritem a Tyro codita annoru duo milia ac trecetcs,Vidi pterea Tyri et aliud hierculis tepiu
pas cognominethaf3[ijqum etiain thaffum pfe&us fumaibi inueniteplu a phocnicibus
Tbafius coditu;qui ad inueftigada europa nauigates thafum codiderut:qd quiqj uiro^ xta ti
Hercules bus prius fuit <| Hercules Amphitryonis in greda exiO:eret.Haec qua: comemoratur
Thaffus plane declarant Herculem uetuftum deum effe,Eo<| uidcntur hi reftiffime facerc e
tirbs graeris;qui bifariam Herculi tepla asdificandacoiedaqjcenfuerunt5uni quideutimer

taiicognomine01ympioimolates;alteriuero utheroiparentates.Alia quoqi multa
inccnliderate grtča loquutURquojg & haec inepta fabula efaquam de Hercule feruc
eu cum in xgyptum perueniffet ab aegiptiis redimitum tanqua icui immolandu fub
popafuifleedudu:actantifperquietem tenuiffddumiiiianre aram cum ftetiffent
ibi ad uim couerfum oes interemiffe-O^uae cu dicunt grseci uidcntur mihi fe 6i natu
Aegiptio rx  £gyptioru &mo^ignarosprodu s oflendere.Q usbus enim nullam pecude fas
rumuidi e imolaretpter fties:prstefC]3 boucsmares Sčuitulosdum modo mudos & anferes;hi
mae q ratioe imolaret hominesjaut quomodo Hercules cu q? unus effetj5d adhuc ut aiut

ho tot miliauiroig interemiffet.Haee tntot quae dehis rebus diximusfint;:& a diis &?
ab heroibus 1  bona parte accepta.Capras, & hircos ea de ca hi quos diximus segtpfio
Panosff runon madat;qd Panainter ododeos mendefiinumer3nt;quos cdoaiunt prior«
mulaeru duodecim diis extitiS'e.Panos fimulacru & pidorespingut;& ffatuarii ftufpunt. que
admodu grsecicaprina fadehircifcpcruribus haud quaquam exiftimanfcs eu efTe ta/
Mendefi lemded fimilem csferis diis,Q ua tamen eum ca talem defcribannno efl mihirelatu
orum uf/ iocudu.Veru hi cu caprasitu uerocapros hircofue omnes uenerant;& inter mendefi
ftimse os caprarii |3cipuo honore afficiuntur:& ex h is unus maxime:qui cum deceffit in ge s

Hircus toti medefiae plage ludus extiti£. Vocat aut Si  hircus & Pamaegiptiace M edes. In hac
cum mu regione contigit hocmea memoria prodigiu.Hircuf cum muliere coiitpropa!a:quod
iierc in oflentationem hominum peruenit.Suem segtptii fpurcam belluam arbitra n tur,

S us quam fi quis ue! tranfeundo contigeriuabiit lotum fe fe cum ipfis ueftimentis ad
Subulci men. Eoopfoli omniumfubulciin aegiptofiindigenaejtamen nullum ingrediutur
phani in templum:nemoq? aut filiam cuipiam eorum nuptumdareuulfjaut euiufpiam eo/

ru filiam in motrimonium duceredpfi inter fe fubulci dant:accipiutq 2  filias. Aiiis diis
Sus ho / immolare fues ius aegiptiisno efl pržeterq.Lunat tantum &C  Libero:nifi per tempus
ftia lun« plenilunii;quofuesimmolant:acfuil!acarneuefcuntur, Idecp? afiisdiebusfeffis fues
Lunae fe reformidat cum in ifto madent.Cuius reiab aegiptiis ratio redditunfed eandem intei

dum Iedammihimagisdecorumeftnoreferre.Sacrificiumautemdefuibuslunaehunci

modum s fit, Immolatafue:extremam eius caudam fižliene »3 1  omenta f mul coponut
Si adiperqcirca aluum pecudis exidatea operiunttacdeindeigniamouent,Rcliqua
čarne pleniluniidie utfcun«quodiefacra faciut.AIiodie no aplius guflaret.Qui fut
cx eis lopes propter tenuitate facultatu ailimulatos quofdafues coquutquos imma

EVTERPE XXnl

lent Bačchoquoqii eius fefto fmguli ifi ceenl poreu p fcribus madati reddutpfu/ Porcus
bukojqjliUtradtt f Q__ul Sžaiium dtefeftu Bacho segiptii agunt fine porcis terc p oia hoftiabs
grxco fefto fimilc.Sed loco phaiio|j.t.£kuioeo^ uerecro.pt a celi e ftdctium  funt ab dni Feftu
eis excogicatx ftatute cubitales e tieruis copadae:quas fceirun* circunfcruc p pagos Hiaiii
metulaiej ppemodum lftar eft re!iqui corpis iuente U  tibia peunte;<| foemtnaj jbac Mcntul*
ckum caaentes fequunt,Cur aute metulahabeat iufto maiore ftatua Si unum cor ingens
ooris mebrum agitet redditur ab eis roiut ia Melapus Amythaoms fUms no iperita
liuius faeriifed picus fuifte uideaf.Siqde Melapus fui£.<jgtzcis Dioyfiu, Liben pa/ Melapus
tris uel Bacchi nomen Si faerifidum S popa phalli enarrautnnb tn oem piane roni
caplexus.Vepthiqpoft hunccxtiteruntfophiftacrem inmaius explkauerunt, itaqi
phallum Diovfio miftum narradi Melapus a udor extitit;a quo edodi gtxci  faciunt
ea q faciunt,Eqde Melapode ego uiyi  fuiffc fapieate diminutioneq? fubipft coparaf/
fe;eundeqs cu alfa multa ab segipto accepta grecis enarrafTettu uero nonuila de Dioy/
fio tn comutata,Neqi,n.dixeri q i acgipto fiunt huic deo cogruerecum his q i  graecia,

Na cof entanea eent graečis n at nup itroduda;Neqi tn čreda aigiptus a gratcis fuiflfe
tmituatos ant hoc aut aliud qppia;fed Melapode qad Diomfiumptinent audifle ex
Cadmo alsifeg tyriisiqcu ephoenice uetierut i terra q nuc boetia appeiiat,Adeo deoig Deo§ž n*
oium nola Ferme exsegiptoigratcia puenerut.Idqjego ex barbarisfcifcitatusitarem £ura
baberecSperiotacreoreiacgiptopdpucuenilTeibticcircoillic noeeufqua n oia neq* Neptun*
Neptuniimeqjcaftoris:queadmodua meluperiusdidu eineqjIunoismecjj Veftaenc »ooaea
4jThemisjne<|grati35t;no£|Nereidum;neqialio]^deo^.Dico aut q i§i  asgiptii:qfe
saegatdeo^z agnofcere noia,Q ui dn uidentur mihi a pelafgis fuiffc noiatn pter Ne/
ptunum:queab aphricanis audkrunt.Naneptuninomeab initiono ufurpauerant
nifi aphri fp huc deu \  honore habuifTent.Eu atgiptii igitur putat efletfed nulio hono
re ( pfequuntur.Hxc itaqj Si alia f5terea q ego ref era greci funt ab asgiptnf mutuatiifed
no id ut Mercurii ftatua facerent porrečto cu ueretro, V c$i  a pelafgis dC  pmi ex oibuf Mercuri*
grscis  athenienfestdt ab his deineeps alti. Na {Silabant iter graccos ea tepeftate athe ftatuK
nienfestm quo^ regione,permixti pelafgi habitant:ex quo ceperuntpro graecis habe
ri.Htec quse dico quifquss cabirorum faera imitatunquibus traches tnitiantur; nouit
z  pelafgis efle fumpta.Nam famothraciam quodam incoluerunt hi pelafgi: qui eum
athenienfibusunahabitaucruntja quibus famothaces cerimonias mutuantur, Italp
primi e graecis athenienfes a pelafgis edočti ftatuas mercurii ereda tenere uirilia idetn
faditauerunt.De qua re pelafgi facrum quendam fermonem rertulerunt: qui in fa/
mothracibus mifteriis patefadus eft, Idem antea in deorum inuocaticne tum om/
nia immelabant t  quemadmodum ego apud dodonam audiendo cognoui: tum nul
li deorum autccgnomemaut nomen imponebant;quippequodalicunde nunquam
audi€ent,Q^uos autem cognominaueruntieos ob id cognominauerunti ^ omnes
res atqs omnes f egiones illi tenerent redadas in ordinemtMulto deinde progreftu te
poris alio^ deo^z nota audierunt ex aegiptoallatatpoft qucs diu nomen liberi accepe
runt,itemq?aliquanto poft de illorumnominibus in dodona oraculum petiuerunt
N icb Koc  oraculu omniu^ apud grsecos funt oraču-otje uetuftiffimu ee exiftjmatur: Dodone
a np adeo folueratea tepeftate. Cofuletiba igitur pelafgis apud dodona nunqd oia q a um ora/
bat baris aduenififent afcifcerent oraculu reddirn eft ut illif uterentur,Atp ita ex eo te culam
pote facrifieauerunt dcorarn nomina nuncupatesi ca deiceps e pelefg;S graxi a cco

LIBER.

SECVNDVS

Hcfi*

aus

Home

rus

pernat, V n at finguli deopz  extfterintian čun&i femp fuerintiaut qua fpecie hačlenus
ignoratum efbmfi map ateg beri ut fie didLNa hefiodus atc| Hctnerus;quos qdringe
tis n aplius anis m  me cpinorextitiffe fuerqqu«gfaecisdeo|i|>lc incroduxerunt; eif
tp d£  eognorriina;^ honores;& diuafa artifieia & liguras attribuerut, Q uibus &po
Deorum fteriores uidentur extitiffe hipcetse:q fuiffe priores fer utur.Etpria quide lila dodo--
nomina neas facerdotes mem;nerut,Pofteriora at ad hefiodu ufep & home^ ego refera. At de
DodeeaS oracuiiscjuadgrascia;^deiSloqdiafriesetalia xgyptii comemorat,Naenarrabantfa
Sacerdo cerdotes iouisthebani duas fcdas;quae cent facerdotes etebis aphenicibusfuiffe e X a
tes Čtašt&Š  ha^t una in aphrica fuiffe uenudata fe audiffe;altera \  grsecia,atqj has fcclas e e

q primae apd deas gentesoracelacedidiffenupco&atkj triihiun id qd comemoranc
piane copertu habere t,refponderut maiore in modufe inftitifie ueftigaredehis mu/
Heribusmec tn un<| inucfhgare petuiffeded poftea haec qtise dieeba tur de cis audiffe,
DodoeS Haecigiturthebis efaeetdotibusaudieba,Antifl:ites at dodonaec^ illa aiut gemias ex
Coiunv £gypto eolubas auolauiflfemtracf? nigra una qde in aphridbaltera ad jpfcs;quae fago \
i>a fidens humana uoce elocuta fiitteo loti iouis oraculu codi debere;& feinterpretes effe

q d ipfis anundaretor diuinitus fjeri:& ob id fe ita feeiffe.Ea uero quaead aphros abif
Ammoif fe eoluba iuffifTct aphristut Ammcis oraculucoderet qd oraculu če ipfum iouis e.Ita
oraču- referebat dodonaeo^ facerdotes cu affenfu caeteroijj dodonaeo^ teplo uicino^:qua^

antigftimg notne erat Promeneaepxim3e Timaretasminime natu Nicadrtejde qbus
ita mea fert opinio,Si re uera phoenices ablegauerut forias facerdotes;^ eaijz altera in
aphricajaltera 1  grsecia uendiderut, Hac quae \  graeda ilia quae pdafgia uocabatur ne-
niitrea ee quse apd thefprotos ueniiuatcp deicle ancillateibide codidiffefub fago enata .
fanit iouis qučadmodu mos erat.Thebis miniftrare \  iouis teplothine jpcellitTfnfič
Nicadra memoriaeiushabere£unatq?htcoraculuiftitutu;&pofteaqiilaligua grasca accepit
dixiffeaiutfororefua \  aphricaabeifde phcenieibusutipfafuifTetuenudata,Q dat
mulieres a dcdoads coiubseuocataefunttob idmihi uideturfačlu;qa barbara eent;q>
Coium/ uidelicet fimile q^dda auibus fonaret.Interiečlo deide tpe eoluba humana uoce Iocuta
bsč  aiut poflq more ipfopž muiier Iocuta e tadiu uolueris mofonare uifa qdiu barbarelo^

Dodoeae quebatur.Na eoluba quodamo humana uoce fonat,Nigra at eoluba ee dicetes egy
Col um- ptsa fociam ffgnifieant, Sunt ita(|fimillia inter fe oracula; &  illd apd thebas aegiptias;
bae U0X če  hoe apud Hodonam.Efi:c|diuinandi in teplis ro ab aegypto afeita cu ipfi aegiptii exti
tenitprincipes couentusidč popasi cociliabula faftitandi:6^ab cis graeci didicerunt
Cuius rej hoe apd me argumetu eft cy illas coftet prifcis tpfbustgrsecanica uero reces
Bubaffcif foilTe iftitutamecfemel quot annis couentu agere aegyptios;fed frequeter cu alibi;tu
Vrbs ^dpue;acftudiofiffimei s urbe bubafli 1  honorediaaedcdoloco \  urbe bufiri i honere

Bufiris Ifidis.ln q urbe maximu e teplu ifidis;ipfa in medic delta segypri fita.Hrb at ifis  q grac

Ifidiste/ caliguadiciturdemeter.beeres^ertiograduiufbefamiihonotemieru^, Q uarto

plum heliopoli i  honorlfolis,qnto i' urbe buti \  honore Iat6aedcxto 1  urbe papremi \  hono/
demeter re martis,Csece^pofteaqfe coferuti urbe bubaftiqfariuc,Nauigann.uiri piter Čl  mu
Ceres lieres;magna i fingulis n auibus utrorunq; multitudo.Intcr nauigadum affidue muli
Butis eres aliquotcrepitaCula tenetes plaudut.Viri tibiis canut-C^tericaeteractp modulatur
Vrbs 1  manufqj coplodut.lta nauigado utad quaqi urbepueniunt talia agutajppulfaadterra
P apr e'  naui;mulieiy alise ea q dixi facitmaliae cdpellates eius,urbis foeias ingerut pbra;alk fab
im  urbs tattalkfurgetes retrahut illas,Talia adfingulas ciuitates Humž accoletes agut. Cu a

lum

Promet

nea

Timare

ta

EVTERPE XXII1I

iirbc bubaftum puetum efbdie feftum cclebrat magnis hoftiis offeredis. Q^uo 'lfo
fto plus uiniuinealis abfumit:<|i reliquo anitpe,Comeatilluc:ut idigcns aiut uiroig
ac mulieig £ter pueros ad feptigenta milia.Atcg hscqdei ea urbe fiut.An i  urbe buli
ri q diem feftuifidi agat fupms a me dictu e,Verberatur.n.poft facrificiu cun&i muka
fane hoium miiia.*quo at uerberetur n cmihifas dicere,S ed ex olbus j3cipue hcc faci
untcares:q seg/ptu icoluuadeo qde utgladiis quoqifrotes cocidat;ex quo ičo datur in Carcs
tclligi eos hofpites ee n sgiptios.Vbi ueroi Sai urbe facrifkatu couenerut.ncctufub Saiftrbf
dio unsuerfi drcu moema freqntes lucernas accendut.i butaš faie & oko pieas cu mul
to lichno qd tota ardcat no&etcui fefto nome ipofitu etaccenfio lucerna^, Ad hucco
uentu qcuq? sgiptio^ krit  obferuates facrificii nc&e & ipfi lucernas aoccndunt: neq? Dutis
jd in faimotfedetpuniuerfa£egjptu.Q_ua uerogratianoxhsclume;&honore Torti urbs
Ca Cit facra qda ro comemoratur.ad heliopolndi ad duri quiueniut tatum facrificaffe
totentifunt.In papremi uero quead nodii i  alias U  hoftias 51  facra opatur fed quoad
fol circufertur pauculi faeerdotes circafimulacra exercetuncoplures eoj^tenetes iignc
as clauas ftat p  for/ba Cempli.Alii e regioe plus mille uiroije qui uota §«£equutur cu fin
guliš fufbb) freqntes cofiftunt;qui pdiefimulac^ iigneu ex ligno facelio deaurato.ln
alias facras sdes exportat paucisiliis;q mifteriofitnuTacri diečbfunt trahetiba plauftije
qtruor rota^tquo uehiturfacei!ucumfimulacro:qd intus eft.Hos lgrediphibethi q
l  ueftibu!oftat*Athi quiuoca exequuturopitulatesdeopcu«uthosfefe defenfaccs;

Hic uehemes exiftit fuftuaria pugna mutuo capita ferientiu:multiqi cx uulneribD ut
ego opior pereunt:& fi sgiptii quenq mori negat. A iunt at idigens couents hunc io
lftirumniqd id teplum lcolat mater M artisti ad ea martem ia adultum ac uirilis sta Martis
tis uentffegracoeundicummatre:quematernimiftriutqeiia^ncipiononagnolce mater
renueum igredi ad matren fmerent.Hiic ex alia ciuitate allatu hoibus illos mak mul
čbtffd&ad matrem fuiffe itrogrdlum U  ob hanere aiuntfoiene effe matri die fefto
Siacrfxa &t  iftitutumnei tempiocu fceiscoiretunneue auenere nifiablutss teplaadf Coitufin
rentur.Hifuntqui pmicerimoiis uacauerutmacsteriferemottales pter sgiptiesac tcmplis
gtscos coeut i templis:& a uener e furgentes n abluti itroeut templu putates holem
eBeutesterasanimates.Etmmiderelicet &pecudesoes & uoluc^gregescoireideo
r u teplis’atq? in fanis qd fi n effet deo granitno fafturas illas f uiffe allegat,Mihi at ifta
facientes n pbatur« Aegiptii cum i aliis ad facra ptinedbattu uero i His fupftitiofe agut sgiptiac
Gete^sgiptacufitap&rscs finitimatntn admoduferise frequesk[uero illiefundes fers
oes p  faeris hntur p tim mafuetstpti lmafuets.Q_ua at ca j) faeris hntur fidixero ad
res diuinas oratio mea defcenderet qs ego inprimis enarrare duitc.*quaru(pquicquid
dixi id neceife coačius tn delibado dixi.C6fuetudo q de feriseita het.Ea^ educada^
cura feorfum a esteris sgipti atqi egiptis fufcipiut.In quo honore filiufpatri fucccdit
His feris oes q in urbibus funt uota pfoluunt:qus fufceperunt illi deo cuius illa fera e
hunc in modu. Derafisfilio^capitibusaut in tocu taut ex mediatautex tertia parte ap Capita
pendunterines unain!acej&inakeratamndemargenti:quspecuniacumiacetra, derafa
xerit:eatn traduntcuratorifera^tlllepro hocamputatumpfcemprsbet feris efcam Fera^
Tališ enim cibus illis prsbetunquarumfi quam quis necaucritfi uoiens morte mui- interfe-'
d:etur:fm inuitus pleftitur ea mulčta:quafacerdotes ftatuerint.Q^uifqs tamen lbim čla
autaccipitremnecaueritfiueuolensjfiuenoknsnecefTariomorteafficitur, Sed cum ibis
tnuits bnt fers;q uaa cu hoibus uičdtendmulto tn plures cent nifi res hsc officeret accipker

LIBER. SECVNDVS

F clcs fclibus, Feles pcft eaq funt enix& non aplius adeut mafculos.Eas ifti coeudi aratia id*

gatesjtn potin nequcut.Ergo cotra iilas calia cominifcutur.Ereptos auc fuhreptcs ca
rum foccus occidut;non tn occifos edut.llk filiis orbatae cupiditate alio^C Amantifli'
ma.n.filio^ fera e, '31ta demu ad mares fe coferut.Fele incenfa ftrue diuina res occ U /
par,Na quoties igne extiguerenegiexerut aegiptii cuftodias f eliu difpofiri agut. At il!<*
aut’in trudendo fe hoibus:aut trafiliedo in igne infiliutJdocducotingit;ingentilučhi
affidunturaegiptii,Q_uibufcucj3atidomibusultrofelisoppetitmorte;eaiy domoK
habitatores cučti folafupciiia eradutitotuatcorpus Sicaput;in quc^domiba fic mo
ritur canis.Efferuntur teles mortuae adfacra tečhmbifaifas fepeliuntur m urbe buba
Canis fti.Canes at in fua quifcg urbe tumulat facratis \  ioculis eode quo canes modo indaaa

Mygade toresfepelmtur.Na mygalas.i,murus araneos.Si accipitres in urbe butu abfportant.
Aranei Vifcs at q faeri funt;Si lupos no multo uulpibus gradiores eo lociTepeliut ubi iacetes*
Aicipi/ inueniut. At crocodib tališ ineft natura; uc quatuor mefibus maxle hibernis nihil oio
tres edat;Sicu fitčjlrupesjtn terreftre & aquatile č*Na oua parit humi;exduditqr Si pleru

Vrfi 15 diei in iitco  ag^tafed tota nofte in flumine:qppe caiidiore aqua q nočturno fereno

Lupi Sircfido.Exoibusq mortaliaagnofcimushoc maximu exiftit;e^ mimofjgdeouagi
Crocodi gnit haud multo maiora anferinis:Si p portioe oni foetus excluditur, Excretus adde
li natura ce Si fepte Si amplius cubitos puenit. Oeulos hetfuiilos,dentes magnos p porticne
corporis Si pminetes atqjferratos:cuiex0ibus fcnsfoiiiinguainatanon eft.lde infe
riore maxillafolunom0uet;fedfupiorei?krioriadmcuet.Vnguesqucq*rcbufb:'sh3
bet pdleqidrcatergu ipenetrabile.Inter aqs eascusjfub dio pfpicadffimus.ltagr cu in
aqua uitadeganos fert intcrfu irudinibus refcrtu.Cucp eu cseteras ferae a<^uolucres -
Trochi/ fugiat;folus ipfitrochiluspacatuse;qduidelicet eieutilis.Etem poffeagcrocccnIusex
lus aquainterra egreffus e ac deide fp.n«fere hoc ad £ephyiy facere foJet 3tunci

eius os trochilus penetras deucrat fanguifugas,Qua utilitate delečlatus crccodilus
Crocodi milil ciotrochilu Itedit. Ouibufda xgyptic$i  crocodili facrcfančli funt gbufda n r ua
licurfa/ fed ueluti hoftes exagitatur.Sacros admodum ee eos exiflimat:q drča thebas Si my
eri riosfl:agnumko!unt;quoiyutnqnmuexoibus croccdilis aluntcicure Si ededuma
nu tradari. Appedentes eius auribus uelgemasmel ex auro fufiles iaures.Si primori
buspedibus C3thena medentes;cibariaquoqjaccomodata:acfacrapbentesc6fedan
tur taqpulcberrieuiuente Vb !  mortc obiitfale eoditufaeris inurnisfepeliut.Atg cir
caelephatinaurbeincolut q>faeroseffenoncenfeat Sicomedunt,Necpuero crocodi
Chapfse liuocaturfedchapfs.Iones appellauerecrocodilosilligeneti crocodulo^;q(!apd eos

Crocodu t fepibusgignjturcdparates.Hoscapiedicumfintcoplura8imultipliciagenera:unu

U  tantu hoc;q ! mihi maxiedignu relatuuideturputo feribedu, V bi tergufuiMhamo

circudatum ad illicieducrocodiluptulit \  medium flumis uenator ipfe ad ora flumis
porceIlu:que uiuum tenet uerberat.Cuius uoce crocodilus audies fedm illa tedit: na^
duf^ tergu deuorat;8i pofleag attraftus efi: an oia eius oeulos uenatos ceno opplet.
Eq u' flu HoC adocaetera facile fane optiet;alioqn cu Iabore adeptur.\la uero fluudles eqi pla
Uiales ga papremittana faeri funtu caetera aegypto no faeri tale fpccie  natura^ hntes qdr upe

des bifidis pedibus ungulis bouinis fimo nafo;equina iuba.eminetibus Si cacellatis
dentibusfulgidacauda;eqnauoce.Magnitudinemaximitaurita craflo coriorut ex

co arefado fiiantpila miffilia.Gignuntur pterea in fluuio aquatila qu£dam;qu£ atgy
ptii faerata dle arbitratur,Arbitratur ite facru genus pifciu;qd uocat fquamofu atc|

;na

S"**!,

! c Ptos q

EVTER.PE

XXV -

1 1 .la

?•«*
6 U '-At| c

Jomot.
^fic mo
a^bc bu^

. ® 'tdaga

u _ a wpOTtaat.

,utul)ii %s

frnis  nihAoio

'^i tepi’pletu
:urn o fercno
5wqJeouagi
tfretus ad de
' s  ,p pomene
n clt.lde infe

prebuftesha
us.lcatpcum
t Kuolucres -

1 CTOCOQUUSC 3 C
r c klet Dtunci
ituscrocodilus
: :"J<ihv'ut:
!'hchsimy
f i cdo&um*
tcs. 6C primori

cntcscofcftan

cpdiut.Atg cir

, U £fo crocodi

tfifailo ha 100
•'j cri  Humis

-i.llitedion*'

crnocpp

»let«

»la

luialcS^P 1

hntcsqdrup c

c £ccU 3 ClS

c orio sUl ^

iqu-

ttii  a nguilla.Hos pifces aiuntfacros ee.Ex uolueribus uero tmlpafaris.Eft: Si  alia uolu/
cris  faeta nol e phocnix;qui eqde nunq uidi nifi in pidura.Eteni perrara ad eos comeat
<piingentefimoquoq*utaiuncheliopoiitaniano 5 £tucdemu;Sčcupater eius decefTit«
Isfi pidunsaflimilis ejcalis caatufcj 1  pennccolorispumrubidi maxia ex p^ecu habitu

4  . I ' _ i l, .  _ tl 1  ^6 MkA. /-? **aa» «««***•  9*0 dmVti  v « 1 &  iU* /“ii* /»V .

Angu‘^ c

Phani*

te. Sk.  atgeftare j$mum ex myrraouucoponereč|tuni ipfeferrepoflutiDeinferedo il
ludexperiri:Hocexptu itademuouuexenterare:atqnniliudparentč iferrcSč^ parte
9uum exinaniuit .parte q intulit ea parte alia myrra iducere;& cu tatunde podens ipe
fito parente effedu fit.Obftrudo rurfus foramme baiulare illud i teplum 1olis.haec U>
cere hanc aue comeraorant. At circa thebas fut facri ferpentes nihil oio homibus noxii
pufiilo corporeibinis prsdici cornibus efummo uertice enatis:quos defunčios in iouis
sede fepeliimt/huicn.deo faeros illos effe praedicant.Eit arabias iocus ad butim urbem
fere pofitustadl que locum ego me contulij^ audire uolueres eefcrpentcsjco cum puei
offaferpaitura afpexi;&fpmas multitudinefupra fidemad enaranckm:qua^ a term
crant magni:d£ his alii atq»aIiiminoresingcntinumero.Eft autemhiclocus ubi fpins
^ieda: iacebant huiufcemodi ex arčtis tnotibus exportigitar in uafta planicie aegiptiae
contigua.Fertur ex arabia ferpentes alatos ineunte ftatitn uere in egiptum uolare:fcd
cis ad ingrdlum planiciei oecurrentes aues ibides n prs:terniittere:atqj ipfos intcrimc/
ta 8 i  ob id opus ibidem magno in honore ab egiptiis haberi. Arabes aiunt cofitenribj
H  ipfis egiptiis iccirco fe his auibus honore exhi bere.Eius auis fpecies tališ emigra tota
uehmientet efl.Cruribus orumisjro^o maxiraa ex parte aduncoeeade qcrex magnitu
dinej&haec quide fpecies eft nigra^quae, cum ferpentibus pugnant.At ea^ quae pt/
des humanisfimileshnt. Nam bifariae ibides funt gracilecaput:ac totum collum pen/
nat candiefaepraeter capateeruicem<|:6i extrema alarum &  natium:quae omnia quacdi
xi  futrtuehemeter nigrajerura 6Jfacicsaltericofcfttanea,S>erpetisporrofigura^ljs hy
drorumsalas n pennatasjfcd glabras gerit:6f alis uefpertilionis ualde Omiles.Hačtenus
de faeris feris didum firjpfo^ at egyptio9t:quicircapartem egipti frumentaria colunt
memoria omnium holum comentantes funt fere eo^:in quo^ ego ueni experimentu
Jongeexcelkntiffimi:ante omnia tali uitae genere degentes.Singulis menfibus triduo
purgantfe uomendo atejiintefbna diluendo gtafanitafiscoferuandejexifl:imintesoes
languores hoibuscreari excibis.Nafunt alioquin egypti oiumuiro^fccundu aphros
snaxime falubri corpore aeris ut mihi uidetur bnficio: qui nunq imutaturjcuiusmuta/
tionibus precipue exiftuntin hominibus mcrbnPane uefcuntunque ex f arre cofieiut
que cyHefleiaominat.V ino utuntur tado ex ordeoidefunt.n.in ca regione uites Vidi
tant quoq*tum pifcibus partim crudis adfolearefadis:pard falfuginecoditis:tu auiba
fed e3^ crudis prius tnfale coditis:cothurnicib3:anaribuf(|:at<j auiculistCatteris at uel
uolacrib^juel pifcib3:q ipffs in pximofunt preteriliaqab eisfunt recepta ( p faeris ptim
aftistpartim elixis.ApudIocupleteseo5!Cumulticouencrunt:6ia canadifceffum eft:
circunfert aliqs in ioculo tnortuu e ligno fadu:fed pidura &  opere ueiy maxime imita
tem.Longitudine cubitali omnino aut bicubitali:oflendenf(| fingulis conuiua^ ait in
liucintuespota obledare tališ poftmortefuturus.Hafccilliapudcouiuiafaciut cote
tiep moribns patriis nullti a!iu aferfeut. Q_uiba cu alia fine egregia iftitutaitu uero illud
adhibendi moduIatorem:qui &  in phenice Si in cypro:Si  alibi nomen pro differentia

dd

Serpcn/
tes facri

Serpeu
tes alari

ibesfacrc
ibidis fer
ma.

Crex

Aegypti

orupur

gamina

Cylleftis

LIBER h '  V-- ; ;  . BCvNDVS

LitiuS gentiu het.Ide tn cogruit cu eo:quegraeci deeantant appdiatcs ; !inUtn:utego admirer
cualiamultatcjfunt apdaegyptutn:tu uero id unnomž liniaccepunt;que femp quoda
mancras modecantare eognofamt.Vocat atJinusaegiptiacemanaus quea£gypiiiitiadiderunf
cum fflius unicus extitjfifet pmi ipfoijč regisqpt atmaturacj motte deccffjffeuHislametiš
ab egiptiis fuifTeckcoratur& cantikna hanCcaejsfola ipfis inftitura.Ccgr uun t. pterca in
hoccumfojjsgr^co^lacedaemonibaegiptfjj^fninorcs maicribusnatu obuti cedunt
uia ac defle&unuaduemčtibufcg efedili afiurgunUfj i rc cu nullis aliis grscc^ cpucniut,
ln uice copelladtfemucuoin uiis adoratgenu tenusdemifla manu.Veftita amiciunf
tineis circa crura fimbriatis.č[s cafilirts apdiannfup:qs eadida ferunt amicula tatig fupic
Vcftcs la čta.Laneae ueftes necp in aedes faeras geftatonneqi unacu cadauercTcpelsuntPrcpha/
ttcc nu.n.e q" cofentaneafunt his cj crphtca & bacehieaappellantur ab agipto & pythagora
ortu ducentibusjNa his cerimoiis pndpatc Iancisindunš ucfbbo huari relrgiofu e.De
qbus facra reddit ro. Alia infup funt ab egiptiis exccgitata:qs trtenGs dkf uc  cuius dee^
quosqs dk genitus qlia fortietuiičč ^ worte ebtbit:&č|lis cx!ft£t,Q^uib3rebus
qui in poefi uetfatt/unttufi fuerunuplura quktia ab cis ;pdigia coperra funt q  a cgteris
prodigia otbus hommibus.Nam cum pdigium estrtit fcribunt id ©bferuates quomo euenerit,
dtuinado & fiqnpoO:moclum huius fimile extiterit cxcmp!oprioris puran t cuentu^.Diuinatio
apud eos ica eflcofhtutatut eius artificmnullimoftaliumucndicetunfedcertis diis.Si
Hcrculis quidŠhcrculisillicoraadumeft:^apo!inis:&mmetuae:dia;ii£qnaemartis:& icuisjfed
oraculu quod pdpuo honorc colunt ex oibus oracults fotone eft in urbe buri.Vc^ hsec uatici/
Latonac nia n cedi  mo funt oia inftiruta/ed difFerenter.Ia uero medicina apudeos hunc in mo
oraculu dum cdiftributatutfingulo^ morbo^ fint medtci.n pluriu.kags o ja refer ta fnn t med i/
ButiS eis. Alii.nufunt ocularii curandis cculis coflituti.Alii capiti alii dentibotalii alui p ti Bu salu

urbs morbis oecultis.Lu&us eorude acfepulturaetaks funt. Q uibufcuncf doefbcus a!iqs

Mcdicia deccffit ho alicuius momenti: 1 , bi ois muliebris fexus fanuliacaputfibi & unku  oblinit
plurium luto:Ddn reličio domi cadauere ipfepcr urbem uagantes fc planguntfučdntx n uda tis
lugentiu mamillis & cum cis ,pxime quatcp, Altcra ex parte uiri &T ipfi apečtorafi fe uerberant,
mos  His ačtis ita dcmuadcodienduportant.Sunt at certi ad hocipfum coflituti;qui hcc ar

tificiumfačlitac:quicumad ipfoscadauer portatum eRcflendunt his:qui portauerut
exeplariamortuc^ligneapmgedoafFimuiata:dieo9t unu accuratiffime fabrefačlum
cSeaiunt:cuiusego nomen fi nuneupauerothaud faciam fančte. Alte^uloinferius ac
uilioris pratcii.Tertiu uilifumi ea dicentes fcitatur ab his ad qucd exeplum uelint efFin/
gimortuufuum.Ifticonuentodeprecio illk abcut.Athiquirelinquunturin zdibus
hunc in modom diligentiffime codiuntcorpus anteomniain curuo ferro cerebrum p
nares educuntmt quaq? parte edueentcsiitalocum eius medicamentis cxpb r tes.Dchic
acutiffimo lapide sethiopico circa ilia cofcindunt:att|illac ocm aluum pthrshunnguli
Hum£di repurgarunuac uma phccnieeo expleucrunt:rurfusodoribus contufisreferciunnti m
mos ometa copkntescotufa myrra pura;^ cafiajSž cattcris cxccptothureodoribite^con>

fuunt. Vbi hacc fccercfaliunt nitro abditumfeptuaginta dies. Na d/utius falire no liect.
Exadis feptuaginta diebus cadauer ubiablueruntfindone byffina totum incifis leris
inuoluunf gummi i!lmentes:quo egiptii glutinis loco pkrun^iUtuntur.Eo ddn recep
topropinquilignea hotsefFigiem faciunt. In qua mox inferunt mortuu: klufmrqj ita
tefauri 2 ant:ideft reponunt.Hi autem qui medioeri uolunt nimium fugientes ktnptu
ita comparant'difl:ercm ungume quod c cedro gignitur coplcnt.Dein cx hac aluu mer

EVTERPE XXVI

tui tpfa neqtfcindcutcs:neqf extrahentes:fed p feceftum ^hcnfo uk  pofkrioris biatu m
£ertiuntt8£ tot quot dixi diebusfadc c6diunuquoy dicg  tildo cedrinum unguer;:quod
prius itigcffcrant cx aluo egetunuq<? tanti bet Uftmut una fecum aluum 3tqs im  tftia
tabcfačta educat.Nit^ at carnes tabc£acit«Mortuieptantucutss 5i  ofTa relinquuntur.

V bi ifta fecere ex quofk tradfdere mortuu nihil aplms negociifufcipiunt *T«t/a codv
tura hsce adorandis eoiji mortuura:qtcnuiorifunt dilutionibus uetrcm abftergunt:
arefariuntq? falefeptuagits p dies,Deiri tradunt reportadum.Vxores tn ifigniu uirca Vxorrm
n (imen  uitadefun&as cradunt condiendastac nc easqdem fodasi^cofpicuje ualde U  codituea
maioris momenti f ucrint.S ed criduo atqt qtriduo defunčtes ea de ca facientes ne cum
focisfaiinariicocubanf.Dephenfuin.queda aiunt coeunte cum reče ti cadauer muliefcri Cads-uc/
delatuqt ab eiufdeartificii focio,Q^uilquis at uel ipfe^ fg^pcio^jud hofpitum coper riS  ccitus
tusfitmortuus{fiueacroeodtora.prusfiueabip r o flumincneccfiarium prfus tft ef d  mortui
uita?itadqeifčtuseftcondtre:&qhonefti{Imiofuiiercfepdjrefacrisintrionurnentis: re p at *
que ne eotingere quide fas eft alreri aur f pximc^ aut amico^mifiipfis ml« faccrdotib::
urpete maius quidda ^hcminemortuumtračtantibusadfcpcličdui^Graecanieis in
jftjcutis uti recufatm& uc ferneldidnuiic^hcminumaljc^niftkutisutiuolunt. Ft
ho=qwde aetrri3egyptiiobferuant, Eftrn chem/soppidum grandethebaicKpbga: C hem r s
prope noua urbe. Qjao in oppido eft cepkim Ferfei Danaat f ilii quadratum sc palm e« epi
to circundatumingentifancefaxisueftibulo,Stantibusdefuperdtiabusgrandibuse p^rfei tb
lapide ftatuisdn boe ueftibulariambitueftfacellum:&in eo fimuiac|z perfei. Quem  p'um
chcmitani memorantfibiapparetefrequenteretcrraexiftentč:i;requentef intra tetm perfeiOan
plum;e!ufa?fandaliumquodgeftabatinuenmmbkubitalimagnitudiRCtquod po0q dalium
apparuerit exuberare oem aegiprum Hsec quidem illi aiunt.Faciunt at perfeo gratcani/

cegymnieos!udosperoecertandigetiuspiopof’itis prcmiis:tupecci^:tn paliieiy :tum
pd!iurmpercon&antiqj mihicur eis folis confuefcet apparere perfeus:&cur in edendo
gymnko eertamine ab acgiptiis difcreparent:aiebatpeifeumex ipfo^ eiuitatcee oriurv
dum,Danaumm. dC lynceum;qefient chemnani nauigaffe in grseciarma quibus origi/ Dansus
nem gradatl diicedodeueniehantadpcifeum.Huncin aegyptumpfečlum:q bC  gteci Lj ncois
dfcutgraafteredi cx  aphrica caputgorgoisiueifTequoq? adi|5os:ae tognatosoes agno
uift e;quos poftq didiciffet notnen chemis ex mare audiffet in argyptum uenifle:^
gimnieum certamea celebrari iufTiflic ,Haec oia opinatur acgiptii:qui fupra paludes feo
lun d, Q ui uero in paludsba utuntur afde qbus cacteti egiptii moriba cum in aliis:tum
j  hndis fingulis uxoriba queadmodum gtaeci.Caete |2  ad uiftus facilitatem alia runt eis
excogitata.Siquiiecumfluuius pknuscapcsinundauknnipfa a^[ exorituringesuis
lii{o^:qlotonegiptiiuocant5Eaubidemeflueruntadfoleexiccant,De!n qd' tnedium Lotos
loti eft papaueria(Timile poftq coxerut exeo faciunt panes a^os.eft at huiusloti radix
quoq?efeulenta et f uauitateprseftatiorbiculata malimagnitudine.Sunt STalialilia ro.
fis firnilia Si ipfa influie nafeentša;quo^ frnčtns in alio ealieegerminanse terra fimilli/
musrpecie e fauo uefpcpt.ln eo efcluenta ddam inftar nuclei oliuac coagmentata inna^
fcuntur;qua: & tenera comedimtur arefačhi iam urro iuneum annjuum ubie palu Iuncus
dfbus excerpferunt fuperiore ti  us parte amrur3nriqua in aliud quiddam corucrtunt: efui apu
quod reličtum eft inferius logirudinecubitali id edunt pariter:ac uenundant.Fo Hqui
admodumfuau!utieupiunt in luculeto ftirnoterrefaftu itacoedunt. Sune|?rcr ea cx
tis  q folum pifcib} uiditan f: q uos ubi cepenint exenteratos ad fole deficcantjexiccatifqi

cld ti

LIBER. SECVNDVS

tlcin uefcuntur.In fluibus n feregignuntur pifccs grega!es,Q_uinutriuntur iftagnis
haec faciunt.Simulac inceffit cis libido gignedigregati inmareenatant.Duciba mafcu

Iisgcn!turafpargentib3:qfodccoA:edantesrecuruadcfeexcac6dpiunt,Ea:deubipre

gnares in marifunteffe&e remeat ocs rurfus adfibicofuctanaplius eorudž dučliiifed
fociape.Dacunt.n.iilc queadmodu fecerat marcs grcgati oua fundetes inftar milii pua?
q marcs adeuntes deuorat.Sunt at ca tancj milji grana pifccs exquo^ reliquiis n dcuo
ratis fcd nutritisjpifces fiunt.c* his pifciba qui capiunf du in marc meant hi detrita de
xtraq?cadccapatiunt^inmar dutenduntafiniftratcrraIcguntnutfuseadeuiarcucr
tcntcs incurfant atcp offenfant cotingendo tcrra plcruncpme itinere abcrret pp aq dcčur
ftuNilo indpicntc augefccre ! dmls depreffa tetra$z & lacunac fluuio £ximeipleri inči/
piunt.Confeftimcj r edundatac a flumine aqj haec plura fiunij& cotinuo cunttapifcicu
lis minutis opplcntur.Vn at fecudo loco ucrifimilcfit cos gigni hoc mihi uidco t caufae
intelligere:q> fupcriore ano poftq nilus abfccffittpifccs qui oua in ceno pcpcrcrant una
cum poftreis abeunt aquis;circuado rurfus ano ubi aq reftagnauit ptinus ex his ouis
gignuntur pifcc. j. Q uodad pifccs attinct ita hetjVtuntur a“gyptii:q paluftria acolunt
Sicillicy unguento cx fcudufil!icyprioi$t:quod appellant acgiptii KiKi.Huncin medum coficic
pria tcs fdlicipria haec:qapudgraecos ultronafcuntur.adoras fluminuftagnorumcjs fcrunt;
§£i multu qde fručtu fcrcntiafcd grauiolente.Huc ubicolkgerunt aliicotufumad igne alii

in fartagine coquunt:& qd cxco pBuit excipiuntpingue quiddar6i nihilominus ad lu
cernas idoneum q oleumrfed grauiolcntia exhibens.$unt at aduetfus magna uim culi
Culiccs cum ab cis excogitata.Cumm.his qui fupra paludcs incolunt munimento fint tur

restqs dormit afccndunt C Na culiccs ucntus phibet in altu uolarc 'D Alia funt machi
nati qui intra paludes habicdt.Singuli fua optincnt rctia:quib^ pcr diem pifccsta^iaDt
Etfdem nodu utuntur cubilii quo rcquicfcunt.Circundatisillis dcinopcrtifcmnium
capiunt{quifi in ueftimento inuolutitaut in findonc dormiretteos pcr ipfa indumeta tu
Naues ^es morderent.Per retia ucro nctantulum quidcm mordcrc eonantur.Nauesecrum

onerariaefuntfadae cfpino cuius figura fimillia e  loto cyrenx:& cuius ! lachryma gumi
eft. Ex hacfpino lignaconciduntrqus magnitudinc bicubitalitančj lateritio opere co
ponunthuncinmodumcompingentes.Lignacubitalicircudefastaclogas ftipites ap
pedunt.Vbihunci modum compcgerunt;defupcr frequcntiatranftracxtenduntjco
m ifturis nequaq ututorjfed introtfu compages iunco mettunt.GubernacuIurr. fcite
fatium:&hoc per nau cm tranfit.Malo quoqs fpinatio & uelis iunecis ututur.Haec na^
utgia contra Hume mcare no poffuttnifi luculcntus ingruat uentus.V eiy a terra pr otra
huntur. Secudum decurfuhoc pačto ferutur. Eftianua ex mirita fa&aputaminibus
arundinaceis ftrata;& lapis politus deoru fcrc talentoru pondo.Huiuftnodi ianua fu
Baris ne alligatam in anteriori parte nauis finitur deferri: Lapidemucroretrorfumalio fu

ne* Ita iaaua impetu aquaeinfide£eprotinusmeat & trahit barim: hoc enim his na
u igiis eft nomen.Lapis autem dum retrorfum trahitunfudo admotus dirigit nauim
hoijt nauigio^ ingensapud ilios eft eopia:qucrum quasdam fcrunt muka milia talen
Naucra t 0 £t podo cu regiocm fupgrcffuseft nilus folc utbes apparet eatenus extantcs ut infu
tes lis segaei maris fcrc aftimiles efte uideantur« Nacaetera aegipti pelagus efficiutur:ipfe<|

Anthylla urbcs;quaefolecxtatftatiocs nauiufaciutmeciacuhoccotingitpcralucufluminis ta

urbs pcr mediu capi nauigatur ex nauerate quide mephim uerfus non ia iuxta pitamides ip

fas fcd iuxta acume delte. Amari autc &canabo nauerate uerfus pcr caputad antnylla

EVTERPE XXVII

urbem uenies{& ad urbe cj uocat Archamlri.Hsi^ urbiu anthilla;qe m  fignis datur pe Archan
cuisaris in calceamenta uxoni emp eius g in aegipro regnat. Q^ood taftu e ex quo sg y ati  ui bs
ptus fuit ditsoss pfa^.Aitcra uidetur rrnhi nome hic ab archadro danaigcnero phthii
achaei filio.Archadri.n.urbs noiatur. uod fi alius qfcj archandcr eet:ncquačj seg^pti

um neme foret«Haftenus čj uidnq rsoui:q lterrcgaui diftafut.hicpga differere dc egi
ptoqaudiebaaddensaliqd qd ipfe usdai.Mme qpmus apd egipium regnmit aiebat
facerdotes iunxiffe potibus mlu ad mephnNa eu aphrica uerfus rotu |5terlabi morem Mineš
pfimminu:5£ fupra mephim centu cireiter itadia meridie uerfus sggeftahumoadam^ rex
fraftumfluminisarefecsffcjSftinualueudtaflumefcofibialueopmediumotiufluere PfimmiV
Adeonuncquo<pfubpGsifteaffaftusnihtan(|coerdtusfluatmagi5ispf/diis cuftodif nus m os
quotannisobfceptusagger?bus t Q^uosfirefriges flume uelit eapteiedudareols me
phis adibit periculujne aqs opiatur. Ab hcc mine qui jsmus extitir. rcx id un fuit amnis
effeftu terreftreiibicpab€odeurbehacc6dita:q ntkmephisappcBatur^ihn.mephis i  Mephis
agufliis egiptifita;& exrerius aqlone ue rfus U  uefpe^ cx flumine effeflum eeftagnu
Na ab auroraipfe nilus arcet:& ab eode in ea urbeexu uftum hoc t^lum uulcani tum Vukani
magnujtum meoratu digniflfjmum.Pcft hunc recefeba t libro facerdotes nominatito tempira
alios trecetos ac triginta regesdn quibatot etatibahominum dete & efto fusfient ethi
opcs:8£una mulser alienigenasCeteri uirimdigenaerMulieri q regnauit fuifle nemen
ideqdregine babylonicenitocrim:qdicebant uka fuiffefratremtab Kgiptus app qucs Nitocris
regnabacinterepturm5£ fi ubi hunc interimerat regnum adhanc det uldlent. Vita aut regina
fratre dolo mulcis atgiptioijt abfumpti.Na extruxiOe ca pmagnurn sedifidum fubterra
neum per cam quide neui operiš jamo at aliud agitante & couccafis adcouiuium mul
tistquos praecipue nouerat fraternKcaedisauftores fuifl e p oraculumquenda fpecum
imififlfe flume dsfeubendba.Haec demum de illa ref erebant praeterq^ ubi hoc feciffet
cofperfifTe ea muko cinere aedificium;quo impunita eet, Alsoijt at regum nullum ref o
rebant clajpz opus editum nift uniusiquipoftreu5 hopt extitit moeris.hunc.matdifscafre Meriš
meoratudigna uulcaniueflibula adueniu aquslone ucrgetia:& ftagnu effodifTe cuius rex
quot fint in ambko ftadia poftersus aperia5& piramides in ea extruxifie:de qua^ ma/
gnitudine fimul cu ipfius lacu mentione facia.Hunc itaqs tantd operu edidiffe alios at
nihiIpror(us,Q^ijics ego praefergreffus eiusqui hisfucceffit note 5 efoflris mentione
habeboflftumdkebantfacerdotes^mumlongisnauibusexarabicofinupfeftumru 5efo
bri maris accolas tnfua poteftate redegifferpgreffumcflogius ucniffe \  mare ia uadofu ff res rcx
& pinde no nauigabilc.iliinc ubi retro fe ad aegiptu recepiffe fecundumfačerdotum co
memoratione coaftoingentiexercitopc6tinenteprexifTe:omnef<|gentesut in qua<j
incidebat fubegiffcEt quafeuR^ nancifcebatur feroces uehemeter ftudiofas liber/
tatis \  ea$jregtonibuscipposftatuebatinferiptos Iitterisfui nomintstči patriae & q re
ferret ipfum tllos ui fubegiffe. Q ua^t uero ur bes nullo praclio nullct^ negocio depif
fetthis cippos infcripfiatum eifde litterastqsferipferat ei getibus q uiriles extiterant;tu
muliebtiagenitaliaplanum facere uolens silos haud quaq uiriles cxtitilTe:Ha:c faciedo
peregit continmte doneč ex afia in europam tranfgreflus fcithas fubegit thraces;ad
quosuf<^ 8^nonulteriusmshiuidetur egiptiusexercitusperuciffe quoniam in iftoiji
terra tituli non ultra pofitš demoftrantur.Hinc digreflus retro abiit 6 1  pofteag ad pha
fim fubfedit?quiddeinceps non habeo quoddicamtan ipferex fefoftrisdiuifofuo exer/
citu alf‘quantulumcopiarum fcliqueritad eam regionem incolendamtan aliqui militu

dd iii

Colchi

Circunci

fio

Macroes

Sardoni

cumlinu

Scfo

ftres

Geome
trias or

tus

LIBER SEC v t\DVS

ptefi pegrinatiois circa fluuiu phafim fubfticermt.Na cckhiuident egiptii ee: qd' ipf c
prius notuqex aliis auditu refero.cuiusrei cu mihi cupido iceffiflet ut utrofcppcončla
icrtmagts colchi reinifcebatur egiptioiy q egiptikckho^Dicebattnegiptisfe cpina
ri colchos e fefodris ee exercitu,lpre ex hoccoiedtura capieba cy atro coiore Cut dl  cnfpo
capilio ta ČCfi  hoc p nihilo putari pofTeUcu dl  alii fini buiufcetnoijfed qd ifti pcipuejpter
ea q>foiio oium hotum colchi & cgiptikbl atthicpcs ab initicfbttim pudendacircund
dunt.Na 6£  phoenices dt  firiiiqfu t in paleftina didiciffe Id ab egiptiis & ipfi cefitef,Syrii
uero q fluuiu thermodote:& partheniu accolut;& ho^co termini macroes a colchisdi
dic!0efeaiut,Hi,n« ex hoibafolifut:qdrcudducur:&i hccfadedo agncfctkur eoipcii
ee.Tn aegyptii atq? aethiopes n qo dicer uiri ab utris didicerint.Na uidetur ee p antiquu
Sed q?ex egipto q slliccomerciu huerunt didicerintimagnu mihi £it hoc tdlimoniu q,
hi phoenices q cu grascia cafuetudine hnt n aplius circa uirilia i mitantegiptiosded ec$i
q po(f ca pcreaturiuirilia n circucidut,agedu Š£  alid de colchis d;ca eos ee fimsles cgiptio
ru-Hi foli atcj egiptii linu eade roe cpatunots utrcruq3 uka pirer & lingua cofentaca e.
Iinu at colchi cu a^ratcisfardoi.cuapdlatuncuilludqd ab egipto ueit appelletur egiptia
cuuTitulopt quos fefofttis rexa£gyptiregioatim crexit plerscpia incolues n extat.Q uof
da in firia paleftina ipfe uidi infcriptosttu quos dixš lfiskum mulieribo geitalibus.Circa
ionia quoq? due huius uiri figure uifunt i  pctfis icifetuna qde q ex ephefo i phceea iiur,
Altera uero:q e fardibus fmirna uerfus.in quaiy uterq? infcuiptus e uir magnitudineq
nu palmovi clextrafpkulu tenensifiniftra arcustcaeieraq5 ite armatura.Etersi cegipiiaca
& asthiopiagefHsiSi' ex alteroad alte^j humeig euntesfacrselfaeegiptkcefunttndfasin
haec uerba.Hac ego regione meis optinui hueris. Q_uis tn aut cuias fuerit ab bac pte n
mdidfofed ab altera ea quide cofpicati menonis imagine ee coieftat multum a uffSRfe
defidetes^Sefoftrimegiptumfacerdoteshuncee dicebat rcdeunte:mukofqimonaks
eapt getium ac regioum?qs fubegerat reportate,Eunde pofteag ad daphna peluGas (e
recepat f uiOfe a fr«que egipto pfecerat unacum liberis inuitatui & cu  ille domum exte
rius materiajdrcunftipaffetiftruecp incediSetirehuncintellefta ex teplo cu uxore delu
bera0e C Na bC  uxore fecum duxerat 3 &  eafuadef e ut duos e fex liberis fup ardete py
raex£endespote faceretfupquosipfitraie«feseuaderentiitafedffe:S£duob filiis ita
incenGs caetcros una cu patre fuifle feruatos«Sefoftrein egiptum reuerfum uitione de
frefumpfiffeiquero multitudine.e terris in poteflateredaftis abduxerat:ea uifu in hxc
fui{re,Siquidei{li fuerunttquifubhocregeimmefemagnitudinis lapides in teplum.
V ukani ponatos ptranxemnt:quiqf ad diuortia aqua^:^ nune in aegyptc funt cund a
efFodieda funt adadtkquia inuiti faciebat ut egiptu prius equis bi  paluflris a gedis v btej
idonearedderet n idonea.Na ab eo tepore segvptus č| omnis plana efbtn iriequ/tabilis
S^palullris inhabilis extititpp mukipliees foffas dl  uniuerfaloca cccupanres,*qs ic> re x
fodiendas putauitiu£ciuitatesqnaccolerentflumen'.fedin medicegypti cčnt  rehuo

fluminenlaborarentpenuriaaqu3eadpotandunn;fedeafupped!taretcpute!S Hac de

caufa aegipeus lntercifa efti dl  ab boe rege ut dicebat in oes egiptios  difpartita foli čjdra*

tiaequaportioneuirittmpforte dataatžihinc^uentusmiditutiimpofitaceitapenuoe:

qil!iquotannisfo!uerent.Q tfficuiusportionealluuioeflumendecurtafietis adiens
tegereiqcotigerat certiore faciebat«Rex£pad f  diu infpiciedum mittebat aui metiren
tur qto deterius fadum eetiut ex refiduo p porti6etaxatum.ueftigal penderetur: atq
hinc geometria orta uidetur in gratciatrafcendilTe^ a polum dl  gnomoae.i,normam

EVTERPE XXVIII

ti  duodecim diei ptea a bab^Ions gracci didiceruaSolus hic žgyptius rex imperio poti
tus efEaethiopiae monumentu quQq»fu?reiiquitan 2 ede Vulcanilapideas fhtuas duas
qaide tricenutuna fui aitera axoris:qcuor ac uicenum cubito^ttotide filio^.Huiusfta
tu« iogo pod epe cu darii pfse fhtua anponerettn tulit id facerdos uuicai negas darium
talesres gelli3e;qiesgefi'iilecfefpftres egiptius tqppe q cumaliasnatioesnpauciores Sefo
č[ dariusttu uerofcytasfubegi$etieoqiiniquuec huius an illiusfifti doaria;qui reba ge, ftres
ftis n eecilium fupergrefTus.iHUc iocuto facerdote tn ignouiffe danu f erunt.Defunčlo
fefoflre regtiu fufccpitl e pheron! dus £iliu:& hunc nuila fumpfiiTe expeditioem; led ei Pheron
cotigifife ut iumimbus capecet. id<|i hac de ca cu Hume eo tpe copiofiOimum maneret; rcx cecus
ita u t fupra dece & očto cubitos tura trafcendcrct uento ingruet«qui flu&us eteratfe-
runt hunc rege facinus admifiiTe q> fuptu fpiculu i medios fluminis uortices cotorferit
ftaric|laboraSeexocuiis tac uifum amifiiTetdeceniocpcaecum fuifle.Vndedo atano ex
urbe buči d  oraculum aduenifTe ia exadfcum ee t j5s caiaitatis uifumq? d  reditui^fi cculos Bucus
abluiffetlodomulieristqadfuumroliusui^acceffiffetaho^uiro^expcrst& ante oia urbs
urinauxoris exptus cu nihilaplius cernerettcaetera^deincepsurma^ptum tande ui> Lomim
diGe:lbiq3oesmulicres:qsfuifIetexpertus{5terea;cuius Icnolotus uifum recepifTetj mulieris
unain urbecoegiffc;quae erythrabolus;ideft rubragiebadidtur ti  cas illiccoadascum Ernhra
ipfa urbeoescocremaffe:5£ eacuius lotiobrusuifum rccepiffecuxoreduxiffe. Atq ea bolus
cladeliberatumcumalia m aliis teplis donaria pofuiffe oia m cm era tu dignattutin ma urbs
xime metno rabiliatacfpečbsculodigna in teplo fo’isgeminafaxa:quos obelos uocant a Obeli
figurauerucentenucubito^logitudinisjoftonumlatitudinis.Huicinregnofucctfiffe Proteus
aiebantuiijt mephitetcui notne eetlinguagraecaproteustCuius nune mephi uifitur h  Venus
nuni decoE?(ane;ac ualdeadornatum ad auftrale pte tepliuulcani pofitutn circunqu3tj bofpita
phueniciba iyriishabitatibustquilocusoiscafbra tynoijzapeliatur.ln hocfauoprofei e HeJenae
aedes:quae uocatur Veneris hofpiteiq coniiciocehellcnestyndarjfilixquia & apd pro raptus
teum fuifTe diuerfata audsuu&cognoineuenerishofpitsc appellata.Nn quatcunrp funt Pariš
aleenus ueneris tepla neutiqhofpitaeappelIantur. Et fane pcon&anti mihi facerdotes
dehelenareferebantitareeegefta, Alexand^ rapta e fparta helena cum renauigaret
domum in m ari aegeo uentis curfu excuffum in a:gyptiacum pelagus:atq? illinc non re-
mittentibus flatibus appulfum in egiptum ad hoftium nili quod uocatur canobicum
atepad taricheas.Erat in eolittore quod nune qucqiefLHerculis tempiumtad quod fi Hercul s
quis cuiufcuncp hominisferuus cofugiens capiatfacras norasfefe deo tradens eu nafas afylum
cfl tangeretq uae fanftio ad mea ufcp seta tč prorfus immutata perfeuerauit.Eam tepli le
gem mancipia alexandricum audiffenttab eo pfugerun^Affidentefcpdeofupplices ale
xandrum infimulabant eum deftručbum uoletes;remqt omnem exponebanttut circa
helenamgeflaerat &illata Menelaoiniuria.Infimulabatautedehis apč? facerdotes ti
apud huius hofliiniliprsefečlumnomine thonim.His auditisthois qraptiffmeme Thonis
phim ad pro te um mittit hatc nundatum his uerbis.Venitperegrinus auidam genere
teucer:quire liefaniin gr 2 Scs‘aperpetraiiit:quippefedučfahofpit}Suxoretg'fecuduces
cummultisadmodumop busin tuamterramuetis appulfuseft.Vtrum ne finamus
cumabireimpunemtan ea quae attulit fecum eripimus. Ad hareremifit proteus qui di
ccretui5iifldundecun(|iisfi> quirenefariaihofpitefuu ppetrauitco^henfu ad me de
duciteiutqdnam difturus efciam.Hoc ubi accepit thois a]exandptcčpraehedit nauefe^
ciusdiflinettddikiHumHclenam(|cuniopibus:atqietfe/uosmephimducit. O ui

dd iiii

LIBER

SECVNDVS

Home-

rus

Syria

Sydon

Hcle

nam m
troiaiit

Meneaa

usad^ce

um

busoibus reprefentatis Proteus pereočlatus cfi: AItxandrum quifnam eet & un cum
nauibus profečfcusiAleiaderillr&geusfuucomemorauit&patriaencttK &unde na
uigaffet:& quo,Sed interrogante prcceo unde bdetia accepifkt titubare in Icquendo
ac tergiuetfantecoargucbanthiqui fuerantfuppltces exponentes olaquse infedere ad
mittendogeftaeent*Tandeproteus apudeos hancfniam tulitinquiens. Ego mfinia
gniinterdTe arbitrarer deperegrino aliquo fuppliciucapitisfumere ad teni mea netiš
appulfoiuppliciu p gracco lilo de tefumere otum hofpitum deterrimc: fceleftifflmum
fadnus admififtia tuo ipfius hofpite erepta uxore;neq? his con te tus cu ea abifb, Ac nc
his quidem fatis hns copilata hofpitis domo uenilli.lta(| quc niam magni mcmeti ee
duco necare hofpitcm:mulierehancatq? cpcs tibi utabdueas n finattiifed ego hsc grs
co hofpiti referuabotdu ille ipfe coflituerit uenire ad ifla repcrtada.Trbiuero ipfiituifcg
eouečtonbus ut c mea terra in alia triduo traffretetis pra:cipio;alioquin uos prchcfti/
busperfecututus.Hdchdenseadproteaaduentu fu^efacerdotcsrefmbat.CJ uafa.
miuidetur mihi Homerusaccepsficjfcd quia noperindedcccra res cratin carmine:
alio loquendi mč^ft ufustin que tranftuk dedaras fe hunc fatnse fermone nctu batu
iSTe«!d manifeftu e{lq?in iliadc facitmenticne eiufdem errcris Alexandri:nec u f čj alibi
retra&at a!exandpt ferentem hdeni fuifleabdučtu:& alibi errabundum fidoncm pbce
niciat applicuiffe-M eminit enim huius rei in laudanda uir tute Dicmedisnta uetfibus {
quiens«Pičturata inerat ibi pallia opus mulierum.Sidonida;quas ipfe Pariš formofus
ab urbefidonia duxit fulcans freta lata carinisiCum retulit magnis helenam natalibus
ortam.Meminit quoqi in odpffea his uerfibusihoc habuic ioue nata proburmpradenf
epuenenum.Q uod poIpdanaTibitonis donaueratuxor:Aegypto quaeterra feraxfert
plurima mixtim;Mukaquidem proba:mul!aautemdamnofauenenaiHatcqu6^[ja
ad Thelemachum Menelaus inquif.Hunc eria xgypto dii me tenuere reuerti Coran.
tem:quibus haud luleram folenniafacra.In his carminibus homerus dedaratfe ncffe
errorcmalexandri insegpptum eft 4  Eft«n.fyriaargypto con termina &pboen/ces quo
mm Sydon eflinfyria incolunt 4 itaq? cum hiuerfusitum uero locus n min/mu itrmo
max?mc probant cyprios uetfus non homerifed cuiufpiam altcrius elfeJn quibus dici
tur alexandercxfparta helenam ducens triduo ilium perueniffefecundo uento ufus ac
tranquillo maricum id in iliade dicit  illum cum helenam duceret erraflfe« Sed home
rus ut cyprium carmen ualeto. Caetcpt nunquid gratci uana quae circa ilium gefta me
morarent necne percon&anti mihi facerdotes ita rndebant fe nouiffe ab ipfo M enefao
raptahclena rnagnas grgcoig copiasamnlio ucnife Mcnelao in regicne uucthm q in
rerram egrefiklocoepcommunito miferuntiliumlegatos cumc| eis &ipfum Menela
umiffe.Hospofiq ingreffi funt mcenia tum helenam cpefcp quasa!exander futto  ab
fportafTetrepofdffettu iniuriaefatiffačlione.Teucros at tune eadetn narraffe.Deinde &
iuratosnegaffchabercfehelenarmatepcpesidepuibusarguerenfursfed ea in  argypto

ee omnianecpfciurereatum fuflinereea 9 trerum:quas proteus ggyptius  rex teneret
Gratcos cumfeab illis derideriarbitrarentur:itaobfediffeilium:donecfxpugnauerunt
Vrbecaptacdmheknanon exifleret:&eandemorationem;quaprius audierant grae
elita demum habitaprioribus uerbis fde ipfum Mcnelaum ad Proteum mittunt.hic
ubiadaegyptum puliti ad mephim nauigautt expoficareigefIat ueritatehonorifice
tiffimo hofpitio excepms;helenaq?maloK;mmunem recepir:5^infuper oes pecumas
fuas. E c cu hxc affeaitus eet M enelaus tn iniurius in 3tgypttos extitit,Na cu proficifci

EVTERPE

XXIX

coareftnec p uetos pofTct.sdlcg iadiu rž tdig  na excogitauif,5uptis m.duob:) puer is quo
fu la ldigenaijt filiis:exedifqi haumfpicina fccit:Q_<? ubj m  Feciflfe refcitum e muifus
&.  ex 3 gitacus fuga abiiti infulas aphricac obiacetes.Eo pofteafe con tulit mhil amplius
quod refetret aegvptiihabebat. Atq; ho^ aliaquae n  hiftaris nollc dicebafcalia apd p
fos gefta ud magis habere coperD, Hse aicbant aegy pcio^z faccrdotes. Ego uero ad ea
cjux dc Helena eomemoratafut & :pfe adiicio hoc coie&ura: fi intrailium fuiffet Helena
sacicg fuidet graeas traditafiue uolete ak*andro;fiue iuito. Neqj eui ita defipiebat pria/
musiauc alii eius pplnqui;utfuis ac liberoijt corporibus:atqi etia urbeperiditari uellet
<quod a'exandcr Helenx cotubernio potiret,Q_<J fi iter initia ita fefiffeuno tame id fe cit
fent pofl:eaqu 2  cu muki aliotum troianoj^ftu uero priami filio^ž duostrefue auc plures
perierat cum grzcis prxliantcs,Sf qutd referentih? credf uerbiicatonb? debet, Qjax
*u eotingef et ego crcdidcri priamum ud fi ipfic in cotubernio faabuiftct hdena achxis
fedditu^ fiiiHe cupiditate prsefenti mala dcuitandi,Neqji uero regnum ad alexandfum
crat peraenturummt iam fub eo res efTent feniorepriamojcum hedor & natu maief: pj e ^ oc
& uirtute prxftatior q ille regnum dlet defunčio priamo fufceprur^s^ul haud qua> p ^
quam decebat fratriiniufteagentiindulgerejcum praefertim tania malapfoptereum:
t um priuatim ipfittum cxtcris troianis omnibus euenirent.Scd quia nec poterant red
dere Helenam:nec uerum dicenttbus eis gratcifidem 'habebaudemonio C ut quodfen
zlo  dieam 3 difponente.ut fundims euerfi planum facerethominibus magnarum iiu
tiaram magnss a diiseffeult{ones.EtHxcquidem ut mihiuidenturdičta funt, n, __r-  .

Roteiaute regnumdiccbant fufcepiffc Rhapfinitum:qui memoriam ^/ Ifl

fui.reliquit ueftibulaab occafu fpcdatia templu Vu!cani:&eregionem KX

p ueflibulorum ftatuit duo fimulaera quinum & uicenu tubitoru lungitu

dinistquoru quod aquilone fpedati id xfl:ate :quod auftru id hyeme xgy
pdiuocit  prsepofdere facientes:Huic regi \  gente ctiapecuniaruuim fuif
fe:qinm  nemo regum qui deinceps feripti funtfuperare potuerinac ne prcxime quidc
accedere:& turni tuto eam pecuniameollocare uellettatdificium extruxiffe lapideutm
cuiusparietum unus in estferiorem xdium partem pertingebatjfed ftt idcrtm infidia
tem hoc fiiiffe machinatumJs unum e hpidibo ita jflruxit:ut c paricte facile tclli a duo
hus uins:atqj adeo ab uno poli en A eefif/cio abfoluto reg? I eo pecunia repcfuifTe t.inter
kdo tempore ftrudorem illum cum eet uita exceffurus uccaffeadfe filies. Nam dnoS
lifiicfuifkreif^inarraffefe illisprofpicientem ut affluenteruitam degerentaflufcediff/
offe reg is  žerarium: Denitfi omnia illis expcfuiffe plane :nrsenfurafq? ad lapidem atro^
oendum docuiffetae  tradidiffe:qu« fdii obferuantes reoif arraiiquaefl:ores forenr, Pa//
tre uita fa n čiru m haud in longum fihos  rem diftuliffe.Nočfu enim ad regiam nečeden
tes lapidem ssdifkii inuetitum  n”Ho negedo smouiffeimultumc^pecuaiz expifaffe,
Cumautcmrex fone fuiffezdifirium igreffas uideretqueuafa nurnmorumfminu
ta obftupuiffe:nechabuiffe quem infimularcttcim? & fign  a falua:5^ xdificium obfera/
tum effet, Vbi iterum ac tertio aperienti minor affidue pecunia apparebaf:koc fedffe
nefures aimfurtoabirentLaqueosfaciendosairaffej&eosc!rcauafa:in quibuspe/
cunix inerant collocaffe.Fures aueadmodtim fuperiori tepore cu ueiffetq:^«lter eo ^ ures
ru penetrans ad uas reda prexiffet;eu fuiffeIaqueo retftum: dl  ubi agnouit quo 1 malo 2erar,I <
ecprotinusfratreuocaffe:8i^fentisconditioisfuae cerciore feciffe:iuffjffeq? utq celer re S* 1
rimeintrogreffusfibicaputabfcinderet.neipfeconfpedus agnituf<|quis eef:etia illum

LIBER

SECVNDVS

tlita perderet;quicum ui r us effet probe dicere fratrem d  cbfequcntem ita feci(Tc.& ad
apcato lapide domum abiffe fratris caput afpor tantem, V bi dies iiluxir inareffum i edi
ficium regem expauiffe cernentem corpus furis in laqueo fine capite;& sedificiu incor
ruptum;nuiluraqi neq ingrdTum;neqi egreffum habens.lta abiffe:atq? itafaciedum
ftatuiffe ut furis cadaucre muro fupederet;cuftockfqjlilic appoffuiffe iuffcs ut fi que

plorantem aut miferantcm animaduad^entteum adTe pcrduccrent.Sufpcfo cadaue

rematrem jdignetuliffeallocutamqjfiifum quifupererat jperaffeut quacumqratio
ne machinaripoffetcorpus fratris refcluereuafportaretqi. idfmegligeretminatam fe
regem etleadituram adeum indicaodu quod pecuniasregias haberet.Aduerfus hanc
cu filius multa uerba faceretmcc pfuaderet quod iila rem grauiter accipiebat eu talem
rem fuiffecommentu.inftratisafmis utres uinocompletcs impofuiffe: & poftquam
agendo afinos iuxta cuftodes fuit ate fufpčfu cadauer reuulfis ligaculis duos trefuepe/
des refolulffe:8č cum uinum proflueretjtum caput csedente uarhemeter uociferatu ta
quam nefciente ad utru prius afincrum fe couerteret, Cnflodes cum multum uini p
fluercuiderentcqncurriffe cumuafis iuiam:&id quodprofluerelucrifadetescopor
taredftofimulatairacudiaomniba maladicete:aliquantoqpoO: illisconfolatibus hunc
finxiffe fe mitigatum;&£ ab irafcendo defiffe, Tandem fe duxiffe e uia afinos:arqj ] ftru/
fiffej& cum piura uerba inter eos fierent:& quidam faceto difto hominem lacefferet:
ut rifum clicerettdonaffeiilis uinum ex utriba.Atq' eos iilic ut erat difcumbentes pctar
coftittiifTetprsehefantes hominemaciubentes ut fecumadccmpotadumanercuAtcp
iftu obfecutu remafiffe:& cu inter potadu comitet acciperetun donaffe infupalterum
utre.ita fe uino ingurgitantes cuftodes admodum temule tos efle fačtostfomnc(| op
preffos:ibidem ubi potauerant obdormiffe.iftum ubi mult um ncčtis erautuc cčTpus
fratris diffoluiffe:6£ euftodum malas dexteras incontumeliam deraf ffe;& afinos impo
Rcgis fi' ^ t0 cadaueredomumuerfus agitaffetexecutuqimperiamatfisiRegem ubieirenucia-
liapro tuefuremc3dauerfurripuiffeacerbetuliffe-&cuuel!etquomodo inuenire quifnam
ftituta e ^ tnachinatus,*hoc feciffe quod apud me caret fide.Fiiiam fuadomi pftituiffe iuf

fam omnes mdifferen ter excipere;fed priufquam coirent adigere ad fibi diccndu quid
nam in uita effet ačtum afe folertiffimum ac cdefhffimui& qui narraret qua; circa fu
rem ačta effent eum comprehederet:neq? exire permirtercr. Cu itaqj filia patris impe/
ria facereufurem quod audiffet quamobrem iffca ficrent cupietetn euadere uetfutiam
regis hoc egiffe recetis mcrtui amputata ex hurnercmanu fub pallio ferete iffe*atqj in
grcffumad flia regis cum interrogatns effet eademq; caeteri enarraff e rem fe fceleflilfi
ma ppetraffes^ fratris \  atrario regis laqueocapti caput amputatet. Solertiffimaaut q>
cadauer fratris fufpenfum refoluiffetcuftodib^ prius ebriis fačtis.illam cum haecaudif
fetmanuml huncinieciffereicpfuremi tencbrismanum mortui porrexiffe:quammu
lier cum apprehendiffet manumfe huius iftius tenere ratajiilum per fores fe proripm
iffemuliere delufa,Poflquam & hatcrenunciata funt regi ftiiporem lcuffiffatum aftu
tiamstum audaciam hominis.Ad extremum dimiffis per omnes urbes nunciis regem
ediffe non mo ueniaTed etia magna munera manere fure fi in cofpeftu ipfius uenire t<

< A /•? /»n »»k rkimnfitttfnin ISliTtlJI IHTI sdniitStlOnč uUftU

EVTERPE XXX

fuiSe: SSfurfum i top.  fuiOPc reuctfutrumunus ab ea ©btinete matikaureu:qucd iepus
arhampfiniti defcefu ad redim dicebant feriatu ee apd«gyptosJldq3 ego ad meamme
moriafdo obferuatu.ueiganob id fic feriati fit *gypdi sfierer npoffu: fedfacerdotes:
jsalliu quoddaqaod itra imu die detesuerut uni ex fuis iducn& cculos mitra cbducer:
que gcflatem pailiu ubi i  uia deduxerut:quse fert ad cereris tepSum ipfes redire iHore-
lifto.Huc at facerdote oculos tielatos habente aiut a gemints lupiš agi ad cereris teplus
<quod ab urbe uigki fhdia abefbči rutfus a templo i eude locu a lupiš rcduci. Q^use ab
&7yptus  referu£aneuicuq» credibilia uidetur is eis utatur, Mihi aute in omnifermone
coftiuitu effc ea feribere qu 2  auditu cognoudinferorum pricipatum tenere cererem &
iibc^i  aegyptii aiut,Hi denicj* primi extitemt q diceret alam hois ee imortakrmquaede
mortuo cor pore fubiefe i alicl afqj aM corpusm t quoqs gineref imigrareuatep ubi p oia
fz  drcutuldTet.Terreftna mariamolueria rurfus in afquod genitu hois corpus intrcir
atqihucab ea cireuitum beri intra anoru tria milia. Hac ratione funt t graecis qui lifur
pauerint taquafuamipforum:Aliiprius:alii pofterius. Q_ uoru cgonomina fciensn
duco feribeoda, Ad rhampfinitum ufqs regem aiebant in aegvpto uigi^JTefane ius  om
nejPofl: huc autem qui in regio fucceffit cheopem in omne flagiciu fuifTe pro lapfum.
Omibi naq? eu templis obferatis ante omnia aegyptiis ne facrificaret in terdnrifTe. De
snde iufiflfe ut in fuis ipfius operibus exerčerentur. Alii ut ex lapididnis arabi montis fa
xa exdpe,rent;& illincad nilu ufcp pertraheretur, Aliis uttranfmiBo flumine illaaceipe
fent:5£ ad montemiqui dicitur aphricus traheret, Faciebant autem opus ^fciter dece
myriades:ide(l:centum milia hommternisfemper menfibafingule« in ea uia populus
du trahendis faxis atteritundecene ternpus triuiuquod no muko minoris operiš mihi
oidet qpyramide extruxilTe: cutus logitudoeft quinq3 ftadio^, Latitudo dece pafTuu
altitudo ubi maxima e odopaf uu.Lapidepolito & animaliba infculptodn hacdece an
nos fuiffe eonfumptos:& infubterraneis aedibam timulojfupra quem pyramides (Kt
quas fecitfibi pro fepulero in irifula intromiffo perfrflam nilo. Ve^ in py ramide hac a
nos uigrati abfuptosjcuius fingulae fiotes.C Na e formae quadratae 3funt odogenu iu
gepz pari altitudinefaxis dolcris:decetiffimečp coagmetatis;quoru nullu eft minus tri/
ginta pedum.Efl: at extruda h3ecpyramis in fpede graduumiquas quida fcaias:quida
arulas uocat:po(leaq ea principio tale feceratjattollebat reIiquosIapides breuibus ma
chinis e Iigno fadis ex humo in ptimum ordine gradatim leuantes: Vbi fuper huc gra
du lapis eranfuper alte ra machina imponebat:quaein i^o primo gradu ftabat, Ab hoc
deinde m  altejg ordine trahebatfuper alteram machinam.Na quot ordines graduum
totide maehinac erattfiue eandemachitia:quse una d£  facilis ad ferendum effer traffere/
bant ad fmgufos ordines. Q iioties faxum amoliebantur didurn fit a nobis de utrocg
quemadmodum refertur.Effsda fut igitur ita prima quatc^ ex pyramide ut erat altiffi
ma.Deinde gradatim fequenti3tnouiffimeueroqu3efolo funt iuda ex infmita.in ipfa
pyramiddittOT32 3!gvptiac3efeript^ mdficat čjtum fit erogatum in operarior pro apio
caepiSt& aliis:quod interpres earum litterarummt probe reminifcor aiebat in fumma
mi!le&fexcenta talentapecuniaceffe. Q  uodfiita fe habet quantumin alta credibile
eft fuiffe coufumptum uei in ferramentatud in cibos uel in nelbiarium operarioru.At
epperid quoddixitempus opera extruebant.Alioitem tempor ut ego opinorlapides
rxcidebantat<|portabat dl alionoexiguofubterraneafo(TaefFeCerut,Propter qdeo
liagitiideueniffe cheopem utpeamia defedus filiam fua \  quoda asdifkioproftimerit

Cereris i

fernapo

teftas

Libetipa

tris inter

na pote-

ftas

Animape

circuitus

Cheopes

rex

aphricus

mons

myriadef

quid

Pyramis

ingens

Plinius

lixxxvi;

**Y, 'n

LIBER SECVNDVS

Imperas quatucuqsfaceretquaeftu. Non eni quantu dkcbatur.Eatpcu patris iuffafe
Pvramis c, ^ c:t ^ uero priuati de rcltquedafuimemoriafccgitaftc,Itaq5figulcs adhitratesoraf
Cbeopis ^ ut  fibi ad opera fingulos lapides donaret.Ex his lapidibus aiebat extručbafuiffepita
regnum m ^2jque ftat 1 medic triu \  cofpečiu py ramidis magnat cuius unu quodqj iai us fef<^ lU
Chebre § c ^ ei ^Q^iquaginta annos regnaffe huc cbeope <£gyptii dicebatteocpdefunfto ao
nes rex cc P^ e rc g n u Zatrem chebrene:& huceode iftituto ufum cu l  aliisttu uero i farieda p y
ramidem rame quae ad magnitudiae fraternae accederet* Eas nacf & nos fuirnus dime
RNafubterranea no fubfutsedificiame^p fofiam deriuatus i eam nilusiqučadmcdu
in alteram ifluinfcd extručto anfra&uitrorfum ifulam circuluit i quafitum dle ipfum
cheopem aiut.Fulfiffe tuexatthiopkoIapideuerfkolore primu domu quadragkape^
dibus depraftiorem akeratfed habetem ide quod grack sedjfidu magnitudinistStant
autemfupereudemtumulumambcecetumfetepedumcein£udinisrSex^quIquagi
ta annos regnafCeehcbeaem aiebat.ita cetum &fex annifupputatur,quibus &aegyp
tii i omnicalamitate uerfati futtnec templaapertadedTemper fuerir ocdufa.Hosreges
Philites $  °^ !0  nomiare quidem uolutjfed eoru pyramides uocant paftoris philitis

Paftor ^hieatempeftatepccudesperhacclocapafeebatPofthucregnaffei aegypfo dicebant
M vceri- m y CCf, nu cheodis filium:eumqi paterna perofum fačla Si  templa referalle:& pcpulo
nus rex u ^ c,mum  calamitatis affličto feeiffe poteftatem res agedi & facrificadi; qukrfam fu*

pcr oes  reges iuftitia exercuiffe, Q_uo ncmine ex uniueifis regibus huc2Egyptii maxi
me praedicabautum ob alia quae beneiudicabatitum uero q>coquerenti de špfjusfente
tia defuo donabat;u£ indignatioi hominis fatiffacere* Gum efTct j  ciues m  clemes M y
cerinustatqjita ftudiofu s t p r i ncipium ei malo rum ccntigifikobitufilke;qu2: dcmiuni
cafobolescrat?quacladefupramodumdum doleret:uelletq?fsliam exeel!etioriaIicjuo
generefepelire quam caeteri feciffelignea boucmuacuam:quacu inaurafTet in eafilia
fepeliffedefun&am, Ne<| humo bos base condita eftjfed ad meam ufq? memoria in 5
patulo fuit in urbe fai apud rcgiam in condaui qucdam exornato po(ita,Cuiftgu!is  die
bus omnifarii odores infer unf nočfrbus autem perpetuoincefa lucerna adftar.in alte
ro contigub coclaui imagines ftat coneubinarum mycerini:ut in urbe fai facerdotes aie
bant<Stantenimcoloflnideft gradia fimulacra chcictr  uiginti eligno fabricati nudi ple
Coloffi r,( ¥*q u ’quarumfintmulierum nonpoffumdkere:pra:terquarnqu2e narratur ,Sucq
de hac boue Si  coloffis hsec rcferant myeerinu amore filiae fuae captum uim ei intuliffe.
Deindeillamcupraemaerorefefufpendiffetpatreminhacbouefepeliffe.Matrem auti
manus miniftrarum:quse filiam patri prodidiffent praecidiffe:& nune earum hzc  ee fi
mulaera eius mali q> uiuae paffaefuifTent^haec ut ego opinor dicut nugatores,*ut aliatita
bi  de manibus coIofforu:qppe quas /pfi uidimus temporis diuturnitate ddapfas:qux
ad meam ufqiaf tate ad pedes eorum ftatae uifebatur.Bos quoqi cum catterum ccrpus
operta eft pboenkeo pallioitum ueroceruicem Si  caputcraG o  admodum auro.cuius 1
tcr,media cornua cfrculus annexus incftfoli affimulatus,Ne(jftans e bos r ed ingenua
Cubas magnitudinequantaeftgrandis uacca.Effertur autem e condaui quotannis:&
Myccri P°% ua  *gyptiiuerberarutdeu queda;que in tali negotio no puro mihj noiandu tuc
pus ^ boue in luce proferut aiut el oraffe patre micermu:utdefun&aquotanisfemel So

lem ltueretur.huic regi poft calamitate filiefecudoloco haecacddiffe Ex urbe butiue

niffe ei oraculu'foremt fcx omnino annos uiuere:feptimodefunfturus.idhucaegrefe/

tete  nicifft ttijfiffe ad oratuluicotumeliofas querimoias{ quodl cu pater fuus; Si pattuus

t*

EVTERPE XXXI

<quideoiy immemares tepla clauferant:hoiefqi perdidcrant ta diu uiJtiffentupfe piefaci
cnstacito foret uitadefunčlurus.Rurfus eiuenifTedieutur ex oraculorcfponlsica jp
ter ipfu propcreuita finitu$t:g> no id faceret quod deberet, Oportere eni segy ptu cetu
qutquagita annis affligi idq? duos q ante cu fuiiHent reges didieiffe,lpfum uerc nequa
qua: Hace ubi accepit mycermus fe id  numintb? danatu lucernas feciff e pmukas;qbu s
cu nočlefceret aecenfšspotaret acfe obIečlaret:neqj d»u neqa nočtu itermittes quin per
pa!udcs;per<| nemora uagarct utqj audiret iuucnilibus in rebus ftudiofiflime uerfari,

Hace kekeo  excogitauit<| uelSet oraculu couineere mcndacinut duodecl pro fex fierent
anidiebus fačtis ex nočtib3.Pyramide & hicreliquit loge tninore paterna uicenjs pedi
bus ex omni parte*C Ni eft qdrangularis D breuiore<| triu iuge^t ad mediu ufcp aethio
pico exlapide.Hic quidagrs:co^ uoiunt efle rhodopis mulieris pftantis no rečic fen/
tientes;qui nenofle quide uidet quasna fucrit rhodopiside qualoquutur.Ncqi eni ta Rhodo/
le pyramide iilafibi facere deftinafifet.in q talentom iniinito utfie dica milia confumpta pis
fut, Ad haec no iftius Ted amafis regis teporibus rhodopis floruit, Multis eni poft hos Pyratnis
reges annis qui iftas pyramydes reliqucrunt rhodopis cxtitit  gener^hracia ancilla rad Rhodo'
moisfamii ex urbe uulcanicofcrua Aefopi fabulami fcriptoris.Na & hiciadmonis fuitj pis qna
poftquais huk mulierino minimucordifuittSiquidecufsepenuero delphiex oraeulo iadmon
.pnunciarent fiquis fumere pacnas uellet animae aefopkabus nullus ettitic q fumere uel
let tiifi iadmois ex filio nepos allius iadmon.ita & aefopus iadmois fuit rhodopis aute
in segyptu abiit portata a xanthcofamto pfečla illuc ad quseftu facienduimagna pccu/
nia fuitredepta a claraxo uiro mityleneo fcamandronymi filio fapphus poematum c5 Camus
ditricis fratre, H ucimodu rhodopislibertatemnačlacfhččinaegypto remafiugratiofa Sappho
que uehemerer effečta ingentes opes coparauit:quae rhodope trafenderentmon quae
ad talem pyramidem faeendam afcenderent.Ex quarum opum decimaparte cuicutj
etiam hoc uolenti cognofcerelicet non magnam ab illa pecuniam fuiffe repcfitam,Na
cum optaret memoriam fui In grada relinquerctfecit cpus:quod ab alio excogitatun
effet neqi donatumudcji donauit in templo delphicomonumetum fui, E decima enim Delphiča
fuarum opu tot e ferro uerua ad boues torrentos fecit ad quot facieda fufficeret deci Verua !
maipfa;quam delphos mifir quae nune quoqi pofita funt regione templipoftaramjq
chiidonauerunt.Gaudent autem quodam modo in naucratepoftribula fieri  graciofa.

Nam hasc de qaametio habetur adeo nobilitata eft fama:ut nemo non grsecorum edi
dicerit rhodopis nome,Akeriusquo(f qu«pofteriorfuit nomincarchidicefamaper Archidi
graeciam celebris extitit:fed minus quam prioris;cuius amorc charaxus ifaniens mity cc
lenem rediitjutmeminitfapphoconuiciis eum infečlata, Etderhodopequidem ha/ fappho 1
členus.Poft mker/num autem aegypti regem dicebantfacerdotes afychin:eunqi fccif/ fratrem
fe Vulcano portičum ad folem orientem longepulcherrimamilonge^ maximum.Ha Afychis
bere enim ubiqi cum figuras infeulptast tum aliam infsnitam acdificioru fpeciem. illud rex
ueto muko maximum ab hoc rege fuiOfe fačlum, Vt cum uehemeter laboraret ex xre
alienolegem hic xgyptits  promulgarit: ut ita demum quis pecuiam mutuo acciperet ’
fi cadauer patris pignori traderet,ita<y ad hac lege adieciffe ut penes creditore eet pote
ftas ois fepuleri debitoris;utqs haecirrogaretur mulčla pignusdeponetbeuifidifloluef
aes alienu recufacehfas no eftet fepelirijaut in paterno:aut ullo i alio fepulcro:ac ne aliu
qde exfeipfo pgenito^ fepukuraj madaraHucpraeterea regem fuperioresatecelendi Pyramb
cupidum reliquiffe memoriam fuipyramidem Iateritia icifis Iapide litteris in hatc uer Iateritia

LIBER" SECVNDVS

ba ne melapideis pyramidibus eogregesiquse ta ti tu illis practcllo quant u iuppfter Cctc
risdiis.Nafundumlacus coto uebcrantes^uodluticotoadhsrefcebat. Idcolhoctes
mecopofucrufcSM talcm mcnfura redegerut«Atqi id derrui operiš huncrege cdidiffc,
Amyfiš Pofl nuncregnaffecxcuquedanti cxurbeanyfjnomineanyfimiarq3 eo regnateexcur/
rex riScin argyptu migna cu manuaethiopumfabacu regem:5i cu caccus hic fugafe 1 pa’u

Saba" ftria pripuiflfctnllu regnaffe \  atgypt o quinquagita p annosjidcp intra tepus ifta edidif,

chus rex fc.Q_uotiesxgyptiorumqfpiaaliquidddiquincttnemineuo!uiffcmorte afficercded
|>fuisquequeddičh*magnitudinecianaradagcndacertamcnfuram3ggeiyadurbem,

V nde quif(^ incoletiu cratatč^ita urbes fut etiafublimiores efFcfte. Na prirou humus
aggefla fuerat ab his qui fub rege Sefoftere r/uos effodcrau/tege fub rege aethiepe ual
de fut urbe faftae excelfac cu cactcrae quae \  segipto fut tu uero C ut mihi uidetur 3 buba
ftis urbsibi praecipue terraexaggcrata,in quaurbcteplu e bubafh‘s:quae noflra llgua
Bubaftis dicif Diana oium maxitie memorabile.quo & fi alta fut tugradiorajtum fuptucficra:
urbs nullu rn e afpečlu iocudius. id ita fc het. Cattera f ter acceffum lfula eicuius ad lgrefTu

Bubaftls ufcpduoeniloflj^ntauieinacurruttnecconuut.hlcatepilllcpraciafluenFacetenum
diana utnkppedularitudinis arboribainubrata.Eiusuefhbuludccepaffibusfublimee, Fi/
guras fenu cubito^ ad ornatu .id teplu \  media urbe fitu undiq3 circueuntiu oculis fu bi
idf.Na cu urbis firaggeftu terracfublimis:teplu queadmodu a prlcipioccthtumec leco
motu p fpeculoehllud maccria figuris cxcu!pta,inrerius delubru ingenti pccriffimis ar
borib? manu cofitis luco ambiete.in quo delubro ftarua e.Logitudo tepli qucquo uer
fus unius e (ladiitab d  us fgrelTu uta p foijz oriite uerfus:q fert ad mercurii teplum tria
circiter fhdia longitudinis:& quatuor iugeiy latitudinis nrata lapide e.  Vtrinq as beri
bus manu coftis in čadu cuntib %  A tqi Hune quide in modu templu habet. ^ 'ep fc ita
ad mremu liberaros aetlvope referebant:q> illc p quicte oblata (ibi uifioc fugae fe macia
uerit.Vifuseftfibi uidercquedamaftate:quifuaderet ipfijutcongregatos cuftosxgy/
pti facerdotes inciderct medios. hac cu uifioc confpečt3 d?xi{Te uiderifibi deos demrn
ftrarccamut piaculoin facracommiffo aliqddadisautadiis:autabholbusaeciperet:
fe uero nequačj ifla fačlu^jfed abitu^jquonia cxceffifTet in  tepus qnpfi a diis uaticina^
tudTec quoufqi fcretinaegyptoregnaturus.Etenim cuaethiopiaagcret oracubs:qba
utunta:thiopes:refponderatdeus foreutisaegypfoquinquagiota regnaret antics.id
tempuseum exceiMet;& uifolfomniipertutbatus cffet.Sabacus ultro ex ^gyptoco
ccBTit. Eo profečlo exaegypto rurfus caecum epaluflribus aegreffum accepiffeimperir:
ubi quinquaginta anos habitans infulamcinereatqshumocxaggerauit.Nam ut quif
tp xgyptiorwn /uffus illuc ibat portans fruroentunv.ei madabat:6i dam zthiope  ad fe
dono ccia cinerem ferret.hanc inftilam nemo ante Amyrtxum inueftigare poruit: fed
feptingetes &č  amplius anisruperioresamyrtxoregcsnequierunteam inuenire:eui in
Amyrts fuJac nomeeft elcodecem omnino fladio^ magnitudinis.Fofl: huncregnaFefaccrdo
us temuulcani nominefethontcum<y bellatoribus xgyptiis abufum fuiffe conteptui ha
EIcus in'  bestanquamGbinon opportunoS:& cum altisignominiis cfFicHejtum ueroagrts ex
fula ujffe:qbafuerant afuperioribus regibus finguli donatiduodcnis. Ex quofa6fu eH: ut
Scthon cupofteafauacharibus arabuaffiriorucprexcu magniscopiis Tuafiffetargvptu nesne
rex rit d opituli.Tucfacerdore confilii lope \  ccnaculum fecoruMTetibiqj apd OmulacBt eo

Sauacari ploraffe qfa pati piditare6etcp in ter lametatione obrepfiffcf6nu:& iter qete uifuaOare
bus rex dcu exortate nihil cu molefti paffupt fi copiifarabu obuia itctifc*n«auxiliariofei

EVTEUPE

XXXII

jhisffomms fretufaeer Jotu fumpcis *gy ptioru hls  qfecum ueHent callra \  peiufiopo
fuiffe. Hanr-enl acgy ptus inuaJi£;nec m  fuiffe qaepiam beiiatojji (ecuturf ed mfticorcs:

& opcratio‘52 focefes hoiestSictS perueaiSeric nočtueffufam ipfis hoibbus umi agtaž
Hiu muriu:qu< illo^tum pharetasttu arcusrtu fcutopt.  habcas abederunUca ut polka Muces in
dic hoftes artnis exuti fuga fecerit multis ann{f<s*Eoqj utic uk rex i templo V ukani ia fcuta
pideus ftat mants raurem tenes:atqi haecpteteras dicesun me qs intuenspius efto.Ad
ivacuftj narratiohis locu Si acgvpni Si laecrdotes referebat demoftrantes a pr.mo rege
ad uulcaifacerdote hucqui poftremusregnauit pgeies hoium fuiHe tmetas ! quadra/
gin ta unargs totide interea pobfiees tot;dec| reges tercctatae pgenies ide quod decemi
lia anno^e pollec.Ni tres u>roi 5 t pgenies centu amufunt.Ex qbus una & quadragita q
sreliquxfunt ultra trecetas funt anni msiietrecenti q;iragita,ita mtra decem milia trecen
£ofqi Si quadraginta annos negabat ullumcfcu forma humana extitiffe:ac:n« in rcgtba
igdem seaypti:qui aut priustaut pofterius extitcrint:aliqd tale dicfcban t fuiflerfed mua

turno ea qux e fl uk ipfis pueniut:no ca quse cirea morbosiaut qusc areamortes cueni
tmt,  Atlante haecatsu fermonuferiptotem apud thebas originegeneris fujreccnfem Hccat X'
te  a c pgetter cs familiae fuat t  epetente ad fextudccitnu deti facerdotes iouis tale qddi fc us
cerat;& mshi n reeefenti brigmEfamili* tnex irrodučte \  quodda grade cocnaculu enu
imerado demeflrabat tore ligno coloffos quod dixi.rbi naqj ftabatpotifjceslub imagi/
aic uitXiquaqft|uixerar.Enumerates tta^facerdctes oftedebant mihi unuque<5 coru
ee filiu prcxime defunčbi faccrdotisrimagks ec$i fingula gradatf percefedotdoneč ces
€xpofueruttatc^hxcatxo oriatneTua recenfenti;6i ad fextudecimurn deum referettcc
currcbate diuerfo progenie rcccnfcntesi&č m enumentione n o admi.tetes id quod ab
■žilo cliceretur bolem progeneran edeo.Oceurrebatautem in repetendaprogenieboe
en modam e^dicerent unicuit|eolo0b^ fuiffe piromin ex piremi genitutdcnec treccn Pifromis
«osquadragiutaquinepeomemorarent.Piromlaffiduc ; expirofniprocreatuni:nonre/

, ferentesad deu tllos aut ad heroa,Efl aut piromisVrscalingua expofitum

sdeH: hončftus $£ bonus,Eosita^quo^imagines erant demonftrabanftales očs exti
dflerfed multum a diis diflantesptiores rame his uiris fuiffedeos in aegipto principes
itna c um hominibi habttantes; Sl  eojg femper unu extitiffe dcmlatorem:5i polk emu
illic regnaffe oni ofirisfiliu:quž grzci apollinem nominant, Hune poftquam extinxit p. 4

x  . ^pantAtpr- .

apud azgtpdospan uetuffiffimus eft etiam excčbodiis:qui primi dicutur.HercuIesex rj- %.
hisquiduodecim.Dionifius ! exhisquitertiiuocantuf ab illisduodedm procreatbAb 1 ° n ” 1
liereuleautem quantum annorum ad amafim regem effe ipfiaegipttiaiuntifuperius a li j

tmpatefa&um efl. Apane uero plusannoru effedicitiminimuiterhos adionifio;qq p CfCU CS
abhocad amafim regem qiimdea'm ! milia annorum fupputantur.Et bare egiptii|j co A an  »
pertis affeuerandfecjjjfeireaffidue fupputadoifemperc^ annos deferibedodgitur a Dio Am ,

nif/oqujde;qutexSemelec3dmigenitusferturadmeaaetatefuntannifermemilIe fex

centi,Abhercule ucroaleumensfibo fermenogenfitA paneautepenelopes, Exhac ?, em  -
enim Si  mercurio pan genitus dicitur a gr*cis minus anno|ž efl::q a bello trciao očbin * ,US
^enti krc  ad me anni.Vtrum boru m probabilius fibi uidetur co  quifq utaf lieet.M ihi

LIBER SECVNDVS

Hercules atde his recepta opinio pbatur.Na fi & ifti i grada cu celebres fuiffefcfu f< rnifTčt buč
Ean admodu Hercules ex Amphitryoegeitus:diQyfius ex Semelei&pan cx pcnclope natus
. dixiHetaliqs & Ho s alios habere iilc^deorum nola:q pritisniti fuetant.Nuncgr£ci
U.'onyla aiunt dionyfiu ftathnedicuabioueiufutu \  femorc:prota£uqt \  nyfam:qu£eflfupaepy
ortus ptuaethiopia. Depanenehntqdequoddieatubmaapatmfit educatus5ExquoGtmi
r a  hi manifeftu gracos audiuiffe pofterius ho^ čj aliOBi dec & noia:& ex eo t£e  illc^ pge

urbs nies receruilTetquo^mueosaudierat:at<fhascqdeaEgyptiiaiut.Q_uacuerocaeterfho

Aegypti mineš cu aegiptiis cofencietes meorac \  hac regioe fuifie geftaihatc ia explicabo aliqd et
partcs.XH hisquaj ego uidi coferetibus.Poftuulcadacerdote regčfuuxgyptii Iibertatem adepti
duoderi f/bi reges C .Nullo eni temporis mometo poterar fine rege uiuere 3 deligut i
totide partes oem aegyptu diftiguetes. Iftiiunčtislter fe affinitatiba regnabat paftio i
b? initisme mutuo auferre imperiu tonareturme uc quis plus alio qppia optinere qus
rerettfed ut dlet inter fe q amiciffjmLAtij ea de ca has paftiones arčias; accuratafcp ini
. erut:<jeiskerinitiafimulatqnyranides iuaferunt refpafufueratgintemplouuleani
Labyrm a:ieaphiaIalibafl^tieuiotiusa£gyptiregnopotitu^.Vb! 0 !afacraexecutifuntplac!fue
thus eis aiiquod rdinquere fui coe monumcntu:ex ecqj plači to fecerut labyrintbu paulofu
praflagnumyrios maximeurbe uerfusquae diciturcrocod5loru;quecgoafpexifama
maiore.Siquis eni ex graco^ narratione muros & operiš fpecie ratšocinef' minus co/
cipiet q prolabore &fuptu huius labyrithi. T ametfi & cphefi templu e memoratu di-
I , . in farno tnpyram:deseraradnarradumtrjaiores;quaijtfingu!aemukisacitta

Labyrin gnss operib>gratcisa:qparadasfut. SedeasquoqiiabytiiitHus antccdliuEteni duede
thi litua ci eius aulas fut tedo opertaetportis oppofitis altrifecusded ad apuilone cociguse totide
adaufu~uuergcteseodecxtrinfecusrnurc praclufhe.Bifariai eofuntdomiciliajuriafub
terranqa:altera fupenora iilis impofiita:utraq! numero tria milia quigenta,Q^uo^ eaq
dem quae fuperiorafu!: ipG uidimus;& quae afpeximus enarraus,Subterranca uero au
ditu didiamus.Na^pofjti aegyptioi}i nolebat uilo pačto illa mojfl:iarr:^»clicerent j!I/c  fc^
pulera ede tu eoijt regnu-m quradif>candi labyrinthi fuere aučlore$:tu faero^ crocodu
lo^:. ita deiafenocib^Kflificiisfandceoankareferimus.Superiora ipfiafpexitriUsHu
naanis operib? maiora.Nam egrellus per tedai& regrdTus per aulas diuctfilTimi ifirsi
ta me admiratione afficiebat.Ex aula t  coclauia trafitunex codauibus in cubicu!a:e cw
biculis in folaria alia:e conclauibus in alias aulas.H oj^  olum lacunar quemadmodu pa/
rietes lapideu e fculptilibus pafim figuris ornatu, Singulae aulae maxima ex parre dige
Ido lapide albi columnarum ambitu redimštae. Angulo quo finiturlabyrintus adheret
pyr3misquadragintapafluuiin quagrandia funt lfculpta animaliatad quaircrfub ter
Mynos rafit. Etcumtališ fic!abynthus:tnftagnumyrios:adquam labyrinthus xSificMvse
ftagnum plus praebet admirationis.Cuius in circuiru menfuratriu miliurn &  fexeeferum ftadio

mmeftfchenoiyfexaginca:qu£t3uidelicetipEus£gyptiadmaremenfntaefi.iacc^aut

ftagnulogofituaquiionem uetfusauftru^.AltitudineubieiusprofundifTimurr! e qn

quagintapafTuum.Q uodautcm manu fačlafitac deprefiajindicat quod I eius ferme
tnedio fhnt duae pyramides quinqaginta paffus ab aqua extantes:altero tanto aedificii

aquistečto.Super quai^utraq3japideuseftco!offusmfo!iofedcns.inj piramidesfunt

a  čentum pafTuu,Centu at iufti pafiusfunt ftadium unum fexiugeru,Paffus inqua tne

snne ura ^ urc  f cx  p JUC  q uatuor  cubitorurmpedes aute cjtuor palmorum cubiti uero fex pa i

nio^t. Aqua flagni natiua nou e utpote folo il!o admcdutn arido:fed e nilo dcriuatn:. ex

EVTERPE

XXXIII

menfihiis I Ragnu flues.Totide rctro I  nilu refluef iliifqr fex mefibagbus efluit auges
regiu fifcu talctis argeti finguiis i fingulos dies guern  pifciu cu lfluit uiglti mnis.Hoc
Ragnu dieebat indigense euader i fy rti aphrica: pforato fub terra meatu 1  mcditerraca
heipera ucrfus fccfm mote mephi iminete. Veig cuhumu elacu egefta nufq uiderem Cubiti
C Hocn.mihiidagat curaeerat Dpco&abar pxios accoia^ubi na eethumus ilŽmc dc mcnfura
fofla. lili dicere fuiRe deportata facilc id mihi pfuadetes:uippeg fimile qdda fačtu hicfaifae
ee apd ninu urbe aifyrioijj auditu cognouera.Siqde furcs qdamagna ui pecuiaefarda
napali:g nini rex erat \  thefauris fubterrads abftrufa copilar cu coRituiRent a fuis doi'
bus fodere exorfi funt:dimefi uiafub tetta ad regias sedesieacp humu e cuniculis effpf
fam ubi nox adcratiflume tygtkq ninu ^terfluit exportabat;doccid qd optabat pfe
cere,Eo de mo audiui m segypto hdc aiteri fuiRe fačta lacuna:practer<| q? n nočtu hza
fed interdiu eRfačla, Aegyptios,n,humu q effodiebantin nilum extuliRe;q ille aeccp
ta diRiparet.Et hic quide lacus ita fert fuifle depreRus.Duodecimat reges cum iufte
degerentaac Rato tpe in tempio V u!caifacrificaflent;8i ultimo die fefto libaturi eent:
porrexit eispotifcx  aureas phia!as:quibus libare cofue uerat:aberrai/numero duode/
cim uidelicet uiris undecim phialasdbipfamietichus quipoRreus eory Rabat cum no Pfamie
heret phiala detračH fibi £reagalea renuit;hbauitc|.Ferebat at & catteri omnes reges thicus
&tunc quoqj geRabant galeas.Nee dolo malo pfammietichusgaleam tenuit.Caeteri
tn id cofuko fačlum eRe a pfammieticho exiRimantes:& in.memoria redeuntes ora//
culum ipfis eflfe redditum:qui aerea \  phialalibaRet eum folum rege a:gypti futuijt n
cenfuerunt 3equum effepfamietichu morte mulftaripoRq rimando copcrcrunt’no
id illum fec/Re induRria:fed maxima potentiae fuaepte exutum in plauRria relegandu
neillinc egreRus caeterac$gyptofe imifceret*Hunc pfamictichum cu Sabacum ajthi'
ope quipatre eius Necointcremerat;fugiRet in fyria poR habitu ethiopis ex lfomnii
uifioc reducerunt hi segiptii quifuntctribufaitana. Dein cum regnaret una s  cum un/
dccim regibuSjCotigit ei  ut fugeret iteiy p pter galea in paludes .Igit intelligens q ig no/
miniofe traftatusab illis eetjRatuit ultum irequiipfum perfecuti fuiRent.Sed cxora/
culo Latonac«*quodin urbe bub apudsegyptios ueradRimum eR:adqčP ipfe miferat? Latonae
redditum eR refponfum affutura ultionem ei e mari uiris aereis cxiftentibus, Q^uod 0 ra C uIi3
refponfum eimagnaincredulitateeffudituirošsereosforeauxiliarios:Non Iogo tpc g utls
interiečto  iones qu.ofda &  cares praedandi gra nauigantes neccefliitas copluit appjicar ur | ;)S
ad acgiprum.hf cuminterratn exifTent ferro armati:segiptio^ quidam nuncium fert [ oncs
pfamiethicoad pafudes,6JquianunquiderataIiquosaerearmatosait egreRosema/ C ares
ri aer eos uiros capeRria popularidlle agnofcens oraculum cffe  pfečtum amicitia cu io/
nibus caribus facitteofc^ magnis pollicitationibus hortaf" ad fecum manedum.Vbi
pfuafit ita demum una cum his egipdis  qui fecum fentiebantt cumtj auxiliariis reges
fuRuiic.Omn ipotitus xgipto fecit \  mephitum Vulcano ueRibuJa aduetum auRijt
gentiauum e regioe ueRibulo^ aulam Api;in qua cum apparuit Apis cducar" undicp
columnis cinftamjacfiguris refertam:in qua aulaloca Rantcoluninai^coloffi: duode
num cubito^,A pisat grseca lingua Epaphus e,His ionibus caribufq?:quibus fuerant ^ pi * s
ufus adiutoribus pfammiethkus cledit ad^habitandu pofitam altrinfccus prasdia nilo e paphus
naedio diremptatquibus notne impofitum eR caRra.Et cu hatc eis loca dedit: tu uero
c^tera q fuer at pollicitus repntauit:pueros quinetiam egiptios comifitlingua grae

caimbaendos:a c]buslinguagručam edočlis oriundi qui nune in egipto interpretes

LIBER SECVNDVS

Bubaftjf funt.Incoluerut at iones 5T carcs diu hcec taca cotra marea]iqtulufupraurbem buba
fti ad hoftiu nili:qd dicit pelufiacu fica, V n poftea Amafjs rex mephi trii talit I fui t u
telaaduetfus a:giptios*Poft fedes ab iftis \  egipto coliocatas ita gr xci  cuillis ita comcr
ciu habuerut:5i nos res i egyptogeftas a pfamieticho regecxorfi & d deiceps extitc/

rutoiafmeabiguitatcnotahemu^Hi.n.primiegtptugdiuerfadiauscentkoluerut

Atq) un demigrarutillic bi  ueftigia naualiu bi  domove tudera admea ufqj setatc onde*
bantbAtcjj huc qde i modu pfamietichus egiptopoiims e.De oraculo at qdei «eaipto
^ cu feci multa uer.ba:tufacia dc re memoratu digna,Eft,n.oraculu haciaUpto teplu
Latox tc Latonae pofitu i magna urbetcui nome e:ut fupius a^e dičtu e buto contra oftiu nili*
plum qdfebenyticuappellatafupioriptemarisflumefubeutibus.Inhac urbetempla funt
Butos Apollis Dianseqj;3č \  quo reddunt oracula Latonse grade illud &i  porticu hnsdecč paf
urbs fibusfublim5.Vbiqd mihi ex his q iapto erat maxio oraculo fueritrefera.Eftinhcc
plao.Latonac delub^ ex uno fa&u lapideteuius pietes ceqli celfitudine ad logitudine q,
dragenu cubitopcuius laamari ptefto impofitus e aliuslapis qttuor cubito^p oras
craffjtudinisdtalfco^ čfcirca teplu hoefutin ppatulopofitoijt admirabiliffimu apud
Echemis me fuitiddelub^Secundo locoifula:q uocatechemis \  lacupfundoac fpatiofofitap
infula ter teplum qd’ \  buti eft:qinfula ab aegiptiis fert tnare.Ego tn eanecp innate uidi; neqj

fc mouente:& hcc audire admiratus fum;fi u e$i  eft infula natare poffc.ln hsecigit tem
Apollinif plum Apolli»iseft:& arae trifan'aeexrru&£;&palrna;.frequentes,cnat£e,Aiia:q3ptifru
templu čtifersetparti fteriles arbores.Cur autea innatans fitthanc egyptii ratione reddunt j
Latonaqexodonumibus qua»primaextiterunt unum e;cum in urbebuti ubi boe
ApoIIo eius oraculum eft habitaret; Apollineab ifide fibi edmendatu occultauit I hadfula no
Diana duminnatantiacfofpitereddidit:quot|5eTyphonoiaindagasutOfirisfiliuminuei>
Latona reta lueniftet.Na Apolline bi  Diana aiunt Dionyfri bi  Ifiedis filios cfTe;Latonam uero
Orus nutrice ho^:aelibcrafice ,bi  Apollo qdem aegyptiace Orus dicitunCeresat If/s Dia>

Ceres na uero Bubaftis, Atq? hinefolu no aliunde Aefchilus Euphraoris filius rapuit:q  f du

Kis  co utfolus oium qui poetaedicunt f ecerit Diana Cereris fiiia.Ob bocigitinfuIam"red

Bubaftif ditaefTe natate;baecfllificaiunt.Pfamietihusin tegiptoquattuor bi  quinquagintare^
pfammie gnauit anncs;per quo^ undetrigita magnafyriae urbe obfides oppugnauit doneč ex
rhicus pugnauit.Haec efl a 2 otus:qua: diutiff/ma iter oes  urbes dutaxat quas nouimusfufti

Azotus nuit obfidione.Pfamictichi filius:qui regnu segypti fufcepti extitit Necos Idem fofla
Necus adrubrumareferete primus aggreffus e(l;q Darius perfesfcdoloco deprefTir.Longb
rex tudinisquideqttuor die^nauigationis:latitudinisutpereamdue poflent fimul agi
triremes. Aqua quaein hanc e nilo deducitur paulofupra bubafbs urbem iuxta cppi/
Patumo dumarabikpatumon deducitur euadens in marerubrum« Initiumfocbendi fum/*
Rubru ptum efl a planicie egipti arabia uerfus:Nam quae fupra planicič funt contines prope
marc memphim occupat monstin quolapidicinae funt.Itaqi ad huius tnentis una dučfo eft
foffa uerfus hefperum bi  aurora logo tračlu:6i deindepertingens diucrtio montis te
nus;qucddiuortiumad meridie:3t uentum auft^ fert in fmu arabku: q breuiffimus
Cafius tračtus bi  maxie copendariuseft e marifeptetrionali afccnfus ad auftrale quod »de ru
mons brumuocaturamotecafio:quisegyptumfyriai®difterminat,Hincftadiamilleruntin
arabiiim finum.Et hac quide breuiSimum eft, V erum foiTa multo longtor fcil icct  c[/
to eft confragofior Tn q fodienda fub rege n eco centum uigintimiliaaegyptiorum pč/
tieruc.Inqicius medlo opere Necus deftitit;hociterpellatus oraculo eum id opus bar

:?*«w

j : S,tlt «rn ct

.  n|| '°Juttj.
7^'čofjt,

M l' ,ci *gipt0
■'*?p0 tčplu

-«Wm p u funt

V^pr

dJo g'tudine 5 ,
l!  oras
Mffimu apud

tč uidi:

c negi

naccigit tem

iiiCGpnfru

rcddunt cp
uti ubi boe
iW\(ula no
.Mumrnuev
.atonam ueto
res at lfisDia>

;r3puit:q Idi'

it mfulam red

nquagii\tate'

iiuit doneč ex
nounnusfufti

os Idcm foffa

rprcffit-Longi'

>fm iuXO c PF

***£?$

l5Un aduftaelt

^rnotnontjste

3*2

„mi i<

EVTERPE XXX1III

baropra£munire,Aegiptii barbarosočsuocat:qn rpfo^lingua Ioquunt\ Supfcdens Barbari
itaq a facienda foffa neccs ad miiitu copias fe coucrut: aiq? ad daftesej parci in mari qui
feptentrioaii:ptim in fmu arabico ad rub^ mare fut edificats:quaiy adnuc ueftigia na
ualium ondunt.Etclafibus quide necos du opus fuit effe ufus.T erreftti ar acie cogref
fus cum fyris magdolo uičtoria po:itus e:Si poft jšiium Cadyti m 3 gna fyriae urba in Magda
ueftitu at curiofus cu fuitTetlilu Apoilinidicatu ad brachidas milcfioijj mifiuHic perfe Jus
ftis dece & fepte lperiffuiams deceilit tradito impio pfami filio fuo.Eoapd 1  £egyptum Cadit/s
regnatc nutii helioi^ dimittebataadaces a fe f olympia iuftiffimu ac maximuiter mor urbs
tales ppofitum ee certame raci ne segyptios quidehominumfapietiffimos aligd uitra Pfammif
haec eč inučturosrlfti ubi in aegiptu puenerut:eaq 3  expofuerut quoiji gfa uenerant:rex rex
couocat ex aegiptiis eos qfapienffimi haberent.Q^ui cu coueniffeu& heiios audsffent Elii
oiacomemorantes:qpar eratab eis fierim edcdocertaminej&feueiffedieetes fcifcita
tu nuqd pofTet sgiptn repire iuftius habito inter fe cofilio iterogat heiios nunqd apc£
cos certaret c/ues: Si  illis refpodentibafine diferimine &č (uepi U  caetero^j grarco^e cui'
cunqi uolenti certarefas ee;atqui inquiut illos cu tale certame pponiit ab omni iurc ex
cedere.Nuilo etenim pačto poffe fieri qn cociuipugnati ciues faueret facietes iniuria
hofpitijfed fi uellentiuftum proponere certamemž fi eius gfa ueniffent in atgiptum
Iubent hofpitibus ponere certamen nullo helioiji certare permiffo. Hsc asgtpt« heliis
fubiecerunt;Pfami$ cum fex omnino regnaffet anos in segipto fačta in schiopia expc
ditioe mox uita defundus erCuius regnu Apries filius accepit:qui fedm pfamietichu Apries J
jjauutn fuum f ortunatiffimus extitit omm ad ea State regnu qnq* dC  uigmti dnatus rex
annos. Q_uod intra tepus & bellum Sidoiintulit:&cuTyropugnanaualidimicauit,
Sedcutncalamitas eu manereucotigit ob ea caufam q ego pluribus dumres punicas
exequar expona paucis cotentus impraefentia^.Cu aduerfus cirenatos apries exercitu
miflb m igna clade accepiffet:Id ei imputantes aegiptii rebellauerunt opinati fe ab illo \
aptam pniciem fui/Te dimiffbs; V t his iternitioe deletistipfe caeteris segiptiis impitaret
fecurius.H^c perq grauiter ferentes tum ii qui redieruntjtutn eo^i qui interierat ami
ci ingenue defduerunt.Id ibircfciuic apries mietk ad eos uerbis fedandos amafim: qui Amafis^
cum pueniffet reprehend-fcp diffuaderet ne taliafaceret.quidam xgiptio§č ei a tergo
ftasgalea circundat:eaqjcircudata inquitfe illa ob regnum impofuiflTe.Ne^ hocquod
fiebac eo inuito fiebat ut oftendebat.Nafimulatcj ab his qui defciuerat aegiptiis deda
ratusefi:rexfereappabatta<|aduerrus Aprie mortuus;Hiscognitif Apries mittit ad
amafim ex  his quifecum eranf aegiptiisfpečlatum quenda hominenomine petaber/
mčiuflu ut ad fe uiuu amafimpduceret.Hic ubi puenitjAmafimadfeuocat Amafisc Petabcr>
Sedebat at in acquo ad fuos cohortados infoleter 3  ftolide iubet' uiciffim hunc ad fe mes
adducere Aprier&cumpetabermes eum rogaret utrege adiret:accitus refpodit feiam
dudum dare opera ut id agerennec defeipfo apriem effe quefti u^:fc,n.ili praefto futu/
tum:^ alios adduftu^.Petarbames no ignarus^pofitiilliusjtu ex oratioe tum ex ap/
paratioe q uidebattftatuit fus diligetis effe q celerrime rege re^:quse agerentur facer
cer tiore:Huic redcunti ^ A mafim n aducerct nullo uerbo edito apries it a pcitus pTX'
cidi aures iuffit nafumi|,Id intuetes esteri sgiptri:qui cueo hačtenus fenferat uirum
inter eos pbatiflimumnta foede indignecjajffečfumtnetantifper quidediff erentes ad
esteros trafcunfefe<| Amafitradunt«Hisquoqjauditisapriesarmatis 3 UX liariisC Ha
bebat autem auxiliariorum circa fcx ex ionibus & caribus ttigintamilia 3  in aegyptios

c ii

LIBEFL

SECVNDVS

Aegyp pcehommgenera:quo^aliifutfacerdotes:aliiquipugnatoresappdlant;aliibouupa,

tiorum ilores;aliifubuld;alu inftitorestalii interpretestaiii gubernatores nauajes.Tot futseou
gencra ptioiji genera afuo quo<j artificio appeilataifed pugnatores uocat calafiries:& hermo

calafiries thy bies.Q_ui ha^ regionufunt.Na i regioes difhda e ois egiptus,Hermothyjbioijt
Hermo/ qde hacfunt plagac bufjritana;faitana;chen.iitana:papremetana:infula pfopiris:^ uoca
thybks tur natho;exdimsdiaptc,Exhistradibahermothybies cu plurimicentuac fexaginta
Profcpi' miiia funt:quo£! neo quippia opificii quaeilu arii didiciufed ocs rei militari uacac.Caia
tis infula fjriu ha: alias plagajfunt thebana;bubaftiana:aphthitana: tanitana; medcfia; febenni/
Natho tanatachribitanaipharbactitanaithmuitana chuphitana anifia miecphontana.Hsec tri

bus infula incolit ex aduerfo bubaftis urbis.Hatrib? calafirium duqucad poffutplu/
rimi cogunt.Duceta qnquagk3 miiia u:roijtfunt:qbus ncc ipfis liccc ulli artificio epa
darededfolum ref mUitari filio difcete a pre.Hoc ab aegiptiis ne mutuati fint gra:ci no
poOfum ( p certo&iiudicare:cum uidea & apd fcyus pfafqtt&: Iydos.Denicj? apc? oes ferc
Artifices barbaros haberipignobiiiotibociuibreos^artifkiadifcunteo^cpliberos.Generofio
ignobilef res at eosq a mauariis opibus abftineat:pfertim qui cefTent ob beliu.Hoc itaq» cu cz>
funt terigraeddidicerutfum jScipuclaccdaemoii ,Corinthiiquocs '•ninimifaciuntopifices,
Opifices Hisfolissegiptioiji pterfaccrdotes hoc’eximii honoris habfctunutfinguloijt duodedm
irilesfucj agrifuntcgregiiatqnniunesfinguliagricentucubitoi}ta:giptioig quoquouerfus. Ac
Cubitus gyptius at cubitus famio par efl.Haec tn uniuerfe^ peculiaria funt:quibus p uices i  or
»Cgiptius be fruebicur:5č nunq ide calafiriu mili eni: & hermothybiu circa rege fungebaturan /
nuo fatellitu munedlltis |5tcr praedia dabatur utri tim haec aha panis tofli podo quinae
mnaecai-nisbabulaebinae;binifextariiquaterni,HaecatTiclue fateilitibapbebanturVbi
igitur c diuerfo uenietes apries cu auxiliariis:5£ amafis cu uniuerfis zgiptiis i  ur be  mo
Apriefca rnephimpuenere:coceffifunt.Etpegriniquideegregfepugnauerut;tnq' erat mako
ptus ‘ inferiores numero.fugati funt.Fcrtur apries ea fuiffepfuafioejutnulius necpdeoi^ ne

cp hoium poffetfibi adisnereregnu;AdeouidcbatnrfibiiliuclflabihfifcEttn tuc egref
fus plio f ugatus efttuiuuftp captus & ad urbe fai duelu s id  aedes q  ipfius anea fuiffet;
tuc at amafis regia:lbiq qdiu in regia pafcebatureu amafis hoefte afferuauit.Tande v
cufantibaaegiptiis no iufteagereq'fuu čč ipfoiginimiciffiniualeret.Itaillisaprie tradi/
Saitani dit.Bumiftiubiftraguiauer paternisin monum;t:s fepe!ierut;q funt in teplo Miner
teges uaepxtecoenacu!u adleua manuitrads.Na faitai cudos q tribuies eoiy fuer regeslrra

teplu fepeliemnt.Eteni amafis monumetu exalterapte cenacuii e;q illd apniš eiuf^
;pgenitoijt In ciufds tepli aula hocquocp e lges cubicululapideum tu colunis excultu:

Palmapzarboresimitatib^tumaliofumptu.Intraidcubiculugeinipcfles ftat iquiba

urna e.Sutet fepulera cuius notne fi nucupauero hac \  re haud fade fecero. A pd fain in
Obeli - - " - ----- - •

ranmignitudie Cutmihiuidetur Dqtaidelo:qdicittrochoides,i.rot2' pecie.ln hoc

lacu imagies fuo^e qf^ effiečtuu nedu faciunt:q uocat aegyptii myfteria De quib? cu

EVTERPE

XXXV

gfcas fccias ibueruut.Sed dcinde ofpeloponefo a doribus eieda fedibo fuif ritus initia
dl  aboiitus cfk;a folis arcadibus;q apeloponefibus neiedifunded reiida coferuatus«

Apcie exrindo regnauit amafis ctnbufaitana:& urbccui nemeeftfiuph,Euker ini Amafis
tia aegyptii cotenereinec umus fanc mometi duceretut q?pla:beius fuifietmecifigni fai rex
liaorcus.Sedhos amafis adfefolerua noafperitatepduxit;Eraceicu alia boa infinita Siuph
tu uero peluis aureann q ta ipfae qoes couiuaefemp pedes ablucbanhac ille cofrigit;cx urbs
caq» ekmois ftatuarii facic bi  i appofitiilimo urbis loco ftatuit atgiptiifimulacru adue
tesmagnopeuenerari. id amafis iieriepopulariboedodusjcouocatissegiptiis apit ex
iila pelui in q primo žcgiptii euomere immingereq« bi  in qua pedes abluere cofueffent
fadum eefimu!ac^:qd tuc ra čope uenerarent:Itaqife aiebat pinde ateppeluim effe fa/
du;qfianhacfuiilec pžaebeius ipntia^ tn eetrex:eoq*iubereutfibi honor heretatcji re
ueretia.Huc I moduad fe rraduxitaegiptios:itaut aequu ceferet ei feruire.Idehoc ufus
e in reba agedis i ftituto ad aurora ufqi du refertu ef oipaccurate negocia q expediebat
agebac,Deinpotabat;&icercopotoresiocabatmorioneagesac fcurra. C^uiboreba
cffenfi al d  taiibus eu uerbis caftigabat.Rcx dicetes n e dignitate tuadegis:q ad tanta
te dimittis neqtiaiNa deberes augufto i folio fedes augufte kerdiu res admilirareJta
bi  aegiprii cognofceret a magnofibiuiro |5fideri:8č tu meiius audiresiNuc haudqq fa/ .
cis e regia dignitate.His illetndit. Arcus ab his quopz funtcu e opus inteditecs fi ieper Arcus co
f teti fine ruptu irimec po (Te eis ilios cu idigeat uti:ita bi  hois inftituru fi ailiduo Iabora paratio
reftudioineculjapteadlufufibiidulgcr uelifcforeutpedetentimaut mete captus fit Lufufne
autmebris,Q^(f egointeiliges utricpreitPs ipertio-Haecamafisaidsrndit.Etenifert* ceflarius
amafis cu puatus foret fuiffe potadi iocadicpcudicacitate fbudiofus;^ uir ne uticj rei^ eft
agedaij2anxius;3Jquotieseupotateacfeobledate necefTaria defecifferifolitus circu/ Amafis
eudo furari 8i  cu repofcerec'abhis<qdjcereteumipfoijzherepecunia:ac negaretaddu mors
ci ad oracuiuqd'cuncp eo in loco eratt& frequeter ab oraculis couidus:frequeterabfo Amafis i
lutus. Atpoflčj affecutus e regnuiftaegir.Q uicucpdiieufurtiabfolueratiho^tepla deos
neqj curae habuiuneqi ulla read ftabilimetu doauiunecp adies facrificauit taq nihil me
rereturq>redderetfalfarefponfa.Q^uiat eupnunciaueratfure;hos tanej ucredeos: Miner/
necmedaciareddetes oracula maxie coluit.čterea ifai ueftibulu.Mineruae fecit opus uae uefti/
admiradu Sdogefupans caetera;tufublimitate:tumagnitudie.Tataeuaftitaslapjdu bulum
atqifubftrudioumjquinetiaingetes eolloflfos bi  imanesandrofphingas ibidepofuit
Alia quoqi faxa pgradia in apparatu coportauit duda ptim bi  Iapidicinis q iuxta me/
phim funtiprim utiq? q maieris moliš erat ex urbe elephatina:quaefai diftat vigkidie /
rum nauigatioe, Ad haecq>n minimefed maxime oium admiror attulit acdifidu exfo
lido faxo ab urbe elepbatinaiin quo aflferedo trieniu cofumpferunt duo milia deledo
rumuiro^.^oes eratgubernatores.Eius tedu extrinfecus e unius bi  uiginti cub/to^
logitudo qcuordecim latitudojodo fublimitas.Haec e dimefio extcrior tedi ex uno la
pidedntrorfum tn duo de uiginti & amplius cubito^elogitudo:qnqifublimitas. Do
inus h xc  ad ingreffu tepli čollocata e,Na ob id aiut in teplu n fuiffe pertrada ^ tedo
aduerfo cufufpira ffet eius uehedi architedus utpote ptefus diutino tpe opere ea d re

terea opibus ob magnitudine fpedaculo dignis cu alia tepla ifigniatum i mephi teplu Vulcani
Vulcani colo (To fupino ante illud pofito logitudinis qntj bi  feptuaginta pedu. Sup<j colofus

e i n

LIBER. SECVNDVS

ide pauimetu geminicoloSTi flrac ex aethiopico lapide uicenupedum magnitudis hnc
Si  hic iiii magno aGuftetes.Culus iftar e aiter i fai lapideus eo de habitu laces.iiiud e tia
Aegvpti qd m siaephi c teplu iges & fpcčtatudjgmffimuaiunc Amafitn asdificalTe.Sub A mafi
ur bes rege dicitur egipcus f mile maxie beata i bis č| regioi ud ex fiuie ud hoi bus ex rt gioe p

quoc ueniuaSč urbesej icolerent tuc fuiffe nueroiilic ujgiti ttnlia, Amafis qucqj excitmq ie,

V;luendi ge hac apd aegiptios codiditmt fmguli eoig quot annis ap<J puincia^ ^fides demoitra
rano rentuiiuiueret,Etqauthocn facereaaucnodemoflraretfelegitimeuiuere;is merte

Solonis afficeret.Q^ualegeSoIonab3egiptiismutuatus;athcniefib5tuiit;(|illi^ritcaftillima

lex affidue ufurpat. Amafis quoniagraeco^ erat ftudiofus cu alia I qucfda grsecos ofFiaa

Naucra" cotulititu his qi acgiptucocederet:dedit facultate nauerate urbeicoledi.O uiuero eo
tis urbs ru nollet iiiic habitare;fed nauigado negociari fedt ptate certis \  locis aras & phana ex/
Chius truedi« Adco maximu eojje phanu atqj celeberrimu uocat grecu.Ciuitates atq coiter
Tbeus extruxerut fut ionu quide;chiusuheus;phcceaidazoenac.l3o^ atrhodus;enidus, ha/
Phoecia Iiarnafus:fafclis, Aeolojeuero una mitilcne*Hafg ciuitatuhocphanue:8čabhisj5fedti
Oazo* emporii nudina^: fiue mercati pbent.Caereraj ciuitatcsicj cofortes huius rei fut n rei ad
tuenae ipfos ptineds coiortefut.Separau tn aedif:icaueruca:ginetžeqde louis Sami at iunois;

Dorum. Milefii uero Apollinis phanu.Na uetus emphorm erat fola naueratist^ter hocin a:gy
urbs pto alid* nullu. Q^d fi qs in aiid aliq<J nili hoftiu apliemiTenhis neceile hebat deierare fe

Rhoduf ueiffe inuitumidato q? iureiurado eade naui ad canobicum nauigare:&fi id minus p eo
Cnidus trarios uetos poffet onera fluuialibus nauigiis circumagere luftrido delta doneč puei
Halicar/ ret nauerate, Ita naueratis inhonorefuerat lauerocumaphičtyoes teplum qi3 nune
nafus delphss e;qa illud prius fua fpote deflagrauerat treceds taletis coftruendum locaffenr:

Phafelts De!phi,quos c[rfa pars fumptus cotingebatcircaciuitates uagi cum a!iunde;tum uero
mvtilene no minimu ex a*gypto ret ulerunt.Na amabs quide eis milic.taleta alumnis.Grajciat q
Delphi/ aegiptum icoiebat uicenas mnas donauerunt.Cum cyreneis quoq? amafisamicitia fo.
cum cietateqi iniitdta ut tllinc uxore ct putaret fjbi eflfe ducenda.Siuc focmina: gr xcx  amor

templu captus;fiuealiasobbeniuolentiacyrena£oijeuxoreqduxittAliiuoluntfiliafuiireBatti
Battus fjiii Arcefiiai; Alii Critobuliinter fuospopulares uirifpečteti noie Ladieen:cum qua du
Amafis in toro cubaret cocubere n poteratreum tn aliis mulieriba uteretur.ld cum diu fieret:
tixor A d ea amabs tu uero inqt uxor ueneficio me laefjfti.Ideocf nullo machinameto uales

Ladicc effugere:quo minus inter oes mulieres teterrima pereas morte.Ladice cum pnegado
V eneris nihilo placatiore r edder et. Amafimmouit intra fe Ven er i fi ea nofte feeu coiret ama fis.
ftatua C Hoc.n.fibi dle machinametum D ftatua cirenasfe illi miffura. Cocepto Hat im uoto
coiit cum ea amaris;acdeincepsquodes adireteum eacoibanacpoftmodumea perq
ualde dilexit: 6i  ladice uotum dea: pfoluit fačta ftatua cirenaf^miffa q ad meaufcp me/
moriam icolumis erat extra urbe cirenenfem pofita 4 hac Ladice Ca bifes pofieagaegip
topotifus efi::eognito qnameHetcireas iliefamremjTit.Donauititem amafis donaria
q mifitin gfaeciam.Cyrenas qdem (latua M inerux inaurata Si  fui imaginem pičlura
adubrata.Lindujat duo lapidea Min eruae fimulaera :Si  thoracem lineumfpeftaculo di
gnum.Samom uero Iunoni bifarias fui imagincs;quae magno \  templo eredraeerant
PoIycra> poli:ianuas ad meam ufep cetatcm-Sanum quidem propter hofpitium.quod inter ip
trs fum erat; 5^ Polycratem seacis filiu.Lidu atnuilDhofpitiigra;fed qa teplu qd lidj e. Mi
Cyprus n er ute ferutur extruxi^Te,Danai fiiiae;poft q agnitaefut cu fiiios aegipd cffugerat.Haec
capta donaria dedicauit amafis;primufqi mortaliu eyp^i cepit;tributariac| fecitprouinciam*

THALIA XXXVI

Herodoti Ha!ycarnafci HiftoriarumLiber Tcrtius; 3 qui infcribitur
* Thaha Laur entio Vallenfe interprete, _

t  Ducrfus hunc amafim Cambyfes cyri filius comparato cu ex aliis Cabi fes

abaipcrabanuim ex grecis ioniba aeolibufqi excrcitu;beiiu rncuit
Ob ha n c cam mififo m žegiptum legato.Cambifes pctiit ab amafi
a fiiiam:& pctiit confilio cuiufdam a:giptii:q amafi erat tfcnlus;q> fc

potiffimu ex oibus aegipti medicis Amafis ab uxore & libens ab '
flraxifTet a mandando in perfas quo tpe Cyrus ad amafim miferat
petini ocularium medicu oium q in aegipto effet ^ftantiflimu. b
id  infenfus Amafi aegyptius inftitit fuadere Cabyfi ut ab amafi fiiia peteretmt iile aut
mceroreafLceretur aata fiiiataut n dača Cabifi redderetur inuifus, Amafis ea needare
audebat ncc abnuere.Nam &C  cabifem intelligebatn habitupt illa uxorisloeo fed peli*

Css;& perfaptpotetia grauabat.Horrebatcp haec reputansitaiibifaciendu ftatuiuErat
Apniš fuperiorisregisfiiia note Nicetis unica domi rdičta grandis atcpfpeciofa.Hanc Nicetis
pueliaam/is ueft.tu pariter fiiauro cxornata pro fua in pfas dimit?inqua cupoffc aii pueiia
qcam tpsCambifcsfalutaiTet fiiia amafis appeilasiipfaad eure inquitrexignoras ab
Amafi eiufus:qui me ornatu coptam tranfmitcit trades tibip fua cu re uera fim apriis
fiija;queillednmfuucuxgiptiis rebellansinteremit.Hiefermoextititca;qcambifetti
Čiri uehemeter indignatu inducerel aduerfus aegiptu. Atqi ita quide memorant pfae,

Aegiptii at Cambifem fuum uendicacafTerentes ex hac Apriis fiiiaillu cffegenitum. Cabyfes
Cyrum.n.fuifTe qui ad Amafim miferitfuper fiiian Cambifem;qucd cudnt n rečle cur
dnt & fi cos hoc non latet.Na fi qui alii profečlo & aegiptii rečle norunt moreš perfa/ P cum
rum apudquos illui in {3mis nefas eft illegitimum optinereregnumfiaffitlcgitimuf
Preterea Caflandanes filius erat Cabifes Pharnafpe uiro Achatmenidc genitenmu
lierisaegiptiaeiSed aegiptii regefta tranfferuntfingentes fibicu Cirifamilia ltcrcede/
recognatione;& haec qdem ita fehabet.Catetpiilefermc mhi nonprobatunquodr Perfa^e
muiiere c|da perfide ad uxores Čiri introgreffam culiberos caffandanae afhftetes f or reges q
miacflaturacgregiacofp/caretunfupramoduadmirabundamagnistulifleillalaudi Caffaaa/
busiekpCa{Tandane:qCin'effet uxoritadixifTeMeqtaliu filio^fum mater Cyrus nes
coteptui het praepones qda ex ae?ypto ancilla uidclicet infenfa Ničeti ifta dixiffe;& ei
maximu natu filio^t cambifem fubieciffe.Ego uero tibi mater cu in uirile aetateadole
u rofuma aegiptireddaimai& imafuma,ldqi dinffecircitcrdecenatumannosadnii
rantibus mu!feribus;8č cu in uirfeado!euiffet 2 etate;& regnuobtiuifTet huiusreime
more aegipto belita intulifleiacccfht huc & aliud quidda ad hancfumendaexpeditio/
nem. Erat quidam auxiIiarioig Amafis noiePhanes genere halicarnafeus uir confilio
praeftansi&inrebeliicaftrcnuus.H/cPhanesnefcioqdamafifuccenfusnauigiopro Phanes
fugitexaegipto uclensicollccutionemuenireCambifiseum Amafis^interauxilia uir prx<^
resnoparui momentieffenquodc| de rebus aegipti no nihil copertiffimuhabereta ftans
fequi Idaruta adhibitadiligentia affequendi.ltacpad hoieminfequedum mittit cum
triremi eouu c bc^ fidiflimu.qui phanem aTecutus in lycia cepinfed no rettulit \  xoi
ptutnab jUo pruientiafuperatus.Na phanes mačlatis cuftodibus abiitin perfas. Ca
biiffemr^ molientem aduerfus aegipfu exp‘editionem:3f quo padlo car en tia aquis lo
ca tran r mštteret ambigentem adrinei<| cum alias Amafis rex expcfuit:tum uero qux
ad tranfmift endum pertinebatfuadens ad regem arabum mittere t orarumt fibi tutu
prxberct traf.tum.Hac enim dumtaxatparet ingrefTus in Xg'ptu,Na aphoCnice ufm

liber tertivs

Cadytis ad montes caditis;quae c urbs cc$i  affirio^jquinuc pakftini uocanturja cadyti C Vt
urbs mea fert opinio 3n trunore urb e <J (ardis e napota fcdm marc ufqi ad urbe icnvfij ara/

bicas ditois f, ab ur bc icnifo rurfus liriacae ufqj ad ]ocuferboniudis;iuxta que cafb mos
ptingit ad marc a ferbonitidis lacuji quo fe Tipho fertur occultaflejdeinceps ia attity
tus e.Hoc tn intercapedinis inter urbe icnifum;& mcntecafium ftlacumferboniti/
dis n exiguus tradus ejfeditineris inftar triu dieru uehetneter aridus.Ve^ qd pauci
cop.  qui in aegiptu nauigant nctu hntthccpergam dicere.Ex 01 ' graecia;& praeteria ex
phccnicc portatur in aegyptu bis quot annis uasfdile uiniplenu;& tn ibi nc unu qui
dem numero ut fic dica uas uinariu fidile afpici uacuu pr, Vbi na dicat aliquis bsec ua/
facofumuntur,Hocquoqj egodepromaProefcftiprouincia^neceffehntcxfua qf/
qrurbecolIigere uafatefheeajcj memphi portentur.Eadem e mephialiiaqua impleta
portare i  haec arida firiae locadta hieirise fupcrucnietes in aegipto fuptae ad ueteres infy
nam portantur atqjhuncin modu. f quemdixf contrada perfae fueruntjqui hocin
greffu apparato čj celerrime aegipto potiti funt,Sed tune cum in expcdito aqua no ef
fettCambifeš autiito hofpitis halicarnafei confiiio miffis ad regem arabum nunciis tu
Arabum tumiter praecatus optinuit data acceptacpinuicem fide. Arabes feruat fidem inter ho
fides mineš ut qui max?me quam hunc tn modu datat, Q uotiens foedus inire uolunt aliis
Eccderis quidam medius inter utrunq? ftan s acuto lapide ferit uolam iuxta maiores digito \p>
ritus foig :q foedus ineut.Deinde fupto flocco ex utiufcjJ ueftimento inungit eo fangule fe

pte lapides in medio pofitos inter inugenduinuocis.Dionifu 6č Vrania.Hcc adoide
qui fuit fequeder foederis inter amicus cotrahedi uadat hofpite aut forteciuejfiojm
Dionyfi/ ciueres agttur.Q d foedus & ipfiqui amicitiacotraxerutferuare iuftucenfent,Diony
us fiu;que Orataljge Vraniam q Alilat appeliac folos de c$z  ee arbitrantur.Et queacSmo

Oratal du Dionifru ita puella^ capillu tondere aiunt.Tondentur aut in rotudu tpa fubradkn
Vrania tesdgiturpoflq foedus cu nuctis iniitarabstalemrecommetus e.Camebs oes po//
Alilat fteaq utribus camelinis aqua copletis onerauit;egitqj ad loca humorecarenf/a, lbicp

Cabifcs excrcitu pdolabatur.Exhis quaenarrantur hoc qd dixi prepius fide e;tn qd
Corifflu minus credibilee;qnquidecomemoratuncomemoraredebeo,Eft magnu in arabia
uius flume nore corya;exiens in marequod dicitur ruhpe. Ab hoc flumine fertur arabum

rex canale ex bouis;aliifqj crudis coriis confuctu tanta logitudine produ v ; iffetut ad lo/
ca arida;& per illu aquam pduceret,Inqnpfo aridofolo lgentescifternas fodiffejq re
ceptaaqua potumfuppeditaretj&cufitaflumieadterra arida duodecim die^ uiap
Pfamme tres aquae dudus in totidem partes aqua deduxiffe,Apud nili at hoftiu;quod dr pe/
nitus lufiu habebatcaftra Pfamenitus Amafis filius cabyfem operies.Nam amafim Cam
Arnafis bifes t  aegiptupgreffus no uiuu nadus ejfed defunduteum qttuor &  čjdragita anis
anni regnaffettpeos nihil admoducalamitatis;exptus defundufej 6 £  falecoditus e;& \  fe

pulehris q ipfe aedificaueratfitus intra teplum.Sub eius ftlio pfamenito maximu ex/
tititaegiptiis portetu, Apud thebas aegiptias quodneq;prius unq neč}?poftea ad me
am ufqj aetate cotigitC ut ipfi thebani aiunt 3p!uit.Thebis tn tuc pluit gutt^s, Perfe
ubificcaneapagrauerutfubfedere uicini aegiptiis taqiacogreffuri.lbja£giptioi^auxi
liarii grgei dt  cares phaiq extcrnu aegiptu abduxiffet lfefi hocrei i  illu funt machi ati
Filiosqerat aphaerelidi \  aegipto icaftrapducut:atqncofpedupris pofito i mediu
duo§! exercituu cratere:dehic pdudos fingulos puero^fup cratere cbtracauerunt.
Olb? rterfedis uinu aq \  cratereItulerunt.Q^ uofagule epoto auxiliares ita coni

x;emnt.Acri plio comiffo p q multis utin^ cadetibus \  fuga uertut aegiptiidbi ego r e

THALIA XXXVII

mfrandamuidiabindigenisedočtus.OfTaeo^quifaciem ceciderut cu iacerentfufa
u t ab initio diftin&a fucrant feorfum eric pfaije segiptie^Sed perfaije capita adeo fra
giba funt.ut fr adis  ferire:uelfolo calculo pa forar poflis. Aegyptio^at itafirma ut ca ca P lCa
uix ičlu lapidis elidas.Cuiusreicam hancilliredebancifacile mihi pfuadentes q> xgy Aegipto
pni dati a pucris radcrc capita incipiut;6£ os capitis adfole reddicur copačtu.O^ca ro 9 ica p^
dem ca edn caluefcedi.Nam cx oibus hoi bus paucifTrmos quis aegiptios calucs uide 13
ac.Cuius rci hoccaufat e;q> robufta capita gedant,Ac pfis cur fragiiia fint capita }id in
ca ed;q> a principiis lbuuntur opcrirc capita geftantes pilea thiarafqi.hxc ego huiufce
modi offa uidi, Vidi ite aliaidis fimilia 1 papremi co^;qui unacu Achaemene Darii ab
Inaro aphro funtcsefi;xgypti quoc^ poiiq ex acicterga dederutinulio ordine fuga ca/
pcITunt.Ad quoscufercccpiflcnt memphi mifitCambifis aduerfo flutenauim miti
lenacam cum eaduccatorc uiro perfa qui iilos ad deditione hortaretur, Idi ubi nam a d/
ucntarc mephim uident:frequetes cx urbc cffufi nauim cor rupunt, V irofqi frudatl
dilanitos inoppidu afferut,Et aegiptii qde pod hxc obfeffi aliqdiu rediterunt. Aphri
ueroid aiaduertentes eafdefibiquse aegipco cotigiffent uentifeiecirca pugna dedi.de/
rut,tributuqi ltet fe partiti dona miferut,Cyren3ei quoqi ac baracoei itidem ut aphri ti
mentesfimilia dC  ipfi feccre, Cabifes muneraqab aphris uenerepbenigne accepit;q
autem a cirenatis fuccenfens ut opinor q> exigua erant;quingentas,n.mnas argeti mi
fer3nr;hasfuamanupraehef3sdifpeifitmilites.Decimodiequammuros mephisce/
pit Cabifes pfammenituacigptioi^rege;quifex 010 regnabat annosidepcfuit 1 fubur Pfamme
banis ignominiregratiacumatgiptiis aliismt eius animum experiretur.Hoc fačto fili/ nitusrex
amillius ueditu feruilicircudatacum hidriaad quam omifit:& cum eafimiliter indu dpofitus
tas alias quas delegerat primor uiroig filias uirgines.’qux ubi ad patres peruenerunt
cu eiulatu p!oratuqi cacteri quidem patres cofpečhs filiabus tam male acceptis uicifim
uociferadfuntatcj fjeucrur.pfammenitusat intuensatcpintelligčs humi uultudemi
fit.Prattergreffispuellisaquam ferentibus fecudolocoCsmbifesan oculos pfamme
niti mifitfiliu eius  cum duobus milibusxgiptioijtxqua!is aetatisuičtas funeceruices
& frcnataorahabentibus.Ducebantur auteluituri pocnas his mity]enx*s qui cu na/
ui fucrant ad memphim obtruncati« ka enim cenfuerant regii iudices pro fingulis fuo
ffum interf e&isidenos prim 09! xgyptioijt interficiendcs Pfammenitus pratcereuntef
intuens;& fiiium animaduertens duci ad mertem aliis xgyptiis:qui circufedebant co
pforamibus:atqndigne ferentibus ipfeidemqucd erga filiamfecit.Hs qucqi praeter
gradfis accidit urgdamcopoto^ eius iam natugrandior a pidrinis bonis delapfus ac
nihiJhabensnifiqu£mopsmendicabatobiretexercitunccnopfamenitualiofqj xgy
ptios i  fuburbanis confidentes,Q ue utcofpexit pfamenitus erupenteingeti fletu co
pcllansnofeamicucaputfuuc£Edebat.Aderantauteiobferuatoresq ut’qccp ab illo ft
<batexoI uia^exitucambifirenuciarec.EaquxfiebatadmiratuSiCabifesmiffo nu
cioPfammenitupcčči:atusc,Inqens pfameniteherus teCabyfes interrogat čjobrem
tu q uifa filla indigne affedaiuifo filio ad morte eunte:neq? oiulafti:ncq? fleuifli paupe
re tanti P feceris tibi utab aliis audiuit no propiquu.& Cabifes quidem ita iterrogauif.
pfammenitusauthis uerbisrefpodit.Pili Ciridomedicamala erant maioramit pof/
fem ea deflere.At lametatio amicidignajachrimis fuit:q e rrtultis ac fortuaris opibus Filicru
ad fopia recidit 1 extremo limfe fenečtutis,Hxcubirefpofa ad hoc renuciata fun uidi s obitus
cillisPfameitusr utabsgiptiisfertur Drcčte refpodifle;Crafufc^ dicit illachn mas

liber. tertivs

fc ftem qui aderant pfae,Ipfiqt Cabifi miferatione fubiffe ut prctinus iufferit & fjjju ex
his q morti addičh eent jiberan;& pr etn e fuburbams excitatu ad fe pduci.S cd jh;m q
Pfamme de qui aderunt n id fupftite inuenerutifed p mo loco quotiucatu.ipI u uero pfatrrno
nitufapd nituexcitantes ad cabifem pduxerunt;ubirdiquu uttae degitnihii uioletupaffus qui
Cabyfe j ficopertus fuiffet nec afbečtaffe res s nouas accepiffet aegiptunnut ea ^curaret.Na ccn
fueueruntpfsi honore hte fiiios regumietfi qui ab eis defeciffentunillc^filiis refti,
tuere j 5 ncipatum,Qjuod eos ita facerc cofuefie cum aliis pmuitis pot piobaridocu'
ithanyra mentis.Tuuero hocq? ithanyrainariaphrifilius recepit:quem patercptinueratpri
lnarus cipatum:q>qj Paufiris Amirchaei iilius & ipfc prnum recupauitipium.Nec ipfis fnaro
Paufiris & Amirthaeo qcq ampilus aperfis irrogam e.Nunc pfamenitus tnale ccgitans merce
amirthe/ demaceepit.Nam cum addefečhonesgiptiosinduXiftet;captus efhacdeindeaCam
us bife couičtus e poto cruore taurino conf ečtim expirauit;atcp hunc in modum ille de*

ceffit,Cabifesat e memphi in urbemfaim abiit aio faciendi qusfečit.Etem fitnul at*
in aedes Amafis ingreilus eiimperauit cadauer Amafis e conditorio afferri, Deinde
Amafis prolatum uerberibacaedi ac udiicari;& ftimulis pungiioi deniqj contumelia infeftari,
cadauer' Q_d  facientes poftqdefarigati erant,Nam cadauer urpote fallitum reftfte batin ec qc
ignis dc'  quam 010 elidebatur luffit cremariihaud quaqfan&e iubens;quia perfae dcu efle igne
us arbitrantur:& apud neutros moriš eft cremare cadauera.Perfas quidem f ppter id qd
Cadauer didum eft;quia nefas effeaiunt deo depaicicadauerehominis.Aegiptios aute quia
tacurno pfuafumhntigneanimatambeluaee &omniaqusnancifcunturdeuorare:& pcffq
cremaba deuorando fueric expleta unacum ipfare deuorataemori.locj no ee apud eos co fuo
tur tudine mortuu beluis, tradendiifedfalhendi tu m ob idttum ne humatus deuoretur a

uermibusjta neutris probata rem iuffit agi Cabifes, QuaqC ut ipfi aiunt cegyptii D
non s amafis £uitqui ita paffus eifed alius qu»dam i aegiptius eadem q Amafis state*,que
pcrfae ArnaOm arbitrantes uexauerut.Mcmorat enim Amafimcum ex cracufoaudif
fet r qus circa fe defunčtum futura eentihoc morei uenturs medendu putafTeiut eum
hoiemqui flagellacus eiad poftesfepeliret extracoditoriu fuuifeautem in conditorii q
intimo receflfu collocarifilio mandaret.Mihitn no ur h sc abinitio Amafis fuifle ma
datadefua & alterius hois fepulturaifed alias ab sgiptiis adornata.S ecundu haec cam
bifis conftituit trifariu. mouere bellu aduerfus carthaginefes aduerfus amonics aduer
fvlaero fusaethiopesmacrobiosii,longsnosquiapbricam'adauftralemaremcolunt Aduer*
bii popu fus quide carthaginefes nauticis copiis.aduerfus autem ammonios peditatu, Aduer/
|i fus uero sthiopes prius exp!oratores mittendos per fpeciem dona ferendi i!lo^ regi

fpedatum illi^menfam.boliš nunquid re uera eetifimulčp res sthiopicas exploratum
Soliš me Solismefatalis eememoratur.Eftinfuburbanispratumomniumquadrupedu af*/
fa fa refertum carneiq per ncdemfinguli ciuium magiftratus properantponereiad ea/

q  ubi illuxitcuilibet epulatu licct accedere.Hsc ab ipfa terrareddi aflidue idigens aiut
ichthio// Et menfa quideq folis uocatur tališ ee fertur,Catnbifes autem ubi fbtuit fpeculato*/
phagi res dimitterecotinuo ab urbcelephatina accetfit ex ichticphagisiidefl: pifce uefcetibi

maxime gnaros aethiopics ligus.Vf«^ du ifti ueniunt.lnterea nauales copias carthagi
ne uerfus nauigareiubet.V er um haec exeeuturos fe phanices negauerur. Effe enim

tnagnocuillisiureiuradofedeuindos.Prsterean fačturosfančtefi aduerfus libercs

fuosmilitarent.Na csteri phoenicibus ir c  recufantibus ad pugnadu haud idoeierant.
Ita carthaginenfes quo minus in feruitutem perfatum ! r edigeretur eua{erunt;quonia


EVTER.PE XXXVIII

Camby fes aut aequu ducebat ui afferre pkoenicibus^ui feipfos pfis dediderac: fr  ex
gbus nautictfs ois coftabat exercitus.Ciprii qucq? g aduerfus Egiptu i miiitia erat :fe
fe fr  jpfi dederant.Cabifes pofteacj exurbe eiephatma aduenerut Ichthyophagi eos Cabyfis
ad aethiopes mifitiuflos cu ea dicere quae oporteret,tu dona ferre anucuiu purpureu ^ cna a d
aureucj torque tortile;& armillas ac unguedalabafhy:caduq3 uiniphoenicei.Aethio/ regem
pes-hijad quos mifit cabifes ferunteffe maximi oium hoium atep pukherrimi: diuer a^hiopu
fiTqj ati a csteroi^ hoium ritibus cd aliisitu uero hoc circa regnum q; que e populari/ maerobi
busmaximd / p raagnitudineualiduiudicat{hucregedeligendueenfent,ad hes itaqp orum
uiros  Ichthyophagi uenerut offerentefqjregi muneradta iocutifunt, Cabyfes pfaru
rex cupies amicus tihi fieriateg hofpes nos mifit iubes ut in col!cquiu tuu ueniremus
tibiqp haec donodaremus,*quo^ ipfe ufu maxime delečlatur, Ad hos aethiops gnarus
adfpecuiandu ueniffe talia rndit.Necp rex pfa^j uos io cu doniš mifit q? magnifaciat
hofpitiu meu neqi u©s ueraloquimini, Q uippe quiad exploradu noftiy imperiu ue
niftistnecj iuflus »Sle uir eft.Si eni iuftus foret no alicna regione affečtaret fed eetfua Iufti offi
cotetusnechoiesaquibusnihillaccflituseiferuituteredigeret.Emucuoshucarcu cium
dateita diceces.Rex ^thiopuregipfa^ cofiiiudat qn perfe ta facile trahunttata ma
gnitudinearcusjtucaduerfusmacrobiosžethiopes cumaioribuscopiismoueat bel
iu.fnteri diis gras habeat qui no inducut inmetem filiisaethiopujutpterfuam ueiit
aiiam coparare regione,Hatc iocutus arcu laxauic:eif<| q uen erat dedit ,T u fupto pur
pureo amiculo rogauit:quidna eet:At quo cofečtw& cuichthiophagi ueritate de pur
pura;deqjtinčluradixiffentido!ofiinquit hoies dolofa funt eo^ueftimeta.Scdoloco
de auro fafeitatus de tortilj menili arq? armilis ornatueius rei exponctibus ichthyo//
phagis nfit 3tcp exifti mans uincula e(Te inquit robuftiora apud fe uicula ce.T ertio fci
feitatus unguentu cum illidecofečlura:unguediq? rationc dutifletjide dixit:qd de ue/

(limeto, Vbiad uinu peruenitjeiufcjjcoficieai ratione audittmaiore I modu delečlatus
potu.Percočlatus eft gbufnam rebus ucfceretur rex:& qd logiflimu tps a uiro perfa
uiueretur.Hlidixerutuefciregempane expcnetes tritici naturajpfečtiffimutjdiu ui/

Uedi fpatiu hoi perfe ppoi oftogita annos, Ad hatc sethiopes nihil fe mirari inquit fi
(lercorc uefcetespaucis uiuereritannis,Na ne tot qde annis uičluros: nifihoc petui
accep tu referret, Affsrmantibus ichthyophagrs ita effe de uino,hoc,ndpfos perfis fub
didiiTe. Interrogatus uiciliim rex ab ichthyophagis de uita fr  uičlu plerofq; e fuis ait
ad centu uigintiannosperuenireinonullosethocaetatistranfcedere:cibueiseecarne
cočla &r potu Iac:5^cufpecuiatoresdenumeroannopimirarent;ad fontem quedam
čosdeduxitiin quoIotiefficiunturperideattjoIeomiunčliuioiaolentes{eam aqua Fons
aiebant exploratores adeo snualidammt i ea nihi! inatare poffet nelignu qdem fr  q le uiolam
uiora funt lignojfed oia pdTum ire t profundnm.Hsec ačjfi uere apud iilos eft quafis olens
comemoratur.ideoMacrobinideftlog&uiexifl:uttq>eafemperututur,Deindeafoiv Macro/
terexiflosadcarceremdeduxit:ubiu!riocsaureismculiseratalligati-Efl,n,apudhos bii
atthiopes oium rarifbmum ac pciofiflimu aes.infpečlo carcere exploratores ifpexcrufi
^menfatqdf Solis,Poflhacad[extremumifpexcreeo 9 zfepu]chraqdnre uitrc effe Vitrea fe
coltrudahuncimodumPo{leaqmormijmfiueaegyptio^;fiuealio^moreaicrece/ pulera
runt totum gypfo iclucunttpičlufacp exornatcs repradentat quoadpoteffigiem eius
Deindcdppum ei e uitrcjquod apudillcs multum e fr  facile effoditur circund *t:i cu
»us medio mcituus iterlucetnihiFneqj odoris igi ati;neqi foeditatis uilius exhibes;fed

Liber secvndvs

omtiiaipfiilli mortuofimiiia habes.Huceippum maximcpropinqjintra zdts  annu
tenetoiferetes ei oium rej^primicias hoftiafqn Anno exačto effcrunuurcacj urbefla
tuunt.Oibus expioratores infpečhs reuerft funnquicumifta renuciaffent cabvfico
tinuo irapcitusaduerfus xthiopesexiicin expedition&neq}reifrumetar iz  appararu
indičfco;neqj (ecuipfo ratioe inita q> in extrematerra^ faceret expcditicne;ueluti uefa
nus nec mentis compos fimul atqi lchthjrophagos audicprofeftus e cu oi pcaitatu q

Ammoii _ __

fe cu reliquis copiis aduerfus sethiopescStedit.Sed anq qnta itineris confeciHenr,fx
crcitus protirms eu ameatus ois;que fecu hžbat defecinmox 5t  iumeta ad uefcedu d
fecerut, Q^uiba reba cognitls cabifes fi refipifTetrac retroduxiffet exercitu I eo qd pri
us admiferat pco uirfapies ext!ti(Tet,Nuc at nihil pefis hns affidue pcefiit ulterb,Mi
Fames I ^es qdiu qd de terra fumeret hueruntrherbis uičbtauerunt. At ubi ad fabulo puene/
homines re;ibi nonullidiram repperrauerunt.nafortitiex fetpfisdecimu quccp comederutdd
audies cabifes ueritusfuoijt mutuadepaflioneintermifTa aduerfus sethiopes expedi
tionc retro rediinthebafcp puenit multis de exercitu amifTis.Etcu e thebis defčediffet
mephin grsecos rriiffos fecit utillincenauigaretrSč exercitus qde aduerfus sethiopes
ica geftlt.Copiae at q aduerfus amonies miffse erznt ethebis mouetes itineris duces
Oafis fecjbantrac nififunt ufq? du ad urbe Oa! im puenerut-*qua incolunt famii hi q ferunt e

urbs tribu adchrionia ee fepte die^t p harenas itinerc diftate a thebis q regio uocat lingua

Beatoig! graeca macaron nefi.i.beatc^infulae.In hunclocu df puenifFeexercitus. ! Defceps qd
fulas de eo ačtu fit pter amonios & eos q ab his audierufmulii alii quicq hnt dicere.Na nccp

ad ammonios puenerunnec^ retro reuerterut; Ab ipfisat ammonis id demurrs fert ur
Dafis cum illi ex urbedafi p harenam iter faceret, lam<J medio fere fpatio inter oafm & am
urbs monios pranderent.Ingruiffe magnu acualidum auft^:& ingeftis h aren a: cumuiis

Obruti eos obruifle:atqj huc ! modu ilios ecofpeftufublatoSrltaačVum eedhoc exercitu:am
harena monii memorant.Cibife mephi regrefTo apis que groeci uocantEpaphon apparuir.
Apis Aegrptiiubi apis extititucfbmeta qua pulcherr!aferre;& celebrando feflo opam da
re,Id tuncfacietessegiptiosCambifes ltuesrratufcpob res a femalegeflas prorfus il
los eein hisaaudiis f pofitosiaccerfit mephisjquosubipraefto fuerututerrogat ad it a
cumanteafeapudmemphi age ntenunqaliquidtalefeciffent;nuc id faceret.Poflea
qipfe rediiffet partecopia^ amiffa.llli diceredu ipfis deus appareret.Logo at tpis in ter
ualle apparerefolitum tune oes regiptiosfolenem celebrarelsetitiam.hsec ubi audiit d
bifes mentiri eos refponditrac tanqmentientes mortc mulčtauit hisintereptis iuffit
facerdotes in  cofpeftu uenire,Q uibus eadem referentibus dixittSiquisdeus man^
fuetus ad aegiptios ueniret fore ut fe no Iateret.haftenus Iocutus iuffit facerdotes ad //
epaphus jducere Apim.Illiad eu adducenduperrexerunt,Eft at hic Apisidemtp Epaphus e uac
Apidis fi ca ganitusjqusenulium dum alium pot cocipere fcetum:qua aegiptii aiur i ulgure ifta
gna concipere ex eo apim.habet hic uttulus qui appellatur Apis hxc  figna .Teto corpore

efl: nigeninfrontcmhnscandoremfiguracquadrate,ln tergo effigiem aquilae:catha
rum!palatofduplices!caudapiIos.Pofteaq Ap! facerdotesadduxere,Cambyfes uo
Cambv- hiti uecordionedučlo mucroe cum uellet ferire uentremtfemur percuffit r cachinanf
fes queadfacerdotes inquit,Ocapitanequam huiufcemodidiiexiftunt fanguine atque

jnApim čarne prseditiiži ferrum fentietestdignus nimirum aegj/ptiis hic deus, Voscerte !u'

THALIA XXXIX

iJibrio haSuiUe no iuuabit,Haec locutus iperauit his:quoijz nuerus erat ut facerdotes
quide flagris c&derent. Aegy ptios a ttut queqj feriate adipifceretur occideret.lta feflu
foiutu tbSacerdotes mulčtati; Apis fauetatus femur \  teplo iaces extabuit:que e uulnc
roextinftu cumulauere facerdotes cla Cabyfe,Obhoc fcelus ut xgyptii  aiunt cotinuo
eabyfes lfaniitcu ne qde copos metis fuifTetexorfus primu ppetrare facinus \  Smerdi S merdis
exeifdefibiparetib:>fratre{queexsegyptoremiferati pfasliuorecomotus q>fclus ille fortisCa
pfa^z arcu;que Icthyophagi ab Aethiopeattulerauad duos digitos trahert;qč? neo ali byfis fra/
us epGs poterat;Smerdi 1 pfidepfečfcohacuiditifonisCabyfes uifione.NunciuS qda ter
e pfis usnies si nuciare e uifus Smerdim i regio fedetefolio caelu cotingere uertice.Ob Cabyfis
id Cabyfcsfibi merues nefe nccato a fre occuparetiperiu:mittit 1 pfasadiluiterime/ fomniu
du Prazxafpefibi sx oibus pfis uiru fideliffimuiHic ubi fufa cofcenditfmerdim necadu Prazxaf
curauiuutquidaaiuntcueu eduX!ffetuenatuiquidainquiunt cu adtnarerubijz ;pdu pes
xiffet ibieu demerfiffe.Et hoc quide initiu fceleijz cabyfis extitiffe.Secundu at fcelus Cabyffs
fororisnecationeinsegyptueumfecut 3 e:qexeifdeparentiba erat foror atqjeadeuxor: foror
ghuncin modumaccepsratuxore,Ciiantehacpfaefororesi matrimonium accipere
ticquaq cofueuilTent:Cabyfes utiius foro^z amore captus;cupidufqi dem ducedi illa
uxore cum ppter rei infolentia laboraret efFicere:accerfiit eostqui regii iudices nomi'
nantur.Fiuntatregi; iudices delečli e pfis uiri;funtqj ppetuinifideli&i alicuius coperti Perfaru
fuerint.Kliapd perfas ius dicunt:& legupatriaijzfuntinterpretes{& ad eos omniarefe iudices
runtur.Hos Gabyfes percočtatur nu qua lex fiuqusefinat uolentecum fororecotrahe
rematrimoniumuudices &C  iufte & ingenuerefpodentes negat ulla feinuenirelegem:
quazfinat fratri nuber e forore. uanda tn inuenire lege qua liceat regi perfa^zfacere

quicqdlibeat,Ita neqdege abrogarut metuCabyjfisj& nelegetuetes i| 5 i perirenti alia
f uenerunt adiutrice eius qui forore in matrimoniu ducere uelit.Tunc itacg Cabifes ea Caby/i's
qdixiaccepituxorem:Aliquatocp poft d£ altera.Harumiuniorecjipfumcontra segyp foror oct
tumcomitata eft lteremitjC uiusmorsquemadmodumillafmerdis anceps refertur« cifa
Na grsedq uidem aiut dum Cabyfe duos catulos alteijz leoisialteijz canis comittit: hac
interfuiffefpečlacu!o:&cum leonculo catulus fuperaretunalteijz catulum huius cais
fratrem abruptoloco fuperueniffe.Et cu duo effent itafupiores leonculo extitiffe. Et
Cabyfidumidcernit capienteuoluptatehanceia£fidenteillacrimaffe,Ea re animad/
uerfa Cabvfem interrogaffe quidna lachrimaretur:& mulierem dixiffe fe uifo catulo
fuppetiaffratri fereteddeo flere ^ fubierit memoriafmerdis:cuius fciret nemine fore
ultore.Ob hoc dičlum graeci iilama cambyfe fuijOfeinterempta memorant4 Aegypti<
uero ob id ^cum ad mefam difcuberetur mulier Iačluca fumpfit eiufcj decerptis fbliis
uirum in terrogauit utrum difcerpta latuca an denfa puichrior foret:č£ cumhic refpo/
diffet denfa hanc inquit lačlucam aliquando imitatus es?qui Cyri domum denudafti*
IbiCambyfem idignationepercituminfiliiffecalcibus inprssgnatem eamc^ Ab ortu
edito deceffilTe.His rebus cambyfes in pratcipuos domeftico^z infaniebatdiue id pro
pter Apimdiue aliunde.qualia multa in rebus humanismala contingere cofueuerut.
Etenimferturcambyfesabipfis natalibusgrandilaboraffe morbo quemquidam fa/ G£byfis
crum nominativt haud ab re fuerit cuius corpus magna acgritudineinualidum effet infania
eius ne mentem quidem fanam fuiffe. Atq?in alios quocp perfas infaniffe ueluti \  Prše Prsexaf/
xafpem:quem praedpuo honore profequebatun& a fecretis hoc e qui ad eum nucios pes
perferebat;^ cuius filius Cabyfis uina mifcebat:qui honos &  ipfe non paruus eft Ad

LIBER. TERTIVS

€abyfes huncfertur dixifTe Cambyfes:Q_uena ui'^ pfae mc ee cefent.aut quale de mefermo/
urno do  ncm  h nt.Et ifte ei refpondifle.Here cactera qde oia in te roagnis laudita ferunt fed *'
ditus m is teuinodeditu aiunt efie.Haee prcxafpesdepfis rcfpodit.Q uibus il!e idignntus

Siceine inqt p(e me aiut uino deditu defiperemec mčtis ee copoteiErgo {eo ql p r ; us
dixerut no ueri fuere.Ni fenatu pfa^cuiintererat Croefus a!iqn iterrogarat Cibyfes
q ual s ipre uideret efte u;r ad patre Cyru adsequadu:& illi rnderat cu patre ce  prsefla
tioretqui oia illius haberet U  aegyptiacmar s aceeffrone adicciffenHaeč odem pf*
dicebat:5ed Croefus qui aderatdifplicete ci  quae dicebatur fentetia ad eabvfc igt.M j,
hituquideCyrogenite no uideris adaequaduse!lepatri;quippecuin6dume fihisd
lem il!e te reliqt,Hoc auditu Gi byfes delečbtus Crccfifententia approbauit, Q U r bJ
nune reminifcens ad praexafpeirarus iquit inteilige nucipfep te nuqu id perfjeuera dj,
Praexay cattanhaecdiceteS ipfi defipiat.Nafi filii tui quiin ueftibuloftat mediti eor no frnftra
fpes fiiiuf to iftu percufterojCoftabit nihil efte qcf perfae dicut:Sin aberrauerctConfhbit pfas
fagittaic' ueraloqui:& me efTeinteperate;Hcc locutus intendit arcu puerucBpcufTir, A rep eum
tus collapfum iuffit difeindi &  lfpšcilčtu.Cuncp in torde fagitta eet iuenta ob id Isetabinv

dus atqs cachinnas ad patre pueri iquit:Praexafpes fafta rib’ eft fides no mefanirefed
pfasjVeig nune mihi dicito quena ex oibus hoibus ia nofliita ad deftinatu emittet fa
gittas praexafpcshomine aduertes efte uefanu;& in ipfu quoqj infaniente.Here Iciuit
Caby(is cgonedeuquidearbitrortapbepcuterejg^tuncquidehocppetrauitiAkerodieduo
crude deeim perfas primoribus pares ob nutlius momenti caufanecauit uiuos in caput defo

litas diens.Haec eu faciete croefus lydus ftatuit his uerbis admcnedu.R ex čuda neff *rati

atqjiraemdulgereifed cohibe& eopefceteipfu.Coducittibite preuidu efTe:&fap/en'
Sapšetis tis eftpfpicere.Tuuero uiros interfiejs tuos populares ob nullius momenti amtiti/
eftpro/ terffdspueros,qua’iafi muka facies-.cofidera neabs te deficianr pfae.Eniuero par etru
fpicere us Cyrus etia atq? etia madans mihi praecepit te comonefacere fubi iciedo qufequid bo

ni coperire.Hoci'li Croefus beniuoletiaprae feferens cofuIcbat.Ad quem Cabvfesro
fpondens etiam mihi tu inquit darecofiiiu audes tan<| bene aut tua ipfius pafria admi
niflraristaut patri meo cofulueris iubes eum traiedo fluiearaxe te dere aduerfus maf/
fagretasteum illi uellet trafire in terni noftra.Immo te ipfum male praefidente patnk
tU 3 e:S^cyrumtibifredcteperdid){l:nred cb id nequaqgauifurus;quiaoIim ia debeba
Croefi captareinte occifione.Haecfatusarcucorripiebattanqhokmcofixurus.At Croefus
caotio curfu fe foras proripuit.Hic ubi non habet in que teium dirigattrnandat miniftris ut 1 !

Iumeoprehendentesinterimat.Miniftri qui moreš eius noffent^Craefum abdidrrut
hacrationeut ficambyfesfačtipoenitesrequireretCroefum:eoperdučto doniš  a ffice
rentunc^illum f er naften %Si non poeniteret n ec defideraret:tuc hdem interficerent.
necita multo pofl eum Cambyfes defideraret Crafumtminiftri hoc animaduertFtcs
enunciant ei hominem fupereffe.Cabyfesfe quideminquit crccfoTuperflitegaudere:
fed is qui illum feruaftent ueniam no daturuded morte allarurum prout &  fecit. M ul/
ta huiufmcdi ta t  perfas q \  focios eum ir ephi moratus ecabyfes faciebat ifania. Adeo
uetufba recludens fepulehra mortuos infpieiebattEtiam teplum V ulcani adien s mub
to derifufimulacrum illiuscauillarus cft.Siquide ftatua V ulcanif millima eft his diis.
Pitaici quos pkaicos uocant phocnices:quos in triremiu prieris phoenices circunferut:quos

Cabvri q no uiditegoficeiindicabo efte illos pigmasiuiri imaginemdn templum quoq? cabv^
torutn in accefium akeri gfacerdoti ingreflus eft;^qux illic crat fimulaeramultis i  ca

THALIA

XXXX

iocatus uerbis concremauit«Sunt,n,& haec illis Vukanifimd/ata quofehi hoies amc
cfle oriudos.Gu mulca igiturapmd me docuraeta fut Cabyle uehemeter liamiie; Tu
ueroiiiudqd alio.qn no tetafie tepladegef<j habereludibrio.Nafi qs uniueriishoibus
pbeat facultatc opnas ex oiba leges eligediipfedo cudas unulqkj rimatus/uas eiige/
ret.No igit eredibile e aliu q demete tana ludibrio hr e. Atcg ita dciuis queij iegibusie^
tire.Licetcu aiiis coieduris coiligcrejtu uero Darius accnosqi luadinoeerai graecos
pcondatus dT quatapecunia ueiiec defudis parecibus uelcidiiis negatibus uuale pt>
cuniahoc čile faduros.Darius dehic gr aecis prsfetibus:& q diccbatur p iterprctč diV
fcetibus iterrogauit eos idos:qcaiatiae noiantur;q uefcuntur paretibus quaium acci
pere pecuniajj 2  uelletiutpatres defundos ignecobureret.indi uehemeter rcciamates
meliora illu omiriari iubebat, Attj ita moribus coparatu eft;Rflfttqi mihiuidetur Pin
darus fecififc ut diccret more oium efie rege,Du Cabyfes in aegyptu coteditiLaceda^
monii quoqi itulere bellu farno & Policrati Aeacis fiiio;q famum ui occupauerat;eaqi
iterinitiatrifariaptituseratcufratribuSpatagnoco &lyioiote:Q_uo^deide aitero
neeato aitero qerat iunior eiedoitota foius optlebat imto icedere cu Amafiregeaegy
pti:cuquo hofpitiu habebat mittes munerauiciffimcj accspiesibreuicjjftatjm tpe res
eiusadeopfecerant:utp.ioniacaeteraqigraeciacelebrardur,Q_uocujqž,n,bellumitii/
le raticunda eipfpere cedebatjcuhaberetcetum biremesuniUefagitcarios iuades oes
fineullo cuiufqua difcriminecc^ diceret fe magis gratifican amicoili ei quae abfiuliflec
redderenčjfi mhtl adhuc auferrcuMuitas itaqi hicifulas.multa etiasn cotinete oppR
dacapiebat,Lefbios,n,cu mukis copiis ope milefiis feretes nauah pradio uiciti cepuqi
qui oetrffofTam moeniafamiambiente uindi foderun t;atqires poiicraus tacopere 1 e/
cundos dTe no latuit Amafimtcui hoc curae erat,Sed cumaiiidue forent mukofecun
diores Amafis libellu famu mifit i hsec uerba fcripf um. Amafis Policrati ita iqt, Mihi
quidefocliciter agicum uiro amico meo &  hofpite audire uoiuptatiefbtn tua: magne
profperitates mihi no placet quiintelligo q inuidu notne (it* Q_uod admeattinctma
lim tum measipfiusuum eo^z  qui mihi curae funt res nunc,pfpereire;ČC puariasfct>
tunaeuices a:uumtraducereqin oibus mihiprofperecedere.Tuitaqmihiobtepera
dohocaduerfus profpentates agito.Difpicequid tibi eftquodplurimi facias: quodqi
amifTutibimaxk dolerct .Id ubi inueneris itaabiicitomt nunqad hoies ueniat, Q^<f
fi profpera tua deinceps no uariabunturaduetfismedeare tu tibifubinde eo mo que
tibifubieci. H^c cum legiffet Polycrates:& in animum demittens tamq benefibi ab
Amafe prseccpta difquirebat quodna fuo^ ornamentom cfiet, quo amiffo maxima
5pie moleftia afficcretunat^ hoc tande quseritado iuenibErat.n.gema fignatoria fma
ragdus:quageftabatauro inclufamopusTheodorifamiiTemeclegeiti.Hac ubi abik
cieda ftatuitita abiiccre iibuit^Bircmecofcenditieadehincuiros quibus illafftruxerat
in pelagus educere iubet.Etpoftčj ab lfula proculaberat detradum fibifigillum dičtis
qui una nauigabant infpečiantibus abiecit I pelagus, Hocabto renauigauit Rcuerfo
domum cum ex iaftura afFiceretur quintofextoue qhxc ačlafunt dieihoc ei cafu eue
mt.Pjfcator quidam captum afepifce grade fanaacpulchrum putauitdignum quo
Poiycratcm donaretteum ad foras cum attul!ffet:d:xit fe in cofpečium Polycratis ire
odlaaianitorepermifTusdonans Po!ycradpifce,Rex inquit hunc ego que cepi pilce
di fi operiš manuariis uita tokroitamen no ludicaui ferendum a me efie m forurnded
te tiž3!jpocentiadignu,Euitacpafferotibidonoq,His ucrbis iftedelečlatusitarcfpo

f 11

Calatke

Polmera/

tes

Patagno

tus

Sylofon

tes

Amafis

epiftola

adPoiy«

PoIycra/

tis I ma/'
ragdus
Thecdo
rusfamP

us

LIBER TERTIVS

dit.Tu uero |>bc necfa&ofolofedet orone apdmc inifti gratia.Ad ccena<| te uocatu
uolo.Haec magnifaciens pifcator domum abiittpifce mimftri refcindetcs offendunt i
Pificis cu eius aluo figillu Polycratis, Q_d ubi uiderut fupferuntqi.ad Polycrate Isetabundi q CC/
frnarag/ lerrime ptuierunt.eocp illi reddito referebar quo pačto fuifletiuentu Polvcratesque
do admoddres diuinitus cotigitfingula quteqi a fe geftaretulic in libellu;& q ronc quod

amiferat reccpiffct.Hsec ubi fcr/pfit in atgyptu mifit.Q - uib:> tabeilis Amafis plečtis d
a Polycrate ueneratatellexit n poffe pftare hokm ut akei^hoiem fato ipedeti eripiat
utqi Po!ycrates bn ia moreret bonafortunafep exptus;qea quoqjrepiretqabieciiTet
Mifto itaqp famu caduceatore dixit fe ius cu ilio hofpitii foiuerc, Q_d ideo fccit ne i tri*
ftem aliquem grauemcj cafum incidente Poly crate animi dolore uelut de hofpite ipfe
contraheret,Aduerfushuncigiturpolycrateminomnibus bnageritemlacedaemonii
fumpfere expeditioem accici ab his iamiis:qui poft haec cy doniam in creta codiderunt
Cydonia Po!ycrates miffo clanculum caduceatorc ad Cabyfem Cyri filium aduerfus atgiptum
ur bs copias coparantem orauit ut nunciis ad fe in famum mifiis rogaret aliquid copia^. qd

audiens Cabyfes libenter in famum mifitad rogadas a polycrate nauticas copias;qus
fecum ifte mitteretin aegyptum,Polycrates deledtis quos maxiefufpicabatur e popu
Iaribusfuis ad rebellionem fpečtare qdraginta triremes mifit cambyfi mandans ne re/
troeosdimitteret;Negantqusdafamiosapolicrate miflfos in 2 egyptum perueniffe;
fed cum in carpathio mari curfum tenerentiinter fe ccliocutos decreuiffe ne porro ten
dercnt.Q^uidaaiuntpueniireinaegiptum;acretentosindefugafeci0e 62 in famum
redeuntes policrate cum clafie occurrentem fuperafTe;at(| in infulam exiCfe fed pugna
pedeftricomiflfarepulfositaiacedaemone nauigaffe.Suntquidicatpenes eofdemab
aegypto redeuntes aduerfus policratem extitifle uiftoriam non rečte dicentesmeaopi
nione.Neqj enim oportuifTetillos afciflfere lacedaemonios fiper fe ad refiitendum poli
crati ualidi erantPraeterea nec ratio di&at ut cui permulti adcrat cum auxiliarii merce
de codučlikum domefticifagicarii his a famiis redeuntibD numero paucis fuent fupe
ratus:cum Pfertim libericiuium attpuxores fub policrate eent;quos ifte inter naualia
coačtos tenebauideo paratos ut fi hi qui fecum erat eum redeuntiba aliis prodidiffent:
unacum ipfis naualibus conflagraret.Poflea čj famii quia policrate exačti eranttfpar/
tam ueneruntadeuntesprincipesmultafane qualiafupplicescomemorabant. Q_ui'
bus illi prime coeturefpoderunteo^quaeiftidixiffentpriorum quidem oblitos efle
fe pofleriora uero non intelligere.Secundodeinde congreffu nihil aliud ifti dixerunt:
nifi allato panario iilud pane indigere. Q_uibus iidem refpoderunt panario fuperfutu
rumtltacp ope fereda cis  cenfuerunt: Atcp ubi re aparauere cum exercituinfamufe co

tulerereferendžegratkcaufamtfamiiaiunuquiaillisaliquandofamiiaduetfus mene

nios auxilio fuifTent.ut lacedaemoniiaiut no tam quia deberent tutari famies q ut eof
Thorax ^ em  ulcifcerenturob interuerfumcraterem:queCroefo portabat:62 obthoarcemab
Pi&us Amafiregesegipti ipfis miffum Jnterceperantenim famiiprioreg craterem anno tho

race lineu quidefed frequetibo animaliu figuris exaurolanaqj uerficolorc a ligno ker

textum obidadmiratioedignu;quodcuminfcripta£eiusuenationese{Ient exi!es in

fingulaeinfehabebattricenasacfexagcnasbefl:iolasfingulaf(| euidentes,Hocmirum
reddebatthcrac?,Q^ua!isalter efhquein lindo Mincruae idem AmaHs dedicauit.Co
paraueruntitatplacedeemonii exercitu aduerfusfaniutut corinthsos quoqi folicitaret
In quos etiamfamiorum extabat iniuria setate qugepraeceffithac expeditionem circa

THALIA

XXXX1

Ide t s  fačta?quo cratcrIteruerfus e.Na cum Periader Cypfelifilius fardis ad Haiiatte periiid er
caftrandos mftterettrecentos primo^ corcyrso^ liberos;corithi.i<| gilios ierebatla Cypfel u
mu apuifi eent audita famii ca cur fardispueri ducerenturptimu edocuere pueros ut
puiuinar Dianae cotingeret,Drin nfinetes abftrahi eoide cpulumari eu^uideret corl
thii pbere iliis alimetanpfi die folene egerut:quenuc quoqjp id t §s  edcbratiCu*n.no3C
aduenicqdiupueri pcabantitidiu exercent chcros uirginuatcpadokfeentiu,! uneat
choros exercetes efculeta fecerat ČC  fefamo ac meiic cjdiitribuedaferrcntiut ca coicyr
co^filn' rapietes alimetaherent,Idqj eoufqj fačtu eft du corinthii pueris;quos afierua
bant omiftis abierutilta famii pueros corey ra reduxerut.Q_d! fi defunčto periadro eo
rinthiis cum corciraeis amicitia extitiffetjnon ob hanc caufam corinthii aduerlus farni
c s expeditionemfumpfiflfent,Nunc ab ipfa urbe corci renfi a fe condita corinthii femp
cum corciraris difcordis mutuo fuere,Huius igiturrei memores corinthii cxu!ccratoi
famios animo erat.Mictebatautem Periander ad caftrandum far dis primor um corci/
ržcorum delečtos pueros ulcifcendi facinorisgratia;qd corciraei priores in eum admif/
ferant.Nam poftcaq uxoremfuam Mditam necauit periader;accidit ut ad fuperiore Melita
calamitarem haec quoqi accedereriErat ei ex Mditaliberiduotunus decem&feptettu Periadri
alter,duode uiginti natus anncs,Hos auus macernus Prodesad fe accitos eaprofeque Prodes
batur charitate;c[ debebat nepotes ex filia.Q^uos ubi remittedos ftatuit priufq dimit
terettScitis inquit pueri quifnamatrem ueftram interemit-Hoc dičtu ei qui maior na
tu eratnullius momenti habitu efhatminori cui nomcn erat Lytophroniita doluit: Lyeo
ut reuerfus corinthumpatre neqi prior affatusfit neqi affantem tcaffarijac ne interro phron
gantiquidem refponfum reddere uoluerit.Eum periander tandemfaneidignatus ela
ribus eiecit,Q^uo eiečto maiore natupcočtatur quaena cu eis auus eetcollocutus. lile
narrare utfe auus amatiCGme accepiffetm tn facere mentione dičti illiustquod prodes
»n eis dimittendis dixiflet:quippe qd in mente no admiferar. Periander dicere nulla ra/
tionefier/ pofle quin a!iquidillis ab auofit fuggeftu;Itaqi percončtando inftare.Tunc
adolefces in memoria redies;ld quoqs dičtu fuiffe narrauit, Q^uod Periader l  animu
accipiens tn noies aliqd filio cocedere indulgentius mittit ad eosiapud qucs filius ab
ipfo expulfus degebat prohibitum ne adolefcente i dotnum excipiat Jfle illinc eiečtus
in alterafedomum coferebatded ab hac qucqi abiiciebatur periandro his qui excepe
rant edicete:atqj ut arceret imperante.Expulfus hiead quendafcdaiium fecontulit illi
& fiformidates tn q? effet periandri filius hominem excipiebant,Ad poflremu peria/
der edičtum ppofuit quifquis hunc in domu reciperettaut alIoquerctur eumfacra poe
na Apollini debitu^tgtam ipfe nuneupabati Ad hoc dičtu cum nem6 illu in domum
reciperettnemo affari udlet:ne ipfe quidem putauit rem defjperatam effe tentandaifed
intraporticus fetenens aflidueuerfabatur,Q^uediequartaperianderi!uuia Sfinedia
enečtu cernens mifertus eft:depofita^ira propius accedens: Fili inquit utru e optabi Pcriadri
lius iftudme quod faciendo pateristan patriobtemperando tyrannidcm atty opes acci  'fflius nv
pere;qu^egohabeojquicumfis &meusfi!ius}& beatse corinthi rcx prsoptafirimedi pius
camuitam obfiftendoattjirafcendoillicuiminittiedebebas.Namfi quid caJamitatis
illincaccidit undefufpicionem in mehabes: Id mihiaccidittciufcp ego patticeps cottia inuidfo/
gos fum q> ipfe id ppetraui.Tu uero edočtus quantofatius fit inuidiofum qua mifera/ fus
biicm effatk fimul quid fi in parentes & in melicresfe irafci afcidcmnm, Periader qui Miferafci
d .m h;s uerbis filium caftigabarillle aute nihil patri refpcnditmifi hunc facia ocenam bs

LIBER. TERTIVS

deodebea^i tpfius col!oquiu ueiifTct.lbiperiander animaduerfes malu filii ll£ b em -
tmseequtcorrigipofiet;abocculiseufibima'daduputauit nauigioi cOfcyra miffo"
Na corcirac quoqi i peritabat.Hoc madatc bellu focero £cli ftulit taq pdpuo ha^
pfocles aučton.Expugnataqi epidauro ;pdem cepit:que tn uiuuferuauitjnteriečlro dein tpe
captus cu fenuiffec periadenfibicj eet cofdusmo eflVaplrus pare miftradis j obeudifcp rebus
mitcit corcira accerfitu Lycophrone ad tpranide adrmftranda. Nam in maicre filio no
Lyco/ crat idolesihebetiorqi ee ei uidcbatur,Lycophro nernfionc qde dignatus eqfibi nun
phron dum afferebat,periader in amore adolefcetis ppenfus:rurfus ad eummifit foroie filid
fuam fperans fore ut eum p hanc praecipue perfuaderet.Htec ubi uenit.Fili inquir ma
uis tyrannide recidere in alios:& domum patris tui ad alienos diEpergna tu ipfe here
illucrecurfus.Rediqfb adpocnateStdefinetibimetcfFcereJLeua poffeUioepukacia:
noli tnalu n medicari malo.Multi mafuetioraiufhonba |3ponut,M uiti materna fefta
tespaternapdidefunt Lubricasres efttiranis}Cuiusmultifuntamatcres.paterfenexe
;puečf:aecp aetatis*Tua ipfiusbonanealiis tradas.Hisillauerbis ad iducendu appofitis
frarrem alloquebata patre edoftatCuiifte refpodens negat fe itu^corithum quoad
patrem fupefTe audiret.Hoc cum mulier renuciaffetrtertio periader caducearore mit
tit:q dicat fe qda in corcira uelle c5cedere:fed ut hicccrinthum pficifcatur ad tyranni«
d is fucceffioneud approbante filio periader corcira ipfe ueniebatriuuenes corinthum
mittebaturjHacc oia edočli corciraei ne ad ipfoijt regione periader accederetjadolefcen/
tem interimunt.Ob haecigitur periander de corciratis ultione fumebat.Lacedatmonii
ingentf cum clafle ubi peruenere Tamu ot federunt:fuccedcntcfqi murc turri mari mi
nentem iuxtafuburbanatranfcenderunt:Sed mox cu magna manu fuppetias ipfofe
rente polycratereiečfr(unt,Q_uinetiam a fuperiore turri:quae tergo motiš premine«
bateruperunt:Tuauxiliar ittumipfoi^famioig pmulti.Etcumalkjuantifplacedatmo
niosfuftinuiffent}retrofugamfecerunttinfequetfqt abhofl:ecaedebatur.Q uod fila
Archias cedsemoniiquiaderant Archiae;5i lycopifimiles extitiffent;eodiecaptafamosfu/flet
Lycopes fiquide Archias &Lyeopesfolicufamiis admu^refugientibmrrupetesinterclufaad
redeundumuiaintra urbe famioijt occubuerunt.Et quidem ipfe cum alio Archia Ar
chisefiIio:eodemqjtertio ab hoc archia congreflus fum apud pitane.Huius enim tr w
bus eratq ex oibus hofpitibus maximefamioshonorabat;fjbi dicesfamio neme a pa
tre fuiffeiditum:q>eius pater Archias'ftrennuepugnans farni' m or tem opetifTetifetji
io famiis honore here q> auus fuus fuiffeta famiis puhlice affečtuf egraegia fepultura
Lacedaemonii quadragfta diebus in obfidendo abfumptis cum in r ufcepta re nihilad/
modu c?ficeret f peloponefum redierut.Fertur Polycrate C ut rumor qda rem erarius
emanauit magnu numcrumonetaepatriaeeplubo pcufTiffetea^auro iduxifle:ac!ace
daemoniisdedifletatf ea accepta illos recefiiffe.Hac|5ma expeditione dores aduerfus
Piphnus afia p lacedaemoniosfufceperut Samii q polycrati belluituleratrpoll:e 2 qa lacedarmoi«
jniula is k  rdifturi uidettSč ipTi trafmiferutfiphnu deficebatur.n.pecunia^Vigebat ca tem«

peftatefiphniorures.Erat<|hacclfui3rumlocupletiffima:ut!qua aurana;& argenta
ria metalk effenttunde tantum pecuniae fiebatmt ex decima eius pte reponeretur apč?
delphos thefaurus locupletiffimo cuicp partSiphniis pecuniam qusequot anniseon«
flcifbaturd{f>ribucntibus.Q^uiubithefauruc6feceruntmunquid diu psr»anere pcf
fent ipfis praefcntia bona confuluere craculum.Fis ita pythia refpodit.Cu tn i  fiphno
fuerfr pritaneia eanaiCana fori faciesitucuir uafer affit opportet.Q_ui no tet e ligno

THALIA

X XXXII

agmc iegatumqs tubente.Erat eo tpe fiphtiiis pritaneiu forumi pario lapide cxculta
Hocoraculu ffphnii ncqs tuc ftati;neqi poli: aduencum famio$t intdbgere potuerufct
Na famii cu uelociffime adfiphnum appiicuiffen t;miferunt ad urbe cum legatis upam
enausbus.Veteriinibtuto naues oes eratrubrjcadeiibutaejatcghoccrat; qc£ fiphniis
py thia praedixerat;ut obferuaret ligneu agme a c r ub§i legatum.Nuncif igitur udi  per
uencredecefibitaletamutuar^praecabancur.Negatibusiiiphniisfemutuacurosifamii
co^ agros populabantur.ln audientesfiphnii continuo occurrentes comifia pugna
fugati funt;eoruqi multiab urbe i terclufnquos poftca cetu taietss recupauere. A b her
mioneis quoqi famii pecuniarum loco ifula thyrea accepunt pelopopeto adiacente;^
troezcniis comedauerunt.ipfi cydoia icreta eodideruntjcum lihe non cadcca nauigal
fen t. Sed ut zacinthios ex ifulafumouerentbn hac urbe quinqueniudegcntes itartm
bn gefferunttuc tepla q nune in cydoia uifuntunifti £ecerint,htdidynes praeterea de/
lub^i fexto eos anno aeginetae naualipradio uidos cucretenfibus diripuerur ac roftra/
tas naues mutilauerunt;eaqi roftra apd Mieruac teplu in angina afF.xerunt.Haec aegie/
tae famiis fecere infenfi 5 illi anteafub amphicrate rege beilo aeginetae illato magnis cla
dibus iilos affedffent;& inuice affedifuilfenk& haec quidefuitca.Protraxi auiem fer
mone de famiisob hoc rnagss q? tria funt apud eos operagraecanicoije omium maxla»
Vnumotis in centu quinqgintapaffus edicija cuius imo ioffa incipiens ad contrariu
csdeduda eft.Longitudims feptem fhdioru.Cdfitudinis aute ac latitudmis odonu
pedu.Ite per eatotamaltera foffa depreffa eftuiginti cubitorum triplo maioris latitu
dinis perquamderiuata a magno fonte aqua fiftulis in urbemdeducitur.Huiuffoffae
architedus extitit magarefis fcupalinus Nauftrophi filius, Alterum etribus operibus
eft ager circa portum in mari ad uiginti palTus akitudinisjduobusampliuSjfladiis logi
tudinis.Tertium opus eft templum omnium:quaenos amplilfimum.Cuius archite/
dus primus extitit Rhcecus philei filius illinc indigena.Ho^ operugratia ermonem
aIiqtomagis extendimus.Cambyfe C yricirca aegiptumimorante;ac defipifcetc duo
magi iidemqj fratres coiurauerunt. Quot$e alter cambifes reliqucrat rei domefticae cu
ratorem.Hic cognitafrnerdis nece cj occultabatunpauciftj perfarum eratnota:plerifqi
eum uiuere arbitrannbusirebellandum fi bi putauit atqi itarem effe aggrcdienda.Erat
din  regiagermanusquem dixi unaconiuralfecorporishabituqfimiiiimus♦ Smerdi
drifiliotquecabifesfratrefuu interemeratmecfpecie tantum corporis Smerdi affimi/
UsSed  etiamcognominis.Huncuirummagus parizithes inftrudum quemadmodu
ipfe illi omniaperadurus effetdn regiumfoliumperducit.Hoc ado caduceatores cu
alia in locadum uero in argiptum dimittit ad exercitum qui edicerent ut fmerdi čiri de
inceps obedirentnon cambifi.Hsec caduceatores alii alibiedixere.ls quoqi qui adcegi/
ptum delegat us eratdnuenitautem cambifematque exercitum in acbatanis fy rite age
tena ftans in medio praecepta magi expofuit.Haec audiens Cambifes uera loqui čadu/
ceatorumratusde^a praexafpeefTeproditum:quodmi{Tusad occidendum Smcrdc
tem non peregififet.Intuensin eum pr£exa(pes inquit;ltane mihi rem executufes qua
tibi itiiunxeram,Ad quem ille> Ifba here ait haud quaquam uera funt ut aut frater tuus
a!?quando rebellet in te?aut quippiam ex illo uiro ccrtaminis exiftat magni exiguiue*
Qb tnppe cum ego fim executus quK tu mihi imperafti;quique bomiem meis ipfius
buinanimanibus.Q uodfidefutidirebellat:expedautetiam aftyagesmedusiterc
Dekt f SinauteitahabetutanteahabebatnihiItib/ex illonouu amplius germiabid

Tyrca

ifula

Cydoia

Vrbs

A napili/

cratefrex

Eupal 'v
nus

Nauflro

phus

Rhcccuf

Patizites

LIBER.

tertivs

Igftur mitte mecuqul aflecjuat’ caduceatore/čj pcočtando indagentnuqdaquo Tmer
deregenobis denunciatuueniteuaudierit,Ha:cloquetepržexafpecabyies audies cu
eiplacuiffenttcofefHadretrahenducaduceatoremifit.Eum ubirediit prxxafpes his
ucrbis lCerrogauic.O home qnquide te ajs afmerde Čiri filio uenirenuciu,Dicito uc
ritate:q di&a abito fcfpes. V fmerdis ipfe in confpečln datus tibiiffo madauitjan q(
pia c/us miniftro^.T u ille equ:de inquit,Ego fmerdi Cyn f/lju:ex quo C abifes aduer
fus aegiptu fecit expeditione nunqcofpexi:l’ed magus que Caby fes r e^ fua^ familiari
um .pcuratoreconftituit.ls mihj)fhmandauitdicensSttierdecyricpt 3 reh£ec apud
uos dici.Haecil[elcques nihil admodu emetitus e(ETu cambyfes pmafpes inqt!Tu
quide quia ut uir bonus impata fecifticulpa cfFugifHVrjjp quifna fuerit e p(is q me

Palizites re b e M a uitoccupatofmerdisnomine,Adqueprarxarpes.EgoinqUiihocqucdačtum
eftmihiuideorintelligere.Magifuntquiaduerfus/emfurrexerut.Patizifhesque'tu
^ c  re^£anuliariucuratorereliqu!{h:&fratereiusfmerdis.lbicambyfemcufmerdis au-

diffet nome/pcufflt ueritasfermonis acfomniijp quod ei quidč uifus fueratnunciarč
Smcrde regiofedet:fo'io adcaelu u f q?ptingereuertice.Agnofcesitaqif]'necafratrisi

tereptore fe fuiffe deflebat frnerde. Q^ue ubi defleuit ut erat 01 clade affl lt\  us {equu

^ f  infjlHthabensinaioqraptiffimefufauerfusexerdtuducereinmagu.infi!etijn equu

■ uagina gladil excidit:unde nudatus gladius pftrinxit eius femur in ea.f.parteun q pr/V

us ipfe tanq oportuna ad ferienduC utfibi uidebatur 3  percuflerat Apim £gypt ioru

deum Vulneratus Cabifesquodnaillioppidonomeeffetiterrogauitdlliaiuracbata'
Acbata na,Sed cu fuilTet iam ana cabyfi redditu exurbe buti oraculu eu in acbatanis deceffu
pa rum;ipfeinterprattabatur fein acbatanis mediseiubires eius ois erat jfe nem uitafun/

čtur u. A e oraculu in acbatanis fy r ix  loquebatur,T uc poftq fcifcitatus oppidi nc men
audiuitttum magiiniuria percu!fusrtuuulnererefipuit;uerbaqsoraculi expcdes,Hoc
in locoinquitfatale e cabilem čiri deccdere.Ha&enus tuc locutus.V icefitno dthiedie
Cambj^ acciris pcrfai$e quiaderant prseftantiflimis quibuf<y itainquit.Q uod maxie ccultum
Jision.u uolebam perfaetidcogorapuduos efferre.Ego.n.cuapdcegiptu agerem int/r quiete
uifum uidi:qdqufdemminimeuifumoportuit.Videbaturrn;hinuriusquidedorno
adueniens nunciare Smerde in regiofedentefolio cadulapite contingere,Ex quo ue/
ritus ne a fratre exuererprincipatuproperanriusqprudentiusfedNeqKnim i hois
naturafitumen:auertCrequcdeuenfurunieft:.ltacpdemens ego pr2exafpcm fufa ad
Ventura fmerde interimendum m fi;Q_uo tato fcelere perpetrato fecurius degebam ne qu?q
cueniunt conic(n:ansutfmerdefublatoa!iusquifpiammortaliu in meexurgeret.Vndeprcrfus
euentu rerum fruftratus;& paricida fratris incaffum exriti:& nihilominus regno exu
Cus fum.Namfmerdis magus erat/is quem daemon mihi per quietem demonflrauit
in mearmafumptufum.Hocopus cum ege p-rpetrarim iam uobis fmerdem Cyri n
fuperefTe ex ftimetis; r edmagos uobisregnumoccupafle:quorumalterum rerum do
meffcearum procuratorem reliqueram«alter eius frater efi fmerdis.Sed quem dece^
bat oraedpue uicc tnea u!cifci indigna a magis paffi.is immerita morte a prcximis fuis
affečtus eft Seeundoloco quod reliquum eftperfaeneceCfarilTimum mihidemanda
re uobis:quod e uita exicnscfTidmihi eupicta^opto pregios decs cbteflanscu om
ncsuosttummaxime Achžernenides quiadeftis ne per fecordiam amittatisurim/
perium rurfus redeat ad medos« Sed fi dolo oceupatum eft, lllud dolo furripia"
tis , Sin ui prxreptum i ui 3 recuperetis ( . Haec, uobis facientibus; & tellus fruftum

THALIA K  XXXIII

proferatmorefcfc &  pecua parea t in omne tempus libertate fruetibus.Secus fa deti/
bas cotraria Kis quse dixiimprecon& praeterea unicuiqjpfarum eu fine qualis mihi co
tigit fimuLHsec lociitus Cambyfes deH euit oem fua condicione,perfe ut rege fe Jame
tante confpexere uniuerfi tu ueftimeta refci dere tu effufo ploratu utiipofl baec ubife
moriš os uiciatu e:femurqi celerrie contabuit;Cabyfi uita erepta e cyti  fiiiotcu regnaf Cabyfis
fetfepte 010  annos & meles quin<J nuila unq plefufcepta uiriIi:focieaue.Perfis q ade/ trtors
rantniagnaeffufaeftincredulitasreijipotiri,Magositerj5tatibuspotiusGabyfe:quae
de nece Smcrdis dixiflet ea dixiffe ut iili oe nome pficu reddetent hoftile,itaqrp cetto
bebant Smerde cy rip rebeilione regnare utpote pxafpe ufqi puagiteafe fuiffe fmer/
dl interfedu.Neqi,mtutu ei erat poft cabyfis obitu fateri ipfius manufilii cyrii interen
ptu.Magus defundo cabyfe pfimulationefmerdis čiri quiipfifueratcognomis fccw  Smerdif
ms regnauitmefesfepte qreliqui erantadimpleduodauuannuregnicabyfis.pquos Rex
menfes oegenus liberalitatis infubditos munifkentixqiexhibuit,Adeo ut eius defu/
di magnu ceperit defiderimoes afia incolentes ipfis perfis exceptis,Na miffis ad fingu/
las quibus iperabat nationes edičbis magus immunitatem tributoijž ac uacatione mi/
liriae in trienniu tribuit attp hoc quide ftatim adeptus imperium edixit,Odauo at men
fe quifnam effeticopertus eft hunc in modu.Erat otanes quidem pharnafpis quide fi
liusfedgenere atqi opibus prio cui q  pfaijt par.hic Otanes magu n ee Smerde Cyri |5/ Otanes
mus fufpicatus efMed eu qui erat hac conieduta:q> neqi ex arce pgredkbaturmeqi p/ pharna/
faru procent quempia ad cofpedufuu uocabatJtacjj eu fufpicatus eehocfibi ftatuit fa fpes
dendu.Cu hrt filia noie Phaedy ma:que cabifes tenueratcuiufcgtuc magus cotuber' phedy/
nio utebatunut aliaigoiumCabifis uxoijt,mifitad eaquedam pater fcifcitatuquo cu m a
hoie cubarettcufmerde Ciruan cum alterodlla remiffo nudo negauit fe idfcii\Quip
pe q nec Smerde čiri uidilfet unq:neceu cuquocubaret noflet quifna effet,Ad hanc
rurfus mittit Otanes inquiens.Si ipfa fmerde čiri n habes cognitu;faltem fdfcitare ab
Atoflfa;quocu uirotiiatquilacubitatis,No.n,illafuuipfiusignoratfratre.Filiaadbre AtofTa
fpondit.Nein Atoffaeqdemčolloquiu uenirepoffemiaut ullaalia cernere muliere cu
ilio cubatiu,N3<| hic uir quifquis eft cu primu adeptus e regnu nos difpfitalia alibi col
locas, Audienti haec Otani res eft uifa manifefliordtacp tertio nuciu ad eandem mittit i
haec uerba, Filia decct te bonis ortam natalibus perindefufcipere periculuiq'd te fubire
pr hortatur.Sienimiflefmerdis drinoneflifedis que ego fufpicor no debet ne^tuo
fruicontubernio.net^ per potentiaperfaru optinet ipunelaetarhfedpoenasIuere,Nuc
igitar agito.Cu tecu cubabitialaduertefcg (oporatupalpa eius aurieulas:quas fi haben
tem copererisicumfmerdeciri te cubare exiftima < S in minus cum fmerde mago. Ad
hxc phsedimarndetfefi id faciatmagnumadiredifcrimen;quoniam probefeire fi /lle
careat auribus:Si ipfa in palpando deprehendatunfore ut ipfa ab illo trucidetur :tame Smerdif
fe id £ačhira:& phasdima quidem redpit fe patri hoc effe perfedura.Huic autem fmer f Jnc aur j
di mago cirus cum regnaret aures praeciderat non exiguade caufa.ergo phsedima hsec cu } iS
Otanis filia quatcunc| receperat patri executa eft.Namubi uices eius fuerunt adeudi p e£ f ai -
magutEteni uxores pfa^p uices in orbemadillos pgunt adiens magnum una cubuit U xores
eiuf(| du 5 uehementer foporatu e aures pa!pauit;qbus carere hofem no difficulter ;-fed Afpadi j
facilefanedepraehendidVbiilluxitcelIerrime patre certiorem reigefttefacitlflefuptis nes
A^patha« r X  Gobriapfa^ ^moribiiS^ ad fjdefibiferuadaaccomodatiffimisre oem ex Gobrva ’
pdit;q ipfi fua fpote rem ita fe h f fufpicabatur.Eo<| uerba q Otanes attulerat admi/ Y  ^

LIBER, TERTIVS

Ifaphre- ferunt conftituerutf utfinguli fibifingulos 1  fccietatedelegeret e pfis; quibus maxr/
nes me cofiderent.AfciUititaq 3 ljbi Otanes lntaphrene;GobryasMegabyžum 5 Afpathe
Magaby nes HydarneiHicufexforetDamisapfis,C Na his pater eiushiftafpes prseratDfu
2us faaduentquicu aduenifiktplacuitfexpfis hunci foaetateaftifcere.Q^uicufepteek

Hydar/ fcnt congreifi coliocutitp fide mutuo dederut.Cutp ad dariu ordo diccdse fentetiae no
nes niffet Jta apud caeteros uerba facit.Equidem mihi uidebar ego folus noflemagum re

Darius gnare: 5 žfmerde Cyr1moi.teoppetifte.atq3 ob idipfumdedita operakue mecotuliad
Hifta/ nece mago coparada, V eru quadoqusde cotigit ut uos quccp re fciatis nofolu ego uw

fpes deturmihicoieila ee trafigedu necg ditferendu.Djfferre.niadus noe.Adhaec otanes
filii !qt Hiftafpis SC  patre egregio ortus cpi&C  teipfo mhiloinferiore efte patre tuo ido
le prefersmoli tn ita f pperare ad t em aggrediendam incofulto.Sed cofideratius illaca/
pefle:qua ita demu aggredi debemus cu piures fuerimus.Tu darius uiriinquit q ade
ftisfi eo que Otanes dixit utenimi modoJciatis uos teterrime perituros. A!iquis en!
priuati lucri ratione habita re ad magu defcret.Et uos qde debeatis potius p uofmet
qui coeperatis ifta exeq.fed quonia ftatuiftis ad piures refoendu Si  me adhibedu aut
hodie tranfigamusiautfckatefi nobis hodiernus eiabaidies no aliujaut hodie trafiga
mus occupaturumt me apud magu accufetjfed me ut uosaccufem;Ad hxc  Otanes
cucerneret Dariu ee !properuiquonia inquit nos maturare copeiiismec finis differre:
age expone nobis ipfe quona pafto regia introire poftimusiSč jiios aggredi,Excubias
naqjdifpofitas effeiipfe quoqi Si  fi no.uifu certe auditu nciti;quas qua ratioe penetra/
bimus.Cui refpodes Darius, Multa(untinqtOtanesqnequeutoi:onededaramfed
fačtoi Alia fotone declarari poflfuntJed un mhil dan opis exiftit. V os uero noftis ex/
cubias;q[ depofitje funt haud quaq difficiles efte ad penetradu.Na cu nos tales fumus
nemo noquifquis ilIefitcedetnobispartimobreuerentiam.parriobtimore.Ad qč£
habeo praetextu aecomodatiflimu cui initamur.Si qde me dica eperfis uenifte:ac ueb
le quaedam a patre mandata regi nundare.Vbi enim expeditmedacium diceredicatur
Nam idem optamus quiqj medaciu dicimus quicj ueritate,.Q_uippe cu hiquf metiun
tur tuc metiuntur cu pfuadedo funt quippia lucri fačtunuče qui ueru dicuuideo dicut
ut uerum dicedo aliqd iucru cofequatur,Et alius hucalius llluc magis propenfus eft.
Ita non'idem fa&itandoiidem tamen optinemus.Q_uod fi nihil lucrifaciendu eetper
seque SC  ueraxforetmedax;& medaxuerax.Q_uodadianitores attinetfiquis eoruli
beter cedet nobis ufilius ei fuo tepore erit fi quis obuiam ire conabitunut e hoftis: ita
tuncpro hoftebabeatur^Deindemtroirrumpetes retrafigemus.Poft hxc  Gobryas
Gobriae u j n ' amlc i inquit nobis pulchrius erit recuperare imperiutruautH recuperare no pote
orado r ,' mus m0 rte oppetere{quacumfimus perfe uiromedo pareretSi quidem aures non
habentiicum praefertim quicuncj ueftrum Cambyfi aegrotantiaffuiftis memoria to
neatis qutei!le dum uita excederet perfis impr^catus ertmifiimperium recuperare te/
tarent:qu£e nos tune non admittebamus inuidiofe dici a cambyfe exiftimantes,Nunc
jorjtur calculu ponoin Dariifententiammecphunccoetum diffoluedum cenfeoJed fta
tfm aduerfus magum adeundum.Hatc dičta a Gobrya caeteri coprobaruntd nterea du
ab iftis confultatur forte hoe contigitmt magi inito inter fe concilio ftatuerant coalii'
dum fibi amicij Pra:xafpetm^ indigna paflfus a Gambyfe effet Occifio eius filio ičlufa/
oittae:Si folus mortem Smerdis Cyco gen iti noSet:queipfefuapte manu 'iteremifftc
%  preterea ob id apud pfas maxla flagrebatinuidia.His decaufis accituholem fibi ami

THAL1A XXXxmi

cucoprobabant accipicntcs fidc ac iufiurada fallacia qu* ab ipfis in pfas fačla effct f
trafe habitura.nečgcuičj mortaliupatefačfcuru pollicicantes mumerabilia fc ei datu'
ros.Recipiente praeiafpe fačturu fc quae magifuaferac iteru ilii dicere i aio hre onw
nes pfas fub muru arciscouocadi.Ideoq» mbere huc cofccnfa turri pdicare a ^merdc
Cyri pfis iperari;& ab illo neminc.Haec lili f cipiebat ueluti hoj i umse apd pfas aučfco
ritatis:& qui fepenumcro affeueraffet eu ee Smerde cyri ac cade a‘fe fačta pncgaffet
Hsec quoqi prsexafpefe paratu exeq dicete magi couocatis pfis hoiem i turri pdučtuiui
bet haberc oratione,Pratxafpes ea qusc ab iftis oratus fueratfpote obliuifcitur; exor>
fufcf  ab achasmeneferie familiae Cyri recefet:& ubi tandc deucnit ad cyru comemora^ Achcmc
uic  illius 1 pfas beneficia,His expofitis propfit ueritate caufatus io fc hačtenus occuitaf nes
fc q>  fibi tutu nofu/ffet pferrc re geftaded imprefentiarum neceffitate coa&u pferre;
dixitq?fe a Cabyf e adačtu S merde cyri occidifc: & magos ce qui regnent.Muitis quo
q? uerbis p r as deuouitmifi rurfus impcrium recuperarenttac magos ulcjfceretur.Haec
locutusfefe in caput a turri praecipitededit.Huc in modupraexa(pcs uir p oe tempus
uitse fpeftatus occubuit.A t fcpte pfae ubi coftituerut aggrediptinus magos:ncqrem
differredecs coprecatuierutignariomninoeoruqu2ecjrcapra:xafpem ačtaeent.Sed PrsEM'
hsec in ter eundum i  medio itinerts audicruueccjj a uia f ecedcntcs iteru ccllocuti funt. fpcf c tuf
O uorum quicu optauerat remprorfus differri uidcbant negantes tuc ee adoriedam ri jačtus,
<^ui ucrocu Dariocofeftim eundu:& qd decretu eet pagendu,Ei$ coccitatibus ap/
paruerunt^epte aceipitru paria in f ečtantiu duo paria uuiturmeofcp uellicatiu anjifcfta
tru. Q uod intuetes feptem perfaefentcntiam Dariicoprobarunt: Si  mox freti auibus
adregiam cufidudaperrexerunt,Vbi adportas affuerunt prout Darius fenfcrat ita
eucnit.Nam cuflodes reueriti pcrfarum primariosmec aliquid huiufmodi fufpicantcs
cx his forc qui uenirentdiuinacu pompame interrogauerunt quidem:ubi in aulam i
trogreffi funt ofTcndunt eunudhos:qui funt a nunciisj& ab his qua gratia ucnirent \
terrogantuMUiinter procočtandu ianitoribus minitabaturq>hoiesingredipermifif
fentratcp ulterius pergere uolentes eofdem prohibebant.lfti (emutuocohortati edu>

€h‘s gladiis cosaquibusarccbanturibidcm trucidantuidemqj eurfu in condaue conte
dunt.Intra quod tune forte ambo magiagebantt^ de his quaeapraexafpe erant afta
cofukabat.Q ui cu nouiffent tumultuantes eunuchosatquc uocifcrantes prccurrc/
rut uterque:£>; quod fiebat animaduertentes ad uires conucrfi funt:quciy unus occu
pat 3rcu:a’terlaceafumit,Atqueindemifceturinutce.Vcruarcus eiqui iltumfumpfc
rat:cu hoftes iuxta effentmulli ufui fuit, Alter fc lancea tuebatur«eoqj tu afpathenis fc
murpcu*T/t:tu oculu inthaphernis oculo:quo ex uulncrc Inthaphcrncs no tn Si  uita
priuatus  e.Et hos quide alter magoru uulncrauit.alter ucroqn arcus cinulli ufuierat
In thalamu qui erat coclaui cotiguus fe pripuit fores ccclufurusjfed illuc duo de fepte
cum eoirrumpunt Darius Si  Gobryas,Q uoru gobryas cu effct implrcitus cum ma Darius
so:Dariusadhucftansatquehacrensconfiderabatrtegobryam feriretin tenebris, Gobryas
Hum cer nes Gobryas oriofe ftantem interrogat cur no uteretur manu.Rcfpodcti da
tio difpicio ne tcfena.Tu uero inquit ud p utruque exige gladiu.Cui Darius obtepas
pugiois idouibrato magu cafu pcufTit.itcrfečlis magiscapitademut:eaq?gcfHtesqn
duobusrcliqs:qfaucii erat illicrcličlis.Tuinualidi eent.tu ačtis tuendac ca fo
ras pcurrut  cu uocifcrationc ac tumultu caeterofcjj pfas copelledo regeffa exponebat

capifao(letantcs;5Jfimulquicun^magoruipfisoccurrebatmačtabac.Pcrfaecognito

LIBER.

TEHTIVS

'

lili

Mago>

phonia

O taniš
Contio

Tiranno
ru moreš

Fotio>

mia

Monar/

chus

ab hisquodadu erat ac dolp magorum & ipfi facienda f bi eade cefuerutedudis ah
diis ut qu eqs reperiebatur magu interficiebat;& mfi nodis interuentu cohibiti fuif
fent nemine mago^t reliquifTent,Huncdiem perfat maximefolene puhlice obferuat;
& in eo ingensceiebrant feflum upcantes id magcphoniamndefl magorum csedem
quo die nulii mago^ fas eft prodire in lucermfed eundife intra domu čontinent.Vbi
refedit tumukus;d efq? quintp exce(Terethi qui magosinuaferanude oi rep  fiatu con/
fu!tabant,Q_uoigornationes &fi apud nonnullos graecorum fidecaret:tn huiufmoi
di fuerut,Otanes hortabatur retn perficam in medium conflituitita inquiens,

Num e nobis principe fseri amplsus mihi non uidetur;neqi id autiocudu ee
u aut bonu*Nam ČC  quo licentiae Cambyfes procefferit noflistSi quo magus

Q_u;d igitur nobis opus eft monarchia:quafuftuIimus.In qualicetpro Ii

bidineagereoia impune^uatui^dfioptimusoiumfueriutamecuineapofitusee*
traconfuetos abiicic fenfus.quippecu praeterinuidiaab initio mgenitahominiingc'
neretur ex praefentibus bonis infolentiadtacj hsecduo malahabes nimiru oemmal u
tiam habetituper infoletiam q? expletus oibus rebus ettu p inuidiamulta facinoraad
mittes:AteniuirtyranusCutquioiabona pptinet Ddebebatfineliuore ee.Vep  ita
natura coparatu e ut is fit aauerfarius popularibus fuisjSi quide eo p  optimis qbufqi
qui fuperftites funtatqjuiuut inuidet deterrimis deledatun& qd indecctiflimu ecri>
minationes admittere optimu putat.Nafiue admiraris eu modefte offendičrg? no ef/
fufe hoc faciastofFendif qfifibi afTenteris.Et ut exequar dicedo cj maxia funt iura pa
tri^labefadanFocminisuimaffertJndemnatos interimit.Atcu dominatur mu Iti/
fudodn primis notni optinet oium pulcherrimu ifonomiadd e iuris aequabilitatem.
Deinde nihil agit q mornarchusihoc eft unicus priceps;Na magiftratus tu forte
deliguntuntu adminiftratoijt ratione reddut.Oia deniq? cofilia! coe referuntur d:aqs

ee opta/

utmea <

Holigar/

ehia

Megaby
si contio

Plaebis
ignauia
Popula//
ris flatus

Datiicon

to

du.In multitudie quideoia infunt.Otanes qie hac fentetia dixit.Megabyzuisautem
ad holigarchiamjideftadftatupauco^ retraducesradeafocioshortabaturhis uerbis
V se Otanes dixit de abolenda tyrannide:ea fitit pro didis a me qucq?: fed b
q tenus hortabatur Tuma deferri ad multitudinenhocab optima errauit fma
Et eni populari multitudie nihil e neq? ifjpietius neqt infoletius.Itacg eos qui
tyranifseuicia fugiunt ad intemperatis plsebis recidere fseuitia nequaqua tolerandu e«
Nam tyrannus fi quid facit intelligens facit. At plaebi fuu e nihil inteliigere.Q^uo eni
pado fciatqui neqt edcdus eftmecj honeftu nouitine domefticu quidem qui ,ad res
agendas fine confdio prseces ruit torreti fl umini fimilis,Ex quo fi qui male confuitum
perfiscupiunnhi fiatu populari utatur.Nos uero qcoetu uiro^ optimo^ ‘delegimus
ad hos deferamus,Nam inter eos Se ipfi erimus:&«xoptimis uiris credibile efl optia
exiflere confilia,Hanc megaby sus fententiam dixit.T ertio loco fua Datius inquiens*
VaeMegabysusdixitquatenus adflatupopularepertinenredemihiuide/
q tur dicere:quatenus ad fiatu pauco^no rede.Propofitis eni tribusflatibus
5C  his omnibus optimistut optime ipet populus opti e paucit optime unus
inter h ate multo ant eceSlere unius imperiufentio,Na unius uiri quioptimusfit impe
rio nihil melius efTe conflan uod quifentit no immeritoflatum populare miffuiti

faciartuttaceam fic prsecipue confilia in aduerfarios trahifclere.Porro in fiatu paucc^
cum plures uirtuti incumbat in publicum u«hementiorapriuatim odia excitari cofue


THAUA XXXXV ,

uerut,Cu.n.<|f($ princeps ee optet;& in diceda fma uicerc ad lgcntia inter fc cdia cua*
dunt,Ex qbu&feditioes exiftut j e feditioibus oedesjecsedibus ad unius iperiu deuenit
Vnltdiigi datur qto fit hoc illopftatiusJa ueropkbe iperate abeffc n pot quin'ma
litia ccoriatoorta malitia 1 republica ker  malos n odia fiutjfed amicitise ualidac. Q^ui
•.n.aducrfus republica fadorofi futmiutuo fe occultatJdcj tadiu fit du aliqs populo' p
pofitustalcs hoies copefcat.Is uidelicet quepopu!usiter caeteros admiretur,Hiccu ad
miratioiejtuc uere moarchus onditur declaras i hoc monarchia ee oium praeftantiffi
mu.*Atq?utin fummaoiacoliiga*Vn nobislibertas extitit;&aquo data a populo nc
an ab oligarchia an a monarcho.Ego fentio cu fitis per unu uii£ liberati uos debere ta/
le te cople&ime alioquin leges patrias diffoluatisbene coditas:quod nequaquafatius
e Hac tres fuerunt dičtae fentetise^ua^ ultim2eqttuor reliqiii afienferimt.Otanes qui
iuris sequabilitate facere pcrfis ftudebanubi ipfms (ententia reieČfc* efl: apud alfosdta f
mcdiu locutus eft.Virifeditiofiqucnia coftat neceffe efle unum alique e ncbis regcm
fierifiueperfor£em:fiuepermiffumperfai^per multitudinis elečtione;fiuequa alfa ra
tione.Equidem uobis ego non refragor, Q^uippc qui neqr praeede uolo neqj fubefle« j
Et hac lege cedo uobis ius meu iperiij utnulliueftigiaut ipfeegoiautulhis unqmeo^
fubfit.Ocane hxc  locuto c^teri fex eius poftulatisafTenferuntdta hicaliis no refraga/
tise medioabiitalio fefTum.Caeterisfepte de iuftiffimo rege ddigedocofultatibus uu
fum eft fi ad aiique ex ipfo^ num ero regnum pueniret;Otane donari debere peculiari
ter.eiufcjjdeinceps pofteros cu 01 alio magnificentise genere apud pfas honorificentif/ Perfaru
fimocumedicaquotannis uefte,Q_useideodecreuttunteisdonada?q>pnusreagita inftituta
ueratj&ipibsmccetum coegcrat.Et haec quide peculiariter in Otanem decreuerunt
Jlla uero commune ut regiam introireunicuiqj e feptem fine internunicio liceretmifi
forteeum uxore cubaret rexmeue regifas efTet aliunde qe familia coniuratorum uxo
rem ducere.De regno autemhutic in modum utfub ortutniSoIis cofcenfis equis du
in fuburbanis uedarenturjcuius equus uocetnprimus edidilTetjis regnum cabifis ob Oebares
tmeret.Erat Dario quidam eqfo uit folersnomine Oebares: Adque Darius poftqua
e coctudigreflfi funt it*a inquit,Oebares de regni negocio fic inter nos couenit;fub ipfd
ftatim Soliš ortum equis confcenfis ut cuius equus uoce primus edideritds regno po
tiatur* Q_uarefiquidfolertiaehabesnunecominifceretvtnosoptineaushocdecus
8 i  neo alius.Ad eu refpodens Oebares here inquit fi in hoc uerfatur rex fis nec ne:hu/
ius rei caufa cofidere te iubeo bonu hab ere animu ant e te fore rege nemine.Eiufmodi
habeo medicamenta.Si igitur inqt Darius habes iftiufmodicomentum.adeft tepus
(eominifcedimec differendi re utpote craftino die nobis futuro certamine. Haec ut au/
diuit Oebares ita fibi fadedu putauit.Vbi nox aduenit una equa^ q equus Darii ma
ximeadamabatinfuburbanaadducitiibiqialIigatiTuequu dari eodeducit;eumqcir/
cuagensidetidem equae admouetjactandem admittiuPoftero diefimul attj iliuxit fex Q ar jj rC//
petfse excouen to affuerunt ecjujs.affidetesjS£ cu in fuburbais ultro citrooi uečlaretur s if elečto
ubi adlocupuenerutjubifueriorenočleequafueratalligatadbi Darii eqiius accures S
hinnitu edidit: &  hinnitu edito protinus fulgut fercno cadotonitruqjextitit;Haeccum
Dario tanq excopofito accidiffetjeu copote uoti|fecerut*Na caeteri cx eqs defiletes Da
rium adorauerunt,funt qui hoc dicat  Oebare fuiflfe machinatu.funt qui aliud:Vtro(j
enim modo refertur a perfis,Voluf na<^Oebare attreftatus mauhuius equae genita
Ižbusdpfara manum intrafubligaculum tenuiffe abditam; 8 Sfub ipfumftatimlolisor

S

liber. tertivs

\ _ ^ . <

tumcum equidegf£'ffurieetit ea naribus eqdariani admouifle equnq5 ad odoris (čfu
Darius 5frenuiiffe:atqihinniffe.Darius itacpHyftafpis filius deckratus e rcx;ciq  oes afia aud j
hylMpif ences di&ofuerunt:pter arabeskacyroj&rurfusacabyfepopu!os fubjgete;imqinf
feruitute redačtifunttfed hofpites extiterunticabyriadueifussegyptupilofuenujqbD
Atoffa inuitis haud qua<|fuiffet ingrefti p fx  aegyptu Darius matrimonia ex prisaufjpicatus e
Artiftoa dučtis duabuscyri filiabus Atoffa;q dbyfis f r i Čl  rurfus mago nupferat: dč  artiftona
Parmis uirgine,Praeterea alterafrnerdis cyrifilia noie Parmis.Nee no filsa Otanis duxittquae
magnupdidiUde uirita 01  ex pte ftabilitis ari oiafimulac^ elapide faftu ftatuit hols
cquo inridentis inferiptis I haec uerba litteris« Darius Hyftafpis tu eq uirtute cuius  no/
Satra' me Iegebatuntu Oebaris agafonis pfaijt adeptus e regnu,Hj's apud pfas aftismigfti g

pese uincias:quas ipfi fatrapeas uocat coftituittearuq3fmgulis f^fides pfecitJtaxato qd pede

Dariitri- returtributopnatičesaliisfinitimostranfcribes:aliisEranfferens;aJiisremotioresge/

buta tes attribues.Diftributo puinciis huc I modu tributo?qd exigebat cu hoc edifto ut q

Taietum argentuhi babyIoii taletipodere q au^;hi euboicho podere afferret, Valet at babvlo
babyloi niciitaietumfeptuagitamnaseuboidas.Etenimfub CyroatqjdefdcfubCabifenihil
cum dufueratcircatributalftitutum.fed muneraaiferebatur.Obhactributicrdinatione
tl  alia huiufmodi pfae aiunt dariumfuiile inftitutore, Caby fem atdominu;Cy^ uero
patrem;quonia Darius res oes quaeftui habebat*Cambyfes afper erattac morofus:cy
Magnet rus mite agessSč ol raticnede illis bene mereri ftudes, Ab ionih igitur tl  magnetiš; q
ta z  in ariamcolunti&taeolibus &caribus dl Iyciis tč mebefibus tl  paphiliis C Vnu.n.erat

ide® Iperitu his tributu D pedebatur qdringena argeti talenta, Haec etat ab eo patria
portio inftituta a myfis tč  lydis tl  a!yfoniis &qcabaliis& auteneribus quingena talenta
fecundaportio haec erat, Ab helIefpontiis:qui ad dexteram illuc nauigantium fitifunt;
g l  phrygibus:S£ thradbus quiafia incolunt; tl  apaphlagoibus:6t mariadinis;č£ fyris
trecena &fexagena talenta,Haec erat tertia portio, A cilicibus equialbitricenifexageni
I dies fingules finguli:nec no talenta argeti quingena, Q_uoyi  centena tl  quadragena
erogabanturmeamciliciaeregionem:quaecquos,pducebat:irecenaat& fexagena ad
Pridea Dariumibant,Haecqrtaportio,Aburbepfidta;quacolonid,ArnphiiochusAmphia
ur ^ s  rai filius deduxi’t infinibuscilicuacfyriciji;ab hacadaegyptum urippmcr arabum p--

Amphb temC Haec.n.eratimunis D trecena tl  qnquagea erat tnbutum,Q uinra portio haec
tachus cuiannumeratur omnis phoenitia 6ifyria quaedidtur palelbina;&cyprus ab xgypto
tl aphrisaegiptocontcrminisi6icirena fic barcaC Inpcrt;oenaq3aegiptiifle ordinan/
tur feptitigenta pueniebat talenta praeter pecuniam e pifcario prouentu lacus mirios
excepta hac pecunia.5^ certo frumenti numero feptingenta talenta obueniebant, Na
centom uiginti milibus perfa^ qui in albo muro memphitico ftationem hent:& co$i
auxih 3 riisadinetiuturillifrunietum,Sextaportioh^C,Sattagit^;& gradarei tl  dadri
cx ; tl  appatyte in idem coftituti centena tč  feptuagena taleta pendebat.Očtaua haec
portio, A babyIonecaetera(j ariiria millena talenta argentiproueniebant, Et pr^terea
pueri caflrati quingeni.Nona portio haec, Ab acbatanis: tč  ab rcliqua regioe medica tl
parse canist& orthocory bantibus quadragena ti  quinquagea talenta.Decima portio

hsec.CafpmS^pauficae&pandimathiSidaritaerittiulconferentesducenataleta affere
Pačticia bant.Vndecima haec portio. A batiris ad lygdos ufq3 trecentcrum tl  fex 2 geno^erat
tributu.PortioduoderimahaecvApadyciat§earmeiis;eorumcpcoterminis euxinote/
nus po to taleta qdrigena.Tereiadedma h«c,A fagartiis^ feragibus;5i thamanris;^

THALIA XXXXVI

uitiis Si mctiis Si his <J rubri maris ifulas incoluntmbi rcx  eos q relegati uocaturicollo
cat.Ab his oibus faccento^ taleto^ pueniebat tributu.Q_uartadeciaportiohacc 4 Sa
cz:3£  cafpii ducena U  qnquagena taleta afferebat. Q_uicadecia portio hasc.Parti ccraf Corafmi
m i;q; & fogdi Si arii tr ecena taieta,S emdecia portio haec:Paricaii Si  q ex afia fut sethi Sogdi
opes adringena taleta.Decimafeptia portio haec Mantienis Si fafpiribus Si alarodiis Ani
ducena iiunda taleta erat; Duodeuicefima portio haec Mofchis Si ty bareis&J macroi
bus Si mofinocis Si mardis treceta taleta pcepta erat.Vndeuieefima hatc portio. Indi Indoru
ut funt multitudiemuko nuerofiffimaiter oes quos nouius mortales.ltatributufup multitu'
czteros  oes afferebat tticena fexagena taleta aureo^ ramentoijt, Vicefima portio haec do
j fi baby loica pecuaia ad podus euboicu redigat fiut nonies millea qgenaqi Si  qdragi
ta taleta argeti.au ^ uerofi terdecies tato rametotg taxetur 1  fuma repiefad rone euboi
ca eefexmiliataleto^;fexcetatj Si očtogita,Q_uibusi unumcotračlisad euboicuco
putu ex*gebitur in fumma anui tribun a Dario talento^ qtuordecim milia gngeta Si
fexag/nta.Minore his fumma omittendam mihi n referenda puto.Hoc tributum Da Darii the
rio ex afia obueniebat;8i aliqtulum ex aphrica^cedentetempoie;8i ab infulis obueit faurus
aliud tributu; Si ab his qui europa thefialia tenus incolunt.Id tributu rex hunc i modu
thefaurizat hoc eft reponit.Liquefačtu au^ argetumq in fičtiles fidelias infundit.Ex Fidelice
pletas mox fidelias fubide frangit;ex eo qi auro argentoue quoties pecunia indigema/
tu concidit cjtum ufus poftulat,Atqi haec quide ^uincise erant ac tributo^ taxatioes
S  ola at perfis io in ter tributarias a me prstermifla eft;q> ea minime perfae colunt ♦ Ifti
tamen ad ferendum illum tributum n adigebantunfed munera portabant, Aetyopes
tegvpto co £ ermini;qu° s  Catnbyfes in expeditione cotra macrobios aetiopes fumpta
fubegit;quifacramnyfamicolunt;Si Dionyfio diesfeftos agunt.Hi aethiopes eoruqi N y f a
finitimi eodern quo indi califlise Temine ututunfubterrancafcj obtinent domos.Hoat
utricp tertio quoqs anno munera portabanportatcji ad meam uftj memoriam binos fe
modfos auri rudis; Si duceos fafces hebenitSi quinos aethiopes puerosSi uiccnos gra
des elephantoi^ dentes.Colchi quoqi inter donaferetes repofiti erant;eorumq finiti/
mi ad montem ufq? caucafum. Ad huc enim monte imperitatur a perfis. Nam quiad
aquilonem caucafi habitanneotg ia nulli perfas curat.Ifti igitur dona fibi imperata etia
ad mea ufqi Platem quinto quoq afferebant cetenos pueros totideqmirgines. Affere
bat Si arabes millena quot annis talenta thurisiHatc ifti dona pter tributum regi por
tabant,Sed id au^tta multu indi unde ramentas quas dixiregiafferunt;hacrationeco
parant.Tndicseregionis id quodadSole uergitfabulofum eft.Nam indidutaxat co^i
quosfcimus;dcquibusaliquidpro certo narraturprimifunthominuquiiafia ad au indicum
roram Si folis ortum habitantJndo^t enim tračtatus qui aurorafpeftat propterarena aurum
uaftus eft;Eo^! at coplures Tutgetes atqseae lingua!ter Tediffonae;qua^ alisefunt de^ i n dorum
ditaereipecuariae;aliae noJtealiaeIplauftribafluminishabitatcrudisuiftitantespif cv*  recr j 0
bus;quos aggreffi Si arudine/s nauigiis exceptant,S ingula at nauigia e fingulis arun/
dinis internodi/s fiut Ifti ex  indis ferut uefte e tegete q ubi e flumine meffuerunt inči/
deruntqi pledetes in modu ftorese taq thoracefibiinduut,His finitimiaurora uerfus J n df ca n3
funtJndipecuariicarnibuscrudis uefcentes nominepadte;qui talibus utimoribanar/ u j 2ia ex
ra tur, Quoties ciuiil aliquis aliquaue aegrotat uiruquidefuimaximefamiliares iteri ar ddine
mur:cj dicat illu morbotabefcente carnes ipfis corruptu^;Silicet feneget ille segrota
re;Si nihilominus iftinignofcentesnecat eu epulaturcj.Mulieri uerofute maxime ne

g H

LIBER. TERTIVS

' '■&

ceffarise ide qd usri uiro £adunt,Q_uiat adfeniu pucnifceo itidem mačlato pafcuntur,
Ideoq* cu hac de ca:tu qa oes q i morbu necaturm mukifane eo^z adfeaeftute pueni-
unt EH: alio^z ldo^z hasc diuerfa cofuetudomt nulla aiante interimatjutep mhilferant:
nec dornos paradas exiftimet,‘atqj herba uichtet.Eft eis feme quodda mili iftar fuafpo
tenafcense terrafuo in calycetqd cu ipfo calice kčlu coquunt eduntqj,Q_uo$z quifqs
in morbu icidit is \  losu defertu pgit ibicp decubitjeius uel difcubetis ud defunčticura
Indoru gerente nemine ,Hoijz  oium quos recefui indoipz coitus \  ppatulo eft ficut pecoip, Co
coituspa l or  fimilis ac pximus £thiopico*Genitura;qin mulieres emirtuc n alba queadmodum
lam caeteroig hoiurmfed stra ut color eorporis:qIe sthicpcs quoqjemittunt,Indilogius a

pfis abfunttci uentp auftro obnoxii:eoq dario neuciqobtemperabant,C£teri indica-
Cafpati/ fpatiro urbi &  padicseregioni co termini funt ad uentum aquiIoncm habitatem ex oi
rus urbs b us  i nc lis iiqui proximam badrianis uitamdegunttpugnaciffimifunt;&quiad au^
formi« prsecipuemittunt,Circabane enim phgam uaftafuntpropter harenam Iocatln q fo/

maiores Ijtudineharcofaformi«gignunturcanutnquidemagnitudineminores"uu!piomue

uulpc ro  maiores, Ea^z nonnulle & apud reos & apud regem petfa^z uifuntur hinc uenatu
cap«, Hs formi« in faciendis fub terra domiciliis egerunt arenam ut apud grazeos
formi«;atqj eodem modo ipfafpeciecorporis fimiilima.Ea at quae egeritur arena au/
racea efbp qua in defertum mittetesindi ternosfinguli camelosiuriguntmares 2  late
ribustquosfrenatos trahunt:Eceminain media in qua ipfi afcenduntdata opatutare
Cameli centiffimis foetibusahftradasiungas.Etenim apud eos cameli cumhiloTunt minori
pernicitate q eduirtum uero ad fereda onera muko ualentiores quale het camelus fpe
cie graecis ut pote fcientibus nputofcribedumifed id quod ex eo animali uefeitur. Ca-
mdus in pofteriaribus cruribagerit quattuor faemora:& totidem ! geua;& ueret^z iter
pofteriora crura caudam uerfus fpečfcas:Huc in modum iundis camelis in di ad auijzle
gendutendunt.Vtcd feruetiffimusfueritaeftusfintin rapina.Siquidepra«ftufbr-
mi« fub terra fe occultas tenent.Eft at illis hoibus Sol ardetifllmus matutino n que
admodu aliis meridie eoufq efferuefcestDu tempus eft a foro difcedendi:p quod fpa-
ciu muko magis urit q meridianus i graeciajAdeo ut dicatur illitun in aq fe abluere,
Meridiesfere indos urit peraque atq?alios hominesdeclinantemeridie: tališ eft illic
Sol qualis alibi matutinis, Acdeinceps magis acmagis frigefcens dum ad cccafum p-
uenit:quo temporepraedpue friget.Vbi adiocum indiperuenereculleis quos attule-
rearenacornpletisraptifl[imeretroferedpiunt,Q_uosptinusformi«c utapfis fer
tur 3olfačluperceptosinfequutur:tatapnicitate:qtain alioenullojita ut nifi ud :ad
qua formi« cogregaturanticipet;indimemo fit ipfo^z inde euafurus:Ideoqj camelcs
mares o> ipares fcemitiis funt in curredo ne trahatur diflfoluutifed no utrunq pariter,
Focminaueropulli que reliquit memor nihilfibi remittit.Hae ratione indi maiore au
ripartem nancifcuntur ut pfae memorat.Na q<3 ejflfoditur in eade regione aupz ratius
Indica eft.Etfane puleherrimas quodamodo res extremaorbis habitati parsfortita e quem

aialiac^ admodumg«cia:qdpftantiffimumiudicaturpulchcrrimasregioncs Nam ut pau-

terisma- loante dixi  ultima plaga^z^uae ad orientem uergftes habitantur indica cft:inqua St
iora animates ta quadrupedes;quolucresmultofuntgradioresq«teris \  locis:bterq eq

Arboces Nam ab equis medicis uincunturq nyfaei uocatunSC infinita uis auri ptim effoffi:pti
Ianam per fluminadeuečtijpartim utindicaui fubrepti,P«terea agreftes arbores p f fU( ^ u
ferentes lana ferentes ouillae tum pulchritudine:tu bonitate prscellente:qua in ueftiariu indi /

THALIA XXXXVH

Ututuf ad meridie ultia e regioibus^habitatur arabia elbin quafcla omm nafcuntur Arabias
thus my rra csfia cy  nnamomu & ledanu cunčta hsec facilia ad nanrifendu £ ter myrra. bona
Na thus arabes ftoracefufficietes legunt ea čjphoenices ad grascos exportant«Hacfuf Thus
fJtu thus capiutddtent thuriferas arbores obferuat colubri (ublati exiguocorpore:dif Myrra
colori fpecicPer magno nuero circa fingulas arboresnide uidclicct q aduerfus segiptu 1  afia
fafto exercitu tenduntmec uIJo alio ab arboriba cj ftoracis fuo fubmouetur uniuerfa Cynna
terra oppleturuut arabes aiuttnifi ut iidč nar rabat firnile qdda iftis cotingeret ei  qd no mcmu
uimu5 cotmgereuiperis.idtf utcredere debeusfoIcrtidiuimtatisprudem,Nač[ dC tv  Serpetcf
niido aimo funt &t  efculeta:ea oia fetuofa fecitnc affiduo efu dcpiret,Cotra q feua Si  alati
maltVnafuaeauoluit pajyec fetuofa* Vnfit utlepusquč oiauenatur fera alcs ho ta Bonom
feraxfitfola:q ex oibus beftiiscugrauidae etlpleat :&£  aliufoctu l uterogeflaspilišUe copia
ftitujaliu nudujalium tatum n formatu aliu cdcipit,Et lepus qde tališ e.At lena ualidif Malom
fimu ferociffirnucf aimalfemeliuita unu parit;Na uha cu foetu uteig fc emittit i cubrei  raritas
ca eft hatc q/catulus leoninus ubi moueri in utero incipit cu heatungues loge acutiffi Lepafoe
mos ex oibusferis utejy laceratjaugefcefqj magis acmagis ungues imprimecio cxukc cundiffi/
rat:ita ut ad poftremu dum ptus adeftmihil uteri relinquatur incolume, uare fi ul  mus

pera: 6ialatiarab?«ferpetesitagignerentunut ipfoiy natura fertjn effetholbus uiuČ/ Lesene p
difacultas.Nuncatcum libidineagitantur:& p pariacoeuntjfceminacollummarisin tus uni'
cmittenda genitura coprehendit;forbefqm prius dimittit<Jdeuorauerit 4 Etmas qde cus
hocmodoperit.Foemmauerotaleluitmafculopocna:^£iliidu adhucintra ute^ fut Vipersc
patre ulcifcetes;matreabedune!ufq« aluo ambefa ita ptu faciut.Cseteri ferpetes q no coitus
fut hoibus pniciofi oua pariut;8£ magna u:m fcetuu excludunt,Atqmipaep uniuerfu Viperas
orbem terraiy uifuntur,Alatiuero ferpentes nufq alibi nifi in arabiaiaut certe no adeo partus
frequetesHucinmoduarabesthuscoparant,Cafiaatfic.Pofb|fibicu cete^ corpus Serpetef
tu faeieprseteroculosobligaucruntcoriis alhfqj pellibusadcafiapergunt, Ea nafcitur alati
in palude no altateirca qua &mq dcgunt ferse alatae uefpertilionibus fimillimse ftrido Cafiaecoj
re diro & uiribus prseualetibus:quas ab oculisarcetcs arabesfic cafiammetunt,Cyn/ lečtio
namomu etqfuperiora mirabilius legunt.Na aut quo modo:aut qua in terra gigna/ Cy nna
lunillud nequeunt diceremifi ^ probabiliratioe utuntur;quod quidam uolunt id di/ momu
gni I his regioibusmbidionyfius educata ipfas cynnamomi feftucas afferria gra/ collečbio

dibusquibufdaalitibusad nidoseluto coftručtos lprseruptis rnotiut^ hoj inaceffis
cotra quas hoc arabes excogitauerut.Bou afinoruc^defečlo^;82 alio^ iumetoig me/
bra minutati cocifa 1  ealocapcrtat:82 ubi iuxta nidos pofuere:pcul abfcedut, Ad hsec
fruflra delapfe uolucres ad nidosfuos čarne coportattcui fuftinedse ipares nidi ad ter
ra difciffl  labuntlTuc arabes ad eos colligendos accedut 4 Hac ratione cynnamomum
ab illis legitun82 illinc in alias regiones dimittitun Atledanum:quod arabes ledanum Ledianu
Uocant:etiam cy  nnamomo mirabilius coparatur. Q^uippe qd in graue oietiffimo lo/
co nafces:tam e fragratiffime oktJn barbis hircoig iuenitur inatu ueluti mueor ligni
cu ad co ficieda multifaria ungueta utiIe;Tu prsecipue ad fufficione q arabes utuntur*

Hnčlenus de thymiamatis dičbufit»RedoIet arabica regio mirifice iocundo quodam Thytnia
odore:Suntqjineaouiuduogenera admiratioed/gnaquscnufqalibi uifutur quo^ matse
unu caudas habet ta logastut nofint triba breuiores eubitis.Si quis trahifinat ulcera Ouiunt
cotrafturae du p terra atterutur;Nunc'unufquifqi pafto^thačtenus efi: dočtus arte fa caudcc
brili ut  ploftellafadattqu3efinguIa^oiiiucaudisfubligettfuper^ploll:ellacaudasip/

liber. tertivs

Fas attigent* Alte^i genus ad cubitalem latitudinecaudas gerit.Huic cj pte mcridies ad
Aethvo Sole occidente uergitconterminae acthiopia terra^habitatupi ultfa.Hsc bi  aurimul
Pia 7  tu fert 5 C  uaftos elephates pminetibus utrincf detibustSi cu agreftes oes arbores. tu

EUpha.i uerohebenu necno uiros maximos pulcherrimofcp & xui  logiffimi:Atqi hacc qde cx
trema fut a(ix  aphrica^De cxtremis at europa: q<5 ,p coperto refera no heo. Neq»,n«
Eridaus afTetior fluuiu queda ee Eridanu a barbaris uocitatu g fubiit mare ad fepretnonefpo
Eletruin čtans Vn clečlig-ueire narratur.Ne calTiteridas q:le noui ifulasihoc eft ftanarias un ad
Cafferi nosueitftanum.Qjiare uel ipfucoarguitnomeeridanustqdgraecumeft n barba^
des ab aliq uto poeta^i fiftut S ed hoc & fi ft udiofe qfiui a netrue q ipfe uiderit accipere potu

Stanum it quo feheat mare ad tila europaepte, Ab extremis itacp adnos uenit ftanu eleftru^
C;£teig ad feptetrione europae q plurima auri ui ee conftat,Sed quo mo fiatme hoc q
Arimaf/ de £ copto dicere queo,Dicuntur tn id a gryphibus aufferre arimafpi uiri unoculi:q J
pi unocu nec ipfu crediderfcut uiri nafcatur unoculicactera natura hentes aliis hoibus pare.Por
li ro extrema tcrra^ cocludat alia rcgione;intufqj coibent ea q nobis pulcherrima puta/

turnlbfcp rariffima^Eft in afia planicies qdam undiqj' einčta mote quinqi l  locis itercifot
qua: aliquar»do fuit corafmio^ cum in ipfo^ finibus bi hy rcano^ bi  ptho^e bi  faraA/
geo^i bi  thamaneoig, S ed pofteaq perfae re^z potiti funtfačte eft regis.Ex hoc cfrcuie
člo moteingensamnis pfluit nomine Aces:quiquondam per fingulasundicp inter/
Choraf / cifiones duftus acdeftributustotide quas dixigentiumregiocs irrigabaf.Vbi uero in
tnii poteftate regis pfte ueneruntihoc ab illo funt pa&e cj amphraftibus motium ab rege

Hočani abfcifis bi  acfeo^fiftgulos portisinditis aqua ab exituinterdufa eft inteffliietef itror
Saragei Tumamneplaniciesquaeintramotes erat pelagusfačhcum fluat in iteriora anis nub
Thama/ la ex pte exitum henstatcp ita ipfas gentes prift.no aqaoe ufi fraudati afficiuntur p mi/
nei onodetrimento »Nahiberno tepore deusillisqueadmodumaliis homimbus pluit.
aces Bu /  Sed^ftate cum feratpifum ^fefamum aqua defiderat.lgitur cum nihil eis aq tribue
uius returtad pfas uenerunt uiri a tq  mulieres ftatefq p foribus regis cum eiufatu uocifera

bantur.Tunc rex his qui maxkindigebant portas relerari iuflfitmticj eas q ad illos fer
renttcafdem cum illo^t terra humorehaufto fatiata eft rurfus obferarnita deicep alias
ut quintp caeteroijz populo^j maximeaqua indigerent.Idfaciens quatum ego auditu
coanouitpecumk exigend^grapraeter tributum.At^haec quide ita fe habent.C^te,
rumrexunuefeptem uiris quiaduerfusmagucofpirauerut Inthaphernem cepmac
capitedamnauit ob hancnoxam.lnthaphernes ftatlpoft oppreffosmagos regia in/
oreffus uolebat admittiadcolIocjuiuregis.Etenimhaclegecouentum erat iter magi
opprefforesmt eis ad regcm foret aditus fine internuncio mfi cubati cu uxore. 1 ta$ n
I nfha oportere fibi intcruenire nuneiu cenfes Inthaphernes quia foret unus e feptem Itroir

nhr enes utiqi uolebat.S ed cum ianitor & qui 1 a refpobs erat introire no finerent;^ regem dice
E 11S e f e  retreiuxorisedat opamteosmentiriratusedudoadnace aures utriqp naref^prscid/t
pte petfif ac bro freni eqni ad ceruices ipfop  alligauiuhominef^ dimifit, Qut  cum fe e regi ex
P P  htbuiffent.^ cur id paffi fuerant expofuil!cntDanusfigi!latim ^uincj pfas accerf.uit

ueritus ne id coi fex pfa^ cofilio faftum eet:explorauit^ nuquid id quod aftu foret co
orcbarent.Vbi comperit fine ho^e confenfu Inthaphernem haec tecifle hominem co
orehenditjeiufta liber os atq? omnemfamiliammultisdecauftscredensilliscura luts
coznatis tebdlione fuiffc moUiturosihos cSprehefos ad ne« uinciri mflrt Tuc u*«

:  Inthaphetnis ad ttgias fores accedes plorabat atcf lamenabatid affidue bcrendo aa

THALIA XXXXVm

fui mfcricordia Datiu aim adduxiffet:mi 3 o a c! eu nucio rex inquit.Mulier offert tihi
darb unius elcftione ex uinčtis doefticis tuis;que uelis liberari.ilia poftgfecu delibera>
iiitjitarndit.Si uno 010 aiam tex mihi gtatificatur eligo ex oibus fratreliacc audies rex Fratr/s
miratus hub orarione miffo nucio inqt pconftatur te rex qde ca uiro filiifčp ptermiffis ele&io
fratre delegifti utfupefkt qui & remotiori abs te e gradu qua filiii& minus iocudus q cur potu
maritus.Cuiiila rndens rexinquit.Maritus mihiafofidaimon uolucrit atq* a!ii liberi S us q alio
hos amifero effe pnuaiius fr parcntibus meis ia uita def un&is nulla roe pot effe.Hanc rum
fecuta cam ita locuta e(buifaqi e dado $>be dixiffe,Itac| ea re delečlatus rex & eu quem
mulier optauerat miffum fedt:Sč filioijg natu maximuc«teris oibus interfiei iuffi's.Ita
unus e fepte pfis intra initia occubuit.Enimuero illud fere drča Cabyfis segrctationem
contigit.Eratfardibus praefes qda a Ciro praefečhis nolc oroctes uir perfes eui nefari« Orottes
reicupido incdfit.Siquide polpcratefamiuia quo nullo necfačlo nec dičto qtulcc:unqj
l*fus eet que(j ne uidiSet quide nuq tn cocupiuit capere ad lterimčdu ob hacC ut ple
rk^aiut ydm.Cu aliqdo £ foribus regis confiderent oroctes: &i  alter quida perfes noie
Mitrobates praefečhis getis:q eftin dafcylo e uerbis ad iurgia peruenerati&cu de uiiv
tutedifceptaretur.MitrobatesobiiciesOroetiinquit,Tuneinpraedouircijzesquiifu Mitrob*
ia fsmura tu« puiciae adiacete regi n acquiris ita facile čaptumt quidam e popularibus tes
godeči armatis fretus occaparir;eiufqi tyranide potiatur.Hoc iurgiu audi eti orccti ado
doluiffe quida aiut u£ affe&aucrit no de obiurgate uindičhmtfcd policrate prcrfus co
cidere propter quem male audiffet, Aliifed pauciores inquiunt caduceatore in famum
ab Orocte miffum cuiufda rci rogandae caicuius at no dicitur:PoIycrate tac forte in co
timi cubantem fuiffe affiflrente ei Anacreonte Teiojldrp fiue cofuko quod res oroetis Anacre#
conteptui haberet:fiue forte aliqua huiufmodi,Ad que accedes Oroetis caduceator cu
madataexponere£polpcratem neq?feadhoIemconuerti(Te.C Erat.n.adparietemuer/
fus 3 neqquippiamrndide.H«bifan’«caufaemortisPolycrat;sfuiffememoratunq/ PoIycta/
tu  utrilibet accomodare fide pt Ltaqi Oroctes in urbc magnefiadegens;^ eft ad msean/ tis mors
dram flumen fita mifit Mitfum quendam Iydum Gygis filium cum nuncio in famum Magne/
adpolycratem*.cuiusanimummouerat.EtenimPolycrates primusextititgraecoije du f jaui bs
eaxat eo^ quos nouinausfecundum Minoem:&fiquis al us iftoprior maris imperio Mirfu#
potitus eft;qui in aium induxeric ut mari potiretunprimus inqua extitit ex eo genere;
qd humana uceatunqui mukam condperetfpe ioniažatcpifulis dominadi«Hocigifur
mm in  afo haberecertior Oroctes fačlusimifitnunciutn in haecuerba.oroctes polpcra
ti itn  inquit audio te res excclietes agitare animofedpropofito rem pecuniariam no fup
petere.Q^uod fi ita  fcceris(; ut fuadeo i) profpexeris & tibi Stfaluti meae.Nam rex Ca
foyfes ut mihipro compertorcnunciatur de me interficiendo cogitat.Nunc igitur me/
ipfum recipitoratcj pecunbs earum partemtibihabituruspartem mihi permiffurus:

&  ipfarum pecunia^z beneficio om ni gr«cie imperaturus. De quibusfi mihi fiden ha/
besjmitito quepia tibi fidiffimu cui ego fide faciai uojaudito poIycrates gauifus eft
atepobfequi uofebatMaiorem enim in modu pecunia auebat.M itit itaq  prius ad rem
infpiciendaqueda e popularibusfuisMatadriu M«adrifiliufcriba fuugniogo pofth
tpe or natu coclauis polpcratis fpedatu dignum teplo iunonis omne dicauit.Hucoroe
tis cognito fpeculatore effe circdfpedu itafibiagendui putauitiO&ofcrinia lapidibus u
pletpraeter admodu parna parte circa ipfas oras acfupfkiemi lapidum auro lducit eacp
ferinia alligata i  expedito het aduenies macadrius cu infpexifiet Polyerati renuciauit

LIBER.

TERTIVS

Enimucro heffluc fefc coferret magnopef e dehcrtabatuntu oracula & amicijtu preti
Polmera - pue (oniu hoc q<3 eius filia uiderat, Y idebatur fibi cernere patre l  aere fublimč efle ;q a
tis filiae ioue qde lauaretur. A Soleat ungerctur.hac uifione cofpicata iftabat 010 difluadcf pa.
fomniu trinea patriapfidfcereturad orcete:qui et ad bireme eutimale cminabatur.Cui čutn

Democc Jo hns ad oroete nauigauit cu alios fecu duces.Tu uero democede calliphotis croronie
des me^ fem medicu q d  arte apd fuos prajclariffmeoium exerccbat.Vbi magtiefia puenitpo
dicus lycrates tetra morte e ajffečhis ldignaa autfua pfona autfuis iogitatioibus.Naneo? eo

PoJycra' ru quifyracufis*tytatiiextiterut,neqialioijz graecisetyranoijzulluse magtiificetia cutn
tis mors policrate copandos.Eu Orcctes:qd indignu relatu ejcrucifuffmt.Eojpzuero quiilluco
mitati fuerat.Samios qde dimifit iubeS eo s gratia ipfi hrenj liberi eftent.Hofpites aut
atcgfetuos iureeaptiuitatis fibi uendicas tetinuit,Polyerates ergo fufpefus oem filiae ui
fioem exo!uit.Na ab ioue qde cu plueret Iauabatur.A fole at exudanite e mebris abdo^
mineungebatur.Huneexituhabuerittotpfperapolicratis que uaticinatus ei fuerat
Amafis rex aegipti.Ve^z no muko poft tpapolycratis ultio Oroete excipit. Q _uippeca
bifis poft obitu occupato a magisregno.Orcetescu efier fardibus nihil admodum de
perfiš qus e mediš Iperio fraudati crat meritus e;fed in ca pturbatoe Mitrobate a dafci
lio pr2efe<ftum*,qui illu de policrate cxprobrauerat:interemit:& eius filium Cranatem
fpeftatos in perfis uiros:& cu a!ia quoqi omnifaria flagitia comifitttu queda a nunciis:
qad ipfum a Dario uencrafcej pa^z iočunda nunciaffetjtrucidandum curauitjfummif
us qu;bufda:quiredeunte aggrederentnnqui(jtrueidatumcumipfo equo occulraret
Mitroba Darius ubi principatu potitus e.Orcete ulcifci cu ob aliafcelera tn praecipue ob Mirro
tcs  batemf iliumqicupiebat. S ed aduerfuseumepfeflomitteret copiascofiliin crat utiq»

Cranatef rebus nodumfatis fundatis:& iperiorecensprotcum jSferti audiretorcete multamni
Oroctis xum cummillepfai5zfatellitibusftipatuseet.Nafu2eprouinciazhebatphrygia.*lydiam
resna ioiam.ltaq* Darius aduerfus haec hanc ronem minit. Accitis pfa^z fumis quibufqi pro/

°  ceribus his Iocutus eft uerbis.Perfae quis hoc ueftijzmihi repromittat cxecuturus pru

detia dumtaxat nullann nullif<j copiis.Vbi.n.opus prudentia efbibi ui agere nihil atti
net.Ergoquiuefhjzmihi oroete ueladducatuiuum:uelirtterficiattqde pfis nihil oino
m er uit:fed mul ta feekra admifit.V el haec duo unum q> duos e nobismitrebatem eiuf
qj filiu interemit. Altero q> a me miffos adfe accerfendu necadoscurattfacinus pfečto
n tolerandu Jdtf priufq maiorain pfas fcelera admittat;coprehendendus eft ad nečem
Hxc Darius interrogabat perfas.Eo^z triginta extiterunt:quireprcmiteret finguli uo
lentes ipfi id exequi.Q uos inuiccm contendentes Darius repraehendentes in fortiri
Raaaeus iuffit.ldcufeciffentfors RagseumArtotisfiliumexomnibuscotigit.Hicforte dele//

* čtus hac rone ufus eft,Coplur es Iitcras uariis de rebus ubi fcripfmfigillocp darii impref
► fiticum his profeftus eft fardis.Eas poftea q in confpeftum Oroctis uenitidedit fepara

tim recitadas regiofcribac.Regios autem feribas cufti prazfides hnt.Reddebat fepara
tim Bagazus litteras expIdradigratiaanimos fateHitumjnunquidannuerentad rebel
landumab oroete.Q uosanimaduertens magnopereuenerari litteras: 6 Z ea quae in il
lis dicerentunetia uehementius reddit aliam epiftolam in haec uerba.Perfae Darius rex
interdicit uobis ne apudOrcetem fungamini fatellitum offieio, Hoc illi audito lan / 1
eeas ei pofuecunt. T unc Bagacus cernens iHos obtempemus epiftolaefumpta fidu/

Trt AHA XXXXIX

cja reddiditfcribs ukimum Iibellu hxc  uerba fcnptu,Rex Darius mandat pfisjg fardi
bus funt ut Oroete iterimit, id ubi audiere doripnornideft haftatifatellites ed učIjs ad
nacibaGne mora Oroctc interemerut.lta uindičta polycratis famii orccte perfccuta eft
Tradu&is atq? coportatis fufa bonis oroetis cotigit no diu poft ut in uenatu fera^i clari
usrex du ab equo defifit pedeintorferir.uehemeterqduxauerit.Na talus ciunčturis a
motus c.Exiftimans ita<| apud fe  ut prius habere ex atgiptiis cos q ui primi putarct ar
te medicini eo^ opera utcbatur.Atifti retorejndo pedeiac uioleter tračtado plus mali
faciebat:adeo quide utfepte dies totidecj nodes darius prše molefria qua affžriebaturt
trafegentinfones.O&auo die eide male hntiquida democedis crototiiefis metione fa
rit.Cuius de artificio prius id  inde in fardibus audiffet.Darius hoicm cjcelerrime accer
fi  ad fe iubet.ilie ut inter captiuos Oroetis inuentus ubi p ncgledo habebatunin medi
um addudus eft ficut cm  panofustaccopedes trahensdn medic pofitthefarius interro
gauit nunquid ea noffet arte democedes ueritus ne fi fe pderet ulij qq? grascia priuaraf
djfimuiare ♦Sedcu uideretncticia ar tis p feferre, Darius iuffit cos quihoiemacfuxa:at
uerbera & tormenta afFerre in mcdiu.Tucille diffimulatioe miflfafe plane fcirearte ib
Ja negauitded aliqtulu ob dus eofuetudinejqua cu medico huiflet;fačhq? ei poteflate
curadi gnecis medicametis utes & leuia pofl aeria admoues.Dariu copote foirmiifedt
& breui tpe incolume reddidit.Cu d  fe poflhac ualide fore ad incedencfu defperaflet.
Ob qua curationepodeacu eu Darius duobus aurea^copedum paribus donaffet in
terrogauit Democedes nunquid ideofeduplici malo remunerandum putaret ab eo
fofpesipfe fotet effeftus.HocJido Darius delečtatus ad fuas uxores hominem mifit:
eunuchi qui eum deduxerut ad foeminas dicebant hunc efTe qui refhtuiffet aiam regi.
Tune ea^fingulae aurea phiakthecafuffringentes.Democedem donauerutta amplo
muneremt excidentes ex percuffioe pbiala^ ftateres famulus q fequebatur norme fci
ton collegerit no praua aurifumma.Hic Democedes huc in modum e crotoe pfečtus
cu polycrate cofuetudine habuit.Cu a patre fanciracudo crotonecohiberetur: nec eu
tollerarepoffet.llio reliftoabiitinsegina.Vbicomoratusunum annum primosmedi/
costranfcedit;& fi imparatus erat; & nihil inftrumentorum habensquae ad artem me/
didnae pertineret,Ex quo fačtum efl utin fequenti anno&ginet3econduxerint eum ta
lento;Athenienfes tertio anno centum mnis,Polycratis quarto anno talentis duobus
ita mfamum profečtus c{l. A quo uiro nonminimummedici crotonienfes primi nu//
tnerabantunfeoindi cyrenad.Q ua et tepcflate argiuicaeteris graecis pradlare mufica
ferebantur,Tunc itaqj democedesDariofanatofufismaxia aedes optinebat;& cu rege
ad menfa fedebat.Oibus rebus affluespter hac unaq<J ingraecia redire nonpoterat.
Q_uinetia xgyptios  medicos rege curare folitos cu eentpatibulis fuf!igedi;^a grxco
medicofupatiforet;impetrataabregeuenialiberauit.Item uaticinu quedam Heleu;
qPolycrate fecutus fuerat;& iter captiuos p neglefto reIittus.Deniqsmaximi apd* re
ge mometi democedes erat Jnfcriečfco deide breui tpe inter alia cotigitut AtoSs Cy/
ti filiae;quae erat darii uxor in mamiila ulcus exoriretur*deinde refciffbm porro graffa/
rctur;quodifta quoad fuit CKiguu  praepudore occultas nemini idicauif.S ed ubi male
iam habebat accerfito democedi rem oftendit.ille fe reddituijt fanam affirmans; adiu/
rat ea utfibi uiciffim ipfa inferuiat 1  eo quod orauerit.Oratu^ autenihil unde dedecus
redundaret. A quo pofteaqcurata e edoda dariu dumeu eo cubat his uerbis allocuta
dI'»Rexcum tantum tuhabeascopiapt defides nullamne<|gentem ncq  petentiam

Doty/

phori

Oroetis

mors

Dcmocc
des me
dicus

Heleus

uaticinul

Atoffse

ulcus

Atcflfe

confiliu

dano re/

g‘

LIBER. TERTIVS

perfis acquireS. At q par e ui^ & iuuene & magna^ cpum dnm aliquid operiš cdedc
fe ondere:quo et perfs ccgnofcant fibi u iyi  praeeffetqd ut facias duabuide eaufis inte/
reft utperfae&eum quiipfis praeeft ui^t effe intelligat;6i bello atterranturmcociu age
tes fibi infidias tedant,Nunc ergo aliquod opus edas quoad in Stateiuuenili es, Nam
augefcente corpore ingeniu piter augefcit!&cofenefcete cofenefcit.& ad res oes elague
fcit.Haec Atolda ex admonitu Democedis. Ad qua darius rndens q inquit uxor ipfe fa
cere deftinaueram:ea oia dixiftuEgo.n,coftituera fcythis belluinferreiufto mari e no/
ftracotinente in aIterampote;qdbreuitpeperficeretur,Ad eu Atoflaaiaduerteinquit
nunc«Omitte jSmum bellufcythis inferre:qui qncucg uoles tui erut.Aduerfusgrscia
mihitu eas in expeditione,Cocupifco enim Iacsnas;& argiuas: & atticas;& corinthiaf
fando cognitas tnihi fieri ancillas;&adhoc habes uirum ex omnibus maxime idoneu
addemoftrandasgraecisrestatcj3 exponedashuncquipede tuumfanauit.Cui Darius
qnquidem inquit uxor tibi uidetur nos {5mum grscia tentare deberetmihi uidetur fa
tius anteoia mittendos illuc exploratores perfas unacu ifto;quem dicis qui percepta
ofa illic & uifa renuncient;& mox egoab illis edoftus aduerfus graecos tenda.Hsclocu
tus Darius id quod locutus re quoqi aggreffus e.Naqj ubi pmuilluxit accitis  quindeci
uiris perfa^ fpečtatis prscepit ut fequentes democede oia grada: maritima colluftra/
rentmeue comitterent ut democedes ab ipfis aufugeretsfed rurfus eum oio reduceret.
Hsc illis ubi prscepit fecundo loco democedem ipfum adfeaccerfitum orat ut expofi
ta at(f demonftrata perfis oi grscia rurfus redeatdubet^ eum dono ferre patri ac fra/
tribus omniafua utenfiliajaffirmansfe alia multo plurailliinuicem donatu^.At prs/
ter dona miffu^ ait qus una iter faciat onerariam nauim omnifariis bonis refertam,
Hsc darius nullo dolofo confilioC ut mea fert opinio 3mandauit.llle tn ueritus ne fe
Darius tentaret tancj fugitiuu fi cunčta fibi oblata caperettrefpondit fe quidem fua ib
lic uelle relinquere ut ea reuerfusfibi haberet.V cyi  nauim onerariam quam Dariusp
mitteret dono fratribus ačcipere.Darius poftq hsc Democedipracepit holes ad ma/
re dimifit.Ifti cu in pboenicem defcendiflent: 5č ex phoenice in urbem fidonenv.confe'
ftim duas triremes inftruxerunt;&fimul ingentem onerariam omnifariisbonis aplc
uerunt.Comparatifeg oibus ingraeciam traiiciunt.Et adeuntes maritima eius locain/
tuebantur atqi defcribebant,Tum pleratj ac celeberrima grada: loca contemplati.in
Arifto^ Italia tarentum tranfmiferunt.ibi Ariftophilides tarentino^ rex & ipfe crotoniefisgu
philides bernacula medica^ nauiu refoluit pariter 6C ipfos pfas detinuit taqcertos exp!oratores
lnterea du ifti patiuntur hsctdemocedes crotonem abiit ad domu fua, Q uod abeute
Democe Ariftophilides perfas miffos fecit reftitutis his qus de manibus abftuliffer.Ijlicperfs
des do'  nauigatestac democede pfequetes crotoneperueniunt nafticjrin foro democede prat/
mu abiit hedutjEucrotonienfiuquidam reperficareformidatestradere parati erant. Q^uida
iniedtis ediuerfo manibus:perfas fuftibuscsdebat his uerbis comonefacientes, Viri
crotoniefes cofiderare qd facitis:qui hominem regis fugitiuum eripitis.An ex ufu er it
uobis hac iniuria regi Dario intuliffetac uobis bn cedet'ifta feciffefi uos dimiferitis,cui
,n,^mu qhuic urbi bellu iferemusiaut q priore diripe coabimur.Hsc dicedo nihil ma
gis crotoniefibus pfuaferut,Q^uinimon modemocede:fedet oneraria naui qua una
duxerat priuati fut:at(|i afia reuerfo omiffi ia ftudio difcediulteriora grscis duce frau
Milo lu' dati.Q^ uibus tn!digrefTuiftemadaueratutdariodiceretdemocededucereuxoreMi
člator jois filia,Erat,n.apud rege celebre nome Miloislučtatoris:quas nuptias uideturmihi

THALIA ‘ L

z0  ^peraflc magna erogata pecuniamt jpfum et m pr 'a fuafpcčhtu efle Dano ap*

pareret:Profe$i crotose pfsead iapigain čjfda naues mciderut. A qmb:>mferuitutere/
dačtos.Gillus quida tarcntina exul redemr«& adrege dariureportauit.Ob qd’ merim
cures paratuseetdonareeiquicqd uellenoptauit km  priam reduci expofita prius fua Gillus
calaitate dices ne  oem graecia cotui baretrfi claffis mges ipfius ca in italia mitterettcote/
tum k  eem ut p folos cnidos reduceret;exsftimas p amicicia:čj cnidis erat cu tarentinis
k  pcipue reduftu iri.ld darius poilicitus effecit.Na miffo cnidu nuncio iuffit ut gillum
tarcntu refuceret.Cnid Dario obfequetes 4 d tn a taretinisno impetrauerunt * Na ad
uim efferedi inualidi crant.Atcp hatchunci moduadminiftratafunfchicppfse £>miexti
tere;q in grseciatraiečbfuntfpecuHdi gra:&: ob hanc te Samuuerc pcfl haec rcx Dari Satros
us oium urbiu ta gratca^ q barbara^ fšrttam euertit ob hanc cam du Cambyfes in ex euetfa
peditioe aducrfus Egiptu ageretiptnuitife illuc graecoiji coferebant partij ut crcdibi-
le e -)negodadi:ptim militandijptim ipfius regiois oculisfubiideda:gta.E quibus fuit
Sylofon AeadsfiliusPolycratisgerman:>:extcrrisptia,Hu;c fylofonti feiidras huiuf Sy T ofcn
moicot/gitSupto hic amiculo rutilo acfibi circudatoapdfci^ mephecs fpadabatur, Po!ycs a/
Q_uecu uldififet Darius cambyfts fatelles nullius admcducoditiois u*rcaptus amore tes
amiculiadithoiemuit mercet amtculr;SyIofon aiaduertes Dariumagnopere cupere Darius
arniculu diuina qda fortuna u r us.Ego inqc amiculu hocnulla pecunia uendo; fed tibi
iargior.Si modo tuu ppetuo debet ee.Hasc approbas darius accepit indumetu,Sylofo
gputaretfibi illud ftulte peride interiečlo fpecueambyfesdeeeffi{ret:&fepte illi m a/
gu oppre#i{Tent:&ex<epte darius regtru adeprus clTetmbi certior fcttus efl ad euui^
perueniffe regnurcui ipfe praecari dediffet 1 atgipf o uefhmetmfufa afcedit;fedefqi in ue/
ftibulo regetaitfeeu e{Tequideregefit bai emeritus,Haec audiensianiter regi nun ciz*
U!t.A»dqiieadmirabundusrex,Etquiseft: ir)quitgraeco^quiintnebeneficus extite/
rif .Cui ego rcncrentiam debea reces regno potJtus.Nec du multiaut nulli ec 52 ad nes
afcenderunt.Nec ul!o graecci^ qu:cq ut ftcdica opus habeo.Tn hominemmtroducite
ut fdam quid hated cedo uultfjbnVbi a ianitere introdučtus eft Sy 1 cfon ac ftatus in
m edior interrogatur ab interprcetibus qu ifna effet;autquo fačVo beneficus in rcg<' 'ex/
tki netdpfe"rem cemgeftam circaamiculurefert/efeqjillueequiiddonaffet.Ad hatc
refpodcns darius.O inquit uiroptgenerofiiliime tu ne ille es qui mihi nullamdu pote/ Darius
tiam habenti donafti ea quis parua tamen perinde grata.ac fi nuc aliquid magnu acci/ adfylo/
perem,Q ua de retmenfo teauro argentccpremunerabor.ut nuc[ poeniteatte liberale fontem
indariumhvidarpjsextitiffe.Cuifylcfonmihiinquitrexneepau^net^ argentu dede/
risjfed patria meam Tamu ubi ea liberaueristquam nune poft nece fratris mei pclycra/
tis ab Orocteinterfečli occupatferuus nofter.hancmihi donato citracsede atq? direpti
onem.His darius auditismifit exercitu duce Otaneuno efepte uiris mffout qvx  Sylo Otanes
fon rogaffenea effečta redderet.Otanes ad mare defcendens cotrahebat exercitum, at
farni imoeriu optinebat Maeandrius Maeandrii acceptuaPolycrate:ut illud prccuraret Mteadri/
Cuiiuftiffimouirorum uolentie.(fencn!kuit;Namubidepolicratisinteritual!atus e us
tiunciustante omnia loui liberatori flatuit aram:eique phanum in dradtu deGgna /
mit:& quod nune quoque infuburbanis extat. Deinde ubi hoc perfecit aduocata Q uod
■omnium ciuium eontione rta uerba fecit. Mihi feteptrum atoue omnis potent:’a reprzeh«
Pchcratis ut uos efiam noftis demandata fuit:in meoquoque arbiuiof rum cd uo dis ne fa/
h^ donim ari, Sed quod in uicino repraehendo:idipfe quOad potero non faciam. cito

LIBER. TERTIVS

Nanaf po!ycrafcesplacebat mihi in uiros fibiipfi pares dominatum hnsmeq? a Iiusqf,
piam taiia fariens.Et poiycratcs quide fatufuum expleuit.Ego at depo&to i  mediti do
minam iuris aequabilitate fuadeojpcftuias mre optimo mihiipfi hoc honotis tantu mo
do ut e pecun ia policratis fex demu talenta pecuisadter mihi caedat. E t pr sterea iouis li
beratodsC cui ego teplum exttuxi Xaeerdoriu ta mas in ppetuum iiberis:q mihi qui
Jibertate uobis refbtunHasc matadriusafamiis poftulabac.Tue eo^> quida furges, Tu
uero iaquit indignus es qui nobis iperesitu qui malus estitifti ac funeflusifed dignus
Telefar pohus quipecunia^qsmtemertifti ronesreddas.HaecTelefarchusitam.uocabat di/
chus xit;q>terciueserarexptas uirtutis.Quae maeadrus \  aium accipies reputaftp £ore ut fi
Mžeadri/ dnatumipfe depoeret.alius quifpiain eius iocutyranacoftituere/,n deponedu fibi do
us minatum ilatuit.fedin arceregreffus accituunuqueq? eo^> tacj ronem pecunia^reddi

turus coprdiedit;alligauitq3 poft haec dum hi in uincuiis l unt £vf aeadrius morbo corri
Lycare> pitunque decefiu^ credes fraterfuus nole Lytaretus quo facilius farni re^ potiretur?
tus oes uinčlos mteremit,Neq3,n,uidebantur uelieliberi effe.Igitur ubifamu tenuere pf*
Syiofon Sylof6temreduce£esmemoaduerfusecsmanuleuauit,At^hiqui cotrarkMeadrio
fara u re/ fačlionis erahdedidonefe facere ueile dixerun t;quin ipfe maeadrius cx infufa difcedere,
petit Apprcbate haec Otanse atcp inito foedere eminetiffimi qušcp pfapz pofitis feilis c  regioc

Cbarile arcis  fedebant.Erat Maeandrio germanus uecordiufctilus nomine Chankus,qui q> de
U S  linquere folebat in fuperterraneo Icco erat al]igatus*Hic cum audiffet qux  agebaititur

&  perfpecum fufpiciens uidifft perfas quietefeden£es uociferando dicebat uelle fe in
colloquium uenire MieandrikEum audiens matandnus iuffit folutu ad fe adduci. V bi
addučtus eft eonfeftim conuiciandomakdicendoqbiiifuadebatutimpetum daret in
perfas,Hsecinqukns.Ne tuo deterrime uiro^ quifum tuus frat?r:quiq3 nihii uincuiis
dignu peccaui in fuperteraneo careere alligadum putafli. perfas at qtios cer nis te ad or i
entestatq3 extorre facientes ultum ire no audes tam faciks cibi ad capiedu,Q_uos fi tu
reformidas prsbe mihi auxiliares tuosmt lftos ob fuu huc aduentum ulcifcanparatuf
tcipfum exinfuladimittere,HaseCharikus,Q_uemfesmonem Ntendrius admifit q
tum ego fentiomo quia eo infipientk ueniflct ut putaret fuas uires regiis fuperiores ef
feded quiainuidens fyIofonfcifi dukate 5i in-egra & fineiabor efTet accepturus malue
rit res famias debilkah pfiis irritatisiatqj ita trad; probe intelligens perfas prius iniuria la
eeSitosfaeuituros effeinfamios dC  fibitutu exinfula excefium ee;qncunqi uelkf.Fode
ra£ enim f/bi oceultum cunicuiu exarceferete ad mar edtaqi ipfe quidemMaeandrius e
farno pfeftus e.Charikus at armatis cučtis auxili3riisrpatefačlifqp portis egreditur in p
fas nihif tak expedantesjfed oia pacata exifb'mantes,In his perfas qui fellas attulerant:
dC  plurimi mometi erantjdato impetu auxiliarii graffabantur.Du haec ifti agunt cxtc/
Otanes rxco pi' x  anxilio ueniur.A qbus repulfiauxiliarii:rurfus i arcefe recipiur, Ocanes
iperator cernens tata clade accepiffe pfasidč fi memor erat praeeeptorum Darii duipm
mktebaf ne quefamio^;autoccideretjauteaperet:fedifula imunem malorum ^ylo^/

fond trackretttn hoptpr^cepto^; oblitus e;iufijt(j militesmt qaeq  famiu adipifeeren/
tur oecidere paritet dl  puei^.Tuncpars copia^ arce obfidebanpars obuiu queq fi

nedifcrimine trucidabat i  delubris q extra delubra.Maeandrius e farno profugiens la
eedaemone nauigauit.Eo ubi perucnit habes q in difeeffu expor£auerat: dat negoc u
Cie ome- famulis u£  P očlJ k argenteatSf autea proponant.dum illi ea promunt interca ipfe cleo
nes menem Anaxandridse filiumfpart* regemcoIloquedo deducit ad atdes fuas.Ckomc

THAUA Ll

hesubipoculaifpex't:pr£admiratiocatcoitus erattMeadrius euiubere qcuq liberet
illinc afportarc.ldepcu etatepet Meadnus diceretitn Oecmenes uiro^z iufti&roo ex
titit:qeaqfibi donabatur recipieda nputauitjfed culenfit eade nonullrs ciuiu M san
driu claraifiquomSpuniridbcrctcxcogitauit.Aditis,n.ephorishocctribunis plebis
ait fatiuseefpartse hofpicefamiu c peiopSnefo ablegarnne que{parrano^ aut ipfu aut
aliu quepiapfuadeat ficri malu.llli decmeniobfequentes Matadriu abkgarunt * p r x  Samos
ubi deripuere famu?Sylofoci tradiderut uiris de'olata. Interie&o tn tpe OtaneS impe Sylofon
ratof fitquete icolis efficit e iiifioc p qete morbo corrcptns{quo laborauif circa pufe ti tradi/
da. Da Tamu nauticus pfidfcitur exercitusdterea babyioii rebdlauerut rebo probe ad' tur
modu coparatis,Naqd/u magis iperauitj&fepte coiuratire agredlutur p hoc o c trs čC
p occafionerepeturbataijt feadferedaobfrdione ifhuxerut;2c x  hss a paradisufcplatue
runt.Ve^ubiepfeiTodefciuerutdmfibifacledaftatueruc,Matrcsexpellutmulic^i Baby!o>
una qfibi qf<| uoluit edomcfticis ddegit;& hac ad pane fibi fadcndu.Caeteras in unu n ; x  mu/
tocradas ftraguiauhociccirco facieres-.ncre frumetariaipfoijt lilse abjfumeret.His ta  Jjerefftra
bus cognitis.Darius aduafus eos cocradis oibuscopiis cotendit,Etpcftqpucnitmr gulatae
beobfidioecigit.Scdillinihilipčdcre obfidione.Na cofcenfisppugnaculis tripudiare &

^pbratp igerere Dario atqr cxerdtui:quo 9 > quida ita inqt.Q uid iftic defidetis pfe: qui
potius abfceditistT ucexpugnaturi nos cu pcperit mulaeJHoc qda babyloici$e dicebat
credes nunq perc mula. Anno ac fepte menfibo 1  obfidioecofuptis.iam Dariu atep uni
uerfuexercitu tedercq> babyloios expugnaren pofTe(:& fr aduerfusillos ola machina
mera atep o čs  ifidias exptu cu aliasitu illas gbus eofde cy rus expugnauit. Oia hxc  fru
ftrafueruc;qa babyloiiuehementer excubiis icubebanfed cu neficqdecapi poffetjtti/
ceflio qdrcuualatifut mefe Zoppro megabyrfi filio uniuS e fepte q magu fuftulerunt ^opyn
hoc cocigitportetu utqdamu!aij:eiusqfrumentufubuečtabatpareret ei renun JVJulgj p,

ciatucu n credcretripe toetu lfpicer uoluit.Eo uifo uetuit feruos cuipia re apir reputas tus
illius babplon uerbaq inter initia djxi{Tet,poftq mulse perettfore ut muri expugnared
Ex hac farna Zopy'ro uifa e expugnabilis babylon,Diuio.n,nuine bi  illulocutu;Si (ua
mula ee enixa,Igitur ubi uifue fataleee ia babylone capi adies Dariu fufcitatus eft nun
quid pqmagnificaret expugnaf babilone, Audies pqmagni ab illo fierialius cofu! tat
q uo mo ipfe foret urbis expugnaton & fuu hoc opus.C Bnficia. n.apiJ pfas pmultu ad
feremeta hono^r cofequeda ualet D,Eoq neini expromes fc fuffeduru rd faciedse fi fe ^ e f ]C a
ipfu cu mutilaflet adhoftes traffugetetifefe deformiflia mutilatioe affecit ,prfus id mi ^opvra
nimi faceret, Q_uippe nares fibi ^cidit:auriculafcp:coma deformiter circutodit;plagas ^ \^ cziz t
ipofuit, A tepita ad dariu prexit.Q^ue ille ltues ui^.f.fpečlatiffimu fic trucatu adeo gra
ušter tulitmt exi!iesefolio exclamauit iterrogado qseu ob qd facino mutilaffet. Ad eu
rndes Zopym  s.Neo inqt rex |5ter tejcuius tata potetia e ita me potUiHet afficen necp
alienus qfpia hoc mihi fecitifed ipfe ego q? tdigno aio fero aflfyrios pfis illudcdCui rex
o iiiro^e miferne lquit turpiffimo fado puleherrimu nome ipofuift/ iquies ( ppter eos
qobfidenttetnet f 'pfuidignelaceraffe,Nuquidodemer.smutilato ( ptinushoftesdedi
tione facient* Q^uid in teipfu laniadofenfus araififti.Ad euZcpyrusfi inquit tecuco
tnunicaOfemq era fačburusjtu me npmififfes.Nuc memet egoadhibens \  cofiliu idfe
ciJ i^ ia babylcnecapieus nifi tu tuis pces.Ego enj ita utifum ad muros ut traffuga
fugia:dica<p adillosme hsec abs te ee palfu,*6i C ut opinor Dex hoe corporis habitu fr
de as  faciens cofequar exercicus prjefečtura.At tu decimo dieqmuros fuero igrdTus

LIBER. TERTIVS

mille tuilkes ex eo gen ere cub amiffioe nibil admodu dani fiat  colloca aduerfus n orf . w
q uocatur S emiraidis.Rurfus Irericčtis fepte diebo colloca duo milia ai portas;d d icf
tur Nino^;at(| tertio uiglti dieta lteriečtis e regioeportapt q dicut caicko^ alios 'ih

tuenuero qtuor milia.Duneqjpriores:ne<|poitoioreshabeatquofet!fedat, , £>terGrla

diosihaec tatu flas eos hre.Poftdie ukefimu reliquas copias iube refta muros^undicn
fubire.Vepi adportas q belidesiac ciftie uocatunpfas mrhi ftatuit 0 .Et 4 fl.ut eao ietio
babiloii mihiq magnaopa ediderlt comittet cu alia:tu ueroporta^ claues.Illinc mihi
atqi pfis curaeerittopanauare.Haec ubi madauit ad murosprexk:fubin refpedas taq
uere |3 jfuga.Eo cofpečlo q 1 turribus ad id difpofki erat deorfu decurrerut St altera por
ta aligtulu reclinates fcifitabatur quifna eetSt cuius reildiges ueiret,Cunqjhic dix fte
Zopira 2opy^ ee;5t adfe illos traffugereteu ad babiloniopi tngfatus deduxerut.An quos ubi
traffugit ft etlt  zopsrus coditione fua miferabatur referens a dario fe pa ! Tu q a femetipfo paffus
ad baby/ ob ea cam £ fuafiftetiili difccderccum exercitu quonia nulia uia cnditur urbis

lonios' expugnade At nuc lqt ad uos ueio babiloii futurus uobis in maxlo bono; Dario at St
copiis eius maxlo tnalo neqi;n.q?ka memutilauitfert lpune:cuhabea exp!oratos oes
cofiliopt eius ezstus.Hate zopirus camemorabat.QjJe babiloii utiqi uipi apd p fas fpe
čtetiffimucernetes nanta atqi aurita priuatum uibicita acfagule cofpfuifperates 010
uere loqui St ad ipfos ueirefociumudučli fut ad pmitceda ei qcucp poftulalTet, Iftepo
ftulauit copias militu;qs ut accepitipfecit ea qcu dario copofuerat,fiquide decimodic
edučtis babiloiopi copiis mille dariacs.‘qucs collocari prfos madaret circuuentos trud
dauit.Eu babiloii aduertetes cofentaea uerbis fafta |5ftare;maiore 1  modu laetabantur
parati 01  Ire hol pareredfte rurfus interiečlis dietaide quita eratcouetu cudclcčtis ba
byloiope egreftus duo milia darianopi miliu fterfecit.Babyloii cernetes hoc altepi, opa
nihil aliud q Zopy^e inore haberecu laudibus tollere.Hicrurfus coftitutis dieta fuper
fedens adpdičlulocucopias educit;circunuetaqiqtuor milia occidit,Q^uo tertio epe
edito Zopyrus apd babiloios eratmt St dux exercitus:St muropecuftos'dedararetur.
Vbiuero ecopcfitc darius copiasundiq3murisadmouitnbizopirus oemdolum pa/
Babylon tefecit-Na cu babiloii cofcefis muris copias darii adorientes arcereti/pfe aptis ciffiis ac
capitur a belliditapertispfasinurbeintroduxit.Q cffačlu^babiloiopiuidebanhi 1 puluinar
dario Iouis beli cofugerut, Qqui.n uidebat;hi in fuo qfqi loco pmaferdttdoec 8t ipfi fe pditos

itellexerut:ita’babilo ite^i capta e.Q^ua potius darius muros eiusdrcucidit;St portas
oes amolitus eft.O^uopt neut^cirus fecerat prius eidea fe captae,Babyloio^ quocp
pce^t tria milia patibulisaffixitdataca£terisueniaurbekoledi.At<5 ut ide uxores he
ret unfucrerceretfoboles puidit Na focmiasbabiloiC utfupius demoftratu e rei
frumetariae cofuletes ftragulauerat.Itacp darius uicinis undicp populiš negociu dedit:
ut feminas babiloe reprentaret p iniučto qfcp nuero.In luma igit qnqgita milia focmi
na^ coueflerut,Ex quibus qui fut babiloii origine duxerut.Darii iudicio neo pfa^e zo
pipi ^ftatia fačtafupgreffus eftmecj eopt q priusme<j eopt q pofterius extiterunt |3ter
Cyrilauf unueype;cui nullusnnqpfapifedignu qillicoparetur ex:ftimauit.Ferrurq3darius hoc
di&ufepenumero ufurpaflre^optatupifezopipinihileecladis paffu q uiglti fibi babi/
lonis ultra illa q heret acquiri. Eu tn egregie remuneratus e cu dado quot anis q apd
Megaby pfas fut honorificetififma:at<jaliapmulta;tu tradita babiloe imuni quo ad uiueretin
zus peculiareportione.Huiuszopirifilius fuitmegabizus:qduxexefcit?cxtitit \ xgipto
Zopyro aduerfus atheniefes;Stlocos.At(| huius megabyzifilius Zopyrusillequiathenieres

MELPOMENE Ul

Herodoti Halicarnafei Hiftoriajt Liber Q_uartus;qui infcribitur Melpomcne.

011 babylonis expugnatione Darius aduerfus fcytas fecit expedirfo
ne,Na cum floreret uiris aftaj&magno pccuniaepuentu cupidlo fcef
p C it ti  fcytas ukifcedi quippe qui priores iniuria ltuliffet ingreffi mc/

dia;& his quioccurerantf51io uittis.Eteni fcythae C queadmodum
fupiusamedičtume D duodetrigita anos fupiori afise ipitauerunt*

Siquide perfequentes gentern rimeria lgreffi afia abrogarunt kerio
tnedos:qui an ipfo^ aduentuafia obtinuerat, S cy thas cum odo &C  uigiti anos pegrc
abfuiffentiin priam reuertetes excepit n minor q medicus fueratlabor,OfFenderunt
in,n exiguu exercitum cotra ipfos ueiente. V xores nacy eo^ diuturna uiroij! abfetia ad
feruos accefferat uifu orbatos.Orbat at fcy thaj feruos oes lačtis gra}qcP potatiita id fa
cicntesfufflatoria offea f iftulis firnilliafumuntuneaqigenitalibus equa^ ipofita ore t
flatur,Hoc aliis facietibus:aiii eqs emugut,hoc io fe facere aiut q> uenae equa^ fufflata
iplent:& mamae defcedut,Pofteač| emulxere lacri cocaua uafa lignea diffudut.His c\v  Caput la
eupofiti caecidacagitat.Cuius C qd fumum e D delibatunpciofiufcp heturmillius at q<J čfas
fubfedit.Huiusreigrafcithaequecunc]3capiuntiuifuorbat,No;n.agricolatoresfutfed Sumu la
paflores.Ex hisigiturferuis ac mulieribusfcitharum pgenita eftmuentustqucE fuojg čtis
nataliu coditionc cognita obuia prexit his q reuercabantut a mediš,Et primum regio
ne interfepfitduda lačta foffa:quae a tauricis motibus pertingebat ad maeotim palude Meotis
omnium maximam Dein in his confiftensfcithis introireconatibus repugnabat,Sae palusma
pe comifl a pugna:cum nihil tn fcitbae proficeret:Qjjidam ex eis inquit. Q uidnam xima
reifacimus uiri fcithae cum nofbisipfoijz feruis dimicantes:qui &cu interficimurnpfi Scythae
pauciores efTrcimun&illos interficiendo paucioriba dekeps iperabimus,M ihi uidet"
haftisarcubufqucomiflisfumendadagellajquibusuerberamus;& ad illos propius
eundum.Nam quoad uident nos armahntes arbitrantur fefimiles nobis atq» c fimili
bus effejubi nos pro armis uerbera tenentes uiderintituncfe noftrosferuos effedntel
ligentes:atqj idagnofcentes non perftabunt, Hocfcitaecumaudiffent itafibifacien/
dumputauerunt,Q^uaexre perculfiillipugnseimmemoresfugam capefferunt, Ita
(dtx  imperio funt afise potiti:^ rurfus a mediš eiečti ad terram fuam hunc in modum
reuerfuHaec de caufa Darius ulcifcendi cupidus comparauit cxercitum. Scithaegen/
tem fuam omniu nouiffimam effe aiuntndqj hoc modo extitiffe,V i&  quenda in haec Tam/
terracumdeferas effet primum fuiffenomineTargitaum;6i eius paretes qd tamen taus
mihinoprobatur Iouem:Boryfthenifq}fluuiifilia,Taligenereortu aiunt Targitau
eiuf(| tr is liberos fuiffe NitoxaimArpoxaim& nouiffimum Colaxain, His regnatiba
demifla caelitus in fcithica regicnem ex auro fa&a ar at ^ cum iugo fecurrim phialam:

Q_uae cu primus omniu ifpexiffet natu maximus acceffiffačC  itide animo illa fumen
didedeo acceden te aur um arfifTe.Hoc digreflfum fecundum acceffifTetSC itide auru ar/
fiue.Ambobus ab ardendi auro fumotisitertio loco cu minimus natu accederet auru ^ ucatae
fuiffe extinftum:& ab illo domum portatu.Ea^ re maiores fratres aniaduerfa totum |^ at,ari
regnumad minimum detuliffet.Et a Nitoxai quidem pgenitos ee eos fcithas quo^> ^ rapii
genusauchataeappellantlAb ( aproxaiueroquimediusfuitieosquicatiari, 3 £trapiino Earalatas
minantur.A minimo autem natu regesquiparaiataeuocatur & omnibus nomen ee S colo tis
Scolotis regis cognomentSed fcytas graeciappellauere,Huc t  modu feextitifTe fcytac Scythas

h ii

LIBER. QVARTVS

memorant:& ex quo extiteruta primo rege Targitao:uTqj ad Darii aduerfus ipfos trd/
ficu annos omninc milie n amplius fuifte. Aurum uero iliud faerum i primis cuftodi/
ri a regibus placari^ maioriba hoftiis;& adirj quot anis folenjter;^ q au^ fac^ habet
diefefto dor mire Tub dio:&eu nunqpamare :&  ob iddari ipfi tantufoiigtum uno die
uečhis equo pagrar poteft;& cum regio fit ing e s colaxain conflituiffe tnfarium filiis
fuis regnum,VnumqdeC q max!aportioeft: ^ubiau^afleruatunSuperioraacad ue
id aquilone uergcntia.VItra q regione nulli incolere poHint:neqj pfpicere necp traTirc
2 >pterintetfuTaspcnas,Pems,n,tum terraitu arce oppletum ee?& has jpfepire uifum
Hxdcytx  defeipfis pariter hac de regio e fupiorc narrat.Sed grčeči qui potu incolunt:
ad hunc modum Hercule Geriois uaccas agetetn in hacpueniffe terraq deferta effetr
Erythrea <5 nune Tithac incolut.Gerione at habitaflfe extrapotumin terračfgraedmfula erytrea
infula cotragades,q funt ex£ra colunas Hereulis in oceano.Oeeanum uero ab ortu Sdis in

Gades cipiente circunfluerc terra uerbis qde afhrmaufed re tn no demollrat, Illinc Hercule

Oceanuf cuadregionc:qnuncfciticauocaturueiflerTubtračhTibipeikleois obdormiffe Dej5
henderaui.eu uehemes pluuia & geiu:& dum dormit iterea eqs eius a curru pafcetef
diuina qdam Torte amotas n coparuifik.Eas expreftus cum indagaret omne reaioem
Hylžea colluftras tande in terra:q dicitur hylaea deueiffe:ibiq i antro qda lueniffe uirgine aci
pitisnaturaehumanaeacTerpetinae.Supne qde femo^ cenus foemina, Inferius atuu
pera Ea coTpicatuHercule accjadmiratum interrcgaflenuncubifuas ecjs errabundas
uidiffet:illaqi reTpodifTeTe quide illas here:fed n prlus reditura ei qcu ipfa coiilTet, Her/
Foemina culeTub ea mercedecu foemina cocubuiiTe.Sed cu illa difierretreddere eqs cup/da diu
cum uk hfflmeherculecocumbedi:& hiccupetreceptis eqsabiread poftremuillis redditis
pera mulieredixi{re,HasegotibieqsqhucueneratTeru3ui:Tueaigferua:a]jc pcium mihi

pfoIuiO:f«Cocepi.n.ex fe filios tr is: :jui ubi adokuerit;exponequid fac ere debca nunqd
hic herc domicil u, C Na ipla hub regiois iperid teneo: 3 an ad te mitti Haec pečtarae
refpodiffe pofkačj eos ! uirile aetate adoleuifle uideristfiica faciesndel!ques ♦ C^ueani
maduerteris eoijc huc areuita tedente:& hoc balteo ita pcinčhirmeu tu regiois huius
fcolam cffice. Q  ui ar his epibus čj mando n erit paneum hinc ablegabis.Haec exeque
Hercuiis & ! pl* a  i^taberisiSe pceptis meis obteperauerjs.At<j ita Iocutu hercule tetediffe ab

arcuS te^arCumCduos.n.geftabat 3 5C balteu pmoftrafle^at(jutrd(|mulieritradidi^ear/

eu Čl  balteum;q balteus \  comifTura heret aurea phial£:Si his donatis abiiffe.llla pue
ris natis nomina ipofuiffe:uni agatyrfo:fequeti Gelonotnouiffimo Scytac.Ec cumi ui
rilem aetate adokuerut eande mandatom memore illa peg-.fej&i duos quide filio^aga
A^atvr/ aegelonum qui ppofitocertamini nfuffeciffentia matreablegatos eregioe ex

p u ” ^ cefifre,Scytamueroquiremc5pleffetibideremanfi(fe:3£abhocrege,pgeneratos de!
G^lonus ce P s re g es  fcyta9«eoq3ab illa phialaTcytas ad hanc ufqs aetate phialas i balteis ferre:&
Scvtha ^Tolumfcytacmatrem excogitaffehaec graeciquihabitant!poto referunt.Fertur Ql
‘  alius Termo ita hnsjcui ipTe pcipue aflentior. Scytas pecaarios q! aTia icolut cu a maTTa

getis bello uexarentur:araxcrraTmiTTo! cimmeria abiTTe.Na regio q  nuneTcytac kolut
Cimerii ea fertur dim fuiTTe cimmcrio^.Sed inuadetibus Tcyris cimmcrics eu deliberaret: ut
quiamagnoinuadereturexereitu!TententiadiTerepanehincregesindep!xbe: utracp
quide ua!ida:Ted regu meliore.Na populus Tentiebat abftinendu bello: nec oporrere
cum multisadire piculum.Regesat proregioccum luaforibus dimicandum.lta cum
neutris alteriobtemperare uellen t; 3l  populares cenfercnt Tine prsdio, demigrandum

MELPOMENE LIH -

tri&iti  faafor &S regide ffges \  fua potius patria occubendu n« unaeupkbe fugiedu
repu; a res qdboa habutffet:8C qd mala euideua habituri eentpatria ;pfugi,hatc Šis e
diiier r o fentietifo  ker fe decretadfe uttofg? nuero pes: & oes g mutuis ičhba coctdiffet
fui0e a pkbecfmericjfi fepultes ad flame cyre:quo^ adhucfepulc^extat,Hifhuatis Tyre
caeteri e r egioe migratunt:q defcftafupuenietes !cytae oceupauerejevtatg; adhuc \  fci
thia tu muridmeriijtu portoriacimenajtuloco qdaneme eiroerioku bofpc« g cime Clmerii
rius appellat.Coilat atclmerics I afia fugi'Te fdtas q>chcr6ncfum codideruu ubi nuc
tioopc  gracca urbs firae.Apparet et fcitas in pfeque3is medta iuaf e u:a aberrates. Na
cimerii qde fugietes iterfep fedm mar tenebarfeitse at ec s ad dextera caucafu hntf s ife
qbatur igrefTi media itiner mediterraeacouetfo; Alia quc<s fert cois  gracccipt batbaro
ruqj narratio. Ariflcus qda pecnefius uerfjficator CaHfbrobit filius mecrat fe P babo ariflcus
iftinftu ucniffe adiffedoas? 55 fupra bos kolere arimafpos uires unoculcs:5C ite fupta
hos ee gripasrg auig alTeruetihac fup bos ee hvpborees.i.fup aquiloares ad marc ptin
gentes*hcs at oes j5ter hypbof ees ar imafpis aučtcribus affdue finitimis bsllu inferre arimafpi
SC ab arlafpjs extermiari iffedoes:ab iffedoib? fcytas a fcy tis uexatos cimericsig ad au Hyper«
ftrale mareieolebauregionerelinc[re,Ita*|i ne arifteaqde cu (cytis de ea r egioe ccfencit borci
q un fucrit qui hzc  retulit di&u e a me;D?cetur ite cjr>a decode uiro t pconefc Sc cyzi
co audierim« Ariflcu aiut q nullofuse ciuitatts eet tferior gener lgreffui pconefo fullo ariflcus
nicaoff;cinadecefriffe:Fu'lIone^occiufaofFidnaabirfedenuciature,pp>nqs defunčti
diTfipatocp ia p urbe ruore Arifteu ee uita funčtuCupueniffefermoi de hac re djfputa'
t/u gueda cyziccm  ex urbe artacia pfečtu gdiceretfefe fuiffecogrtf.u cu Ariflco apd Aitacia
cjzicu atqi collocutuud ifle cotendedo affeueraret ,ppinqucs m or mi ad fullonia |?Fo uibs
fuiffe hntes q ad efferedos holes expediunr;Apta demo ar-fteu nee uiuu appusffe nec
mortuu/ept/moep dein ano cu in proconefo appmffetseos ucifus fecif!V:qui nuc a gre
cis arim/pci  uo'at?qba coditis rurfus euaujffe.H oc iftae ciuitates cdmemorat:qd fcio
cogruiffe cu metapotinis quifut in iralia trecetis SC qdraginta anis pcftg itept euanuit
Ariflcus qucadmodu coiiciens £c \  pconefo Sc apd metapotines iueni Metapontini
aiunt arifleucu apd ipfos aparuiflTernufiffc ara appoliinis extrui g cogncme heret ari
ftd pconefinSC iuxtaea erigi ftatua:^ diceret apoliinead eos folos ex italicis 1  ipfo^ ter
ra uenifTe:ll!ufeafFečlate:SC qui nucarifle? eetcu deuaflečbatut:tu et  ccruu;SC ba:e
locutu e cofpeftu abiffe.Eogi aiiint metapotmi fe delphos ad deu mififfe fdfcitatu qd
na illud hoiscet p!ogu:fibi(| iuftflfe pithia ut dičloaudietes eent:Melius,n,cum fpfis
ačha iri fi percndSC baecfe adm'ttentes pfcciffeiSC nune ftatua cxtatcognoine Ariflei
iuxta ara ipfaapollinis in foro extručta circuftatib^ utrin<| lauris.Hacc hačlcnus dc ari
{leo.Fbegiois at de q nos dicere?nfhtueraus:c| nafint ultcriora neo exploratu het. Ne
cp.ndd ego abafiquoaudirc potui:quife diccret nofte qd ipfeuidiffet.Acnearifleus q>
d! ipfeC cuius pauloatc feci  metione Ot  his quos fecit uerfiba ait fe ultra iffedoas pcef*
fiffctfcd ultcriora fadofibi ee cognita;^ iffedoes diceret ifta comecrare.Veig nos quo
ad logilTimere lueftigarcpotuirnusjoem referemus ab emporio boryflhenit?^,hoc
;n.ex maririmis totjusfcytixte{i  maxte medium:primi incoluntcallipidae:quifutgrae calipidac
co  f<ytba;:ideft graecis fačli fcythx  ;fup hos aliudgeus eo^z quiuocathali 2 oncs: bo^i
vrrief  cu in caeteris feruat ntufcy thap«tu 1  feredo atq? ucfcedo cepe:allio:lete:milio.fu- ha!yzo'
pra ha!izoes Icolunt fcytacaratcresjqui no ad panem cof ciendu ferunt triticinfed adil n es
lud tortendu,fupra hos kolut heurncjuopt tračlus qui ad aquilonem uergit quatum heuri

h iii

liber: ^VARTVS

nouiffimus uaftus eft.atqi hx qdc  natic cs iuxta fl ume hypani colut a d occidčtale par
Hylaea tž  bory fthenis. V epi trafmiffo borifthene a mari in primis dl hyfea, Delhi c habicant

fckacagricolse^ucsgrasd qui fub hipane Icolunt boriftenitas appeiiak.ipfi uaole ob
bjopoiicas.Hi igitur agricolatores fataccoiuneeu qde tračiu qui uergitad aurera triu
paticapef dieptitinere ptmgentesaa HumenoiepanticapejEuueroqaduetuaquilone imdcci
dieiy nauigatioe boriftene ueri'us,N£ trsčlus qui ultcricr eft in multu (ane fpat» defer
tus eft. Vitra a  ioiitudine aadrophagi habisitadeft uiro^t čarne ueftetesdcparata na/
A ndro £j o:at nequaq (čirica;& {upta bos uaih ia pculdubio oiamec uila ges q?u nos fcimus,
pha^i Athojcfcita^ quiagricoiae futplaga q id aurcca ucrgic trafmifTo flumiepaticapeno
Norna/ madesJ.pecuariifcitaicoiuntneqrierentesquicqnecparates,Nudaarboribus dlois
cfe s  haecp! aga pter hilaeam, Noades lUimcoiunt tradum <|tuorded dici£ logitudis aurora

Gerrus uerrus  ad gerrum ufqj Hume Trans gerruatfunt ea cj uocantur reg a; je fcitse opcimi
panter 8i plarimndi  qui fuos feruos eecseceros (citss  arbitratur ameridiequide ad tau
rica regione ptingentes ab aurora uero ad fofia q dhcerut iiii qui e graccis genitifuerat
Cremii &eroporiupaludismeotidis;qduocatur cremniride~'rupta*Q_uciyps ad flume
tanai porrigitur;Q^uae fupiora funt aduentu aquilone fcithaiji regionum ea incolunt
melachle *neanch!amkaliananfciticagens Sčfupra meianchbenos paludesfunt;& defertaho/
llf * minibus regio čjoim nos fcimus;Tranffl umen at tanai n5 eft reg/o fcytic a fed prima

laxio^ fauromataiy;qui a feeefTu meotido paludis incipiente incolunt tradu qui fpe/
dat aquilone itinerediqy quindecim uacuum prfus arbonbus ta agreftibus q frudi
Budini flris;Suprahos habitant qfecundaportio eftbudim'terracolcntes totam oi arboig
genere frequetem,Supra budinos ad aquilonem flatim excipit foiitudo odo diepj ir j
neris.Poft hane folitudinem deciinando potius ad uentu fubfchtum ineolunk tbyi!a
Thyffa g cts cnatiocopiofaj&propria. & euenatuuidiras;Hiscotigui;& in eifde habitates
att.x  j° cis  bi quibusnomen inditum eftlyrcae:& ipij e uenatioe uiditantes hunc in modu,

Lvrcae Gonfenfis arboribus quse p omnem regionem frequentcs funt inficiran tun Singulis

adeft canis;6e ite equus in-uentrem cubare e dodus humilius fubfrdend) gra, Vbi qs
ab arboreferam uiderit;fagitta<p pcu£erit:cofenro equo illam perfequitur comitante
cane;Super hosq uergitad auroram incolunt al»faf 2 e;qui a regks feptis deficientes:
itain hunčlocum peruenerunt; Ad hos uftpfdtasomnis regio fcitica eft campcftns;
Poticum ^ rpiHifoli. Reliqua hinclapidofa:atquefalebrofa.Cuius regionis magno tranfmif
fo fpacio incoluntfub excelfo^ montium radicibus hi homines qui ab ipfo natali dP
cuntur cfTe eaulirmares paritcr&t faminae fimis quoqmaribus;&! ingenti men to pro
prio quodam orisfono fciticam geftant cs  ueftem ex arboribus uiditan tes.Cuigene/
r i  ar boriš nomen eft ponticu:magnitudo fere eadem quae fico;frudus fabae Omiliš v
flar<j nucleum habens.Id ubi mitefueritueftibus exprimunt:5£ qdab eo craOum &C
\cch? nig£umdeduitnomineacchy,Idautlingunt;autladecomixtumpot3nt* Ex ipfius

1  quoque craffitudinis facce matfas ad e um componunt^Nc«! enim multum eft eis pe

corum utpotenonftudiofisreipecuariae;Subarbore quifcpcubat per hyemem qui/
dem ubi arborem pileo albo firmocgcotexerint;per seftatem uerofinehcc pileo. H s
neo mortalium iniuria infernSaeri.n.dicuntur eftemihil^martio^ armoj^r poffidst
Ide finštimo^cotrouerfiasdirimunuAd quos quifqscofagit;is a nemlelaeditu! .No
Argypaci me eis eft Agrippaci;ad hos uf<| caluos /ngens quoquo uerfus ^fpedus eftregius &S

MELPOMENE LIHI

jentiu in confpečfcufunt ex borifthenis af(J tl  aliis potfcis emporfis.Scytsq ad hcs
comeant p fepce intcrprctcs tot;deqilinguas pucniunt,Hoiy tenusnoriaa tejp  habet*
qd fupra caiuos cft nemo p coperco referte pt.Na motcsediti atqi pratrupri trafeuntt
tranfitu interdicuc quos nemo cranfceditdfti tn calui referut d apud me fide n hm in/
coli tnontes ab hoibacapripediba^ucs ubi trafieris ee aiios q i enos mmfes cefcpianjf
qd ego in primis n admittoded tra&u jIIu  q ad aurora caluis eft ab ifiedonibs habirari
fine abfgnitatc copertd č* tik uero fuperior q uergit ad aqlone ta iffedoibs caluis iguo
tus efr aifi qcem ifti ipfi dnt.lfredones talibus moribus uti feruntur 4 irotiecs pr IffcdScs

alicui deeefrmois eiuspcoptquipecora addueut;^ ubi mačtauerut cocideruntqs:conci
dunt 3d mo rtu u patre filius a quo conuiuiu accipiuturtcomixtifqj oibus carnibo cenili
uiu exhi bet,Capuc tn defunčii denudatu purgattkp inaurat:eo<jp fimulacro utuntur
agentes illi quotanis maiores hoftias cerimoufcj}. Ha:c file patri faeit queadmodu grac
ci natalicia,Dnr pterea & itb mfti chU  ipfojg uxores pxq  fortes acuiri.Hi & ipfi eogno
fcuntur.Q_<!fupra hoc efttibi aiunt iffedoes efre boks unocuIcs;& gyrpes auri cufto
d :s,Hoc ab eis acceperut fcy thatta fcythis nos cateri accipief es ue^putamusrac fcithi/
ceeosappellamusarimafpos.Naarimafcithaeunumuccsnt Spu uero oruIu.Ois aut Arimafpi
quadixi regio adeo infeftaturhibernafaeuiciamt odo mefibus tolcrari npeffit tale illic Arima ,u
gelu eft.Sicubiaquam effundasjno facias ibilutumifades atfiillic igneaccenderis.lbi unum
dequocpmareglaciatur:&omniscimeriusbofporusfuperquaglacieonmcsquiintra Spud/
fofram incolunt fcytha: exercittis ducunt; & plauftra agunt trans marc ufqad indos, ocu j v » s
Ita uis hibana odo menfibus perfht:quattuor tn menfibus reliquis frigora illic funt,

Vbi etiatmaliam quam incasterisrcgionibnsconditionem habet hyems,Nam cu tem
pus ptuendi eft mhil ibi quod fit ullius momenti pluit, Aeftate pluere no cefrat, Qjai
criam to nitrua cum alibittuuc id nulla exiftunt.arifas nubila efbHicmcfi fiat tonitrua
pro ofrento habctur.T erraemotus in fcy thia fi exjfht fcu sedate feu hieme tanq prodi/
gu admirantur,Eam'uirn hiemis equi perferut muli afinicp nccj indpientem quide io
runt cum tanim alibi ftantes in gelido equi labcfiantiafini uero ac muli durent.Et b«c
• mihi uidetur efre caufa cur omnmo comma bouino generi nonfuccrefcant aftipulan>/
te fententise mese.Homeri carminein odyfieajquod ita habet, Et libyen ubifunt con>
nuti pretinus agni,quod rede dicitur in locis calidis mature cornua exiftere, Nam ia
tiehemendbus frigonbus autnon oriuntur fratim pecoribus ccrnua autfi oriuntur
uix  oriuntur, 1 n fcithia itaq? h oc propter frigora contingit. Q uo magis miror, CA b
initio enim orado mea indagarcmfrituit i)curin cmniheleo agro muli nequeutgigni:
cum ncq lecus (it  frigidus.neq nuila alia caufa apparoat,Aiunt helienfes jpf;ex imprae
catione quadam id (ibi  contigiffe.Cuncj tempus adueratat conceptus equarum fc in
loca finitima illas educere, Ibi poftq admiferint afinostdum quse conceperintitunc rur/
fus eas reducere. Depennis autem quibusaiuntfcythatoppletumeflc aeremj&iccir
co non poffejprofpicilongius eontinentermnec ulterius tranfiriHaec eft mea fententia
ultra eam regionemaffidue ningit,& ut credibileeft minus sfrate quam hyeme*

Nam prout cuilibet eminus infuenti cadentem niuemcopiofamliquet quod dico nix
pennis afrmilis efttSf propterhanctalcmhiememinhabitabiliafunt eius continctis
loca ad aquilonemfpedatia.Ec<p opinor penas niucm ee iterpratantes fcythas ac cir/
cuiedas gentcsitaloqui.Verum haccquatreperiuntur longifrime didafunt,Dehy/
perboreis autem hominibus ne^fcy thae quippiam;net| aliiulli illic incolentiumme/

Liber. qvartvs

Boržnt ptster iffedones nc ipfi qdeC ut mihi ur Ddicentcs aliquid.Dicereftt,n,& f™
thx  de hoc queadmodu de unoculis cnt.qq & ab Hefiodo de hipboreis metio fit:qn
erab homero in ephigonistfi tn Homerus re uerafecit hos uerfusded multo pluriad
h<s delu niemorant faera alligata in tricicea ft/pula cx hiperbords delta ucniffc ad fcy tas
A feitis ddneeps finitifnos accepiffeigradari qi p fingulcs ad cceafu ufeptatep illinc  meri
die uerfus dimiffa a primis gracco^ dodonsis effe accepta: &ab his defcendiffe ad mdi
cnfem fmu:puafiffeqj in euboiatSi oppidati ufsjad carjftu;& illinc reliqffe and^.Cary/
ftios.n.ee qui in tenu portarfotenios uero in ddu*atqj ita htec faera in delu aiunt pu.'jf
Hypcr/ fc,Sed primu hipboreis mifiiTc duas pudlas:qferret haec facra:qs delii aiut hyperccba
borei & Laodice:&cu his tuteltegratia qnq3 e fuis populariba qui easdeduceret nuc pphere

Dcliae pu es uocatos in deloubi \  magne honore habent.Etcuifli ab hiperboreis mifliruifus n
tlkfactte rediret indigu e tpfos h iperboreas tuiifledi cos quos affidue mitteret n recjperet.lta mi
HyperO/, fsiTe q ferrent ad co fines fuos faera in ftipula cruici  ligataiiuberetqj illos coftderate mit/
cha terc ad al a natidne. A tep ita htec gradati miffaaiutdeuemfleindelu.Rs egofaeris f 'mi

Lacdice. le qda fer/aladuerti afccminis rhraiciisjat^paso/iStq in facrificado regfte diSx  n fine fti
pulatriticea^d faciutnttj ipfe uidi eas fadetes.Ctete^ his uirginiba hipboreis uita fun
čtis^n deloparetant puellasdeliaeaepueri todžtis utnqi crinib:»,quospudlae quide fufo
Arge inuolutosfupramoumentu illajj: deponunpueri at ad qda herba aplicates &c  ipfifepul

Opis cropponut.Eftat monumetu intra artemifiu ad finiftram intrantita olea Ulic  fupena/

Oien ta.Hoc honore ab incolis deli affciunthte uirgies.aiutiide argen U  opi uirgrnes e x hi

Abaris perboreis eorude hoium tetate in  delu uemffe et priores hiperochaiSč Laodiccj&l hns
Hyper^ quideucniflcad rededu Lucinaetributu ppartumaturado qcfmfbtuerant.arge uero
borei &  Opi unacuipfisdeisaducniOe;& hononb?aliis ansllas fuiffc  donatas.adeas.n.con

Hyper/ gregariccctu mulie^ q himnu canantab olene licio coditujln quo himno ncia arges:
noti* & opis  nuneupant'Dcindeadeliis edečlos infulanosiSčionesccetusagereindituiffe:
Oeeanuf oi n o min a tim arge 8C  opim decarare.hic ole eliciapfečbialios quoq? uetuftes feeit hi
Terrse nos qui catanturin delo dudns:qnifupfafepuk^ eai ges 8£ opis  difpergitfup infini

partes tasgroto^turbaquiadarafunt.Ffi:atfepulc|£ ea^pcflartemifiuadaurora fpeftas
Perfe ^>xirne ceo^> cenaculu.hačtenus de hiperboreisdičtu fir.Na de fabula abaris:q fert tt

rubfum hiperboreanihildico:quifagitadfperuniuerfam terracircuculiffcnihilcomedes.p d
tnare fi qui funthiperborei.i.fuper aquiloares*.erunt 6i alti hipernotibi-fuper auflraVs-na ne

Medi pe rideo cum multos uideo iamdefcripfiffe ambitum terrae nullu hntes in exponendo

Sapires fenfumquioceanumfcribuntcircunfliferetterram taqtornufačlaeetorbiculat?m 5Z
Coichi afiam facietes europsepare.Nam ego fingula^t magnitudine breui patefaciam 'S>C čpx
Phafis funt fingula ad deferibendummbi perfae incolunttid adauflrak protendirur mare; qd

Marian/ dr tub^.Superhosaduentumaquilofiemhabitanf 5 mcdifupermedcsfapires :fuper
dicusfi/ fapires coichi ad feptentrionale pertingentesmarem quodinfluit fltmen phafis H te
nus Čjttuor nationes a mari ad mare incolunt. Dehinc uefpera uerfus ab ea dux c rte terrnpj
rubrum admare protendunturquas egoexponaHincquaadaquildeifiuergit era um a pha/
mare, fiineipiensporrigituradmareperpotum;^hellefpontumuftjadfigseu troieu. Q ua
perfieum uero ad auflijt uergiteadem ora afinu mariandieo:quiphccnici adiacet: tenditur fedm
mare maread promotoriu ufq» tr/opiu.Inccluntat i  ora hachoim natocstrigita.Taliseuna

Aifyria ora alteta ueroaperfis incipiens porrigit ad mare:quod &  pfitu uocatur; deinde

A rabia gradati affiria at<| inde arabiatdcfinitcj in Gnu arabi?o;6C/i no defineret nifi ob id quod

MELPOMENE LV

Dirias cnilo fiuos in iilu finu induxit apfis ad phocnice tra&us ampluseac multus a
phaenicchacdora tedit fcdm boe mare pfyria 6 C  paiadhnai& Egiptu in q terminafJn
era qua tresfunt cio natoes:atq3hxfunt d[ a pfis occafu uerfus in afia cotine&Q_uac iu
prap r asfunt:6S mcdostSJ fapires dl žolehos aurorauerfus U  fole obetefeincmari ru/
bro aluut.Aqlone ueifus a mari cafpio & fluie araxe:q cotra fole criete fluit.lndia te/ Araxcs
nushabftatur afia.lllincia aurora uerfus defeitafunt:necqiafmtdicereqfqpt,Et afia Afia
iqdc tališ & tata e, Aphrica at ab akera ora e.ab segiptomdaesdpitur.Haec or a drča egy Aphrica.
ptu ia angufta e,Na ab hoc mari ad rublji intercapedrs e cetum militi ulns^ c| milic iti
sJ/a.Ab his deinceps anguftiis fpadofa fane ora cxcipit:cj aphricana dediuir,It2q?admi/
ror eos q difterminarut atqs difti nxerut aphrica afia europatinter qs n pa§z e diflfcretias
S»quide eurepalogitudinequidecacteras aflequitun!atitudineuero nuf tnihi copara Europa
ti  digna.Na africa feipfa moftrat circuflua mati effe cxcepto dutaxat ubi afiaccotermfa Aphrica
«{l,Neco xgyptiof>i  regeeoijt quos neuimus primo in hoc demoftrando Js pcftq dc/ Necus'
ftitit a depremeda folTa a nilo ad arabicufinu mifit tiauib? qucfda phocnices fcipies ut Rcx
tranfuefti eolunas herculeas penetrare nt adfeptetrioale uftp mare,At<p ita ad ^cgyptu
remearet.Phocnices igirurerubro marifoluetes abicrud mareauffraletg poftq autib
nus aduenerat applicitis ad terra nauibafemete facicbantmt affiducaphricani legerft
acmrife expečtarent,Deinde mefld frumero naušgabat.lta bienio confuptc adher u
Icascolmias. Annotcrtio dedinates in aegiptum remearut referetes q apd me fiden ha
bet  forteapd ! aliquealiump£ereutes aphrica fehabuiffe Sole addextcra. A t<phuc’i rro
dum aphrica primum ecognita,Scc!o loco fuerc carthaginefes;quidixerunt queda Sa Srca r pcs
tafpeTeafpis filiumuiig acharmentde qui aphrica n pnauigauit cumcet ad hccipmm
miilustfcd cum nauigatois logitudie cum terracfolicudfe deterritus retro rediit n fplcto
Iabonque d mr iunxerat Etm.uitiauerat fitia uirginezqpyri filii megabyfi:que ob hac
čara a Xerxe'rege fufftgedu cruci mf fua q[ fuerat danifororlibenmit:q» diccretfemaiuf
filli fupliciu irroga tura:q rcx pareret, C^uippe ncccfTc ei fore pnauigarc oem africa du p/
ueniret ad arabicu finu.His armuente Xerxc Satafpesi rrgiptuabritifuptatjillincnauc
ac foeios nauigzu ; t ad eolunas herculis.q uib"> tramiffis circuuečlus aphricae pmotoriu
noIefoloenin meridiecuifatenebar,Emenfuf^pmultu marisinrracop!uresmefescu Solo©
afliduc pluri tpe opus effet couerfo curfu I“aegyptu rediit.Et illic ad regem Xerxcm rc/
grefias aiebatfcin prcnauigadaremotiflimaad quamierintorauidiffehoies pufiPos
phoctiicea utentes uefteiq quotiens ipfi terrae nam applicaretiad motes fe fuga pripe/
ret rcličlis ur bibus.Ipfos at illos ingreffos nihil iniuri^ intuliffc:pecora tatu illic cxcepif
fc,Q_dac totam africam n pnauigaffentihanc cam afferebat:<j nauigiu ultcriuspcedc
rcn polTetifcd retineretur^Huc xcrxes ncgansiccutuuera-^certamefibippofitum no
esoluifTcciin cruce fuflulit irrogata quam deflinauerat poena.huius fatafpis eunuchus
audita dni necetfamum cum magna pccunia pfugit;quam famius quidam interuertit* Induf flu
Eius nomen ai fciamttn uoles obliuifconafiae boa ps a dano inuefltgata efl.Is cupidus uius
cognofcendt ubinam indusquifcdsofumfluminumcrocodilos prcftatjmarcinfluat Crocodi
ttiifit nauibus cu alios quofdam quos uera renueiaturos cobdebat.Tum fcylace queiv 1«
dacaryai\de.ifliecaftapyrourbcj6ictcrrapačt:yiafolucntesfc(!o f!ute aureram uerfuf Scvlax
arcpfolem ortentcmnauigantesm mare.Dehincp ipfummaretricefimodemu menfe Caftapy/
tenuerunt cuJocutun rexregyptio^ cos phoenices:quos anteadiximiferat ad aphrica rus
pemauigandamPofthorum pratnauigationem Elarius indos fubcgittSi co maripoti Paftyt3

LIBER.

Q_VART vs

Europa

Nilus

PhafiS

Tanais

M eotis

Cimcrii

Lybia

unde

Afia un

Europa

iinde

Pontus

Ana

charfjs

Ifter

Tyres

Hipanis

Boty

Ithenes

padcape

Hypacy/

ris

Gerris

Tanais

Ifterma/

ximus

Pora ca

Pvretos

Tiaracus

Ararus

Napares

Orefifus

Atlas

Auras

Tibifis

Crobpzi

Athris

Nocas

Artanes

Scius

Angrus

Boarus

Ombrici

Garmis

Alpis

tus cfl .Ita afiam prjeter cam q oriente folem fpečtettccmptu c paremaphricje te Eu>
ropa: a nemine inueftigatu cftmc(jq ad orietemmeqi q ad acjuilone ucrgit a mari clau
dat Longitudinetn cognofcitur ad utrancp accedere.Necj poffu coniedtura colligcre
un fiu& cu una fit terra tnfaria fmt d noia indica e mulie^ cognominiba: eiufqs fi nes
ponantur.Nib Buub a:giptiacus:6d fafsscoichichus. Alfi aiunt cffc fines tanahSt mco
tide fretutnef cimeriumifed negat fe audiffe noia eoig q haec difhnxerunti& un  noia
impofuerinD.Ia,ndibia quidetmi*aphrica a plerifipgraeeoig fertur fortita nome a Libya
cj iam muliere indigena.Afiae ueroab uxore pmethd;qq lidt  hoc f binomen uendicat
aiTcrenres ab afio Manei filio afiam appdlatam n ab uxorepromethei,Vn &' fardibus
farniliam q lam effe uocata afiade.Europa at neqi anfit mari circuB uametji un hoc no
men accepitmecg qs nominis aučtor extiterit;ab aliquo mortalium comptum eftnifi
didmi ab europa tiria nomenaccepifferegionemecanficutcatterasnomen habuiffe.
Tn illam rex afia f uiffe conftauneq 2  in hac comeaffe terram:q nuc a graecis uocatur cu
ropa.fedephocnicetantuin cretam & ecreta iafrica.Haschaetenode his didhfunt.na
č{  fentima de his hajcdicitmPontD euxinus in que Darius fecit expeditione natiocs ex
hibet oium imperitifl'mas;fcithicadutaxat excepta.Nullius,n.nationis eo^ q funt in
tra pontu aut aliqd adfapiam ptinespferre poiTumuhaut alique ui^p erud/to habitu
nouimus.pter Scy thcagente & anachrafim.in gentefcitica exoibushumanisnego
ciis umu maximum ejtunosfeimus excogitatu e.Nam caeteranadmiror qd maximu
ab eis excogitatuid e*.utneqiq ? piaquiad eos fecontuleritaufugeremeqiipficapi pof/
fint aut ne inueniri qdefi nolint atcpdepraehedi. Siquide nullaefunt eis urbes nulla me
nia extručla:domos fecu ferut finguli:eqftrcf q  funt fagitari h pane ui&iratestfed evpe
coribatp domibus plauftrahntes;quidni imbelles;alioquin futuri & addimicandu in
hahiles.HaecTunt ab eis inuenta cu oportunitatcterraeitufluminu bnficio-Nam hatc
terra cum fit capeftrisjfuafpote uliginofa eib& humida;eamqj interBuut Bumina no
muko paucioranumero c[in aegipto foffs quo^ cjTuntceleberrimatA 7  a mari nauiga
bilia ea recenfebodfter quin^hoftia hns.Poft hunetjres hipanis:^ boriftenes; &
panticapes &  hipaciris: & gerris;^ tanais. 1 fti horfum fluunt At ifter oium quos no/
uimus Buuio^ maximu.sfp Obiipfj par ta ^B:ateq hieme fluit ab hefperio primus om
nium qui funt in fcithia ob id omniu maxima.^alii in eum influut:qui ipfu ingente re
dunt p fcithia delapfi nuero quin^.Vnus que poratafcithacappellat gracci piretotalter
tiarantus:tertbaran:qrtus napares:qntus ordeflus,Hc^ primo loco dičtus Buuius
ma^nus e ad auroram flues cum iftri aq comunicattminor e tiarantus ab hefpe^ ma
gisueracsdnter quos esteri fluetes arara naparis ordeffus inift^ 1  funditur.Hi fut
uernaculi fcithia amnes qillu auget.ln quem eteuoluuntur,Ex agathirfis qdem flues
unus mariSiExaemiuero iugis cres:aIiiingetesadaqloneuentuatlasS^aulas Sitibifis,
p thracia uero 6^ crobyzos thraces athris.6i ncx:as & artanes dc  ex paeoiis ac more rho
dope mediu interfeides <emu fcius. uin ex iliiris in aquilone tedes angrus pianicicm
triballia interBues,*b5gu intratibogrus ifte ift^.Ita utrucppfe magnu ifter exdpit.pra:
terea ex ombrico^ regioe carmist &  alius ad uecu aqlone alpis in iB^ exeunt,Omnem
.n.europa ifler emetitur fumpto ex cekisinitiocqui oium in europa adfolis occafu ex/
tremi funt.Pofl: dnetasttotaqi permefus europa ex trafuerfoingreditur fcithiam h/s
qute dixi fluminibust^ aliis multis aquas ferentibus-ifter fit cmnium ma»mus,Q.d
fialter/us cumalterius aqua comparetur:prof ečte nilus copia aquaeantcce!lit;qd cum


melpomene

LVI

flullus neqj duuiusneq» fons ingredkns ad intranetu aqux cčfert.Q_d at ffler
p par fl uit ta gflate q hicme ob sd fitC ut mih i  uidetur 3q? hyem e eft qtrs efl ahcpjulo

Iftcr

:qfu

tpfa f'oluded cu ea imbrcs muki atqi uehenktes.Q_uippe p atftatetn piuit quokpe qto
plus aqux So! adfeattrabit q hiemettato plus aqus cum iflro mifcetur se A ate q hye /
mefoacuparia faciatifterdatisaqs &acceptisfit utfenipuideaturfibieef;triiiis,Ex flu
minibus ergo qux apudfdthas funt unu eifler poftbuc cyres q ab aquiloe m c as ertu
trahit ex ingenti palude;č{ fcy tbica terra a nebride feparat« Ad oftiu huius incolunt grže
ckqui tvritac uocatur.Tertiu flume c bipanis exfcythiauenies:8£ ex rnagna palude p
jfluens Sircu quapafcuntequifilueftrcscadidkrcfte<yuocaturhaccpabmr hyplis.Ex
hac igitur oro hypanis fiuit fere qnqi dieiy nauigatoe aguftus &C  adhuc dufcistfed mox
qttuor a mandieiy nauigatioefancq amaruspp ama^:qui i euinjfiuit fotc adeo inqui
ama^i&cu fit exigua magnitudieten infidat hypani flume in paucis magnumiEftat
hiefons in finibaregioisfcytbaptarato^tSiali 2 onu eodenoie quo loo unde ernanat*
Scythi::a lingua exapaeus.i.facrat uiae apd alizoas cotrahunt termio fuos tyres  & bypa
sais;mox deinde mdiuerfum abeuntes media intcrcapedine laxat.O_narms fl uuius efl
boryflhenesfcdtTi inifl^aium maximusS£ noflrafnia n mofcithtco^ fluuio^t loge
uberrimus;fedet caeter is  uberionpteraegiptum nilurmcum quo n licet aliu coparare.
Cacterojt uberrimus e bory{lhcnes:pafcua pbes amcenifTima:& accčmodatifuma pe
cor/basmecuo optimopt ac fingularium affatim pifdutide ad potadum fuauiffimus !i/
g Jus inf er turbidos flues iuxca que femetis optima fit či  herban fatiua et altiffitna. In
cuius qua<| oflio ingens uis falisfuafpotecocrefdt.Prfebetideingentia cetead falfura
fpim'scarentiaq antaceos appdlat.Ahaprascereapradlat admiratoedigna.Q^uadragi
ta diepe nauigatioe ufqi adlocum notegerpf cognofcitur ab aquiloe fluere.Supioraper
q fiuit. nemo holum e!oqui pt.Appet tn fluerep folitudine ad fcita^agricolatiu plaga.
Na bifcytx dece diepi nauigatioe accolunthoc flume.Cubtatum ac nilifotes nec ipfe
poffum nec u'!um grsecoBtreor poiTe dicerejde cum ad mare adueiat hipaisicu eo mi/
fcetur eodein loco mareirrupes.Q_<!mter bosanes in cofluente tendetes intercapedi
nis e bipoleo pmotorium uodtatunubidelub^cereris extruftum e. Vitra q d delubji
fub bypani incolunt bory(l:henitae.Haftenus čj ab bis fluuiis.Pofthos aliusquiquin/
tus enomine paticapestS^ipfeab aquiIoe fluesatqsepaludetlnter que & boryflhene
incolunt fcitz  agrico!atores;ide in bilaca ingreditur,q trafmiffa borifteni imifcetur/ex
tus e biparis qui e palude manans mediof<f fcithas pecuarios influes in mare uoluitur
iuxtacarcinitim oppidum addextera coercesshileam &curfumtqui df Achrlis.Septi/
mus egerrus nomealocooptines:qu! e boriftene dirimi^circaealocaiapd^ borifth e/
nes coguofcitlcui loco notne efl gerro diflerminatcpregioem fcy thapf pecuaric^tacre
gio^:6t duin mare fluitiin hipacarimdiIabitur,Oftauus efltanais quifuper ius e ua/
flapaludeprofluens in alram uadtoredifT undit” nominemeotim.q difduditregiosfci/
thasafarmatisJn hucTanaim alius influit nomine Hy rgisdta fcitbseceleberdmis an
nibus muniti funt, Grame q ? in fcithia germinattom nium q nos nouimagerminu ar
«JiiTimuetq 7 dtafehr dtlTečlispecoribalicetdifcernere.Et eaquideq maxima bmt ita
ap Teos abundat.Cattera atuulgariafunt.atc^ huncin modu rexfunt eis lflitutae.deo
rum bos folosppiciat.Vefla an oes Delde loue acTellureexiflimantes:tcllure louis

Cyrcs

Tyritsc

Hyppa/

ms

Alizones
Exampx
us Bory/
flhencs

Salfua

fpote^co/

crefcens

Čete.

Antacei

Gerrus

Hyppo,

leo

S a n tiča
peshyk'
as hypa,
caris
Carcin 1
tis

Gerru s
Tanais
Meotis
Hyrgis

LIBER. QVARTVS

Scytha- eoniugem ce.Pofthos apolline U  esriefte Venerem & marte & Herculč.hosctidifcu
rum dci tha: deos arbitrarni'. Sed q regikythae uocantunet neptuno facrificar.appellantes Ve
Papatus (H linguafualabituloucm nap£umeafentcntiaredjffime,Tellure Apiat Apolline Oe
Apia tofy$ttC£lefte uenere arginipafam,Neptunum Thagimafam. Simuiacra & aras & de
Oetofy - iubra facienda n putant p ter g Martiude facrificiu prorfus apud cia templa fieri eode
ms mo eftmftimtu:q tališe.Vidimaipfaprimoribuslplicitapedibusfiftitur.Cums a ter

Tbagi- g 0  ftans imolator amota \  primis infula pecude ferit:eaqi edeidente deuinuocatjcui il
Riafa la madattdeinde circudat laqueu collottu iniedo baculo circuducmhoftiamqj ftrangu

Vidima lat n incenfo ignim uotis nucupatismonfumptis libametis.S ed ubi pecude ftragula /
ru ritus uittertppelle detraxittad codura fe conuertit,Vcu fcpchica regioligno^fit admodu
inopsihoc ab iliis ad čarne coquendam excogitatum eft. Vbi uidima pelle denudarunr
denudant quoqj offa carnibustdehinc illas in lebetes eius gentis lefbiis crateribus afii/
milesmifi q> funt multo eapadores iniiciunt, S ubiedis atej fuccefis offibus hoftiarum
coquut. Si at non affuerit iebes oes carnes hofliai^ in aluos ijlapt & cu aqua comifcent
atep offa fuccendunttqiiibus puleherrime ardentibus & aluis facile capientibus carnes
offibus feparatasuta fstut bos feipfe coquat;& item caetera pecora imoiata per femetip
fumquod£pelixufit«Codiscarnibusisquiimolauitea^at<pinten:inorum libamen/
Martis ta antefe porricit.Immolant autemeum alia pecorattu praecipueequos.Et aliis qdem
templu diis Hune in modum & alias pecudes uriolan t.Marti uero fic prifco ritu apud quofqta
ex far/ le extruitur templu, Sar mentopt fafces agger untut trium in logum latucp ffadio^ m u

mentis noriš tamen fublimitatistdefup quadrata pjanicies efficitur,Tria latera pratrupta funt.
artum acdiuetper quod afcendatunEo quot annis coparant centumqnquagita plau
ftra farmcnto^.Namfemper propter eseli tepeftate illa marcefcunt.Sub hoc aggeflu
Acinac s ferrens Acinacis qui fingulis uetuflus e ftatuitur,ldq* eft martis fimulacpt :cui annu/
ashoftias offerunt cum aliciji pecope tum equo^;&plus huic Acinaci q esteris diis;
Excaptiui$centefimumqueqnmoiantnon eode quo pecora modojfed diuerfo, Na
ubi eo^t capitibus uinum iibaueruntiipfos ad quoddam uasmadant.Dehinceifdem
in congeriemfarmentorumfublatis,Acinacem cruoreperfundunuHasc quidem fu>
pra conferunt-inferius autem ad templum illa faciunt, V irc^i  interemptorum omnes
humeros dextros prsecidunttquos una cum manibus in aerem iaciutiquocuqi decide
rit manus ibi iacet*,& f eorfum morcuus.Caeteris deindefolenibus cofedis abeut.Et fa
Sues no crificiaquideh xc abeisfuntinftituta,Sues pro nihiloputat quosnec alere omnino
alunt in fua regioe uolunt.Q_uae uero ad bellu attinetthuc in modu funt ab eis comparafa.

S cy  tha Qjue primu ui^ cepeti t uir fcytha eius fanguine potat;quofcuq in praelio iteremer it
rumos l to$z  capita regi offert.Na capite allato fit praedse quacunq ceperitpticeps:alioquin ex
hoffes pers.Caput hoc modo praecsdininorbemilludamputatcircaaures uerticeij futnpto
e.vcutit,deinde pelle detrahit:& ubificut bouis coriu manibus molliuintačj matile pof
fidetjeacpSC abenisequifuiappenfagloriatunqualia matilia ut qf(^ plurima habeatt
ita uir iudicatur praeftatiffimus.Sunt quoq muki quicoria haec humana taq bruro^
cofuant;qbus pro amiculis induantur.Multi ef caefo^ heflium manus dextras cum
unguibus excoriant.‘eiufque opcula pharetra^integunt.Eftatinter omnia coria hu^
Holum manum fere & craffum maxime &C  candorefplendidu.Multi totos homines exccria
ccria tos & fuper Iigna extentos fupra equos circuferunt.Hacc ab iliis \  moreš funt recepta

Non tamen deomniumfedde inimiciffimorum capitibus hoc faciuntjutiilud quifq

melpomene lvii

infra fupet cilia recifu prorfus excucerct: 35 crudo tatu bouis corio fi paup fic.Sin diacs
n mo cxteriuslducat bouino corio ucp  ec Uerius inauret;35 fic uccrqtp poculo utatur.
Ide azut de familiaribofi ltcr eos exiterit difcordiae duapd rege uidonafmtpociti.hsc

O .  . „ • -. ___ .11^^ „/r __

potit. Apc? eofde pmultifutuaticinatores:qcu pluribouirgisfaliginis diuinat. Ad huc
modugrades uirgaEgfafcescuattulerur bumi pofitosdiffoiuutacfeparati ponecesil/
la^ fi igu'as uatidnat: Ad h«c dicedo uiccuerfa uirgas ]3hendunt:35 rurfus fjgiliati cS/
ponut.Haic eft illis tradita a maioribo diuinatio:Sed enaries qfunt androgyni aiut (ibi
a Venere tradita diuinatione tilise frodeuaticinates.Tilia ubi quis trifariafcideritdigi'
tisfuiseaiplicado acrefoluendocračtacatcjhuncin modu uaticinatur.Ho^ tres ma/
xirncpbatosaccerfitrex quotiens aegrotat-Cui iftiferefempdicuthuncaut illu ciue.
Nominirat hoiemdequoloqujtur peiera{Teiurantepregiumfo!ium,Efl:atfcythis
mos pleruntj iuradi p regiumfolium cum maximum uolunt interpoere iufiurandum
j>tinuf<|his qu: dixerint peieraffe addučtus coarguitur fcientia diuinadi taq copertus
falfo deieraffe per regiumfolium 35 ob id regem segrotare.Si lile inficias fe negat peie/
raffe;atqprem grauiter fert;rex duplum uaticinoig accerfit.Q_ui infpečta diuinadi ra/
tione fi 35 ipfj bolem periurii couiceritdine mora caput excidunt:ei ufq facultates iter
fe partiuntur primi uaticini.Sin uero illi q fupuenerunt uaticini homines abfoluerints
Alii atqalii pratfto funt:quoi$tfiplures abfoiuerint.decernitur primis illisuaticinisee
peundunr.eofqs hunc in modum necatPlauidrum cocameratum ubi farmentis refer/
!erunt;bobufqiiunxerunttu3ticinospedibusimplicatis 65manibuspofltergumreu!
ftis atqj oreobftručlo exteduntin mediumfarmento^;incenfif<| farmentis teritando
agitant boues,Q_uo^boum muki cum uaticinis cocremantur:Multiambufl;i utiqj
crcmato paluftri temone aufugiunt;Hoc quem dixi modo uaticinos coburunt etiam
obaliascaufasjappeilant^pfeudomantiasudeltfalfosuaticinosSed quos morte rex
afficit:eo^neliberosquide relinquit;feduniuerfos maresinterficinFceminisnihil lae
fis fcedera cum quibufcunqiineuncfcythae.hocmodo ineunt.lnfufoin grandecalice
fičtilem uino comifcent eo^fanguinem quiferiunt foeduspercutientes cultello aut v
cidentes gladio aliquantulum corporis. Deindeincalice tingunt Acinaeettnfagittast
feeurrim;iaculum;Haecubi feceruntfefemultisuerbisdeuorettpoftea uinum epotat
n mo ii qui foelus feceruttfed et coites hi qui fut maxie dignitatis. R-egum fepulehra
ap? gerrosfut ubi borryfthenes i a nauigabilis e. Ibi cu rex eojjtdeceffita gen te ferobe
cffodiut forma qdrata«Hoc ubiprepararuttaccipiutmortuum corporeincajrato aluo
cuulfa atqi expurgata:q Glere cotufo 35 thymiamateapiiqfemie Č5anifi cu expleucrut
rcfuunt rurfus ipofitucpplauftro cadauer adalia gente ferunt;quod qui excipiut cade
agunt:quacregiifcythac;aure decidunticrinecircuntodent:brachiacircuncidunufron
tem nafumqs confauciant;finiftram manum fagittis traiiciuntPoft modifm regis ca/
dauercarpentoferuntadaliamgentemicuiimperitat:quaeipfoscomitaturadeos un
de primumuenerat. Vbiia mortuucircunferetes luflrauerutfimgulas gentes quibus
imperau/t apud cos deponunt qui in extremis habitant 65 in fepulchristquem pofl^

i

Hoftiu

hotnici

dae in ma

gnoho/

nore

Enarics

Andro

gyni _

£>cytha

ru iufiu

randum

Scytaru

fcedera

Reguf<>

pulehra

LIBER. Q_VARTVS

faptoruinlocuio uiderutjhaftis atqjhk dejfiris defup ligna difponunddn p a jj J0 c - [e
guntdnrel qua ločili fpaciofittte aliq cius pailacu ih aguuua fepdiunc: & aimquiui a
mifccbat&coquu & equi agafone;# mifliftrub&geratanuciis necno t*quos S a!iW
rc^omniu primidas;qa euaphialasaureas.Naargcnteuautžereum nibilin ufu hčt,

His ačfcis huttiu ccrtad acqs auidc iniiciunt cupietes tumulu q maximu ejfikere .Gircu*/
ačloaaoradushocagunt;efamulis rcgis intiosfumut;,$ uutatfamuiircad igenai
fcy thac fiC quos ipfe rex iufferit,Na nuiius uenaiitius a  tniniftrat.Ho^ minntrcR! aui
čjginta cu itranguiauerunt actotide plHtiffimos equos educbs inteftinis apuroata
palcis ipki accofumštiEt ubidimidiu fornicisfup dua Ifgnarefupinatuftatuerluaice^
ruqidim,djafuper altera dao ligna: & item aha muka huiufcemo* defkeritrumfuper
eaequos imponunt craffis tigrus mlogum ad cermce ufqi crajcdcsdta ut priorcs tor/
ojcesfuiliacaticarnios equoiy poftcoorcs uero mxta tocmora fufcipiat uteros utrifcp
cruribus fupcrnc pCfidencibus;Equos infrenant eorumop habenas ad paios extentas
alligac.Dehincfupcr eo^ , linguiosItatuuncfinguIosquinquagincaiuuenumftrigufa
to^ hunc in modum* Vnicuicji eorum rečtum ftipicanpcrfpinam ad ceruicem ufcp
tranffigunt;quod inferius fbpius cx:at ukimum infigunt tigno 1 IS 1  quo cquus trafik
dus dl. H is equltibusfepulchro circupoitis abeunt.Hunc m modam reges fepdiut.
5cytha' Alios autcmfcytascum dcccffcrunt proximi quippc in paiufhis a Uocatos ad am/cos
rum circuferuhttEos finguli amicoiji excipientes epuium eadaucr ccmitantibns prsbent

funera tam  ptopinquis ^ca^tetis ad hunc m od um quadr3ginta diebus priuati hemines drcu
aguntundehinc humantur tali tn rationc prius purgat j, V bi capuc cxinamuerunt ab
iucruntcgicirca corpus ita agunt tria ligna ftatuut mutuo indmata,citca haec ptedunt
Janca pikaqmaximepo£Tuntconfbpantes & in fcaphamin medio lignoiy pilcorucp
Canabis poficamlapidesconiiciuntexigtteperfpi'cuoS. Nafcitur autcm apudeoscannabis \u
nofimiHimapr«ter<|eraffitudme ac magnnudiaScd q noiha e mukopradKtior ud
fuafpote nafces uelfata:ex qua thraccs ueihmenta conhciunt lincis fimiii:ma;qux n u
fiquisadmodumteratlmeafintancanabaccanoqueatd!gno(cerc;& qui no uidcrit
canabcm:extimct iincum cflc uejfbmentum.Huius cannabis fumptu fone fcy tacfub
pileis occulunt fupra lapid es ignipfpicuos.Vndcfit thymiama tantureddens uaporc
quantum aipud gr«cos nullu rhuribuium reddit,Hoc odor flupentes fcy t hae ciulant:
quodapudipfoslocolauacricfl:,Nc^ enimlauant omninc corpus. Scduxcres cc^i
infundentes aquamcorporaad lapidem al^ucmfcab^contauntcvpreffo d£ cedro
thuris ligno Dcindc perfriftum corpuscum iniumucrit:iilud taciemquc medu
camentis oblinut. Id easfmiuibeneokntesfacitt Simulpofterodie mcdicamcntis
amotis mundasacfpkndidas.Externishiriubus utimagnoperccaucntnemutuo q
deminterkifed grjeco^prxcipucuti(|pofteaqdeprxhendaunt Anacharfimdide^
Anachar indc iterum Scykm:Siquidetn;anacharfis cum multum orbis terrarum contčplatus
fis eflct;d£ multum in fapicntia profecinencam ad moreš fcytha^ pertulit.\s dumihek

krpontumnauiganstenuiffctcy 2 icuinouitmatrideoiizC Offcnditcnim cyzicecs 3
cius diem feftu magnifico fanc apparatu cclebrantcs (i faluus fcrpcTcj domum reuer/
titTetfaenktatu^fe eoderitu quocyziccnosTacrificantesujdiGct:& peruigilium no^
Hyka člis inflitutUrum.cum abiiffct in fcythiam užit ad locum quidicithylacaiuxta Achib

iiscurfumfita ubieg omnifariis omnibus refcrta.ln hacabftrudcsfc Anacharfisoem
feftigerimoniam desperfoluit tympanum tenens cxut% fimulacris.Hacc cu agente

\\

SftL

MELPOMENE

LVIII

qaidtafcycha animiduerccsindiciudetulit.ŠalaeoreguR.excu ipfe cotuliiTeC Te coi  Saulcus
ti  anacharfftn ea faciente infpexiffet excufla fagitta necauit,Etnucfiquis de anacharfi rcx
iterrogat:fcyta£ negant fe nouiflc hoiem ob id qc? m gratcia pegrmatus t ; cxtremofqi Anachar
fit nocesfc&aodicctC utegoaccepi Dcutorfuerittymms fiiufpargapithis:patruufqj fis eacdes
Idaach7.f1 fcita^ regis fiiius gnuri ncpos tydproneposfpargapthis.ltacjjfi ex hac fa- Tymnis
milil extjtit Anacharfisscoftateuapatruelefuiffeintereptu idathyrfuseni fuit fiiius Sparga/
Saulei.fauleusatfuitquianacharfimIteremit,Q - ua<|&aliudquiddapelIoponcnfcs pithis
audiLii rcferetes Anacharfim ab rege fcyta$t mjflum graecicfadu ee difcipulu;& cum ldathyp
rutfus reddi{Tet;dixiffead eu qui fe miferaicundos graccos ee in oifapientia occupatos fus
lacedžemoniis exceptis:quifoli ratione herent dadi & accipiedi prudeter.V ejzhaec nar
ratroaliter ab ipfis gncdsdelufae.Hic igituruirC queadmoduantea didu e D morte
oppetiit.& ipfe q uidi ita egic ppter extemos ritus; 5 £ graeeo^ cofuctudine Multis at
faneannis poftea interiedis ita paffus eft fcyles aripsthis filius.Etenim aripithes fcyta
rum rex cum aiios mukos f iliositum fcilemfuftulit ex uxore iftrina haud quaq indige Scyles
naetqu3cfi1iumgrecamlšnguamlittcrafqiedocuiUnteriedodeindetemporeAripithe Aripites
per dolum occifo afpargapithe agathyrforum rege.fciles regnumfufcepit & uxorem Opcea
parris nomineOpceina.EratauteniOpoeahxcciuis:exquacratariapithe fiiius Orir Omhus
chusikili regnum fcitarum optinentufciticustamen uiuendi mos nihjl prorfuscordi
eratifedgratcus inquo fueratimbutusapuero.Idecqs muko magisadhunc exercen/
dum fe conuertebat. V tiej cum ad urbem boryfienitaiy fcit hieum ducebat exercitum
Borifthenita: autem fe a milefiis aiunt effe oriundos^Ad hos quotiens fciles ueniebat
relido in fuburbanis exercitu ipfe muro igreffus portas obferabat depofitafcitica fto
la graccum fumebat ueftimentum:& eoindutusp forum fpatiabaturmullo nec|i fatel
litum necj populi comitatu appofitis qui portas cuftodirent;ncquis fcitarum cernc/
tet eum gefhntem huiufmodi ftolam:&cum cseteris graecoig iftitutis utebatur tum
in fadenais deo^faeris.Etcum ibi tempus menftruumaut amplius triueratjabfede/
batindutafibifcytiehaftola;ldquefsepenumero faciebat extrudisfibi acdibus illic:&
uxoreillinc accepta,fed eum foret ei male euenturum ex hac occafione male cucnit, Af
fedatitieiDionifiumbaCchanaleminitiarihachoftiaminitiationisiamiafumpturo !
manibus oblatum eft ingens ofdetum.Erat ei in urbeborifthenito^circuatdes fuas;
quagtpauloantehabuimentionem magnas atqi magnificas elapidecadido fpiges &
gripes fhntes.ln hasaedes dcus fulmen iaculatus efbtotaeqi deflagraucrut.Scylcs ni
hilhominus initiationem peragit.Enimuero fcitae graccis probro dant baccanandi co Bacchs
fuetudinemneganteseffecredibiIedeuminueniffequohominesaddemetiam adiga naiia
tunpofteag bacchanalibus faeris inici atus e fciles:quidam borifthenitarum fcithis in
diciu deculic inqens.V os qde fcitse nos irridetis %  bacchanalia agaus?qd<j nos deus oc
cupet.Atnuncdemum hicueftrumquoqiregemoccupauit.Nabaecanal!a exerceta
deo in dementiam adusiQ^uodfi mihi non habetis fidem:fequimini me rem uobis
oftšfurum.Primores fcitharum hominem fecuti fint:quos borifthsita ille dedudos
clanculum in turri collocauit. Vbi affluit fciles cum thiafo.ideft cum choro illo baccha
bundus fcythae eo cofpedo rem ingentis calamitatis effe duxerunttdigreff;cp ea quae
u/derantomni exercituindicarunt: Pofthaecubiadlaresfuosrediitfcilesdefecerunt ^
abeofcythxde!edofiatreeiusOdamafadeexfiliaTeriSgenito;fcyIescognico quid ^ 3m *
defefieret: 5 Jquamobcaufam profugit 1  thraciam.ldcum audiffetOdamafades cu a ^ cs

i  11

LIBER Q VARTVS

(  exerdtu aduerfus thraicia cotendit cui ad ifliji progreSb ehraces occurrerunt;& dum
Sitalces* coteurieratinSitaices ad očtamafade mifit caduceatorecu his-madatiž.C^uid opus
eft inter nos tentare fomma.Tu quidefororis meaees filiusjfed habcsgermanu mcu
quem fi mihireddideris:ego uiciffimtrada Se/lč tibi.Ita necp tu;neq?ego periditabor
exerdtu.Erataateapuiočtamafade frater fcitalcis ab eopnofugus.Hacafcitake ob
lata cpnditione očbimafades accepit:rcdditoq3fdtaki frater eodeeji auunculo fuo lcyl*
recepit fratre; Et fdtalces quide recepto fratre reduxit exerdttr.o&amafades aute eode
diecaput fcili dempfit.Adeo fuaiftitutafcitac obferuat;& his q externos ritus afdfcut
taks irrogatpoenas.Multitudine fcitapt nonpotui exačte fdagarecu deeius numero
uariareferentesaudii;& permultosillosj&rurfuspaucos ee utiq}fdtats,Qjiantu at
Exapeos fub afpečtu meum ueit:eft inter borifthene;& hipanim flumia iocus noine;Exapccs
cuiusetiamaliquantoanteahabuimusmentionem;cumdiCebaf6tem eo efle aqu£
Ahenu amarehipaniininquemfluitimportabikmreddentis,Hocinlocoiacetahenum fexi
capax e,s  tantum q crater qui eftin hoftio pontia paufaniaCieobrotifilio dedicatus:quod fi

qufs non infptxithunc ei inmodumdcciarabo;fexcentai£ eftamphorarumfaclle ca/
Arantes paxeraffi!:udinedfgtorum fexid aiuntindigena^aculdsfagitta^efTcfačtum.Re/
gem enim fuum no min e arantem cum numerum fcitarum inire uelle t iuflfiffe fingu/
losfdtas conferre fingulos fagittarum aculeos:propofjta morte ei qui non ferret: Ita
magnam uim collatam čile aculeopt;& ex his aliqucd confe&um opus pl3cui0ed|>/'
monumento reliquere:atq3indefeci(reidahenum;&inhoc exampeodedica.(Te,Hcc
de muititudinefdtarum audiebam.Haeč regio miracula nulla habet praeter flumla cu
muko maxima:timi numero plurima.fi quidtamen praeterflumina 6 i  magnitudine
eampi exhibetur admiratioe dignum. Id dicetur uefbgium Herculis oftendunt petre
impreffum uirili ueftigiofimiie bieubitali magnitudie iuxta fluuium tirem.Et hoc ita
Te habet .Redko ad eam q uam ab initio infhtueram orationem:Dario aduerfus fcitzs
exerdtumcoinparantitdimill!S nudiš ad imperandum aliisutpeditatum;a!iis utclaf/
Artaba fem pratftarent:aiiis bofphoig thraciumiungerenttArtabanus Hyfbfpis fiiius darii
nus frater nolebat illum ullo pačlofcicis inferrebellum ccmmemorans fcitarum inopiam
utiliafuadenscumtamennonperfuaderetillideflicita dnTuadedo.Dariusubiornnia
oebazus eiinexpeditofuerecopiaseduxit exurbefufisJbieumOebazusquidam pfateuitres
filii erantomnes in militiameunteS obfectabat ut unum fibi ex illis relinqueret. Cui
Darius taq amico modefta obfecranthrndit (e oes eius liberos reličlurum . Eo to
fponfo Oebazus magnoperekfabaturfperaslibercsfuos miffionem habere milit/ac
At iflepraepofstos fsliis oebazi iuffit ut omnes eos interimeret.ita filii Oebazi ob tru/
cati illic funt reličti.Darms fufis mouens peruenk ad bofphorum calchedois ubi pos
Cymtx  iungebatur.lllicconrenfanauitranfmifitininfulas nominecyaneasquas grad pr/us
Pontia / errabundasubifuiffeaiunt lbifedensitemplofubiiciebatoculispotumrefpeftaeuio
plitudo dignam.Naminteromniamariaeftmaximeadmirabik.Cuiuslogitudoeftundedm
Sofpho' miliu ac centu ftadia^lačftudo qualati{Timuefttrium miliuducente^.Huius pelagi
rus oslatitudinis efl quattuor ftadiorum logitudo oris,qucd cflcol ! u,quae bofphorus di

PropSdf eitur ubi pos conediebatur citate r  centu uigftiftadia ad propotide ufq? ptiges .Prooo
Hdkf ds at cpimgen toru (ladioru e mille & puadringentorulongifudinis mduens in belk/

pbntuš fporu.Ipfe hcllefpon tus ubi angurtifTimus n-adiisfcpte quadrag!tis:logus'1tras pthf/
mg0in  giuaftitatejquod3tgxuuocatur.H«caute ita dimefa funt. Nauis fere raeat olno fc

MELPOMENE

Lvim

ptuaginfca millia pafluum Iongo dtc,ta ode uero fexagmta,Ita^ a faueibus po ti adpha PhaOs
(im  hoc efVeriim poati longifiimu noue dierum eft nauigatio;8i odo Rodiumjquae fi
untmilie centum acdece milia pafluu:hoc'eft ftadioptundecimmilia ac centu,Efcyti
ca at adThefmyciruqu3eeftfuperflume thermodotem.Hic naq? potilatiBSmu e triu
dierum daarumcp nodium e nauigatio quac fiuntpafluu treceta ac tria milia, ftadio^
uero tria milia Si t tečen ta,Hune igitur ! modu potus ac bofphorus Si hellefpontusa
me dirnsfa funt; &fecun dum ea qus dixi fitu habent„Qjnin It  pontus hic palude ha/
bet  influente s mfeno multo q ipjfe eft minorem;quae maeotis appellatunSi materpon Msotis
ti. Darius ubi potem contemplatus eft renauigauitad pontem.euius architedus ! exti
rit Madrocles famius.Cotcmplatus ite bofpho^duos fup eum cippos erexit eeadido
Iapide litteris incifi;unuquide afT^oisjalte^ uero grsecis oesgetes quasfeeu ducebat*

Ducebat at oesgcntes quibus !pabat;cotinetibus namero feptlgen ta milia hofum cu
citatu praeterclafferruif Coftabat e nauibafexcetis,his poftea cippis byzarii in urbc fua
traflatis ufi funt ad ara Diance eredse pratter unu Iapide q iuxta Bacchi delub|geade uf
berelidus e Iris affyriis opletus.Bofphori locus que rcx Darius pote comifit icoicdati
mihi uf medius iter byzatiu Si tepluiqd fupra fauces e.poffc hacc darius pote fublirio d
Iedatus;audore eiusmadrode famiu donauit decupIo,Ex cuius primitiis Madrocles Mandro
pidisaialibus comiffione bofpbori Si rege darili medico foliofedetetacfuas copias tra cles
ducete eflfmxit;eac|i pidura teplo iunois dedkmk  cu hac inferiptio e,qui rate pifcofum
toiusit  bofphoro lplesDareiregisuota iuberis opusjunoi Madrocles hsemoume/
ta dicauit«Effet honor famiisum corona fibi.Haec igit*  monumeta extiterut eius q pon
tecopegit;quem ubi remuneratuseftdarius.trafmifit! europa iuffis ioniba nauigare
i pontu ufqpd ifta:, A tqx ubi eo pueniflent feill-c fflofari fluuiu pore iugetes,ducebat
en! claffem iones Si aeoles Si hellefpontii.Hi fterucdi cyaneas reda ad nauigarut

fubuediq duo^ dieijt itinere a mari ad fauces 8 umts,ubi in diuerfa fcinditur.Illud po
te iungunt.Darius tranlmiHoper rate bofphoro faciebatperthraciamitertSicumad Teamffa
fontes teari amnis peruentum eft triduo hic huic flatiua.Tearus fertur ab accolis cm j u£l f er
niumamniumefleoptimuseumadaliosmorbosjtumadfcabiecurandamuel homi Perithuf
flurnud equorum.Eius fontes duodeq uadragin ta funt ex eadem petra manantes par a  po |] 0  ,
tim frigidi,partim calidi* Ad hos tantumdem uix  eft a iunonis templo eius urbis;quae t , ;a
iuxta perinthuna eflbSi Apolonk;quac cffc in ponto euxinoduorum dierum utraque Contadc
Fiuit ; attearus ž hiemflumenContaden:um.ContadeflusmAgrianem, Agrianes in (| us
Hebrum;hebrus in  mate iuxta urbem aeuumu Ad hunc igitur amnemcum peruenif a  • f
fet Darius,caftraquepofuiffet obledatus amnecippum erexithis litteris inferiptum. p-|ebrus
Teari amn/s capita optimamaquamatquepulcherrimamcundorum amniumcon/ A c uum
tinentiSiadeaperuenitexercitumdueensaduerfusfcytasuiroptimus atc| pulcherri c «
muscundopt hominum Darius hiftafpisfilius perfarumeunda:^ continentis Rex, Amfcus
Hace funt illicinfcrip?a,Darius hic mouensuenitadalium amnem noie artšfaim qui g a  ’ m idc
p odryfes 8uit;quo ubiperuenitita agendumfibi putauitOftenfo certo loco copiis c us  *
fuis iuffit illicfingulos quof«| praetereuntes ponere fingulos lapides,id cum cmnis ex JSdefart,
ercitus fecilTet grandes acerui lapidum affedifunt:quibusrelidis Dariusillfc mouit.

Sed priufquam ad iftrum perueniretprimos fubegit getas:qui immortales agunrina sj .

thraceS qui falmidefuni:qu!'q"fupra apol!oniatrs;Si mefambriam urbem incolunt; Si mi *

qm(cyrmmdx  Si nipfssi uocantunbnepugnafefedariodediderunt,Getseuero fim^  vr- r  .

peritiamrefiftentes inferuitutem redadifuutcumfintforti0imithracum;at<|iuil:ifri ^ X1

• • • «

f m

liber. * q_vartvs

Zaim©/ m i;Immortaleauti* agunt hoc moioj^fe mori no putaufed cu quidefunftusčniea

* is  teadZaimosindacmooe^uenonnulUcopiopitiantureundeecbdicze-a^ucmicur

Bdiezeh a f3fjduecunauiqumc»remigununcium quepiaexfe ipfisfortedeleftu praccipietcsca
gbusfemp indigentjcutjt icamittut,Q_uibufda con.  datur negociu ut triaiacuia tene
antiaihfue eoprcehefis eius qui ad Zalmoxin mittidmanibuspedibufcg holema^itan
tes i fublimc jačtžt ad iacula.C^uifi in pntia^ cxtfnguitur.^>pitiufibi deti arbitratur.
fin minus ipfumnuau infimulat affeuerates tnalu iiiu ee ui&tHoc \fimu!ato aliu mit-
Thracu t £ t  daces adhuc uiueti madata.Iidethraces du tonat fulguratqn catiufagitas excutiut
fagittac deo minitates nullu aliu pterfuu ee arbitrat. VeptC ut ego a grjecis accepi ^hellefpo
jfn Crdum & potu lcolcntibazalmoiis hic ho fuiufamicpferuitute feruiuitpy tagorss Mnefar

Zalmo^ ,-^i filio.lliie naftalibertate cu multu pecuniaecopaffeti patria rediit:qcu aiaduerteret
thraces male uiuetes:& ifcite ipfe edočbionicu niuedigena & moreš q> thracu libera
rythago jf oreS { U t <|eouerfatus eetcugraeds:euq3 pythagora n lfirmiffjmo itergraecos fophn-
ras  ftatdoicilium extruxita qd £mos qucfqj popularna! couiuiu accipiebat;& iter eouiua

dumdoccbat:neqtfeneqjfucsconuiuas.neqjllosqilIicaffid ue gigneretur interire fed
in  eu Iocum ire;ubi fupftites fp oium bonoijt copotes eet, Du ea q commemorata funt
agitatcpdicit interi fubterraeum sedificium ftruit, Q^uo prfus abfoluto e thracu con
fpeftu fefubducit defeedes in illudfubterraneuna atdificiu. Vbi circiter trienium degit
defideratiba eum thraciba ac de fl etibo taq mortuu, Q_uar to ano fe eifde in confpeftu
dedit*,atqj 5 ita credibilia funt effefta d illis expofuerat.h£c Za!moxi aiunt f ecifTe, Cuh
fubterraneo aciificio necp ualde credro fed multos eum ana py thahora anis extitifle.* g
fiue quis ho fuic fiue quis e dsemo geta^e indigena ualeat.Getae hoc ritu utetes ubi fur
a pfis fubafti csxc$i  funt exercitu fecuti.Darius ubi ad iftjg puenit & una pedeflres co
piše cunfticp dume trafrnsferunutunc uero iuffit iones poftq rate foluiffent fequi fe pe
Cces deftri itinerecum nauticis copiis, Qjii eum rate foluturieent:3£ impatafafturi.Cocs

alexadri filius mytilineciy pfečb ita apud Darium uerba fecit.Scifcitatus aneca nuqd
ei gratum foret audirefniam dicere uclentis.C um aduerfus ea terra rex f acias cxpedi
tionemin q fertfnihilarari.nullas urbes colnfinito nune pontehoc loči ftare reliftis ad
eius tutela cuflodiba iis qui eum contegei unt:p que fiue ex fnia re geremus fcytis in
uentis fiue illos inuenire nequibima tutus nobis fit redditus.Ne^n.uereor ne pradio
commido afcythis uertamur in fuga*,fed potius cis ninuentis aliquid patiamur errat
ei. At enim čredat mequifp:amea ipfius cahaecjdicere ut hicfubfifla.Ego uero qdi tu
am rem eefentiorex id in medium profero.Ipfe te fequiuolo nc<| hicreliqui,Delefta/
tus admodum eo confiiio Darius ita refpondit.Hofpes lef bie fac oino eum fofpes do//
mumrediero prsefio raihi fis ut teob egregium čonfilium cgregiis faftis remunerer:
Haec locutus ubi fexaginta nodis lorum mncdauit accitis ad colIoquium tyranis ioni
bus ita locutus eft.Viri iones quam priushabueram^epontefententiamica mifTam
fado.Ves fumpto Iprohacc ita udim agatis. Q uoex teporeuideritis me raptiffime
iterintendentem in (cytaste*  eo tempore incipientes foluite finguiis diebus fingulos
nodosdntra quodtemptis nifi afflieroded dies nodopiexierit;ue!a facite in patria u o
ftramtinterea quoniam čonfilium mutauiagitetcuflodiam ratis bi  omne ftudium illi
&Iconferuandae &  tuendaeadhibentes.*quodfacientcsmaioremin modu m mihigra-
tificabiminnHsclocutus Darius promouet exercitum;Thraciatellus in mare in ten-
dens fcythicat pngtendit:ur quafinum facicnte fcythica excipit:2^ illicifler mare fubit
hoRiomuentum eurumconuerfo.O^uodautera ab iftro foli fcy thici fecundu mare

MELPOMENE

LX

edtldmetiedo indicare aggrediat.Abidr ohxc iauetus fcytiaead meridie uerfus au
ftru ppofit* ufqi ad urbe carcmitidejeiufde ddceps qd ad marc fett motofae rcgiSis & uetus ^
in potu porrcduicoiitgens taurica chcrondb tenus nok trcchea.i.afpera,Hkc ad ma pranim
rc ptingit.qdad uentufubfoiautn uergit.Suntat finiufcititeptcs duaeferctes ad ma * au p ca _

riatunaadmeridiaii&aheraadonecaie^dadmoduatti^regioisat^fimiliu^fkpte ^ un
fcitictauri incoluattutfiatcicac iugufumacuaiiagesn athenjeils incoleret;q<J a rnbu ^£ U1
thoicaufg ad anaphlyda magis i potum porrigit ptnotoriutTalis e ut paruacu ma* 1  h01
gnis coparcm taurica regio; Q_ui as n cft hacatacae pte prattemečtusthuicalio modo ai,a P
planiifacia.V tfi iapyg!čsn iapygies;fcd alja gens iperas ea diuifa terra a brodufio ufqj “, a
taretu Sčpmotoriuicoleret.Cuhaecduodico multaaliaf milia d«co:qbus tauncagčs * auI
eOc  r Anararfa. A aente  taurica drice ds fdtae f nora cauros & orientale urrfus marc inčo © cns

mehnch! 2 enis.Itaqj fcichiae aduti forma; čjdracse duae partes:quae ad marc ptingunt:
altcra ad mediterraea f crt t altcra maritia ufqs quaq 3 ;funt parcs.Na ab hidro ad bory
dene dcccm diei^ ed icer.Tatundem a borydhenead maeotidem palude.A mari me
diterranea uerfus ufqi mslanchknos uiginti dicEi iter*Siipputatur at a me in fingiu
los dies itineris duccna dadia.Ita tranfuerfafciriae a unt qua:tuor miliu dadioijt reda
qu£ ad mediterranea ferunt tocidem dadiojz.Tanrsc ed haec terra magnitudinisdcf
thaeinterfeccllocuticufoliimparesedetcopiis Dariipraeliorepellcndisntmciosad fi
nitimos mifere, Eopereges ubi coucner e confultabant ut fit ingenti exercitu inuade/
ce.Erant at qui coucnerat reges tauro^e & agathyrfoi$? 2£  ncruopt 61  androphagcijr &
mdanchknoijc &gelonoij 2  5 čbudmofe&fauromat 3 i£,E quibus tauri huiufrnodi Tauripo
inoribusutuntur.Virgininaufragos imoiant:3i quofcuqjgraecosil!uc delatos.Hoc pul*
modopodq praecespcregermtthcmiaiscaputclauaferiumttruncum eius quidaaiut
pturbarierupe.Niin rupe pratruptatemplumedeoiji fitum: cruci adlgunt:caput 4
Q uidamde eapitefuffigiendocofentiunttfcd rruneum e praedpitiode»cinegant:fed
humo cotegjdicunt demonemeuimimolantipfj cauri aiuntefle Iphigeniam Agame Iphigeia
nonis filiam. In hodes quos eeperint hocagunt.ampuratum quifqicaput hodiš do colitur
mureportat:fudifudixum admodum fublime fupra reda datuit: & pleruncg fupra Agathyr
fumariu. Io in fublimi locateS 9  dicat eos totius dom? ee cudodes.V i uur at e rapto 6i  fr ucur j
cx  bello, Atagathirfis cxcultiu’;mi uiri funt:& au^i plerucp gedates I comune cu mulie
ribus coeunnut inter fe germanifint ac domedici oestnihil ne<| liuoribamec^ odii mu
tuo exercetes.Cact :ra ad thracucofuetudine accedentes.Ncuri fcythicis utuntur mo^
ribus q ui una ate Darii expeditionc etate coadi fuerat folu uertere pp ferpetes.na fer
petucumagna uis ex ipfo^ r oio eedita.tum maiorfupneelocis defertis tgruerar:qui
bus ufqjadeo infedatifuntiutrdidofuofolo cum budinishabitauerit.Idem piculu Lupiex/
faciuntfe hoies eema!eficoS'q? dicont a fcythis 6l ab sisqinfcithiaincoluntgr^cis k'  hoibus
mel quot anis finguli ad aliquot dies effici lupit & rurfus 1 pdinu m habitii redire t q c?-
tn dicetes mihi n pfuadet.Nihifominus ipfi tn. aiutita ee ac deierat;Androphagi agre/ Andro
difTimos omm holm moreš hrum iudiciistn legibus uteres pecuariaexerc!tes:ucde phagi
fcythicstfimile gedatestpropriam lingua habentes. tVIdachkni oesidumeta n igra ge Melan
runttunde &cegnomentum habet.O uifoli ex his humana čarne uefeutunidituris ehlaeni

LIBER. qVARTVS

tidonus quo^ urbs nok gelonus c materiaconftru&a cft muro alte e materia totojcuius fin'
urbs guia latcra tricenoip itadioig funt magmtudis. Aedes quoqi cu priuarsf tiifacr^funt c

materia.Na uifunmr tbi deo^graeco^tepla graecanice exttuda fimulacris aris dc ubrif
Tricteri' ligneis.Libero trietericaideft cricnnajia agunt;62 bacchanaba exercet, Q uippe geloi
cz  quonda graeci fuerafed fumoti inter budinos habitauerut Imgua parti fcythica:partf

Budini gt«ca utentes. Budini a gelonis 62 Imgua 62 uiftu funt difparesma cu indigenždinnpc
Gdoni UUiX  °P cra  dantfolicji eius regiois peduculos edut.Geloi agricult ur« opera dates fru
meto uiditat,*52 hortos poflidet nihililiis necjafpečtu neq?coloreiimili,Budini a gr«
ds  geloni uocatur no rede uocatibus.ho^ regio oise arboribus freques;62 ubioi plu
rimuconfitambi efl: iacus ingens 62 multus 62 palus ac multu circa arudinis.Ex quo la
Lutri« cu  I utr, 3£ capiuntur 62 caftores 62 ali« ferae forma oris quadrata;quo^ pdles ad reno-
Caftores ncs  f ac ^dos cofuutur;62 tefticuli ad curada pofteriorafunt.De fauromaris ita memo
<j auro , ratur.Dum gr«cipr«Iiati funt cu amazombus;quas fcy th« oeorpata uocat;qd neme
mat« pot tranfferri uiricid««or.n.uiriu uccat:pata aute occidere,Ferut j poft uiftoriaprsdii

aeorpata ac * thermodote fačti abiiffe por tates tnbus in nauibus quafcuqr potuerc ex amazoni
A mažo.- buscapere.Q^uibus lli« in pelago infidiatae cučtcs trucidauere.^ed cu naues haheret
acJ  ineognitasmecgubernaculo aut uelis aut remis utifeireuincerfedis uirisferebatur fe

eundumtepeftate 62 uentu,Delataeqifuntadpaludis maeotidispratrupa čj fcyta^ li/
beroig telluris funtlbi e nauibus egrefik amazones ad loca habitata iter hn te s quam
prima na&e funt equoig poba diripiuticonfceduntcf ;62 obeqtates e (cythis vdaš  aaut
Scy th«qd hoc rei  eet;eoniicereneqbaacu necj uccem neqi uefte necp genreagnofce/
rentradmirabudi unde uenireurati cudos ee uiros eiufde aetatis.Sed ccrmfla ch eis  pu
gna potiticadaueribusjila^itademunouerutfcejasee.ltacgconfilio habiie uifum e
eis nullopado pofthac quapiam'ii!a^ effe occidenduded exfe qui maxinteiuuenes cf>
fentad eas mittendum ecdem iiumeroquoillas effeconiedabant.quifua prepe earu
caftra haberet: 52 eadem qux iil« facer enttfi inuaderentur pugnaren r, neu fupcerfuge
rentiubifubfiflerent il!se:62ipfi proxime accedentes caftra ponerent H cc fcy th a: iccip
codccreueruntquod prolem exillisfufciperecupiebant.Adolefcentesqui miffi funt;
mandata peregerunt,Q uos ubi amazones intelltxeruntneutiquam ad fe laedendas
ueniffe ualere finebant^O^uoridie tame caftracaftris propius admouebantunne ipfi
quidem adolefcentesaliquid habebant queadrtioduamazonespr«terarma &equos
ČS  eandemquam ilI«Uitamuiuebantuenandoatcjpra:dando.Circa meridian ama </
Zonesfolebant autfingulaeaut binaefeparatim areliqs ad uetre 1 uandum longius ua
gari.Ea re (cythx  cognita 62 ipfi ite faciunt.quorum cuidam una illarum quae fclmaga
erat propinquacu fuiflet non feauertitifed de colioquendo deliberabatmec appeilare
poterat eu quo cu no eet prius congrcfifattame manufignificauitmt ad eunde Jocu-po
ftridie rediretiaddudo fecum altero ut duo eent fe quoc| alteram addnduram.Digref
fusab ca adolefcesh«cenarratc«teris;poflerocj diefocium fecuducesad lccu prseflo
4  fuit ac reperit amazone expcdatefociam.Eius rei certicres fadi reliqui adolefcetes 62

ipfifeducutcsereras.Poft haec comixtis caftris pariter habitantieam quifcp uxcre cu q
n . cs 111  primumcoierathabentes.Earumuocem cum ipfi difcere non poflentjipfo^illaedifce
ns  bant.Et cum utriqr inter conueniffennuiriad amazones itadixerunt.Nobis parentef

funt pariter 62 facultates.Proinde non agamus diutius hanc uitatmfed hinc digrefli l
hoiumfrequentia degamus.ubi nos habebimus alias uzores nequaq alias- Ad haec il
JsmdemuNos uero no poffumus ueftris cu fenus habitare qbus n j ide q nobis funt

MELPOMENE LXt

stiorcs.Nos.n.arcu te la excutimus;&iaculamur di  ecjuitam? muliebria opera idoda?,

Vefts foei£ nihil co$z  d recefuimusjfed opa mu!iebriafaditat:defidentcs in plauftns
naduenationeatq5adaiiahuiufmoiprodeutes,Pfoindenpofifunmsillis effe fimiles*
Qj!fiuebis cordiehr nosconiuges di  uiros uiderieffeiulliffimosJtc ad paretes uč'
ftros d£  facultatufortitipartirurfusrediredtafemotiab iliis habitabimus.ld aproba
tes ita facere adoiefcetes:acceptaq 2 facultatii;q ipfis cotingebat portioeirurfus ad ama
zones  redierut, Ad quos illae dup!ex inquiut meta n©s tenet I his locis habitadi: unus
tj nos  paretiba uriš priuauim3;aker q> terra ueftra magnopeuaftauima ♦ Sed quonia
dignamini nos here uxores:hoc una aobifcfl agads, Agedu pficifeamur e regione hac
££  tanai trafmiflo iliic habitcm:>;Huic quoqi rei obteperauere adolefcetes.T rakdožjs ta
nai dC  a tanai triu diept oriente uerfus totiderj a matotide palude & aqlonem itinere co
fedo peruenerutad eu Iocu;quem nuč incolutnbir|fubfederutJoqj prifea co fuetudle
uiuendi fceiatfauromatapt utut.Venatu una cu uirisacfine uiris eunt equis infiden/
tes atqp adeo l  plium eadem quiri Idola ferut.Sauromatae putat ftgua fey tiča foloczica^
ra.uorrupte utiug ca  ab initio n pbc didicere amazoes 4 (^d ad coiugia pertinet ita ab Amazo'
eiseftiafti tutu.NulIauirgonubitpriuf<|aliquehoftiuiteremerit,I5q nnulke ea^de numio
eedutiauetulseanqnubat^legifatirfacerenequeat«Adha^ igitur qsdixigentiu coa cus
dcs reges nucii fcytaip cu  peruenifTentjcertiores eos fecerut perfa ubi o la qfunt f ite/ Soleči
riorecotinenteifuamditi6emredegit,Faucib:>bofphoripoteiudis 1  citeriore traierif/ zat
fec®tmente.Subadifq?illictraeib3 fluui uiftpt iuxitfea!ohaecoia i  fua redigedi ptate, Amazo/
Proinde uos inqunt nolite ullo pado de medio cedere (inentes ad pernieem nos deue nuna n iv
niretfed idem fentientes obuia eamo inuadeti« Q d nifi facitis nos \  ultimu difcrime ad ptisc
dueti aut regioem deferemaiaut manentes deditioem faciem:nC^uidm,cIadem fubea
manolentib? uobis auxilio nobis ee,qq n comodia aget uobifcu aduerfus quos n mi"
nus uenit pfa q ad uerfus uos neq3 nos fubegifle contenD a uobis abftiebif; Cuius rei
magnu h accipitt  documentu fi nobis folis lferret ille bellu aio fupioris feruitutis ul'
cifcendo.debebat a caeteris hoiba abftiere:& fic 1 nram tedereregioemondens oibus
fe aduerfu nos n aduerfu alios ir e* At nune ubi primu traiecit 1 hac cotineie ut quifq fi
bi ceeurritpacat eseteros ueluti thraces &i  nobis cofines getas fuo fubiedos impio ha
bet. Hace cu(cytx  denuciaffent iiq e natioibusuenerat reges deliberabatifed difeordes
€oyi  er at fen tet i$.Na geloi quide & budini di  fauromatae cocordi aio receperunt fe fcy
this auxiiio jfuturos. Agathirfus at di  neurus di  androphaga di  tauro^j melachlaeno^
reges Jtafevthis refpoderuntSi uos iniuria ifereda aclacefledo beOo priores no fu
iflfetistrede ufdereminiprsecari q precamini:& nos uriš praecibusmore geretes ide ^
uos ageremus,Nune fine nobis illogi tetra  lgrefii uos imperitaftis perfi’s;quoad dcus
uobisfndulfit:&iiliqnquide eos idedeus in  uosexcitat:uice uobisreddut,At nos neqt
meqcqintu!fmusiniurishisuiris;ne^nuneqeqconabimur prioresinferre. Qdfi
hk noftra regioem inuaferst: 6 i  por iniuria fecerittnoshaud q| tolerabima, Id doneč
ternam?apdnofinetipfos manebima.Ne^ndnosuenireperfaguidetanfedi eos qut
fuerat audores iniurise.Sey tbse ubi h&c  relata audieretftatuerut nulla fibi pugna re//
da ateg ex apto cofereda:qn ipfis itli ad focietatem n aceedebat.Ita^ digrefii ela ac logi
us  ,pgre{Tfputeosqs ipfi oiTenderat.ac fotes abftruiit.bifariaq diuifi herbam e regioe
aterut.Et ad una eptibjs ubi regnabat Sčopafisiubet faurdatas pergenqui refubduce $copaftS
tetfieopzrfa  dedinaret fugietes reda ad rlume Tbnai fecundu maeotide iide pfam ab

LIBER Q_VAfUV S

fcedenteinuadendo pfequeretur,Haec erat una pars regni ordinm  ad hacuia aučad'
tdanthir modu dičtu e.R.eliqua^ dua^ una cui iperabat rex idantyrfus q magna ternam I

fus quarcgnabat Taxacisinunu coeuntes, Accedetiba gcloisattpbudinismbethos uno

Taxacis dtc  ggteflos exercitu pfa^ feduccre hofleiaceffendo: Si  ea q decreuiiT zn t exequedo: Si
anoiahofte feduccre in agrosillo^:qfocietatefpfo^ huiffcntmt eosfi minus uoletcs
bellu aduerfus pfas fufciperettccrte inuitos redcret jftis hoftes.Deidein fuaterra deflc
čterc Si  teptate fi qd ipfis teptadu ee uideacur ac iibeat.Ha?c ubi decreuere fcy  rte copiis
Darii ex occulto occurrebat pftatiffimis eqtupratcurforiba miffis.Carros at in qbus
eo£i filii uxorefcy oes degut una cu pecoriba prxterq ad uičlu fuppetetiba prsenuferac
dato fuis madatoiut fp aquilone uerfus tederet Hoc cu pratparaffent fcytse eo^ emif
farii po(leaqcopererut pfas ab iftro triu fcre dieij? Si  ante fe unius dici itinere abeflc:po
fitis caftris germina terrat uaftat.Perfae ubi fcyca^ egtatus in cofpečtu fe deditteu infe
q maturant a uia (efe fp fubducete & cu ad una partiu uentu e aurora uerfus & tanai
fcythis tedentibus Si-  in fequetibus pfisifcitas tanai traiiciut:co Sl  pfattraicdo iJlos infe
quunturdonečpagratafauromatuplagapueniuntin budino^Q_uad('upfefueru«
infcythica acfauromatideregioemihil adecrimetiinfeirepotuaututpote uafhe. Vbi
uero budinicaingreffifuntiibi nadiligneamoeniaa budims deferta Siol  bus rebus ua
cua incederunt.His ačlts ipfo itinere ire porro tendunudu ea regione puagati in uafta
Tiffage/ folitudine deueniut.Hsec folitudo a neminc hoium colit pofitafupra budino^ reg o/
iae nefepte die^ itiaeris magnitudinaukra qua thyffageta£ incoluntja qbus qttuor inge
Maeetci tes amnes p maeeteos fluuntiSč ipaiude nok maeotimfc infinuant;qbus haec fun t in-
Licus dita noia{Lycus;hoarus;tanais fyrges,Darius utad folitudine puenit curfu orrnfio ca

Hoarus pias fuper fluuium hoarumloeauit. Poft haec ofto urbes eafcp ingentes codidit pari m
Tanais ter fe fpaciodiihntes fexageno^ fere ftadioij^čjijt ad meam ufqj memoria adhuc run
Sirges cxtabant.Du 1 his darius occupat.mterim fcy thae quos illc infequebatur circuirfs

locis fuperioribus reuerterut in fcy thiam. Q_uibus e cofpečtu Oio I cmotis n ec fe am
plius exhibetibus,ita Darius urbibus iilicreličtis dimidiatisconuertititerad occafutm
ratus Si  hos eecunčtos fcytas Si  ad occafum fugere.Proindecu excrcitu maturas ire t
fcyth!a.eodeuenitubiinduasfcita^idicitpartes.Hosnačlus infequebat unius diet
fpatio nun^intermittes fubterfugietes.Subterfugiebantatdeinduftriainterraco^
qui focietateipfopt refpuerant Si  primu in melachlaenoiy,Q_ ucs cum pertui balTent
tam perfas q fcy thx eo^t terram ingreffi;fcy thae in ioca androphago^ perfas adducut.
Perturbatis autem androphagis hofte i neut ide ducunt,Neuris qucrj coffernatis te
dunt fubterfugiedo ire adagathyrfos.Agathyificernetesfugarifinitimcsafcythisac
pturbatostpriufq a fcithis ager ipfo^inuaderemnmiffo caduceatcre fcythismgrcflu
fuo^finiuprohibetpraedicetesficonarenturinuadereagrumfuum:cum eis primu
fepradidcomiffuros.Hocinterminatiagatirfi i  fines pcurrutaioarcedi igrediuolereS
At melanchlaeni Si  androphagi Si  neuri t inuadentibus pfs unacu fcithis nccp uiriu ne
ij minaig memoresded timore percuififugam capeflerunt{aquilcnem uerfus ac foli-
tudinem.Scythaepartim adagathirfos iam non recufantesfccietatem fe conferebant
partim eneuride regbnein fuasperfas praeibantddcumdiufačtitaretunneaue defi-
fleretur. Darius adidanthirfum fcitharum RegemmifToequite inquit. Virorum
datmonie ideftbeate quid affidue fugam facis cumliceat tibihoijt facere alterutru.Si
tibiuideris idoneusad defiftedum negociis meisififte difcutfum«ac peiftas meču lac

MELPOMENE

LX1I

pratlrutmSm agti cfds te impare eejfic quoqififte curfum:& bero tuo muera cfferes
terraatq3aqua:fnco!Ioqumucni.Adh*cfcyta9m'xldathyrfusifarndit-SicresnKse Idantkrr
hntopfautnecpuiiu mortaiiu ego metuesantefugernneq? nune fugjatencqtquicq ffsad da/
faciamdiuerfum nuncatqtinpacefacerecofueuera.C^datnon protinustecuineop rium
lium;huius ret te ccrtšore faciauNobis neqi oppida funt ncqt agri cultuquo£! uel amit/
tendorum uel uaflandotg metu pperemus uobifcu coferere pugna;ad quafi opus efd
cSrinuo deuen irefunt pacerna fepuleratej age du inueneritis teptate labefačtarc:&i tue
intcliigeds  pugnattiti uobifcu fmus p fepulcris nec neiprius ante nifi nos ratio traxe
rititecu praeliu no conferemus.Ha&enus quod ad pace pertinet dičlufit, Q^<3 at ad cae
tera ego folos mihi heros ar bitror loue progen itorem tncu & folium fcy thape regn u,

Tibi at p terra 8č aqua qu*dono pofcis mitca dj decet ad te uenire dona:pro eo q? he/
ru te meu effe dieifti iubeo te flere.Hoe afcythis rnfum eftiquod caduceator reuerfus
Dario renuciauit Sethaijt reges audšto nomineferuitutis indignatioe pfufipartem il
lam qu*cufauromatis ordinata eraticui prseerat Scopafistmittunt adcol)oqueducu gcemjftg
ionibus qui iftrum poteiun&u afleruabat, Atperfae no amplius fib j uagadu ee fhtue *

runt:utho r piribusquiipfo^comeatueripiebatinfidias tederentdiflnbutisqadqer/
fus ereptores frumentari* ret iufifa exequerentur,Enimuero equitatus fcytatjt femp i
fuga uertebat cquitatu perfaigded.fugientesincidedo \  peditatu ab eo defenfabantur
Itafcithaefumoto equitatu hoftili tamemetupeditu abfcedebat:& nihilominus no/
čhbus quoqsmcurfiones faciebat.Adueifus quos qddarianis auxilio fuerjt refera res
lpritnisadmirabilis afmo^ac mulo^ fpes.N£(" ut fuperius a me demokratu e ->nul Af llius
Jus in terra fcithica neqi afinus neqt mulus gignitiac ne ullus qde uifitpp frigora,Itaq? u i
rudetes afinipturbabatfcitha^ equos:&cufcyt*facpenumero pfas adoriret; ecrum
equi exaudita afinorum uoce cofternati auertebatur arrečbsauribus {dupefačb utpo
te infoletia tu uocisjqua prius no audiffentuuformae qua nuq mfpexifTent.‘Atqt hce
qde paululu qdda m o m et i ad bellu afferebat,Csetei^fcyt£ ubi ataduerterunt pfas tli/
multuates quo P diutius in fcithia illi comcraretur, Sč  comorate s ad oium necefTariajg
tc§z  i nopia redigeretunfaciendu ita fibi putaruntrutpecoribus fu is  una cu paftoribus
:relidisin abuipfiabfcederutIocu,Perfsei!lucfecoferetcsexcipiebatpecora.Q uo fco
«uf*p;us idetetaretad ultimu Dariusinopiareiglaborauit.id reges fcytaip intelligeft e .
tesmittutadeumcumueribuscaduceatoreauemureranat&gntpfagitris.Perfe eu '
qmuneraferebat:pc5čfcabaturqdillafigni£icaret,lfl:enegarefibi aliudee mandatum J  j* 16 ,
nifiaim illa tradidifTetceierrime redsret.iubere tam s ipfos perfasfi folertes forent iti"  ^

terprsetari quidfibidonandlent.Hoccumaudiffent perf*confultabant.EtDariiqui Um
demfententia eratfcptas feipfos ei donare terram atqi aquamhacrationeconiečtas
quod mus quidem in terra gignatun de eodem quo homines uičl.tet.Rana autem in
aquisnafcatur.Auisucrofitequus affimilis.Sagittis dandisquodfeipfos tradere ni /
deantur 4 in hancfententiamDariusdonainterpraetabatur + AtGobryesunus e fepte p »
qui magos fullulerutthocdicere dona conicčtebat,0 pfae nifi effečli ut aues fubnolt/ Uobr y cs
ris in ccclumiaut mures fubeatis terraiaut ran* infiliatis in paludestno remeabitis un
ueniflishisfagittiscofečl:i.Etpcrfsequidemmunerainterpr*tabantur, At una pars
lcyta$tai\  datuante ?rat n egociu m m eoditis paludis cuflodiedae:tucautc cu ionibus
<q ad iftru erantco!Ioquednubi ad pote ueittita uerba fecit.Viri iof s libertate uob*s af/
feretesuenimusfi mo nes esaudire uolueritisjAccepiusm.dariu uobis f  cepiflfciutad

LIBER- Q_VARTV$

focaginta dutazat dics cuftodia putis agerctisjfi* nifi intra id tps ipfe n afforcfcdcmum
abiretis.i£aqi fi id feceritis &  apud illu & apud nos culpa dcuitaucntis.Proi^c cu ad prc
ftituta die prruferitisua liect abfccdatis. Hace fe faduros rccipietib? ionibs fcythje rapti
rctro abiere.At cacteri fcythae poft tuiflfa dario doacupeditatuac citatu aduerfus pet/
fas macieinftrudi fteterutta<|cofliduri,Cumteri lepus inmedium,pfiliuque ut qfcj
uidit mfequebat, Pcr tur batis lcy tis  ac uocifcratjba fcifcitabat Darius undc hoftium tu
multuscxiftcret:& cuaudiffetiiloslepore infedari:inquitadcos pfascu quiba csctcra
Colloquico!uerat.Hiuinuident mihi magnonoshf coteptui;& nucgobrycs rede di
xifTc defcytis donis.quo magis cu mihi quoq» lpfi res ita fe herc uideantunbono cofu
lio e opus ut tucus nobis eo un učnima (it receptus, Ad haec gobryes equide inquit o
rex hoijr ego uirojt inopie uidebar mihi ferefarna herc cogmta;fed ubiadueni euide/
tius inteilexi.Aiaduertens cos here nos ludibrio.Proinde mihi uidetur cu primu nox
aducnerit inceOs c more igniba & aliis q cofueueruc fieri adis imbccilJiflimis qmbuf<|
Afinida/ milituad hofte falledu relidis afinif<j oibus alligatis abeudu priufjaut ad ift^redap
rii in ca/ gat fcytae ad potum folueduiaut ioniba foiuere libeat;qd nobis fadu f acile erit.hocgo
itns bryes Cofilium dabat.Cui aflenties Darius ubi nox affuit;reliquit in caftris uiros lan #

guorepditos;&eos quoi^amifliomimmifaciedaeet:necnoesafinosa]ligatosafinofl
quide ut uoce ederet. In firmos at hoies hoc titulo ut du ipfe cu ore copiaije adorireč
hofteufti intereacaftra tutarentur.Hacc pfuades his quirelinquebantur.Dariusacce/
fis igniba q maturrime ad iftfg cotcndinafini quod multitudinedeftituti eftent,*eo ma
gis rudere, Q_uos audien tes fcy thae crcdere oio perfas in eifde permanere caftris, Veijt
ubi illuxit ii qui relidi eranteognito fe proditos effe a dario rtianus extendere ad fcyras
čl  quaecontigerat referre.His llii auditis repente cStradis duaba Teptaj ptibus & una
fauromatapibudiniftjacgelois perfas reda ad ift^uiaperfequuntur urpote plerofq»
pedites Siitineranefcientes ea praeferti quae diuortia habebatiipfi equites & copenda
uiapi fcientcs.S ed cu utriqi ab alteris abcrrarent;multo priores ad potem fcy thar pue/
nereqperfac,Ibicognito fepraeuertifle perlasiita adionas qui in nauibus erant uerba
fecerut. Viri iones cum diciy numerusiam pertrafierininiurii eftis qui adhuc perma-/
neatis;fed quonia hadenus timore manfiftismunc foluite q celerrime traiedum: arq«
abitc fofpites liberiqi diis pariter ac fcy tis gratiam habentes.Na eu qui antea dominus
fnilciadef uefter erat ita tradabimusmt aduerfus nullu mortaliu fit fadurus expeditione,de hac
Cherfo> reconfultantibusionibusMiIciadisquidem athenienfiu ducis& cherfonenfiu q funt
nenfes »n hellefponto tyrannifententia erat fcithis obtemperadum efle:& ionia ferujtute lu
Hiftiagus berandaiat hiftaci milefiidiuerfa:q> diceret nunequide eosfuac queqi urbis tyrancs ce
ob Darium.Potentia uero dariifublata net^fe milefiis:ne(| aliu quequam ufq preacffc

pofre,ForeenimutfingulaeciuitatespOpulareftatuqtyranicumm3llent:Hac fniam

cum dixiffet Hiftiaeusjomnes čofeftim qui milciadiaflenfi fuerant in eam tranfierunt,
Fuercat qui difccptaucrunt dutaxat alicuiusapud regem extimatioishcllefpotino^ q
dam tyranni Daphnis abidenus Sl  Hippodus lapfacenus:^ T erophatus parienus:^
Metrodorus proconefiusfii Ariftagorascizycenus;5i Ariftombyzantius;8i ifti
dem exhellefpoto:abioniaautemStradisChius 6cAeacesfamius:&Laodanis pho
cenfis:&Hiftiaeus milefiusjcuius fententia pradata eft fententiae Milciadae.Aeolum uc
ro unus affuitqui efTetaudoritatis Ariftagoras cym*us Hi pcfteaquam Hifti2'P r ®
baucrc(enteutiam;hocfibi agendum dicendum^ cenfueruntiutpontcm quidemao

MELPOMENE LXIII

isTterior e ipfa eatcnus folueretiut crtra fagitt« iadu effentme nihil faccre uiderent cu
tn nihil fac*retit;ne ue fcythaeuim afferre tentarčtj&i%>p6te trafiredcd foluentcs il
line ponte čjfioia ad uotufdta^ facerent.Hocfentetiae Hiftiei addedu cu decreuifient'
ita p uniuerfis ad feitas Hifbeus uerba fecit.V iri fcit« iocunda nobis rem attuliftis &
cpportue inffotis. Atqmt uos nobis ,pbe uia ofteditisnta nos uobis obfequeter obte/
pabimus.Vt.n.cetnitis traiečfcu refidimus adhibituri oem diligetia cupiditatea0cque
dielibcrtatis.CaeteK du nos hatcdiffoluimusdnterea uos illcs lquirere tepus admoet
£ /nuitos ta ueftroč[ noftronoieitaulclfciut meret,Scythaei6ibus ite$i  fide hntes
taq uera elocutisjad inqredos pfas reuerterut atq?ob oi illo^e iiinerc aberrarunipfi fibi
hup rei ca q> pabulaequogt illis i tocis corruperatdC>tcfq3obftruxerat;qc!nihil feci0et
facikft uoluiTet pfas iueturi nuc icafaciedo uififibifut optie čofuludfe ob qtn cos res
fruftrata e.Q_uippe ifuaregioe eaptecofečtatesi qabaria eqs atq? aq fc rent hefte v
dagabatjrati illu eade ptefugat itediie.at illecbferuato qdpro tenuerat itiner abierat
atqjita quo<|aegre traiedusreperitlceu:&cu no&u pueiflet načluspetefolutu al pr '
fuscocldinueritus nefereličtoioesabiffet.Eratapždanusegyptius qdaoium hoinu Vocaliffi
uocaliTimus.Huc dariusfupra ripa iftri pofiru iubet iciamare hiihaeu mileffuihifticus niusqda
eufepiusiclamatetad pmatniclamatione exaudies;oes naues admooiti& ad traiicie- atgypua
du exercitu poteiuxit. At<phuc \  modu pfaj j>fugerunt;quos indagatesfdte iteiy afcer
ra uerut dl  ob id iones taq n liberos fed peffios & ignauiffimos oi m hoim iudicat d eqj f ones
cis taq de feruis Ioquetes macipia dnos amatia ee aiut Čl  infe&atioe digniffimos t  Hcc
in  ioesfcythae pbra iaciunc, Darius p thracia iter fades feftu cheronefi puenit atq? illic
afia nauib? ip r etrafiuit reliefto i europa exercitus auce Megabvzouiropfateuidarbali- Mcgab*
qn huchonorehuinuthocuerbu iter pfas diceret.tu cet  efunmalapuica;finuirac]5, 2us
mu malu apuitirerrogatus a fte Artabao nuqd tatu hoiem fibi optaret qtum illic cet
acioi&rndit fc  poptare totfibieemegabyzos graeciafubdita.His uerbts apdpfas ho
minihonorauittque tucPtore reliqtca oftogita milih? mi ! itum:Megabizušathic i Calchcj
mortalefuimemoria apdhellefpotiosreliqt,hoc dičfcoq>cuapd byzatiu agens audif. donii
fet calchedoios deci Čl  fepte anis an bizacios urbe codid iffe inqt calchedoios eo tpe cx
cos  fuiiTe;qcu pulehrior adefTetloc.? ad urbecodeda neqq turpiorem elegiCfe nifi caeci
fuiffent.hicigitut megabyzus inheflefpotra plaga pro pretorereličtusseos qui diuer/
far um 13 mediš par tium erant fubigebat: ifte quidemtalia agebat.

Er ide at tepus alia ingens aduerfus penos extitit expedito ob ea qua ego
p co memorabo camhis prius expofitis,argonauta^ poftericu a pelafgis q

focminas atheniefiu čl  exbrairone p  dati funtteent eiečfci e iennolaesedemo
nem nauigauerunt.confidentef^apud taygetu igncsaccenderunt; quos Minyas
facedaemoiicum afpexi0ent:nundumifere fcifdtatu qna;6i un efTentillli nuncio fcifd r ecepti
tatirefpoderuntkminias eeabhis heroibus oriundos:q i agro nauigailent:qq3cu le alacedas/
nuappulilTent illic eos f pcrea(Tent;Hac oratione ftirpisminya^:«um audilTentlacedx moni s
monii mi To irepe nucio fc fdtatur qd fibi uelitipfo^ aduetus atej ignis accenfiodlli ue/
rofe rndenta pelafgis eie&os redit ad parentes,aequi0imum,n*id fačtu eeorareq?utfi
bi liceret una cum cis hitatejtum hono^t tu agro^t pticipesJEos recipere i ea q ipfi uel
let lacedemoniis placuit cu ob alia ad hoc faciedu ldučtis tu f cipue ty ndar/dae caftor C iflor
čl P ollux i argo nauigauerat receptos minias 5 1  agris iptierutt&i trib?cooptarut, Ibi Pollus
cofeftim in alios ablocatis qs in leno duzerat uxoriba matrimoia cotraxer ut. Logo de

K

' ~ ’ l

liber. q vartvs

Laeedae' in<3elteriedotpeftati.elatafupbiačualiaflagitiofappetraruc;turegnuaffeftarut,quo
monum noieeoslacaedemdiimortemuidadoscucefuiffentcoprehefesi carttr&coicccrunt

fupplicia Q_uofcuqjlacedemonii morte piededos ccnfent eos ncdu pledutdnterdiu neminc!
nodur Cuuero eenti illos aiaduerfuti:exorati{untab eo^uxonb3qciueserat& ptio^fpar
na tano^ filiae uenia igrediedi carcere & cu fuo cuiuf<| uiro colloquedi nullu i  illis dolu ee

Min yx  fufpicates.Ho^ pmiffu tmya$t uxores ingreffae carcere ol ucftc <|geftabat ! uiris rradi>
ab uxori ta liio^ uefte illasfupferuUta mynemuliebriuefte amidiueluti mulieres e carcercpdi
bus libe- crut rurfufqj apud taygetu colederuuhac eadc tepeftateTheras athefiois filjus, Tjfa/
rati mdnepos.Therfandnpnepos.polvnicisabnepos miffuse i ecloialacedaemois gene

Theras re cadmeo auuculus Ariftodei filio^ euryfthenis 6i  procu!is:quo^ pupilli eent tute/

Thifame la gerebac regni fparcani.Adultis mox pupillis ac recepto ipio Theras ita grauiter tu/
nus litfjbiab aSiisiperari;quoiajpium"deguftaffetmtnegaret elacedtemoe moratu^Afed
Thefan- adcognatesnauigatu^Eratatiinfulaq nuctheraquodacaiiflauocabat uiriphoeni
drus ces a Nlcbliare poccilis filio oriudi.Cadma.n.agenoris Europa(|ritas in ifula cjnucthe

P olyni ra uocat appuifus cu eetjfiue regiois amorejcapta:fiue q alia uolutate re!iqt iiiic cu alios
ces quofda phocnices.tu mebiiareco r agumeu fuujfti an aduetu Theraelacedaemoe odo
Thera aetatiba hoium ifula.qcalifh.i;pu|cherria uocabat meoluerutad quos theras cu mul/

Calida titudine trsbuliu miffns e;neqq ad illos eiciedosded ad una habitadu,& ad infula ualdc
Membli frequetada,Poftea uero qrmnyas e carcere elapfos &C  apd taygetu cofideres lacedemo
ares nii tn necare ftatuerat theras nece eo^ deprecabat recipjes fe illos ex ea regioe a bdudu

Cadmus m Qi  huic poftulato lacedaemoiis affetietiba cu triba bireita ad pofteros Mcbliaris na
uigauit duces fecu n uniuerfos minyasfed paucos;quos in fex ptes diftnbuerut:# to
lepreum tidc illic opida codickrilt lepreutmati{lu;thrixastnudju;pyrgu:quo^ plana hele i meo
matiftu ria mea deieuerut.lnfulac at a coditore thera nome e iditu.hic filio cy negaret fe nauiga
Tryxae tuijt cu eo reiiqergo inqt oue lupis.Ex qucdco nome adoiefcetiipolitue.Oilyca.i.oui
Pyrgus lupus;6i id nome alteri \  ualuit,Oilyco natus e filius Aegeusia quo uocatur argidae in
Epium fparta ingens tribus,Ex hac tribu uiricu fibi n pmanerent filii ex erinyum oraculo de/

Nudium lub^Laio&OedipodscextruxerutJqdpofteaapudeosthereosmafitqexhisuiri p/ ^

Thera creati fuereiHadenus lacedaemoii cu theraeis ccfentiut;q<!dfeiceps extititfoli therae fa

Oilycus ctuhocmo eememorat.GrinusEfani filiusabhocTheraoriuduscu eetthers infu/

Aegeus \x  rcxcontulit fe delphcs duces ex urbefolenes hoftias cu aliis eu ciuibus comitatiba
Aepid« tu uero i5atcorq aategenerepolymnefteiap(!minyasgtatiofusC6fuletiGnnothe/

Laiidelu raeo5žregidealjisi'ebus.Pythiarndituturbeinaphricacoderet4CuiuiciB'im iRe eq/
hrum deminqt.Ego o pricepsfeniorfu SSgrauis admoliedu.tuuero quepia ho^iube ifta
Oedipo facererfimul haec dices battu ondebat,Hatc hadenus tuc ubi reuerfi funt p mhilo ha/

d« delu buere refponfumme^ ubi terra^aphricaelTetgnari:neqexkerto oraculo čolnič mit

bruni tere audietes.Septe poft hsec anos I thera cu nopluuiffet;& o es  |5ter una arbores ex/
grinus aruifTenncofuietiba therads pytia:riiditmitteda i africa eecoloniTUli quoia nullu ma/

Rex li remediu craamittut \  creta nucios iuefligatutfi qs aut ldigena^ aut aduenaiy lllicef
Battus fet:q \  africa nauigaffent.Nucii cč creta  perraffent:&ad urbe tamum pueni^čt:', ea co
Ita m um traxeruntcumpurpurarioquoda;cuinome eratCorobio.Isagebatfeuetisaprepu \

Co robi africa aplicuiffesSC ad platea ifula aphricse*Hunc nuncii mercede ldudu in thera duxe
us mnt.Veijz n multi ad re explorada ex thera initiopfedifunt duce ipfo Corobic:quo i

Platea ca infula relido cu 9 žliquot,mefiu cibariis ipfiqcelerrime reuerterutad ccetcras d ifula re

MELPOMENE LXII1I

huciadu, Quibo  ultra pflitutu tps redirc differetibo oia corcbio deficiebat.Scd apul
fa co naui ab egipto redibar.cub gubernator erat Cokajfamii ci regcfla a Co Cekus

robio audita i anu boi cibaria reliqrut.ipli ex hac ifula cu foiuifiet aegyptu optates uc
to fub foiaO abre pri fercbathec intermitete fl atu herculeas trafuedi colunas puener t
in tartefu popa feretes ad re diuina- Erat ea tepeftate id eponu.i.nundinac intemeratu Tartcfus
a^co ut inde reucrtetes ifti ex merciba qflu max;mum fecerintdcer ces quos nouimo
prxcos dutaxat poft Šofirate Lacdamatisjcu quo nemo pcff.t cotedere.Ex hocqflu fcdrates
famif decia.i.fex taletisfcledafecerunt ahenum ad exepbm crateris argolici grgpinis Ahe^
capitibo t n circuitu akrifeo obuerfis:& »n teplo iunoss collocarunt fuftmetiba illa tri m m
bo coloffis.i.humanis fimulacrisfcptcnum cubitc^genu nixisj & hoc fmum fco igcf u gcc*
amicitia cireneis theraeifqj orni famiis cotrada e,T bcraei ubi relsdo in ifula corcbio ad
tera reuerfi renunciarunt ce iliis infula e regioe africae fita.placuil thcraeis ut e fingulis
opidtVdfepte erat uirimitteret ffibointerfefortitis qspatbmittere£duce cc$i  rege
Battctita duas biremes in platea tniferunt.haec thcrsei memcrat.Caetera ia thcraeis cu
cyreneis coflat.Na ad battu ptinet.cyraeueineqqcum theras cdfentiunt.fic.n.nar/ Battus
rac.Eflincreta opidumaxus:inquo fuit etearchus rex.Hicamifiauxcreinduxit filre Axus
noie phronimae nouerca q  domu ingrefla ut erat ita re ipfa fe nouerca pflitiueukde. Etear
d o a tq? oe geni iniuria$t excogitado:tum ad extrcmu impudicitia ipingedo.idtj ita rc chus
h 'e (liro  pfuafit.KJe ab uxore decepD re d fila nefaria ccmeto e.Erat i axo negociatcr Phronb
qdarhemnoieThaem)fo.Hucifarniliaritateacceptuetearoadiuratutq re orareti ma
ea fe mifhji jSberet.Vbi hofem iureiurado adegit adduda ti  tradidit filia luanubes ut
ea abduda in rnari demcrgeret.themifo ancipin aio intf r nefss opis & hofpitii pfdia Themifo
ita fibi faciedu putauit. Accepta puella mare ingreffus tu in alto fujt ut iureiuraac ete polprnne
archifatiffaceret reuinčh funiba puelladmif tm pelagojea dčiqiretradathera puenit, it us
Ibi polinefb uirinterttereosfpedat3icocubinatufi6imaaccepiuexc|interkdc tpe
nar eft ti ftlh  fono uocis exili ac balbuticntnaii nomen ipefitu eft Battomt therei &
cyren«i aiuat. Vrat ego fentio alid a!rqd;fed euro ccgnoiatum battu pcftq in africa Battus
abiit:cu pp oraculu apd delfos fibi  rediturmtum pp honorem quem affccuta efl.Bat cur
tum.n.pocniregem apdlant,&cbidreorpgthiamlinguapunjca^noueratcum ora
culu reddidit uocaffe battumij futun rex elTet in africa,hjc ubi in uirile adoleuit aeta/
tem delfcs adiit ob linguse uitiu.Cui cofulenti pithia rndit.Batte uenis uocis ca dux te
iubet irc Laigera in Iy bien habitatu phoebo apollo. Ad haec battus fic uiciffjm inqt, O
^nceps egoad teuenigracofulendide uocettu deaiiis mihirndesjq nequntfieri lubef
migraf in africa q copiaq ue manu.Haec loqns n pfuafitilli ut alia rnderet;fed eade d p
us rndente Ppthia iiLncdigrcfTusabiitm teram,Moxdeindecum &huic ipfi &cxtc'
tisth^reis male eotingeretmee malica dphederet.ob haecmittut delfos fcifcitatu.ab?
cum rnbSet Pgthia melb cum ipfis ačlum irijfi eprenem in africa coderent cum ba?o
mlferunt te raci Battum cum duaba biremibaJfli africampfečti:qnqdem n alid hči at

agerenttretro adteramfe recepunt/edeosteraeiarccntcsacceffuterr^repellebar.t

ac rurfus reuerti iubebant.lta neceffitate adačli remenfoitey mari codiderunt opidu p T atea
in infulaafricaeadiacentinoie.ut^us^ičluedjplatea^ferturpar cffe cgrenscis migni op.
tudme.hancbiennio incokntibocu mhilo melbfecum ageref uno efuis reldo, taeteri
de; tos  nauigarunt ad oraculum cofulendu,Eopoftqueneruntfcifcitantibusquid ita
fccuin m  aphricam pfedis nihiltn melius ageretur.Pp thia refpondithis uerbis.Lani

K ii

liber: O.VARTVS

gete libyes fcis q nec audiiieris urbe,Meme!ius tuu ego lgeniu  mirabor eutis.His au
ditisui qm cum oatto erac rurfus redierut.Neqj < n«finebat eos de  os a!io migrare priuf
q 'i aphrica cocdidecR-cualiad lfuia recept o que reliquerat koluerutlocui aphrica
e regioe ifulse note azinftd amceniffimis coilibus utricg codufu:&utrlq? fluie pteria
bece.Hdc iocd fex anis cu icoiuiHettSepdo deferedu putauei ut admoir u pcencijt ut
! meliore trafiretjta illinc eos počni uefpeijt uetfus & ad icco|t fpeciofiffimu abduxc
rdt & qde no&umegraeduerdiu facieteficer diurnu fpatiumetiedo araduerceret Eft
Frafla at huicioco notne iraflatEos ubi ad fote q appoliinis ee fertur duxerm inaunt * Viri

Apoilinif graecihlc uob;s Icokrc  comodu eiubicodu uoealiter fonadSub Batto igit g codidit
fons zoa 5C  anos qdrag tta regnauit;& fub eius filio areefilao;q regaauitanos fexded cyre

Zoa nxi  habkaueruttot oio quotm coloia initio miflj fuerat.Sub tertio at batto:q felixe

Arcefila / appeliatatcučlos graseos ad nauigadd i aphrica cu cireneis habitatu indux:t py tia.Na
us accerfebat eis cirenei ad agri pntione.lnduxitat haec uerbarndenSiS čricr in libienqf

qs puencrit alma dmdiddi  agri mox huc affirmo pgebit.Cu ergo inges multitudo
cirenafc cotulifTet;finitio^ pcoijž agros uaftabat;atqi iter fe ptiebat.Atiili eoruqj rex
Apries noje addicraneas agris exuti a cireneis mrffis in aegiptu qhufda fefedediaemnt aprii
rex x7yptioi)Z  regipftc coparatu grade acgiptioj^ exercitu miiit aduerfus cireas. Cyrenas

Theftjs lidručla apd iraila locu Se ad fote telim acie cu egipdiscoflixerut:ecfqsfupaucrut utpo
fons te  kxptos atea at<j coteptcres gracco^tadco^ p H igarunut pauci ex ers in egiptu redi

Arcefi ret. Q_uade re egiptiis fuccefetes aprii ab eo ddauerut.HuD batti filius extiti r ar cefk

laus laus qregftu adepo iter initia cu fiibafuis feditioes exercuitidoec illi rclifto eo i n aliu

Barca africe locu m;grauerut;ubi cotračri urbe hac cddider t;q ut tuc barca nuc appeiat. Ec

epi iter codedupeos folicitabataddefieiedu a cireneis accerfi laus ta fuis defečtoriba:qeo
ru reeepton bo beli a itulit reformidace s pei fuga adorietales pcos ite Jer ut. S ed f ugie
Leucon tibn accerfilaus eo ufqi rn{btitl'equedo;du ad leucone africepueirct &peis uideretop
portunus adinuad^du,ltai|cogrefli eo pei adcofupauef cireneosmt ex illisfepte mi
Learcus liacccidmt.Pofthacdadearccfiiau egrotateepoto medicameto frater fuus learchus
Erixo ftraguIauittS ed eu ddo uxor arcefila; interfecit noie Erixoiarcefilao fucceffi; in regno
Battus battuspedibanualesifedclaudus.cprccneiobacceptacalaniitatedelphos miferunt p
claudus quofda interrogatu qua tonem meuntes predariffirnc hitaret.hispithia rndes iufTit
Matiena ex  matitica areadu aduceretmoderatore,Uacp peretiba cireneis matienidederut queda
Demo/ noieDemonadeuipiinter populares pbatilbmu.Hic igitur uircirenepfeftarubi fin
nax gula que(p edcčl‘us e in tres tribusdiftribuesiilos itadigeffinutuna qdeparte faceret

thereopeat^ cof niujalteraatpeiioponefiu atqcreteliu:tertia uero cučlo^j infulano^j
Q^ui et huic battoregieualia oiafupioresrcges Optinuerat cotulit:tu uero pecuiaria
fanaaccerimonias in media dukate mftituit:qinfbituta fub hocqde batto fincera per/
maferut$Ve^fub eh  filio arcefilao uehemeter futpturbatanegate arcefilao batto illiuf
daudi;5^ phererime flio fe latu^t q mantinea Pemoax coftituiilet.-acrepofcete hono/
Salamin resfuoj^ maio^rhincfeditoeortaeiedapfugitinfamuimt ciusinfalaminccypri:Ob

Eueltho tmcbateatepefta£efaIaminisimperiueuelthoqdelphisdedicauitthur 1 bulu ipečiaru

Thuri lo d?gnutqdin tefaurocorinthiojpcfituetadhucpfeČlapheretimapcabatur ut fe f>liucj

buiu del drene cu exercitu reduceret.ille oia potb q exerdtu huic dabat feretima id qd’ dabaair
ph.eum acdpiesdicerebonuidqdeeetfedmdius fa&uip eumfiq<?obfecraretur ( daret exerciru
Cimq  idetide ad eia q dabaatut hoc dicerctteande mifit ad ea eueltho dono fufum au

^ “ MELPOMENE LXV

r cu:atc| colu pefo circundata dicetitf q cofueuerat uerba ferotiae 'inqt talib reb ddari
fodas n exercitU. A rcefilaa \  ter ea fai ages unuqueq? foiicitabat ad fpe rci agrariee cosfto
<5  ingeti exercitu miflus e ddphos ad cofuledu de redstu 1  patria.Cui pyfcia it a rndit«

Ad qtuor battosac totide arcefilaos očlo holum etates dat uobis apclkvCircne regna Arcefil
re Vlteria nos coaridehortat.Tjbi uero (uadet ut Igreffus i  domu tui qete agast g/ fi laus
fornaceinueneris plena aphora^nc eas excoquas fed ad aura emittas.Sin fornace I
cederis  ne comitas ut rircufluu i£roeas.alioqn pibis tu pitet & taun optie opa facies.

H xc  arcefiiao pitia rndit.Ifte fupt is iis quos cotraxerat e fao redigit cirene:recupatcqi
rep  (latu immeor oraculifačb uocatis ad diceda cam iis q cotra ipfu I priba fueratob/
iecitculpa fugae hx ,At ilio^ alii exilio foiu uertebaualii ab eo cophefi in cipije ad nece
mittebant;quos gnidii ad fua terra appulfosliberaueruuad thera<| dimiferut.Q^uof
da qui in grade qda & pr iuara agloacbi turri rcfugerat circudata materia arcefilaa igni Agloma
creauit.Hoc ppetrato agnofces id ee oraculu quo pitia n finebat eu luetas i fcrnace a chus
phoras excoqre:exceffit ultro ex urbe drene extie(ces nece oraculo ]5dičl£ & drene
exifliaret ee circuflua«Cotulitqi fe ad rege barceo^ note alazirimcub filb \  matrimoio Alaziris
hebat cognatafua.Et quida tu bateei tu cirenei exules cu i foro agete aiaduertiffent
obtrucarut& 1  fup ebfocej^ alazirin.ita arcefilausfiueuolesfiue inuits oraculo n obfe
cutus fatufuu ipleuit.Mr eb pherotia du filiusfua mali fui fibi aučlor barcse agitdpfa
intcrea honorib filiicirene fugebatlae muera obibat cu alia-tu in fenatu fSfidedo.Vbi Ariadcs
cognouitfiliuin urbe barca oppetifletmortcjfugafepripuitin egiptu.Na arcefslaus
fuerat decabife cit  i benemeritr.g? is extiti£fetq arene cabif/ tradideratiac tributu \9tu
tuerat.Hacc in egiptu cu pueniffetfupplex ariadi afTediuhortafcji eu adfe ulcifcenda p
tendens titulu q i o fiiius fua quiacu mediš fentirer interepo eef.Erat hic ariades egip
ti£toracabifecolh'tuDquialiqtopoft tpecu emularidarium uclettab eoeinterfečb.
fiquideaudiens a tqj aiaduertens dario cordi efle memoria fui rdincjre ope,*qd a nullo
alio regum fačtum effet:id Gbi imtnitadu putauit doec mercede accepitEteni darius
cx auro^poruitpurgatiffimomoeta pcuffit.lde ariades egipti ptor exargento fecit* PherotiV
Etnucquocp extatpurillimum argetum ariandicum.Ea recopta ! darb infimulatu qfi ma
rebellare ueliet morfe affecit.Tunc tn ariandes hic mifertus pherotimre oes ei copias Amafis
egipti tradiditpedeftresfimul S^nauticas ppofitoquidem pedeftriba amafiuiro ma/
raphiomauticisat Mandra generis Pafargadi fed priufq copias mitterer caduceatore Mandra
barcamiflbpcoftabturqnifnapcuCforarce{riIaiextitfflet}Barcxifeomnes extitifTe
rndent multa.n.fe ab illo mala efTe ppeffos. His auditis Ariandes ita exercitum una
cum pherotima mitcit, Atcp hic q uidem titulus inferendi belli extitit; Vepz C ut mat Pečni
fercopinio 3 exercitus mittebatadpoenosfubigendos.peno^multefunt & uariae Adyrma
«ationes;qua^pauc 3 eregiobtemperabant,Pierecpdarium cotemnebant.Coluntat chidsc
segiptum uerfus uthincincipiausjPceno^primi adyrmachidaz; qui eifdem fere qui peduncu
bus egiptiimorib utuntur. Veftem geftant qlem & aliipocni.Vxores eo^in utroq? li mor/
crurearmillasream.cidcmcapitiscomaalunt;q^ dep fuosquoscapitpedunculos p,  dentur
mordeuatcj*ita abiicibHoc ifli ex Omnib pocnis folifaftitantifoli^uirgines nupturas Virginef
regiexhibent,q illiplacitafuerit:eam deuirginat.Pertinguthiadyrrnachidjsab edp reg?
to  ad portum ufty nomine pIyncm,Hiscof ines funtgigamselocum qui occafumfoe deuirgi/
člatincolentes aphrodifiade tenus infula In huius loči medio efl infula platea ubi ur natur
bemcondidere cyrenci:atque in continenteefl portus Menelai & Azitis:  qusm cy/ plynes
rena:imeoIucre{&dchinc Silphium incipit ab infulaplateas pertingens ufcp ad faq / Gjgam«

LIBER. QVARTVS

ces fyrtis apud hos idem pene ritus qui ap<f alios funt.Gigamas ab occafu cotingufct
A(by tac afhyteqfupracyrene incoletes ptingut ad mar e, Na maritia cirenei coIMklcm n po
aufchifae ftremi fed fSdpui poenoi^funt,‘qui qdrigis uehantftudiofi in dren eoijt morita maxla
Cabales ex pteimitadis.Ho^funt occafu uerfus cofines aufchifa: quifupta bard incoletes ad
Tauchi' mare ptingunt ad hefperidas.Circa media aufchifa^ plaga habitat cabales exigua na
ra tio ad mare pfingentes ad iauchira oppidu in agr/ barcei eifde quita iiqui fupra drene

Nafamo funt moritadtentes aufchifa^z qd ad occafu uergit cotingunt,Nafamoes grandisna
nes tio qui(ub adlate rcličtis ad mare pecoribacofcedunt ad locu augile decerptnri palmu

Augiles las Na palme illic U  pmultefunt & fpatiofe 5žfručtifereoes,Ex quita ubi palmulas
Goitus j5maturas decerpferunfcad fole ficcates maturefaciut*Dein lačte maceratas forbillant*
palam Vxores pluresfinguli ecofuetudine hnf:& cuiis in ppatulo coeunt eodem pene quo
maffage maffagete moprius Sdpioe pretento,Na famoibus mo s effc cum qu is |3mum ducit
tx  uxorem pria nofte ut fpofas fingulos couiuas obeat ueneris gf aj& ut quifqi eu ea co

Nafamo 1  cubuit«donum det illiq$fecuhet domo allatuJurciuradoacdiuinatioetaliutuntur
nes p eos uiros qui iuftiffimi atqj optimi apd illos fuiflfe dičuntnurat illojt fepulera tange

Sponfa/ tes.Diuinantadfuoijtaccedentes monumeta & ilfi ubijScespegerutudormiut, Vbi
rum qc!cuc$p quicteinfonium uideriheo utunt.Fidei dandse cofuetudohatc eft.De manu

toituf eu alterius utereji fupto inuiče poculo bibit, Q_<J fi nihil humoris huerint: fumptu e ter
conuiuis ra cinere Iingunt.Nafamoibus cofines funt pfylli qui huc l  modu interciderut,aufter
Pfylii eis oja receptacuia aqru arefecerat.Erat at ois eoijt regioltra  firtem eft aqru Jops.

Obidifti  publico colloquio atqs confilio expeditioem feccre aduetfus auft^, Q uaz
garam!' počni memorat reicro.Hoscuad hareas ueniffenuaufler fpiras illic obrnit, Pfillis ex
tes tin&is eoig terra nafamoes optinent,Sup hos aufhg uerfus in loco feris frequetiga

Macas ramates habitat^ oium hoium comereiu afpeftu<| refugiunt nihil bellice armature
Geriča hntesiac ne defendere quide fefe audentes ;Hi fupra nafamoes incolunt.Grca mari/
Cinvps timauero oecafum uetfuscofines funt macacjgfummu capitis uertic? radunt in me/
Gratiaru dio capillos crefcerefinenteshinc attjhinc in orbetodentesdn bellupelles fubterra
collis neoipftruthionu ferunt p argumeto.Per eos H umen dnips e colle: quocatur gratia

fiphrica rum fluens in mareinfluit Hic collis gratia^ nemorita freqns eft cum cseteraC cuia
ane arbo memini africa fit arborita nuda ducentoijt ab ! ca ad mare ftadio^ intercapedinis,
ribus Ho^ maca^ finitimifunt Gnidanes;quo^ uxores ferunt fimbrias pelliceas fingulse
Gnidaes multas ob hocC ut memoratur 3 q> ut a quoqi uiro uenere paffa eft fimbriam oran
lotopha/ & ut qute plurimas heuita pratclariffima cenfetur tanq a pluriba uiris adamata.Ho^
gi gnidanopt ora in mare poreda incoluntlotophagi;qui e folo loti fruftu uičfrtat ;qui

Lotifru fručlus eftinftarfručtus lentifcifuauitate aftimilis fručlui palma^,ex hoc fručhi lo
ftus thofagi uinum confieiunt,Lotophagisfecundummate uicini funt machlyes loto
inaehlief &ipfiuefcentes:fedminus(|fupiores}Pertmguntatuf^adingentem amnem noie
Triton tritonem:quiin grandem palude tfitonide influitiin qeft infula q dicitur phIa,Hanc
Tritonis infula aiunt dici laccedemoniis habitaridebere, Aiuntathunc in modum lafonem
Phla pofteačj fub pelio argo exaedificauit fpofitis in ea cum alis folennibus hoftiis;tum ue

rotripodeasreo circuiffepeloponnefum aio delphos eundneunc^ cum teneret cmv/
fumeirca maleam abreptum a uento aquiloe 5£  abdručtum in aphricha 2C priufq tel
lu rž cerncret in afpretis paludis tritonidis aftitifltaeicphatfitanti de egreffu apparuif
feTritonem aciufliffefibi tripodem^ diceret onfu^fe illis exitum at<qp kolumes re
miffu^.Affentiente Iafonc ita demum tritonem oftcndiffequaratione e breuibus

MELPOMENE

LXVl

coauigatet;& tripode ab illis in teplo pofitu ee.in eolj tripode oraculu redidifle:&iis čj
C am lafone^rat.oera ronem indicaffcFore.mutcu quis tripode accepiffet ex oifo qi
agro nauigarent neccffario centu ciuitates acoleret palude tritoide.haec cu audiffet poe
ni qui mote gra^ colut tripode occultaffeduxta hos macly cs  habitat aufes circu paln/
de tritonide ItautrkphabitantutmedioTritoedirimantunQuoi^ maclyes quideoc Machly>
ciput efinitu geftant*Aufes uero anriore capitis pte.ho^ uirgines aniuerfario miner/ es
uae fefto in honore ipfia deac indigne inter fe bifaria diuifae ]51iatur lapidiba fuftibufqj di Aufes
ccntcs  fe more patriu fetuare eiqua minerua notam:« & q uirgines e uulneriba dcedut
cas falfas uirgines apellat.fed priufq a pugnado defiftat hoc faciut,q uirgo ! pugna op
tima opam nauauitjeafep coi cofcefucasterae uirgines exornatcuca£tera armatura gre
eajtucriftacorintia Sicurruiipofita circa palude eircuferunt,qba atreba omabantur
olim uirgines anq ačolerent grazcim heo diceret Arbitror omari fuetas armis segiptiist
na ab azgipto affirmari Si  fcutu & galea ad graecos ee tradita:mineruam aifit Neptuni Scutum
ce fjliam ac paludis Tritoidis:eamqj nefcio quid a pr e reprehefam doaffe fe ipTa iouiiet Galea
Ioue fibi illam afciuiffefiliam.hazc illi agutjide pmifcue cu mulieriban una habitates Mierua
fedpecudummorecoeubunt.Vbiapdmulierepuerrobufb eft fačhjapud queui^ cuiuffilia
habitarefuftinet.Nam tertio quoqi mefe uiri coueniut ep fil h  cenleturjfti maritimi Nema/

Iunas herculistin hocfupcilio ferme decedie^ itinerefuntgrumi grades falis iocundi
in collibs Si  finguloijt colliu uertices e medio fale eiaculantur aquam dulce piter Si  ge/
lidatcirca quam hoieshabitant ultimifolitudine uetfus Si  fupra plaga feris infeflam
athebis itinere die^dece jprimi amonii hntes templurii ad thebaniiouis effigiem.Et Ammo/
enim thebis quemadtnocfu a me fuperius memoratu eft afpečtu aretino Iouis fimu/ n  jj
iac^z eft, Apud hos eft alia quoqi aqua fontana:q fub matutinu qde tepettfub horam Aqua ua
quo fo$i  frequentiffimu e frigefcidfub meridiem multo frigidior eft,Eaqj hora hor// riae  q ua |j
tos irrigant,DecImato iam die remittitur frigustdonecfol occidiutunc tepefeit magis tatls
ac magis calefcens ad mediarn uftp nečtem;quo tempore feruens exaeft uatjpterita no
fte media ad auroram ufq? refrigefcidCognominatur autem fons ipfe folis-:Poft am g 0 ]j s  f 5 f
moniosperfuperciliumfabulidecemrurfusdierumitinereeftcollisfalis Si  aqua illi
ammoniae par hominibuscircum habitantibustcui loco nomen eft augilatad quem Augila
locum nafamones pergunt palmulas decerptum. Rurfus decem dierum fpatio ab ®
augileis alius collis eft falis Si  aqua Si  palmularum fručtiferarum magna uistquemad
modumapudaliosincolentibus il!ichominibus:quibus nomen eft garabantibus CT ara k ail
nadenefane magna:qui indučta fuper falem humo ita ferut.Ab his ad lotophagos
breuiftimumiteraquibustrigintadierumfpatiumefladcosapudquosgignuntur g oucs
boues prazpoftere pafcentes.Ideo autem prazpoftere pafeuntunquod cornua in fl nreocfte

Jtaanterius habent Si  ob idceffum euntespafcuntur.Nam offenfantibus i  terracor p a r cc/
nibus progrediendo pafci nequeunt alioquin nihil differentes a eaeteris bobus prae/ nC g
tederaftitudinempellis atq duriciam.Garabanteshitroglodytasazthiopesquadrigis y ro _j Q f

nulli alteri fimili utentesded uefpertilionum moreftridentestA garabantibus decem
quoque dierum itinerealius collis eft falis Si  aquaaccolentibus hominibus: quibus
nomen eft Atlantibus folis omnium hominum: quosipfi nouimus;innominatis.

LIBER. Q_VARTVS

Solem Nafales quide apd eos uocatttucatlates.fingulis ateoig nullu nome imponitur.Hi fo
eseeram letrafcedete execrantur,eiqi pterea oia couicia ingerun# tcrrich &ipfoš & regione p
tes atlas dat.poft totide diegt itenalia tumub falis e cu aq & hoib? accoletibajcui confinis e tnof
noie atlas esilis 6: undit$ teres;& ut fertur adeo celfus ut cius cacume neqae eernuch a
nubibanug relič[tur nccs hieme neqi adlate.Coluna cacliillu effe indigenseaiut.ab hoc
mote cognominatur hi boles.na atlates uocantundicutunj nec ulla aiante uefčune ul
la fonia ccrnere.ad hos ufcp atlates poffu recenfere nofa ccipq  in fupcilio afr kx  habitat
Poft hos nihil ampIb.Porrigitur at id fupciliu ad colunas ufgi herculeas atq? ukerb.In
Domus tra qd e metalluJ.effoffio falis dece die^i itineres d£ holes incolcntes doicilia fua fa cietes
CX tale ex micisTalis .If&n.ia tra&us aphricse uacant imbriba.Na fi plucret/Jic n pcRet  manec

parietes falis.Supra hocfupciliu auft^ uerfus ac mediterranes afriese deferta et plaga e
& fine aqua ferifep fine piuuia ac Iignis olprfus huore uacans.Ita ab segipro ad tritoide
iacu paft ocicii aphriTu nt čarne ui&itates ac lade.nihil uaccinu gulHtestga nec sepiptii
guftant fueme alentes qde uaccammec cyrenx%  fceminat ferire fibi fas putant ob ifide
quae efl in aegiptojcui et ieiunia dies fetlos agunt ftudiofe, At mulieres barcatat non
mo guftu uaccina: carn is,fed et fuillae abftinet. A tqj haec qde ita hntjad occaf'u m uero
Tritonidislacus iam no funt pafeuales pocni:neqi eifde moriba utetesmecg ide circa in/
fatttes q<? pafcualesfolet fačhtates.Na pceno^ gpaftorales funt an oes n queo ,p cer/
todicerejfed plericjhocfaciuntjubi filiiipfo^ quadrimiefFedifunt uenas uer tkis  illo
rulanafuccidainuruttnoniiUiuenastempo^eauidelicetobcamneullo unči tpe phle
gma.i.pituitadeO ues e capite officiatjea^ de re fe aiunt el!e optima ualitudine.Et func
Pceni {&.'  rc U era počni inter oes quos nos nouimus holes fa!uberrimo corpore incertu mihi an
luberri bane eamrcerte optima ualitudine funt.Q_<f fi pucris inuredis fpafmus exiftaum/

mo cor uenta e ab cis medicina.Vrina enim hirci ifpfa eos liberat,ea refero q ipfiaphri narrant
pore Apud paftoridosaphros taliafunt facrifickuVbi;p ]5miciis aure pecudis pratddemnt,

eafupra domuabiidut,Hocači:oceruiceeiusauertut.Solisoiumdeo^imolatSoli&:
Lunse:& his quidem uniuerfipočnifacrificat.At quicirca Tritonidem palude incolut
Miner/ etMineruseTritoi(jacNeotuno;fedMinerusepraecipue.Aquibus3phr!Sgraeciue//
uasasgis n-e ^gidasfimulacro?«Mineruse mutuatifunUprseterqapud apbrospeliceaue//
flris e 5£ pedentes ex eius tegidibafmbrise n funtferpetes fed eloris fačbe.Ccerera uero
ctaad'fde exeplar effefta funt noie quc(j ipfo teftificante ueniffe ex aphrica paladioru
ftola. Q^uippe aphrse mulieres fup ueftem amiciuntur nudiš pellibus caprinis fimbri
Aegifun atis ac rubrica delibutis«a quibus segeis idell caprinis pellibus asgidas denoiauere gra:
de ci.Q uinetiam hine ^mu mihi ut eiulatus in templis extitiffe:q> eo aphricante mu!ie//
Nafamo rcs  uehementer utunturac belle;& ab aphris quadriiugos equos \ungere gta :ci  didice
nu čada/ re.Sepeliunt autem paftorales aphri defunčtos utgr^ci prseter nafamones quiillos fe
U£ ra dentesfepeliunt obferuantesutdum quiscoepitagereanimameu fedente Coflituant
ne fupinus expiret,Domicilia eorum funtuirgultis copaftafufpenfiscirca lentsfcos &
eaquoquo uerfus uerfatilia,Etifl:i quidem talibus utuntur moribus.Cotingutat hof
Aufces a b ©fientali pte Tritois Buis hi aufecs qfunt aratores:q uero peni dom os pofTidere co
Madcs fueuerutisnomenimpofitu e maxies:qdextracapitisptem comatageftantjfiniftram
radutteorpa minio tingut afferentesfe a troianis elle onudos.R-egio b ČC reliq ad ccci
dente uergens multo frecjntierefl ferisfiluif^gregio paftoralidiNa qad aurorarefpi
eif!quapaftoraIes incolunt tritoe fluine tenus & depreffior eft 5t  harenofaiHinc dein
eeps acatopteft uefpafpeftans;motana ualde eft ac nemorafa ferif^fre^ns;Siqdem

MELP0MEN5 LXVH

apud hos & ferpetes funt fupra modu grandes ac leoes.Elephatcs qucqi & ur fi & afpi
<Jes & afinitor niha pred iti .Sl  cynocefalu.capka canina bntes;Si acephaii,i v n hntes ca Afini cu
pita.fed in pečtoriba ocules utab afris memoratur mccn uiri fcria:q? agreftes & al ix  p cornibuf
fr*ultx feraz haud cmentit^Q^uo |2  nihilapudpaftoraleseftfedaliaueluticiccma: & Cynoce/
caprc^ & buba!* & afini n iili qdem cornua hnccsrfed alii ipot« nunq,n«bibunt & or y,  phali
cs.gba ulnaies palmae p cormb? fiunr.Huius feremagnitudo eft adacejparationcm bo acephali
u js%  bafTaria;S£ hyaense ;Si  hiftriches:5č arictes agreftes Si  didics Sl  thores.i,ex hyX' Oryes
na £ lupo genici:& patherse Sl  bories Sl  crocodili tricubjtali ad fumum magnitudine Baffaria
terreftres laccrtis a£fimiles;5trtruchiifubtcrranei;&ferpentes pufilli cumfingulis cor Hycnc
niba.hse funt iliic f crx Sl kč  q alibi pter ceruum Si  ap^«Ccruus,n,&apprfus in africa Dičties
nuilus eft.Sunt ibiJe quoqi tria muriu genera:quoijz alii bipedes ucoantunaliizegeri Thorcs
cs punicaltngua;qd? in nra police ide qd colksraiiiechines.Sunt pracerea mufl:clkcrq[ bobryc
Ifilphio nafcunturmurcnis fimillimac.Tothabet feras pcenoijtpsftoraliu rcgio:<Jtum Ceruus
nošmax[efcrutando]6giflimainuclbgarepotuimus.Maxyupoeno^cofjnesfunt2a j n  aphri/
by:es:ubifoeiseauriganturcurnin hellum.hisfinitimifuntzigantestubi magnauim ca nuilus
mellis apes coficiuntrfedmuko plus opifices uiri facere dnr*Oes nimio inficiuntur ac Aper in
fimtis uefcuntunqpt afari gignitur iss q in motiba degunt.imtta bes aiuntearthagme/ aphrica
fes fita efFe infula nok citane duccnto^ ftadsci^ longitudine arta in latam; in qua pgi nuilus
€ cotincate  pot olds referta ac uitiba dl  in ca e£fe portum tm uirgines indigena^t penis zeceries
uofucijt pice illinitis rameta auri referunt climo.Hatc anuerafinthaudequide fciorfed Echinies
quxnarrznturfcnbo.Fucri£ at totum uc ipfe ego in zacintho uidi pice c lacu referri: zigates
5unt eo locicoplures lacus;quo^ qui maximus feptuaginta qucquo uctfus pedum e Citanc
altitudinisduum pafiTuuman huncuirgines contum:cuiuS infummitatemyrtus alii
gata eft dimittunt.Deindereferunt mirto pice odorequida afphalti hntemfcd esteta
prazfhntiorcm pce picriajeamq* infcrobem:que iuxta lacum foderunt effundunt; Si
ubi multum iilius aggefl erunt ita c ferobe in amphoras tranffundunt,Qjiicqd at in
facum deciditrid fub terca rneans redditur i mari;quod a lacu quattucr ftadiis abeft.lta
sd quod de nfulaadiacenriaphricsdiatunconfentaneum eft ueritati, Aiunt praeterea
carchaginenfes locumoffe aphrica: extra coiumnas Hcrculis habitatum hominibus
eo quotiens ipfi applieuerefe merces e nauibus exponerc:eafqj in ccepedine terraerdeb
eeps co!locare:tum confcenfis nauibus fumum excitare:fumo at cohfpedo indigenas
ad mare cocedereidebinc auro pro mercibus depolitotrurlus illinc abfcederejfed no ex
tra confpečluttum fe illuc e nauibus egreffos praecium confjdecarerSt fi dignum metci
bus uideatur eofumptoabire.Sin minus confcefis lteijt nauibus confpicere.Illos ue^
ro accedetes plus auri ad id quod depofucrunt addcrc doneč perfuadeat.Neutros at a!
teris iniuriam inferrcnecp en im aut fe contingere aujjt prius q ipfifumpferint aurum«

At^ hi funt poenorumquos nominarcpofium:quoijt pleric^ neq^ tune de rege m edo
f um curabant quicquam:neqj nunccurancDe qua regioe eateaus queo dicere a quat
tuor eam nationibus quan tum nos fcimus non amplius incoli:quarum duše funt in /
digen£5to?idemmdfgenxquidetnpoeniatqi acthiopes:quorum altcriad aquilonem
aphri 'aeralteri ad auftrum incolunt, A duenae uero phcenices Sl grazcuNecf  uero uide
turmihi bonitasaphricanseterrxcum bonifate afiseat^europseccmparanda prseter Cipipes
unam Cynipemjquae tellus fluuio ccgncminis eft.Hatc optime cuiqi telluri par eft p terra fcc/
oemfru&us cerealisolocseterse aphricje,Eft,n.pulia Sl  udafotibusadecuta bočita ris cunda

!


Bare*

op,

LIBER QVARTVS

aeristae ne imbre qde quifit uehemetior teditur.Nam in ec fradu aphric$p?uitex p,
ueti ba fruduu rerrae totide mefurae iiiic quot e babj/ Jonica tellure popiuntur, Bonum

Eurip eri foiutn6iiI'udeft i quodeuefperitaeco]unC.Naquotiesidexittiiefejpfumubertarefupe

tse {  ratjeetuplum reddit.At iliud rinypsum circiter treceta.Porro circnaica reoio qute bu/

Cyrenai jus afneas editiffima efbquapaftoraies incoluntttris in fe plagas cotinct admiratioedi/
caregio gnas.primaquacmariamae;q> in eaiam frudusmaturi metutur uindemiantu^his
copofitis in piaga quaefupra maritima eimedios frudus !egunriqucscoiies appeUanc
du hi frudus adornantunii qui funt in editiffima piaga ccauuntur atque maturefcut
Itacpdumprimifrudusbibunturat^eduntunultimiaduentant.Athuncin medu
ad edo mefes perceptio fruduum cyrxmcs  occupat.Hatc hadenus dehis dida funt
Erfsead ulcifceda pheretima ab Ariade miffi ex acgvpto barce peruener ut op
p pidu obfederut mifTis iliico q denunciarentdedi audores nccis  Arcefilahecs

oppidani utqui caedis o es  pticipes effent in colIcquiu no admiferut.ita edo
mries barce cuobfediffetpfžemonomefecuniculosfuffoderm ad mu^feretes;&uali
da tormeta admoueruntded cuniculcs qde faber qda cerarius deprehendit $rco fcuto
Cuniculi Hune in mcdu.Circuferens illud intra mupt admouebat pauimeto urbis: qd ubieuq?
depr x  admouebatur alibi illinc e fo!o nihsl foni reddebatur.ad iocu at qui fuffbdicbatur acs cli

henfio peirefcnabat,Vbi ediuerfo fodietes baresei perfasfufFofToresinteremeruc.Tormeta
Amafss atbarcadipfirepulfabant.Ve^cu multuceporis contriuiffetm&muki utrintp cade^
Doiussn retsnecpaucioresexperfis.Amafisduxpeditatusta!eremccme{us ril. Aiaduertens
hciles barcaeos ui no ponefuper3ri fed dolodata foffam p n c de dcpreffit:eiqp fragilia fuper^

ftrauitl/gnat&fuper eahurnuinduxst reddes folucžetero aequabile.5itr.ul atcyilluxir,
bareseos incollogum euocat, lili libeter obtepauere;^ eis eordi erar ad padione deue-
barcaeoij! nire,Padione at! hac formula ineunt.ferientes fcedusfup cculta foffam. O^uoadhu
toeaus mus eaita haberet tadiufcedus l  ca regione ratu fcret.Barcarisqd aequu foret fe pen/

furos regi promittetibus;&: perfisfe mhil re^neua^ aduetfus barcaeos ee molitures.
Barcaei dehinc foederibus freti & ipfi ex urbe prodibant;& ex heftibus c  uicucplicebat

intradiurbefackbantptatepatefadjSoibusportis.Atperfacrefciflbpoteoccultoiur —.
be proruperutdo at potem quem fecerant tcfcideruntjut fccdus fo!uerenttq<3 cu bar/
cceis percufTerat tadiu ratu £crefccdus:qdiu maneret terra ut tuc manebat.Refrado
♦n.ponte no manere f ceiusin ea rcg'oe amplius pheretima traditos f:bi a pfis barceos
qui faciendas caedis principes fuerat fudibus fuff ixir p ambitu muro$t.Fcf minap*quo
q  decifas mamillas eirca muros appendit.Caetercs barcaecs pfis ut diriperentiperauit
praeter battiadas;&quic 2 edis affines no exr.iterat.His urbepmifit reliquisin feruitu/
tem abreptis perfae redieruaaeuad urbe cyrene rediffent.Cyrcn<ei eos oraculi cuiuf/
Badres daferuadi grap urbe deduxerut,Sed lter trafeudu prefedus nanalisexercitus badres
illispraccepituturbediriperetrečufanteamafipedttuducetfeeni aduerius una barce
gracca ciuitate eiTe miSos.V e^ poflq trafierut:6i ad rupe lycei iouis fubfederuttpoeni
tetiam eos fubiit Cyrene n cccupafTentteamqj ite^adoririconati funt.Cyraeneis eos
coteptui habentibus.Et licet nemo contra ferrer artnattn inceffit eis metustilliccp cur
fufeproripientesfexagita circiterfladia cofederut.Vbi flatiuahabentibus ab Ariande
nundus aduenitad eos reuocandoscd a cyr 3 eneis commeatum fibipratberi praecaren


TERPSICHORE LXVIII

pcrucntum e,Hicpfaiy exercitus in africalongiflime ad euefpcridas j>ccffit.(^ucs at
barcsopt <£epcre:quof<f exsgypto eiecere ad regeiis darius rex ad incoledu dedit ui'
cu badrianae regiotsccui uico notne impofuere barcat ad m ca uftjmemcria et incolis
frequete,Ve^ neipfaquide pheretimaprobe uita excdTit.Na poftca<| ultra barca:es Phera'
cclerrimein 2 Cgyptumrcdiit:maleperiit,Vtenimcx 5 ftuntacrcsadmodum &inuidio me moti
fae ultiones deorum in homines uiuens uermibus ccniputruitJTalis ac tanta Phercti tetra
mae Batti filiae in barcasos uindida extitit.

Herodoti Halicarnafei Hiftoriarum Liber Q_uintus:qui Terpfichore
ifcribitur Laurentio V allenfe interprete*

T Petfac qui in curopa fub Megabyzo relidi a dario erat primes
exhdlefpotiis perinthiosDariofubeSerecufantestfubegerut an Perithii
tcaquoq3apa:5ibus male affedos,Si qdepat6esqfunt a ftrymo Paeones
a neadmditidiuinornfoutbeliu pmthiisifcrret;&fiqdea pinthiis
ex aduerfo cofidetiba puocaretur noiatim copellantibus eos inua
derenttfin minus ab inuadendo abftinerennita feccrunt.Enim ue
roconfidentibusperinthiis eregicnepcenumin fuburbanis* ibi
fingulare certame ex prouocatioe comiffum eft uiri cum uiro equi cum equo canis cu
cane,Etcumuidoresduobuscertaminibusperinthii praegaudiocarme pseona čara/
ret:tuncpxones hocipfum efferefponfum deiconiedatesinterfe dixere nune oraču
lumdeipfedumenuncntmdbopus,AtcBitam perinthioscanetesimpetum fecere Perithnf
egregieqmincetesexijlispaucosreliquere,Q^iaequondam a paeontbusgeftafuerat; mbs
hunc in modum gefta funt*Tuc at perinthii p Hbertate ftrer.ue pugnates tn multitu M egaby
dine a megabyZofupatifunt pintho capta.Megabyzus p thracia arma circuferesices zus
eius urbes atq? oesnatoes pacatas regi reddebat,Hoc,n.iili a dario fuerat ipaturut oem Ihracu
thracia fubigeret.Ges thracumfcdm indos otummax;ma efbquscfi aut unius impio gens ma
regeretunautidemTentiret ut meafert opinio inexpugnabiHs foret:&f omniu getium xima
multo ualidiffima.Sed quia arduum illis ej& nulla rone contingere potno imbecilles
fant.Habet at muka nomina fingulaigregionum fingula-Mcribus tamen ae opinio/
nibus conftmilibus imbuti funt prseter getas &traufos:& qui fupra creftoncs i nco// Getse
lunt.hx quibus ^getaefeprolmortalibus gerat;a mecomemoratum e.Traufl uero i Traufi
caztevis  quidem omnibus ide qd thraces ue^cirea nataliafuc^atqi obitus hocfaditat Nafcetiu
Edito puero propmq eum circunfidecescum ploratione profequunt:recefenteS quaf (]etus
cuntj necelTe efl: illi uitaingreffuS fit perpetihumanascalamitates«Homine fato fu Mortuo
dum per lufum ateplatticia terraedemandant referentes quot malis liberatus inoi fit rulsencta
fdicime.  A t q fupra creftoes incoluntnfta agunt,finguli plures uxores hnt: quo^ ubi Creftoef
qsdeeeffit;djteeptatio magnafit inter uxores aeri amico^i čira hac re ftudio cj na di> Vxcru
ledafucrita maritopraecipue*Q^uae talisiudičataeft**&hunchonoremacfeptatea a ui cotentio
ris ac mulieribus exornata;ad tumulum afuo propinquiffimo madaturmnacj? cu til
rohumatuncarteris uxoribusidfibi proingenticalamitateducentibus.Naideisfum
modedecoridatur*Reliquisthradbushicmosefl:*Libetos!n mercato uenundant. Thracu
VirgmesnonaiTeruant;fedquibuslibuiteum uiris concumbere finunt. Vxores Moreš
afTefuantuehementer:eaf^magno atrea parentibus coemunttpnndas notis efle
frontesnobifeiudkatur;none£Tenotatas pundis ignobile* Ociofum dle pro ho//
neftiflimo habetur, Agriculatorem uero pro eonteptiffimo JE bello at^ rapto uiuere

LIBER. (^VINTVS

jvfars pukherrimum* Atcg hi quide funt co^in%niffimi moreš,Edus achos folos colunfc

Liber MartetUbe^Dianaded reges praeter populares et M ercuriu£u«j c diis-prsecipue p

Diana que folu iuratia quo pgenitos quoq?fe aiunt.Optimatiba eop taks funt fepultursep

Mercuri lato triduu cadauere;madatifqj oifariis hoftis couiuatur.llludfip dcfletu prmdcide co
us  buftu fepelitfoaut aliter humo coteguttaggeftocp defup tumulo cu aha ois generis cer

Thracu tamina pponuatu praecipue certa cu roe mcnomachia.i.fingukre certame.Et fepultu
Sepuku fi  fasade thracu huiufmoi funt.Qj! at huius regiois ad aquilone uergit nemo potcftp
rse  coperto referre^uina homines ea incoiatded lila quae trans ifhgpiaga eft conflat ua/

figynnse fta effe atqj ignotambi folos audio habitare hcdes noie figynnas‘uefte medica utefcs
eoruq; equos toto corpore hirfutos effe ad quin<|digitos altitudmepiloig eofd? pu,
fillos ac fimostlnualidofcg ad uiros geftadostfed currui iun&os c0c pniciffimos j atqj
his curribusindigenasinuehi,Ho 9 ifines,pximeaccederead henetos*quifuntIacria
Eos quoqffecolonas medorumdicere:qui quo padocolonimedcrum fuerintf equi
Sigyn/ dem no queo diceretfed fiat quidlibet intra longu tempus,Sigynnas pccn qui fupra
n£g  maffilia incolunt inftitores appellant;cypni iacula, Ve^ ut thraces aiut apes loca tran

fi ftrana obtšnent;5č ob iilas ulterius pergi no poffejqu£ cu dicut haud credibilia ap<J
medicunt:quom3mhocanimalconil:atrigorisintcleraseffe,Mihi tamen lcca quas
feptentrionibus fubfuntjuidentur ob gelu inhabitabilia effe.Hadenus de hac regioe
Cuius aram maritlma Megabyzus perfis obediente reddidit.Darius tranfmiffo rapi
diffime hellefponto poftqfardis uenittrecordatus eft ben cficiin  fe ab hiffiato coiiati
Hifliaeus & confilii Gois niytilaenei, Qguibus accerfitis fardis obtulit elečtione.Hiftjstus ut qui
M yrei/ e ^* et  miieti tyrannus nullam fibi tyrannide popofciafed Myrcinu hedcnide animo ur
nus  bis in ea condendte.Et iftae quidem hanc ekgiuCoes aut ut qui non tyrannus;fed pri

Coes uatus effetoptauitmitylenes tyranidcm,lmpetrato utet^quod optaueratjeofe con

tulit. Atdario res huiufcemodi oblata eihutillam uidenti incefierit cupido iubedi me
gabyzo ut ptsonas ex europa e fedibus in afiam tranfportaretterantpigres & man ty
es u ki pajonts qui poftqDarius tranfmifit in aftam:& ipfi fardis uenere cupidi tyran
nidis apudpaeonas potiundae ducentes una fororem procera ftatura atq? fpeciofam. ^
Hi obferuato teporedumfuburbanisiydo§idariuspr 2 efideret:talerem fibi agedam
putarunt.Scrorem q optime poterant cum exornaffent:ad aqua mittunt uas capite
continentermequuc| e brachio trahentemdinucj nete.Eam practereuntc darius atte
te confiderabat ^ netj perfica eratillaqu^agerctmulierneqlydicanecj ulla^r ex afia
foeminarum.Haec confiderans mifit quofdam fuorum fatellitum iuflfos obferuare in
quam rem uteretur mulier equo.lftis fubfequetibus foemina ubi peruenit ad dume
equofati(£ecit:uasaquaimpleuit,Hisačb's eadem uiaregreditur aquam capite fuffi/
nens:cquum e brachio trahens ac fufum uerfans.Admiratusdariustumiis quse ab
exploratoribusaudiffet:tum iis quaeipfe uidiffeuadduci coram fccminarn iubet. Ea
addučla adolefcentes fratres quiaderant non procul.remipfam fpeeuEtes interroga
Paeonia 1:1  dario cuias ilia eSet:aiuntfepscnes efife:& illamfuam forore.Ad quos darius qui/
5trymo nam  Eomines eSentpatonesjčC ubi Iocorum habitaret:cuius rei gratia illi ueniffet
'  fardis percondari, Adolefcentes fe uero uenifTe dicere ut fefc ei donarenttpaeonia au/
tem eSead fi umen flrymonem fitamrqui ftrymon nonproculadeflet ab heliefpoto
paeones effe coloniam teucrorum qui troia fuer unt.Hatc fingulatimilli referebant. ^
Interroganti(j dario nunquidomnes illic fceminae ta Iaboriofae effentafhrmare pro

THERPSlCHORE LXIX

ptc aciita hre.Huius.n.rei gr a illud fiebatJbi Darfus Ir as ad M egabyzu;dat quem!
thraciapf*ftt3rcltqratiubcns efediba Aiispaeonesad ipfu trafferriculiberispiter S£
uxoribus.Equescuhocnucio cofeftl ad hellefpotucucurrit.Hdlefpotoeji trafroiffo
Iras mcgabyzo reddidit. Q_uib>ille ledis fupto c thracia duce aduerfus paconia orcr
citu ducit.Paeones cognito pfaig i  fe aduetu cStradis copiis pcefTere ad mare rad iJIac
pfas ingreSuros ad dimicadu.Et pacones qde ad arcedu exercitus megabizi igreflu
pati erat:Perfae atcertiores fadi paeonas coueniffe ad itercludeduab ora maritimai
greiTtttfuptis ductba iter adfupiora couertutihofl:eqilatetes l  eius oppida irruput:5£
iliautpote uacuafacileoccupat,Q - d! ubircfciuerc paeones ptinus difperfi adfuaqf<j
dilabutur,feqi pfis dedut.Ita e paeoibus fyropaeoes 5i  paeoplac;&qad prafiade ufqj pa Syrcy
lude incolunt e fuis fedibus emoti in afiam funt abdudi, Q_ui uero circa pangeu m o pacones
tem incolunt;doberafqa & agriamias & odomantes & ipfam prafiade paludem a pr in P&oplae
cipio no cepit megabizuStTentauit tn expugnareeosqui paludem incolunt Jncolat. Pralias -■
autem hunc in modum.In media palude co padat erant fublicže tenuem a continete
ingreffum uno ponte hntes.Has fublicas tabulata fuftinentes dim comuniter cm
nes ciues fhtuebanc.Mox e lege hunc in modu ftatuendu cenfuerunttut pro fingu
lis uxoriba quas quifqiduceret C Dilcut atfinguli multas uxores 3 ternas defigeret
fublicaS e monte fumptas;cui nomen eft orbe!us;Hoc habitates mo optinet finguli Oibelus
fuper ea tabulata tugurium in quo degut;& fores inter tabulata copadas deorfu ad
paludem ferentes paruulos libcros per pede refte illigant mctuetcs ne illi in aquam
deuo!uantut.Equis aute &fubiugabilsbus pifces pro pabulo jSbent.Porro pifciu ta/
raeft copia ut quotiens quis ianua eopadam reclinauerit.demiffam fune fporta ua/
cuam aliquantopofl: retrahatpifcium plena. Q^uojg duo funt generamnu qd uocafi
papracesjalteru tiloncs.E paeonibus ii qui capti fuere in afra funt abdudi,paeonibus papraces
capt is  Megabyzus nuncios in macedonia fepte perfas qui poft eum erant in exerci Tiiones
tu fpedaciffimi mifit ad Amyntapetituros regi Dario terram & aquam.Eft at e pa/
lude prafiade breuis admoduin macedonia uia,Nam in primis paludicofiine eftme/
tallum:ideftfoSio aeris.Vnde pofteatempora Alexadro infingulos diesfingula tale/
ta proueniebant.Pofl metaHum fuperato mote quem uocant dyforum macedoia in Dyforus
tratur eo perfae ubi peruenerc:& in confpedum Amynte ad que mittebant regi Da
rio terra & aquapetierc: Amyntas &l eadedit:& homines in hofpitiu uocauit. Inflru
daqi fplen didae coena percomiter accepit.Per fx poftq a coena ad potu peruenereihof
pes inquiut macedo nobis pfis cofuetudinis effc quotiens magna exhibuimus coena; Perfaru
tuc etcocubinas U  adokfcentulasuxores ad aHidenduintrodueerejproinde tu nune coauiuia
quoniam Iibcnter excepifti nos;6^ liberalihofpiciopfecutus estregiq 3  Dario bi  terra amynta:
das bi  aqua fedarecofuetudine noftra.Ad haec Amyntas nobis inquit pf x  ifta cofue cSuiuiu
tudo no eftjfed uiros a foeminis fe mouediV e^ quandoquide uos exigttis quidomi
nieftisrhocquoq* uobisprceftabitur.Hadeuslocutus amyntas foeminas accerfittll
h m  iuffae pfto fuerunt:^ e regioe perfa^ž dein cofederunt Q uas perfs confpicati
formofas aminta alloquuntur negantes omnino id fadu effefapieter.Satius eni fu
turum fuiffeab initionuenire foeminas;qpoft(|ueneratn aflidereded ex aduerfofe
dere in oculopt dolorem.Ita coadus amyntas illas affidere iuffitj Q^use cum obtžpe/
raflentjillieo pfaemamillas illa^t tradare utpote plufculo uino temuletimonulli et te/
ptare fuauiaritHaecamyntasintuens Sifiiniquo ferebatanitnojtameprac metuperfi

LIBER C^VINTVS

etnofs^tfcčtc.Vc^ eius filius Akxadercuadeftet:atq> haecfufpicctt utpotadolcfceB
31  malo|tlecptus nečj<Japlius tolcrarc polic,Ita<|grauiter feresad amynvainqt,Tu
uero pr czde aetati:abiqj hlc ad reqefcedumei|ldulgeas nimiu potatio/.Ego hkrema
nesoia hofpitiba <J opportct cxhibeo. Amitas eu rei nouac aliqd fačtu^ aiaduertes ad
hacc mdit:Fiiii inqens uerbafua hic mcfuraouetis pene intelligo.Io.n.me dimittis <£
aliqd noui agere i aio bes. Q_uar nolo te  qcq noui \  bos uiros ppetrar futu$t i  pn icit
or amfed tolera fpeftas <j gerutur.Na $ ad dilceflu meuptinet pebo.His rnfis amitas
AIcxader abiit.Et alexader ad pfas.tf obis i nqt bofpites cu his fceis uel olbusfilibetfaeililelicet
adperfas cocubatis;fed cu ^ caijt cScubere iibeat idicate,Nuc,n,fcre tjps cubadi aduetat $ & uos
bn potos eetemuletofqi uideo.Proin has fcclas fi uobfs cor di  eft fini te ire ad fe Iauan'
Viri pro dd qs cu lote fuerit accipiatis.Hacc loeutus aleiadcr approbantiba pfis egreffas fceias
mulieri i  muiiebrcremfctiteoclauetactotidcuirosleuesmalashntes mulicriba ueftih exotv
ib us natttradicifcp pugioiba introducittadmoctqt pfis inoens. V os uero pfae a n obis iti coui

uiu eftis ol munificetia acceptkQ_uippc qbus Sl  c[habebaus;8č q inueire potuimus
ca omnia reprefetau!must& cy oium maximue it noflras ipfopi matres & lorors libe
raliter exhibeustut omni honore affefti a nobis intelligatis quiba reba digni eftistutnj
regi qui uos mifit rcnuncietis a graeco quoda macedonu principe uos & mefa Si  lefto
bn acceptos ee.Hiec loeutus alcxader fingulos macedonas qs ferminas ee aiebantjaffi
dere milit fingulis pCis»Q^ui pofteaq a pfis attreftari coeperejilios obtrucauer.Et hac
Perfapž qoide morte affeftifuntpfa: ipfi piter Si eo$t comitatus.Comitabantunn.eos Si  uebi
eaedesin cula Si  familia 2 £  omnisgeneris apparatus:qeufta cum illis omnibus piter intercepta
conuiuio funt.Non mukodein interiefto teporecum magna hoig uiropt inter perfas infitio fie
Gygea ret:  AIcxader illos prudenter oecupauit tu multa aliis pecunia tum forore fua nomine
Bubaris Gygea bubari dacauiro pfat uni cx inquifitoriba interfedto^.lta hc$£perfa^ caedes de
Perdiea prchenfa:fed fllentiofupprefla eft.Effe at grateos qui batefecere a Perdica progenitos
queadmodum ipfi aiuatiSi ego afTentior in iis q polica dicam.id ita efle pbatur;& ii
quiin oIympia ccrtaminibusgraecoijt pr« funt confcntiunt*Nam cum Alcxander cer
tahdi gra ad hoc ipfum defccndilTet:a concurforibus prohibebatur 5 negarent barba
rcrum id effe certamentfed graeco^.At ubi palafecit feleargiud: graeeusee iudicatus
eft:8t lladium curres pximus primo extitit.Et ba:equ!de itagcftafunt:Megaby2us
autem paeonas duces abiit in bellefpontu Sl  itlo tranfmiffo puenitfardis. Cum interl
Hifliacus milefius iam muris cingeret Iocum quo a fc petito donatus a dario fu erat in
Myrcins praeciumferuata: ratisqui locus eft ad Butneilrymone nomine mjrcinus.Megabjv
*as cognito quod fiebat ab Hilliaco cum primum uenit fardis primum ducenspso/
nes ita efl darium allocutus.rcx quidna tu rci fecifti datoloco adurbecondendam in
thracia uiro gfaeco eidemej folerti at^ induflrio;ubi afatim materia efl ad naues ediifi
candas multuip remigu atqi pctuniac Multis eteum barbaris tugraccis incoletibus q
nafti duce facietqcquid ille uel die uel nofte praecepcrit,Nuc tu ui^ hunc ita fauente
inhibe ne domeflico bello affl ifterisjinhibe aute miti mo accerfitu:qucm cum accepe
ris:da opera ne quando in gratciareuertatur.Harcloeutus megabyzus pfacile dario p
fuafit tan^probeprofpieiesquod eeteuetu^.Darius miffoin myrcind nuncioad hi<’
(liacum haec inquit,Hifliaee rex darius hsec dicit mihi rebufq meis melius confuletena
^ te inueio nemine:quod non uerbisfed faftis compertum habeo. Proinde cum res
jnagnas agere dellinemtpratdo raihifis ut ea tibi apcriamddis uerbis ftdc habita Hi

THERPSlCHORE

LXX

Artafcr/

fliacus &fimul magnifa des cofiliariu regis fjen' fardis $fečb e.Cui aduenieti carh.Hi
{liže  C g 0  jritjt ica d ca te accerfiui:^ podeac| a fcytis redit maturaui: & tu ab cculis me/
isabfuifti nuilius rei defideriu ta me teuit breui:qut tu I afpe&u &colloquiu meu ue
nfrcsicu fcias omniu poHeffionu pciofiffima ee uiijt amicu folerte bn fentiet£;q ibi a
bo adeffe ego teftionio eepoflu ereba meis,Q_uaretibi egcqfecidi j>be<jues?li hoc
gratificadu putauiiut omiŠa miieto Si  recčs codita i thracia urbe mefecjris fufajeade čj
£i To hitaturus:meufij couičtor ac cofiliarius futurus.Hatc locutus darb un’a fccu hi/
ftkuf duces fufa uerfus iteritcnditprajfe&o fardiba Artaphrcnc fte fuo ex cede pre
Ite {5fe£to Otane ora: maritimae*cuius patre Sifanem unu e regiba iudiciba q> iniude E5 S
ob pecuniaiudicaffet rex cabifes itcremerat,!ntereptcqi detrsčtu coriu \  lera ccncidit Staneš
qbus tribunal \  quo ille fedes iudicarat iteditiibidctjs eius filiu Otane federc iudice pce * ^ amnes
pit atep i  meoria hre 1  quo tribunal iudicarctHic igit otanes in eo tribunalif cdčs: tuc Antan/
megabizi fucceffor exercitus bizatio^ac chalccdoios cepit,Cepit ite antandiu q eft in ^ rus
terra troacbcepit quoqj laponiu.Supta eta lefbiisclaflecepi itnutSi  itnb^ a pclafgis Lamp©'
tucquogiutraqi habita.Sedičniiquoniapradio cotenderant:& aliquandiu repugna/ n!Um
uerantirnala perpeflfi funt:quo£!: quifuperfuerc,iis prasfe&mnpfse impcfuere Lvcare Imbrus
tum Meandri eius qui farni regnauitgermanum,Hiclycaretuscum lemno pratefiet Eycare/
hacde caufa mortem oppetiit;q>oes in captiuitatem redigebattatep euertebat alies in tus
fimuians defertores icythics  expediti6is:ahos uexatorescopia^t Darii a fcythis reuer/
tentfubHatc ide infua prsfečtura perpetrabat,bcd non diu in malis faciendis delituit:

Si ccperunt itepz naxo atep miieto calamitates ionibus fterke naxo quidem q? intcr iiv  NaxuS
fulas felkitate pratdabane miieto at q> ea tepefbte prope feipfam fuperatis maxime
florcbat.Eratcp ioniae practextum cu iaboraffet duabus fupioribus aetatiba morbcld
ditionisidonec ca feditione parii fcdauerint:ex olbus gfaeeis correčtorcs a milcfiis dele
fti.Huncacin modueosparjcorrexeretCumiletuueiffent uiri interpariespratdan/
tiflimicerneretqidomos uehemeter labefačtastdkerunt. uelleferegicncm ipf c$i  per
agrare.Idfarietes & omne agi^ milefiu luftrantestut quiqi fundum animaduertebat
bn cultum it uftutp emitetemicofcribebantdomini nomen.peragrata cmni regicne
cum paucos huiufmoi fundos compiffent;q maturrimc ad urbe defcederut, Coačlo
qi ccetu decteuerunt urbe ab lis effe mcolenda:quo^ f undos bn cultos inueniflcnt,
Videri,n,ilIos ita curaturos publica ut fuaipforum curauiffent.Cseteros milefios qui
prius feditiofi fui3ent:iufferunt horum dičto audientes effe,i ta milefios pariicorrexe
runt.Ex his tune urbibus hoc mo coeperunt ioni^ mala co tingerc.Ex naxo quide lo/

bat.Na hidiaeus milcti etat tyranus Si  per id tepus fufis degebaudum naxii miletum Ariftago
uenete iam pridem hiftki hofpites cum miletu naxii aducnere obfccrarunt.Aridago ras
ram ut aiiquantulu copia^ ipfis praedaret ad rcdeunduminpatriamjillc colligens U  p
eum idi in  patria redircntifore ut naxioimperarctJtamen prsetendens hidijei hofpiti/
um ita eos ed a!locutus:M cx  quide uires ad tantu copia^ pbendu no fupetunt.ut in
uitishis qui naxa tenet: uos pcffim reducereicu audiaočlo milia (čutaro^ nasiis ac
multu longa^t nauiu cffe:tn omne dudium ad idud cfficiendu adhibebo hoc fcilicet
in aio uerfansiEd mihi amicus Artapherncs hydiafpis filiusdarii regis frater q petfis artapher
cd ortmium in afiam maritiraorum multo excrcitu prsžditus ac multaclade, Hune nes

1 ii

LIBER. Q_VINTVS

ego uku opmor faduijt oia ex animi tiri fma.His auditis naxii iftare Ariftagor^ ut re
qoptime poffet caficeret;utqj munera hoi polliceret dicere dt  fe excrcitui ftfptu fuppe
ditaturos magna uideiicet fpehebat cu ipfi naxo appuijGfent naxios oia cj mberent ec
faduros atqi adeo caeteros mfulaos.Nuiia du.n.cj/cladu ifula^ fub dario erat pfcctus
Naxus fardis ariftagoras ait ad artapherne effe infuia naxu n fpaciofa tila qdetfed pulehra aiio
qn 82 bonaftoniaeqiuicina;muitispterea 82 pecuniiš&fer nicis pdita.Proin tuaduer/
fus hac regione ducito exercitu p cam iiiuc exules reduc edi. facienti tihi magna:

funtpenes me in expedito pecunianpter illas q in exer cim  erogabuntur,Has,n,xquu
eftncspr$beraqu< aduentus noftri auftores fumus 82 tejfulas regiacqukereipfam
naxum 82 quae ex hac pendent patu 52 andrujCaeteraf^ quas cgciades nominatisr, Vn
Euboea proficifeens haud difficile inuades eubceam infulam magna ac beatam; nec lferiore
cypro ac factlemfane ad capicndum centu omnino nauibus ad has occupandas fufte
durisJbluiC rcfpondes arthafernesttu uero inqnit quse funt ex unikate regias domus
exponis,82 probeiftafuaies omnia pra:terqdenumero nauium.Na pro ccnturn na/
uibiis docenta:tibi ineunte ftatim uere in promptu erunt Opportet tn de his rebus
audoritafem queqs regis accederc.his auditis ariftagoras Ižetus miktum rediit, Are a/
phernesautem miiTo fufa addarium nunciojper que de rebus ab atiftagera chdis eu
ccrtforem faceret.ubi ilie rem approbauit ducetas H 2 ues inftruxit tum pcrfaijntu alfo
Megaba rumfocioijt magna fane multitudine pr&fedo eis duce Megabatc uiro perfa familia
tes achaemenidarumfuo ac darii confanguineo;quifi uera funt quae poft hoc tepus gefta

Paufa filiam defpondcrat Paufani&Iacedaemonio deobrotifilio grasciae tyrannide affedan/

nias ti.Dekdo itacffduce megabatc excrckum artaphernes ad ariftagoram mifit e miieto

megabatc s ariftagora fumpto atq? iadum exercitu cum naxiis profedus eft p fimula/
tionem eundi in helkfpontu:atqaubi chium peruenitjcIafTem continuitapud caucafa
ut illinc uento aqui!one traiiceret i naxum*S ed quoniam no erat fatale naxios ca daf/
fedelerithoč negociicotigit.Megabates in circuneundis nauiu excubiis offedit naue
myndiama nemine cuftodiri;quam rem indignefertns iuffit fatellitesinuctum eius
Thala nauis principem nomine Scylacem uinčire traiedumper thalamiamickftp forame
mia remi per q<Fremus extaf:ita ut caput extaret corpus intus eff en ariftagoras quoda fadus
foramen certior hofpite fuum myrindium a megabateuindu affličtariperfam adit homine ex
cufatttepoicitcumnihilexoraretdpfeaccedes Scylacefoluit.Id ubi refciuit Megaba/
tes grauiter admodum ferens Ariftagoratn inuafittcui ariftagoras qdtibiinquit e cu
iftis negociis.None te mifit Arthaphernes ut me fequerisiatqj eo nauigares auccu^
ego iub£rem:qdmukaagis, His uerbisidignatus Megabatesubi non afFuit:mifit
naxum quofdam cum nauiadrem naxiis quae impenderent exponendam,Naxii urq
minus q hanc aduerfus fe claffem uetura expedabat:ubi id audieruntiola confcfti ex
agris in urbem comportare: 82 fe"tanq obfidendi effent iftruere eibariis potu muroijt
refedione.Et ifti qdem tanq inftante fibi bello fefe apparabat.IIli uero pofteaq e chio
fnaxu traieceruntnaprtemunitos aggreffifunt,Cofumptifcjqftuorin obfidione me
fibusiabfumpta qfecumattulerantpecunia}62abariftagoramaximacum plura defk
deraret obfidio. Vbi moenia naxiis exulibus aedificaueruntjin cotinente reuerterut ma
le afFečti ariftagoras quado quod artaphernepi reccperat pra:ftare n poteratinec exer
citui ftipendium exigentidare prefertim megabate infimulante apud milites male af
fedosPrseterea ne regno niileti fraudaref?his de eaufis trepidus de defedione coful

THERPS1CH0RE

LXXI

tabat,Contigit.n,e fufis ab Hiftiato uenirc queda copunčto nočlis capite qbus hiftiac
us ariftago^a čomonefaciebat ut ab rege def iccret.Idnacg ucleshiftiaeus ariftagoraein
dicare;quiaaliaratioefaceren poteratutpoteitineribuscufloditisfideliffimo e feruis
caput erafitdr afej Ipreffjt & homins retines quoad capilli ref ruticaret ubi ilii renati fut
raptiffime dimifit miletu nibsJ alsud madas mfi ut cu miletu pueniffetjiuberet ariftago
ra erafo fuo capite ifpicere,Eaat ftigmata fignificabat C ut a me fupius didtu e 3 defe>
člione hoc io hiftiatus faciebat;q? magnafibi ačlura ducebatfe fufis diftineri; et atej et
fperansforeutfiabariftagorarebeUaretdadmarepficifceretur.Sin miletus nil noui
mollireturmullam fibi uia amplius eead eam reuertendi inteIIigebat«Eu hiftiseus qui/
dem haec cofidcrans nuntiu mittebat.ariftagoras at cum ei haec o!a ccfentanea p idem
tempus cot/giffenttrettnlit adfedinofos ta de fua fmaqde hifttei madatis.Cui cucaete
rioes affenfiffenr iubentes utrebeilaret.Hecatseus tniogcpiusd. fermonu atfčtcr ini
tio diffuaderc bellamfumi aduerfus regem pfaije enumeras cunčtas nafiones: quibus
darius imparet,*omneqs illiuspotentia.Sed cu hoc pfuaderen pcffenfecudo loco fua
dcreutclaffemareoccuparetmegasfe uidereqaliaratioe ideffet euentmjj« Scire.nde
milefro^uires effe imbcciiiasifi tn pecuniae e templo:qcJ eft in branchidis tollerentur;
quas crocfus ly dus repofuiffetimukum fpei recipere maris potiupdi atqs ita pecunia Čl
ipfos habituros ad utenduminec hoftes fpoliaturos* Erantathaeingentes pecuniae
qucmadtnodum a me in prio libro ekmoftratum e(l,Ve|i ne haec quidem fnia obti/
nuitifed illa ut olo rebellaretunutc^ unus eo^myunte nauigaret ad exercitu:qui e na
xo reuerfus illic agebatsut conaretur duces daffiario^ coprehendere. Miffus ad hoc
. ipfum latrogoras dolo cepit Oliatu ibanolis mylafenffem:& hiftiaeu ty mnis termeren
fcm:& coem akxadri;quž darius mitilene donauerat &i  ariftagora heraclidis cimeuico
plurcftjj aliosdtaexpicffoariil:3gorasdefecitoiain dariumcomentus.Et primum q
. dem uerbo duntaxat tyranide i  mutastftatu rei plublice mileti coftituitmtfecu 1.heter
milefii rebeliaretdde dehinc in reliqua ionia fecit tyranoig aiios eiiciestalios uttq_5 quos
ceperat e nauibus iis qux  aduerfus naxu unaierat;ut ciuitatibus.gratificaretur alium
in alia urbe diuendenč? ex qua quifqi illorje eratquoj^ coem mirylenaei ut .accepunt fine
mora pdučlu lapidiba interemerunt,Cymaeifuum dimiferunnPoftcaa&alii coplu/
res tyrani fuga felu uerteretpaffim p ciuitates ty;ano^ abdicatio £ačhieiLTy raniš fu
motiš ariftagoras milefo kdo loco iuffit i  fingulis ciuitatiba coftitui finguloS magift ra
tus;moxqj ipfe lacedaemone triremi pro kgato miffus eft.Opus.n.erat magna aiiqua
coparar fodetate.S partae regnujia h tenebat anaxadrides leotie filius qa n fupffes erat
fed ei  us obiti filius deoenes regnabatm ille qdepp uirtutis fpecimeifed ^ppcer genus.
Eten?anaxadridesdučfai matrimoniufororis filia:q&ficcrdieratttn ex ealiberos n
fufcipiebatdd cum itaeetiephorihis eum uerbis incufaueruntSi tu tibi noprofpicis
certe nobishocnoneft defpiciendu eurilfhtei genus labefierijTu quadcquide uxore
habes:quae non cocipitjalia ducito gratiffimam remex hoc fpar natis fačturus.his ille
refpondens negatfe eaijz re^ alterutram effe fafturuifed hosnon rečte confulere qui
ipfum hor tentur repudiata quam haberet uxore innoxia alteram ducere:eoqj fe no ef
(c pariturum.Cui ephori atej optimates confilio interfe habito retukrunt: Q uonia
is cernimus amore coniugis quam habes implicitu facito quod dicimustacnoli repu/
gnaretnequid de te fpartiat^grauius confulat.Coiugem quamhabes utrepudies no
poilulaus,qcunq3 ei pftas nuc ea ola pftato« Altera tn ducito ^ter hac uxore qfit foecu

( iii

Litteraei
capite im
preffae

Logopi/

usidcll:

fermonu

aučtor

Croefipe

cunis

Oliatus

Anaxan/

drides

LIBER. Q_VINTVS

da.H«c dicetibj affenfuseanaxadridcs duas dchicux©rcs hns binis sdibus hltabat
fcaui ^uafparciaticc faciesjNo logo kcric&o tpc uxor;q pofkrius da&a^jparithuc
«Ieomcn«;qu£ mr fuacftote rcgn :  fpartiatapt nucupabat.at uxor prior q ha&cus ftc/
rilis £ucrat;& s|5a coccpit hoc faco ufarcjcu re uera j3gnas eetrdomdlici tn pofterioris
CIcomC' ux oris idaudiŽtes.ac moleflc fcretes dicere iačtari hoc ab sila alo fubiiciedi fibi ptu.lta
nes qi his indigne fcretsb3;exačb tpc paricdi ephori increduli foemine parturienti cufto/

des3iredcrunaqu£doricupepcrit;moxqiieomdeiSipofthuncgradatim deombro/
tu.Suatqui dscant cIeombrotu:atqi iconide fuifie gernics« C^uae ckomenč peperit
Darieus fectHoioco in matrimoniu dučta prinetadc demarmeni filja alterum film amplius n
Leoides genuiuEtdeomcnes quide non copos utfcrturfcd inops mentis.Dorieus aute intcr
Geobro scqaaics omnesprimus:erat:meritoqsputisfeob uinlitatcm regno potštu^. Hicita
rus opmioe pracumcas def un&o anaxindrida cu laccdacmoii cleomcne ex lege q> maxi/

P rineta/ mus natuciTetjctcaffentidignc tulit id fibiqjaclcomcne impetarijgitur petita a fpar
des tiaris pkbeco!onidduxit;neqiddph»co ufus oraculo in qua terraad urbe eodendam

tendcrei:nc(jqu!ppiac5fucto^ exccutus.adeorem indigneferebatin aphricam na/
uigans duDba rheraris ad oinipe delatus locu comun it totius aphrice pulcherriir.u iu>
xta dumžifcd iiiinc tertio eiečtus anno a macšs Si aphris & carthaginenfiba in pelopo
nefum abiit ubi antichares uir c  leonius ci confilium dedit cx Laiioraculismt heradca
mfidlia condcret affirmans Erycis regione cffehcraclida^ ipfo heracki.heraculccon
AnticKa ditorcHoCilleauditodelphosfccontulitadoraculum confukneurn nunquid regi/
res onead quam mittebatur potitui us dTet,Pythia eum potitu^ i  ndit.Sumpra itacpdo

nojselaHequa Si maphricaduzeratftaliarnpraeteruchebsturjeatepeftateutferunt
Telys fgbarite cum Tdy rege fuo beliu croroniatis erant iilaturi.Id metuetrs crotoniatsedo
rieum ut fibi opem ferer oraucre.hoc praccibus ldučtus una cum illis aduerfus fsbaria
cotendit;eaqscep tjhaec fybarias dorieu Si quicumil!o erantifcciffe aiunt.Crotcniatae
Gailias negant quepiam fe pegrinutn in bello aduerfus fybaritas afciuilTe praeter unum caliia
heleum amicleoiji uatidniuiSi huca telifybama$t tvrano ad ipfes traffugiflfe hocmo
facrificasde eudo aduerfus crotončnonlitaret-Hsccifl:iaiunfiqua^.re^ utriqi to
ft;monia h 3 ecafTerut,Sybaritac quide phanu ae tsplu prope ciaflin lapidu maeeriam
Craftis qddorietumcaptaurbcaiutcxtrux;ffemincruaccognomkcrafl:iae:5i hocipfius dori
dnccs  uolunteile maximu teftimoniu;<j praeter uaticiniaagens intereptus e. Si;n.
nihil nifiid ad quodmittebat feciffetmcc ttanfgreflus effet ericina regione obtinuif/
fen&obtctampofTcdiffet no ipfe cum exercitu abfump'us cffet.At crotoiatse mulra
moftrat peculiariter donata Calliac heleom agro crotoienfi:q et ad mea ufcpmemoria
pregnati cauiaecolebant.Dorieoat Si eius pofteris nihil omnino fuiiTedonarutcui fi
in bellofybaritanofuiflfet crotoniatisauxiliomultoplura gcallige fuiffedonada.Hacc
pro fe utriq? teftimonia refcrunt;quo^ utris accedere utquif<p mauulr:bis aeee/

dat!ieet.Nauigarunt at cum dorico Si aliiduccs coloniaEfpartiata^deducendae Thcf
Eurylc5 falus Si paracbares Si csdeas Si eurilicon:qui cum omni claffeficilia tenuerun t fupati a
phacnicibus at<j egeflanis in praelio occubucrunt.una tantu ex hac aduerfa pugna fu
perfliteEuryleonte,‘quicollcdis eo|treliquiis’ocupauit minoafelinufio^eolontadeli
nufiofqjlibcrau* 5 t moarchia pytagorac.Hunccu fuftuliffet ipfe tyranide felinuntis in/
uafit.Sed brcui monarchus.i.unicusprinceps cititit. Namfelinufii impetuin cu m
fa&o cum ad louis forčfis ara cofugiGet obtrucarunt,Dotieo Siuitae Si mor tis cccs

. TčftJPSiCHORE LXXiI

fuicPhilippas bucacidas uir crotoniaca.qui defpofafibi fdjaTo!ys fybaritrs ctotoc  jv M©nar>
f ugeratjabuegatof matrimoio trafmifit cprcne;Exhac dsfccdčs fečbto c familiarcm chus
tfiremž ac familiariu uiroistfumptumtc^ effet oiimpioices.i.ui&or certaminis ad o!ym
pia a i  oium tllinc grateo^t fpccioGSiraus.Ob quacorporis fpeeiš a fegeftams ea q mo
aims reportauit^NimfepukuriSeiUS heroicomonumc£oextmčtofegeftani hoftias
offeruntiHanc l  moda dorieus uita f un&us e*qui fi in animu induxiftetfibi ferendu
effe ckomeniš rčgntu5C in fparia permanfiiTetjr egno fuilTetlacedatmoniopi potitus, Cleome
N<qi.n«diudeommes impetauitrac fine liberis decdTit una duntaxat reličfo filianoie nes
GorgoGleomtneigicunmperium tenetefpartamuenitariftagorasmiletit^rannis. Gorgo
Qeomeneqi allocuturus couenit henstC ut lacedemoii aiut } stream tabelli l  q torb Tabclla
terrac ambitas erat indfuscuducj mare atqi oia flumina.Huiusin coiloquiu ubi ueit totius or
itaadcuinqt Studiumeumdeomenest^hucaduenennemirerjs^Nomtnabre hoc bis
fit.ProlemioniapbberaferuaeecunobisipGsdedceusdolorepmaxmuisefbtumue Ariftago
ro uobis & co maionquo magis caeteros in grascia antecellitis.r rosil nune p deos grat re tabel'
cos eripiteiones a feruitute colangeineos ueftrostquod facile e ad prxfladu.Nam ne Ja
q> barbarifunc uri flrennun H  uos in fummu rei belliese p uirtute euaGftis;& geuspu' Ionu af/
gnadi eoiji huiufcemodi e breues arcus.ac breuiafpicubulogas barchasdogafcjun ca' ma
pitibus criflassun de faciles capru fu n t gere t es in pugnam cut;Ad haectantu bonopt
eft his q eam ineoluntcotincntetn:quantum non eftcacteris uniucrfis'tum auri ut ab
hoc inepiamusitum argenti tum atris tum uariae ueftis tum iumetorum tum manci
p(o^:quibusuosfiootmlibu£ritpodcmini.Suntquo<|interfec6finesutegod3fl‘e
ram,His ionibus čofines funtlydnqui rerram ineoiu nutum aliaijt rerumttum uero ar Ioncs
genti feraciffimam.haKaucem dicebat ofteodens cx  ambifu tetre in tabdla quam at Lydsa
tulerat defcr ipto lydis uero dicebat ariGhgoras cčfmcs funt hi phryges aurora uerfus Phrygcs
pccorumcopiaSi terracubercataomniumquosegonouilongebeatiffimi, Phry/ cappado
gfbusc5finesfuntcappadoces.quos nosfyresappeilamus Hisconfines funt ciiices ces
huiusmaris accolaetubi haccvprus infulaeftfita:quirributu annuu regipedunt qn> Spri
geta taleta.HiS diiciba cofies fut it  armeiis& ipfi re pecuaria abundantes. Armeiorum Glkcs
hanc regionem contingunt matieni^uo^ terraeciffia e confints eft.In qua iuxta flu/ Arraenii
uiu huncchoafpc fitafunt hacc fufambirex magnus demicilium het;at<| hic pecunia Matični
rumthefaurifunt, Hanc uos urbemfi animofe ccperitisjiamcu ioue dediuitiislicet cififia
certetis,Ne<| uero operse praccium eft uosfufapere prgliapro terra ne<| mukaneque Coafpcs
ita ferad:3£ p cxiguisfmibjaduecfus meiTbosu?os confortes 8C areades argiuos.q Sufa
bus nihil e nccp  auri necp  argeti;qua^ re^ cupiditate qs lducitur ad morte piciitandu.
Ergocum offeraturoccafio totiusafiat facile potiimdaetaliud quippiam pr^optabstis.

H ate ariftagoras dicebat^ uirefpodens cleomenes mileGe inquithcfpes in triduum
tibidiffero refponderc Tuncquidem hačlenus procedum eft.Vbi uero dies refpon
fioni pratflituta atfuin^ ad locu de quo couenerat uetu eft.Interogaui! Ariftagoram
cleomenes quot die^ab ionio mari ad rege fic itep Ari{lagorasaSioquinfo!ers &  uab
de illu antecelles prudetiajm hoc tn lapfus e q cu n deberet re ut fe hebat illi aperire uo
lens fpardatas in afia educeretdixit triu mehfium necefle iter,Cleomenes interpellata
huius qua ordiri iftitucrat oratioe de itmerts fpacio inqt hofpes milefie abfcede e fpta
an Gole occidente:nihiI.n,rois dkis,Cu iflud facile fit lacecbemoniis q uis eos trimeftri
itmerc abducere a mari,b locutus Cleomenes domum abiit; Ariftagoras fumpto

LIBER-

O^VINTVS

Gorgo

Puellac

aftus

Ststhmi

Euphra/

tes

Tigris

Gynges

Sufa

Sufa

Memno

nisurbs

Hippar/

chus

Gephy/

rasi

eles rao ad domu Cleomenisfe cotulit:eaqi fgrdTus iubebat praseabudus ad feaudi/
endu mirti itlius filia. Aftiftebat.n.Cieomeni filia; cui neme erat Gorgo umea pleska
qj odo aut noue anos nata*Qeomene iubente eu dicere q uellet; fiiiolse, nagrada nolle
iphiberc.Tuc Ariftagoras incepit poiliceriilli unded talentafi prcscibus fuis anueret,
Abnuete.Cleomene fubide adiiciedo co pueitmt quiquagi£a taleta pollkeret Ad qd
puclla pater !quit hofpes te corrupettoifihk abis.Conhiio pudlae delcdatus Cleome
nes i aliud coelaue abiit;& Ariftagoras efparta prfus abfccffitmo fada ei ampllius po
teftate indicadiitineris:q<f erat ufqt ad regem.Ea naqs itineris rado ita het. Vbi(| fant
regii ftathrnikrnaffones ac diuerforia pulcherriaJter omneplccaculta atqs tutum:
id nunčj itermiflum p lydiai& phrigia uiginti manfionu hoc e uicaio^ caftroi^ eft:
parafangae nonaginta qttuor 8t  dimidiatus.Ephrygia excipit fluuius halis.cui iminec
porte quas trafire oio necc(Ie:atqi ita fluuiu trafrnitterej 5i  prarfidiii qcf fupra iliu e traf
greffo in cappadocia & ca pmetienti ufq? ad fines ciiices duodetriglta ftathmifunt pa
rafanga: centu ^tuor, In ho^ motibuspofkasduplicesportasaaotidem prsefidia per
trafistHgcttbitrafgreffo &pdliciaiterfacientitresftathmi funt parafang« qnded
ac dimidiatus.Gliriam at ab armenia difterminat flume,qd nauiba tranfitur nomine
euphrates,In armenia ftathmi funtdiuerforio^ quindccim:parafagae quinquaginta
fex Si  dimidiatusin quiba 5£ pfidium eft.Eam fluuiiqui nauibstranfeuntur qattucr
infcer fluun t:quos tranfmitterc prorfus nccedariu eft.Primus tigris.Secudus dehinc
ac tertius eiukknominis Si  finoniidem fiuunis necex eodem flnens loco.Nam hotg
quos enumerauipnus tigris ex armeiistfluitalter cx matieis,Q^uartus fluuius nola
turgingesiquemcyrus aliquando in treccntoS acfexaginta diduxit aluecs.Exhac ar>
menia in terram mantiena tedenti ftathmi funt quattuor,undein regioem ciftiam tra
feunti funt undecim ftatmnparafangse uero c[draginta duo & dimidiatus ad fluuium
ehoafpeiSč eu no nifinauibus tranfmittendu:fupra que urbs Sufa eft fita, Oesdt  hi
ftathmufuntcentu undccim.Tot diuerforia ftathmopž funt afcendentifardibus Su/
fa. Q^uod fi iter regiu rede metiamur paraxangis;& paraxanga ualet qtu triginta fta/
di'a ut ualetifunt e fardibus ad regia quacdicitur memnonia tredecim milia ftadio^t Si
quingentaiCunirintparafangaequadrigentiquIquagintaJta£|pagrandofingulis die
buscentena Si quinquagcnaftadiacofumutur folidi nonaginta dies.Hunc in medu
ab ariftagora mikfio apudc!eomenem Iacedsmoniu dicete trium menfium interefTe
rede dicebatur* Qucd  fiquis exploratius ifta inquirat;hoc quo<^ ego iudicabo.Nam
iter ab ephefo ab fardis hac ratioe decet coputari. A gtaeco mari adfufa C hsec.n. urbs
memnonis uocatur ) dico ee tredecim milja ftadio^i Si quadragita.Ex ephefo ad far/
dis quingenta Si qdraginta ftadiajattp ita tribus omnino diebaproducituriter trimc/
ftre.Digreffus e fparta ariftagoras athenas cotedit tyranis liberatas hoc mo Poftqua
hipparchu pififtrati fiiiu:Hippiseq tyrani fratre:quiin fomnis uifione da dis fuae euide
tiffma uidiffet iterfecere anftogiton Si harmodius prifco genere gephir^i.Poft haec
nihilominus athenienfes Imo magistqua prius tyranide qdrienio ptulerun t. V ifio at

Ierans an/mo aegro.Nemo uiris poenasiniuftis iure rependet.Vbi dies illuxitt confc'
ftimprz fcferebat referre hacc učile ad fomniorum coiedores« Sed mox fpreta
uifione mifitpompam Vbi mortem oppetiit gaephyraei e quibus etant percuffores

TERPS1CH0RE - LXXIII

Hipparchi utipfi aiut fuere a principi© cx er ethria orfundi.V t$i  ut ego interrogando
c©perio;fuerc'phcenices ex his qcti cadmo 1  terra q nuc uocatur boecia ucnere;atq? ea
jcoluere fortiti tanagricu cračfcu. V n cadmeis primd p argiuos cxačfr's itc^t  boetios hi/
gephyrsi expulfi athenas diuerterut, Abatheniefib? recepti fub coditioibus fut ut cv
ues ker eos eiTent multis nec meoratudignis;qs ageretrebaimpofitisPhoenices ifti
qcu cadmo adueneruttqu©^ gephiraci fuere du hac regione incolutkum aliasmultas Litters
riottrinas i  graecia kroduxere:tu uero Ir as cj apc? graecos ut rnihi uidet antea n  fuera t,  apd grs
Etpria:quideiile extiterut e quibus oes phoenkes ututur.ProgrefTii dein teperis una cos
ciifono mutaueriit moduium priftmum.Et cum eatepeftate i plerifcp circa !ods ec$z
accolaeiones e(Tent;quilitterasaphoenicibodifeendoacceperant:easillicumfuispau/ Litteras
culis collocates in ufu habueruntiSJ in utedo cofe(Tifunt;utro ferebat uocari phceni phoeni/
ces qa eenc aphoenicibo in grascia il!ataeiprifcaqi cofuecudine by blos appeliat pdles: q> ces
aliqnpeurialiberoijihocefcyrpo|i;pdlibuscaprinisoujllifqmtebatur, Adhuc queqi Bibli
ad mea ufqs meoria muki barbarovi taliban pdlibus fcribut.Q uimpfe uidi apd’ fche
bas boetias in ifmenii Apoliinis teplo litteras cadmeas in tripodibo quibufda ifcias ma
gna ex pte cofimiles ionicis. Q_uoijt tripodu unus bet hoc ep?grama*Optulic amphi-
cryon me getis thelebopt.Haec fuere circa aetate Laii:qui fuit filius Labdaci nepos Po/

Iydori pncposCadmi.Alter tripus exametrocarmine aitiSaeus in affueto pugilu cer- LaiigC'
tamineuidor Metibifacrauitfpeciofummunus appollo.Scaeushkbippocotisfilius nus
fuit;q tripodededkauit.nifi alius fait ide qd hic nomehabes circa setate cedipodaelaio labdacuf
geiti.Tertius tripo Si is hex£etro earmie ait laodamas ipfu tripode fua i urbe moarcho $cxus
fuit.Hoc ifigne decus tibi magne dkauic apollo.Sub hoc laodairaate eteoclis filio: qui
moarchus fuitfolus.i.prfcipatu e potitus eie&ifut cadmei ab argiis;Sife ad enchdeas Laoda
cotulerut,Gephyr3eiatpodeaifufpitione boetio^ cu uemflet;athenas comigraruu rnas
Vbifut ab as  tepla extručfcafeorfu a casteriscu alta čjda tu Cereris acheae Si teplu Si or
gia.Qd' fuerit uifum hipparchi in fonis Si un fuerunt oriudigephyraei ex quib3 f ue
repeuilores hipparchita mecomeoratue*Vnoportetadcu redire fermone;quea pri
cipio inftituera q ratioe fint atheniefes ljberatityranis,Hippia tyranide optinete Si in/
fenfo eis pp caede hipparchi akhmasoidx;qui genere funt athenienfes pfugi patria pp
pififtratidas;quonia ipfis una cu czteris exulibus res de redeudo tetata oi ope fruftra/ Athena/
ta fuit;coaticp athenas reuertedo liberare uaehementer deciderant lipfidrium fup me® ru jvrani
nia comunierut.Dehic oia aduerfus pififtratidas cominifcedo mercede coduxerut ab Hippi*s
amph/dyonibus teplu delphis redificadum id qd e;tunc at n erat.Enfaero cu bn no i Lipfvdri
nati eent ac uirifpedati ia inde afuis maioriba extruxerunt teplum exemplari pulchrj uin '
us ac cretera omnia.Na cu ex lapide porino couentu effenttut illud faceret;tn anterio/
raeius pario lapide effecerunt, V tigitur atheniefes aiut hi uiri delphisfedentes pythia
pecunia pfuaferutrnt 8iquotie».s uiri fpartte ueniretfiue priuato fiue publico agmi
nipetentesoraculum pponeret ipfis liberare athenas;Lacedaemoii at poflquam fibi
idemfemperdiceretur mittunt anchimolium afteris inter populares exim!u cum cx/
ercitu ad expdlendos athenis pififfratidas t^metfi hofpites fuos Si in primis amicos, Anchi/
antiquiora enim duxeruat quaj ad deum qquae ad homines pertinent.hos ica«qp mari
nauibus miferut cu quibus anchitnolius ad phalleru appulfus copias edučtus Id pfci/
fcetespififtratidae auxiliatheffalia euocauerut.Sočietate.n.cum theffalis fecerant;qui Cyacas
bus rogmbus  coi dccrcto tbeffaii miferunt milic eqtes cum fuo rege Cynea uiro Co/

LIBER. QVINTV3

»imHos focios ubihabuert pifiH:ratidx;hoc «cogitaucre:p!aniciem phaleroKcfe/
tergut;euq» Icou equitabile rcddunt;at(| illac eqtatu i' caflra hoftiu imrttu'htEquita/
tus in lacedemonios irrues cu alios muicosku uero anchimoliu mteremitiCzteros q
fupfucre ad naucs rcpulit.Hunci modu primus feccdatmomo^ czcrcims  abfcefflt.
Extat f alopetis atticae buffcu anchimolii iuxta herculis teplu qcf t  in cy ncfargi, Poft
hacdaccdsemoii malores copiascotraathcnas miferut n mari fed terra pfečto illis ducc
Cleomene anaxandridae fiiiojcu quibaora atticainuadentibus congrelTus pr/mum
theflfalopt cqtatus n diu poft in fuga uerfus eft fufis fupra cjdraginta c fuis«Q_ uifup
fuere q quifqi pomit rečta in theflaiia rediere.Cieoenes ad urbc pgens una cii iis ath«
nienfibus;qui liber i elTecupkbatJobfedit tyranos intra map: pelafgku redaftos.Ne'
c|tamen oio pififtracidas etccere laccdaemonii.Q uippc q de facienda obfidi^e n, cogi
tauerant,& pififtratidae cibo potuqj bn inftru&i crantJta^cu alquot dies lacedsmo
niityrannosobfedilT£nt,rp3rtaabierc*HictnafusquialiisifauO:uside aliis fauflrus
extitit«Na filii pififtratida^:qui dam cxtra regione fe ponebankintcrcepti funt, Q^uo
_ ex fafto omnes co res pturbatae funt,& pro redimendis filiis ad uoluntate atheniefi
pigacum um  tranfegemnttut intra quinqjdies ex attica excederet.Moxqs in figaeu m quod efl:
fuprafcamandj£conce0erunt;cumfex S£ trigiraannosregnaCTentoriudi ePy!ojatqi
a Nelo ex eifdcm pgnati ex qbus ii q fuer;cu codro ac melaehc:qm prius adueticii:tn
Hipp°' atheniefium regc$euafere,taqjdere hippocrates pififtrati pater repetita meoria P i/
crates ffflrati filii NeCloksidem nomen filiofuo impofuit.Hoc athenienfes modo tyrannis
Pibftra liberatifunt < qrceeptalibertatcquaecu^au£fecere:auepaflrifuntmeoratudign3antc
£us  qsia ionia defeccrit a Dario:& ariftagoras milefius athenas cratu ausilia ucnerit.haec
prius ediiTeram, Athenae cum magnae fuiflent antea tune tn tyrann?sliberatae extite/
Cliftht/ rcmaiores,Inquibus duouiriprcepoilebantclillhenes uiralcimaeonides:qC utfama
ncs  fert 3pythiasperfu3ferat:S£ ifagoras tifandri illuftri quide familia/ed q uetufta non
queo3ftžrmare,Eiustncognatiiouicarioimmo!ant»Hiuiriperfafl:ionesdepotenta
Ifagoras tu  cotcndcbat.Clifthenescum uinceretur populum amplečtendo ex quattuor tribu
bus mox decem effecicicognomimbus iouis filioijt Leotisj& Agicoris: & Argadei:
&hop!etšs i aIiacotnUnitatis:qilae ipfeiauenitaliorum heroumindigena^praeterčj
aiacis;quem &fihofpitemttn adiecitutpotefinitimu ac fcciu.Q_ua t rc  uidet mihi
clifthenes hic auumfuum maternum eliftenem ficyoni tyrannum fuiffe imitatus II/
Ieenimquiacum argiis bcllumgeffiffet:fummouiteficyonccertamia canentiu poe
mata ob homericarrmadn quibus argos ategargii tantoperecelebrantur. Necp hoc
modofummouit:fed etoptauit monumentum Adrafticalamitofi;quod erat in ipfo
ficyonorumforo?quia fuerat argiusexterm!are.Ideoque delphos adiitad oraculum
adraflus confulendum nunqd Adraffcum eiiceretjcui Pythia refpondensiquit Adraflum qui
demficyonum regem e3e:ipfdm uero lapidatoremdd nonconcedetefibideo cliflhe
nes reuerfus excogitabatquo pafto Adraftus ipfe demigraret:qd ubiexcogitafTefibi
uifus kmifitad boccias thebas nunciatum uelle fe afferreficyonem Mealippu aftaci
filimeucjtribuetibusthebanis \  urbeituktat^eiphanui ipfaturia defignatum exac
dificauit munitiffimo iaIoco;inqueittilit menalippu. Q_<$  fa<5tu debert <xiftimari cy
metefles inimicififimu Adrafto^ & Meceftemfratrem eius:& Tyndeum generu tnenalippus
menalip interfeciffet.Clifthenes ubi f anu extruxit hoftias & dies feftos Menalippo dedit ab
pus Adraflo:crcptos:quibus illum ficyonii magno cura honore profcqui confucuerant*

TERPSlCHORE LXXim

Etent regto Polybi fuerat qui cu fine Iibcris decedcretuperiu Adrafto legauit nepoti Polybus
tao exfiliaifjuniconii cu ainshonoribo pfcquebantur:tu uero tragicjs chorisitautn adraftu*
Dionyfiu;fed adraftum uencrarentXlifthencs choros qde iibcroicaetcras uero ceru
moaias Menalippodicauit,H*cilic i  adraft uegit.Tribus it donefiu neforent caede
fycoiis ^ argnsl aiianoia comutauifc:« quibus fyconios plurimu ridicuios reddidit,
O^uippcfuis U  afinsiilda cognomia p priftinis ipofuit j5terq tribui fuaeicui a fuo ip
fius tperio aomš  ldidk id e ab archae; itaqi hi tribules archelia uocabantX*tero§j aiii
hyate,i.fuaks;alii oncat«,i. afinalcs;aiii chocrearae,i,porcales.His tribuu noinibus fi Hyafc*
cyoni\  Si difthencimperante X  eodefundo adfexagintaanos ufi funt q poftcaiter Oneatac
(c  repuiiiesi aliatraftuleruat,hylcaspa;nphyios;dymanates.Quarternbui q adie Choerea
cerundpofitoeognome Acgilcs ab Aegileo Adrafti fiiio H*cfyconiis clifthenes & tac,’
ipfe C ut mihi uidet D pcontepiu ionu nc foret caedem ipfis 8i ionibus tribus difthe Acgiteu*
nefibicognomineintitatuseft.Cum n.populus athemefis fuiffetanthea exagitatus
poftea<J oium audoritate adfuam unius redegic:tum tribuum nomma cenfuic imu
tandaiSC plures ex paucioribus faciendas dece p qttuor fli totidem phyiarčhos id eft Phylaf
tribuos a tnbuu pratfeduradta popuios i  tri bo diftributo atq» copofito crat muko fu chi
periorhisqtratitcotraricfadionis Superatusinpartibusifagorashociuicemcxco
gitauit at cleomenem iaccdarmonium aduocarcr.Umindc obl»dioncpififtfatidarum
fibi hofpite fadum:qui tamen cuipabatur q> ad uxorcm lfagorae uentitaret Js mifib
primumathena caduceatoredifthenemeieatj&cumeo alios copiures athenienfes
quos piaculi infimulabat uidciicct adirionku ifagore hacc dicžs:Na ifagoras atq» amici
eius non erant affmcs caedis;cuiusinfimulabantur akhmseonida:;Si qai crant cnage* Enage«
es ita nominabantur qui athenicnfiu piaculo obftridi erant; Cylon quida atheienfis Cylon
uir oIympjonitcs affedat* ty rannidis copertus eft.Simulato na<f acqualium fodali/
tio arcem occuparc conatusdd cu efficere n potutiTct affedit fimulaero dci fupplex ipe
a focii.Hos iilmc fummouerunt quidcm magiftratus naucratiorum:qui tuc athenas
incolcbant data fidepunicndi cos cttra mortcm.Scdculpa hotum tiioxitecfedorum
fuit penes alcmj£onidas:Hacc aate pifnkrati actatem gcfla funt. V bi cleomcncs p nun*
cium cic cit Citfthcne atep piacularcs;quis Clifthencs ipfe pfugifteumhiio fecius achc
nas uenit non magna cu manu;atcj iiiinc feptingentas famiiias militares athenienfiu
tan<3 piaculo cotamiaatas rclegauit;quas ei fuggerebat »fagoras.Hoc ačlo conabatur
feeundoloco fenatum diffoluere:S£ magiftratus trccentis ifagorx militibus madare,

Ver um relučhnte fenacu atep obtemperare nolente Clcomcncs ifagotaf<| cufus fa^
ftionis hominibus arcem occuparunt.Q_uos cacteri athenienfes cum fenatu fenticn
tesbiduoobfederunt. Tertiodiequicunquelacedacmoniiibicrant:accepta fide rc^
gione difcefferunurato efFe&o quoCieotneni dičtum cft. Nam ei ad occupandam
arcem afccndentitSiad dci penetraie confuiendi gtaria eunti:exurgens e fcliafacerdos
antequamille ualuas referaret: Lačcdacmonie inquit hofpes rurfus redeas neue tem
plumintroeas,Non enim doribushicintroire faseft.Cui cleomcncs, E go in q uit mu
uerdorcsnonfumfcdach«us,Itaqueadmonituutinolensatqueinconatu pergens.
tune quocp iterum a propofitocumlacedaemoniisdecidit. Cacteris ad nečem iunxer«
athenienfes:8i in iis  Timefitheum fratrem eiuSjcuius manuaka opera atqi ftrcnnui/

Catem in  pritnis referre habeo. Atque hiauidem in uinda conicdimortem oppetie
te. Athenienfes autepoft h«c rcuocatšdifthenefeptingcntis miiitum faaiiliis quoc

tlBEEL QVINTVS

Cleometjes exagicaueratfardis mittunt ad cStrahendacu perfis focietatem; htclhc
bant.n.fibi cum cleomene atqi lacedemoiis ee bellandubut fardis uenirč nuncij mada
atqi expofuere;pcodus eft eos Amphernes Hyftafpis filius fardiu |5tor qui na homi
ties effeathemlfesi&J ubi terra^dcoientes qfocii pfa^ fleri oraret.Vbi id ex nunciis
audiuiuita eis ingenue refpodit.Si regidario terra daret &  aquafc contradu^ cu eis
focietatejfin minus illos abfcedere praedpmNuncii inter fc collocuti <£ focietate facere
cuperet daturos fe ee dixerut,Qjao nomine ubi reuerfi funt domu uehcmeter aecufa
tifunt.Cleomenesltelligesabatheniefibusfe&uerbis Sl  fadisiaediiexoipdcpone/
focopiascoegitdijTimulansqueadfinecumheretinammotumpopulu atheniefetn
uldfcntu ifagora conftituere tyranum q una cu eo ex acce decefferat.Coparato exerci

Byfies. tu ingenti ipfe eleufina inuafit Sl  excopofito boetii Cenoe occuparut:& hyfies ulcios
atticac populos Sl  ab altera pte chalcidefes orač atticac loca populabant, Atheniefes gg
fi ancjpiti belic difttidi boetiorjc Sl  chakidefiu ultioe e dilaca arma cotra pelloponefes i
eleufine agetcs £erut,Duqj ambo exercims conferturi praeliu effent, Corinthii primi
otum fecu reputates iniufte a fe agi auerterut fe at<j abfcdTerut.Secudu hos ide fecit

Demara Demaratus ariftonis filius:q Sl  ipfe erat rex fparciapi;6i e iacedaemone copias cotraxe

£us rex rat;nec a cleomene fuperiori tepore diffenferat.Ob qua regu diff enfione Iex ap<J fpar
ta lata eft n licere utritj regi cu exercitu j>dire,Nam prius pdibat Sl  his fe iundis alre^c
quoqreTyndarid!S relinqui,Q_uin U  iftiantehac ab eis euocati exercituambocomi
tabantur.Tuneca:terifociiqui erantin eleufinecernentesn couenireiterreges Sl co
rinthios aciem deferuifTe;& ipfi dilapfiabierut,Q^uarto nuncdores inatticam pfcdi
funt bis ad bellandum igreffnbis ob athenienfmm muItitudiniscomodum.Prio qa
megara coloniam deduxerant;č| expeditio rede.uocetur fub codro atheniefium rege:
Iterjcactertiodum adexpellendospififtratidasexfpartauentum eft, Q^uarto dum
cleomenes peloponenfes ducens eleufina luafit.Ita č|rto tune doresaduerfus athenas
expeditioemfumpferunt.Dilapfo igitur idccorehoc exercitu ib i athenienfes uolentes
ulmmireiniuriasiprima expeditionem feeerunt aduerfuschakidenfes:qbusboetii
ad euripum iere fuppetias.His confpedis athenienfes putarunt fibi cum eis priufqcu
chakidenfibus pugnam conferenda.ItacpingreiTi cum illis egregiefuperant;pmulnfqi
ee$z  cacfisfeptingentos capiunt.Eode die tranfgrcfti euboiam cum chalcidenlibus Co
flixere:quibus etiam uidis quatuor miliacolono^in pracdiis equitum reliquerunt,
Equites autem apudchalcidenfes uocabantur Iccupletes* Horum quofcunqi čepe
runtunacumboetioigcaptiuisuindosincarcereeoiecerunt^ucs a!iquato poft bi*
nis muldatos minis foluerunUeoijc quibus alligati fuerantuincula in arče fufpende/
runtjqu3c ad meam ufqr memor ia extabant pendentia e muris a medo ambuftis e re
gione ccenaculi ad occafum fpedantisidecima quoqr redemptionis cofecrarut, Fada
aerea quadriga quac ad finiftram manum intrantiu ftatim ppilaca arcis ftabat cum hac
infcriptionciatticaperdomitis atrifub martc iuuentus Boctum populiš chalcidicaqj
manu Damna rependerutuiculis S^carccrcccco.CJ^uo^ hac dedecima ftattibi pallas
equac£t athenienfes quidem augefcebant:,Iuris aute acquabilitate efferem bona no
exunotantoifedundiqidatur intelligi.Si quidemathenienfesqdiutyrannisfubiedi "
fuerunt nullis finitimorum in bello praeftantiores erant.Libei ati uero tyrannis mul/
to omniumprimi extitere. Vade liquet eos dum tyranisparebantdeiduftriapecaflfe
tanqua domino laborantes.atiibertateparta fibi ipfi qu% rem gerere properabau

TERPS1CH0RE LXXV

Atheniefes ita agebat Thebaniaute poft h zt  ufcifcedi illos cuprcfi fcifcitatu 2(3 deu mi
fmfc. O^uibaistcf'podes.Pythia ncgabat pfefc cos poffc illos ukifcinubebaf qi ut ad fa
mx  celebritate referetes rogaret fibi £ximos,Rcuerfis q mifli ad oraculu crat:ac refpo
futuexponetiba;Thebam ilu.i nihih facietcs  quodreferebat ut rogaret proximos di
cebant Nunqd n  proxlenosmcošut tanagraei coronad<| 8i  thefpiefes:qncflri affidue Tanagei
cSmilitoaesalacri atq» eocordi m ptes aio bel !a nobifeum tolerant,Q uid bos rogari coronaci
eportet  nunquidpotius hocn habendu p oraeulo^Hsec illis ra?iocinatiba' quidam rc f bdpie
auditainquit ego qi frbi uelic praculu uideot mihiitelligere.Afopl dux  filiac fuiffe rra *
dunturThebe če  \eginaqqiontafororcs fu it opinor deo refpodere nobis ut aegfe Alopus
ras rogemus qui uicš noitra ulcifcentVThcbani q uonsa nulla<|h«e uifa e didi potior ibebe
fma:prorinusmifeceadacginetasorandosauxiliatan<Jproxios ex deioracuioAHi pe, Aegina
tcntibihis3uxiliadixerefemctere cUcis«Kidts,Soactate sacidaijtfretithcbaicum
lacdTidknt atheniefes aceepta offenfionc aduetfsc pugnaetiteig auxi!ia trirog reiffis ata
cidis orauerunt.O^uopi §ce moti segmet« tu magaitudie opu iflarirtu priftinseinimi
ciciae § geOTere cu athentžfibus memoresibellu illis haud ididu tuletut,Na eum athe/
niefes boeti/s mcuberettipfi logis nauibai artica traiidetes cum alios multos populos
in cactera ora maritiattu pbale^ diripuerut magna ex bae rc calamitatc acheniefiba af/
fcretesJnimidm at q aegtetse aduerfus atheniefes dbebat ex hoc inttio esritit.Epidau
rii cufui ipfisterra nihsl red 3ereudehae calamitatc ddphicu cofulucre craculu,Q^ui/ Aegineta
buspvthtaiuUit ut dami« U  auxsf!xb'Tiulaaa erigerett&pofld erexi{fent;melius fe rum oc ^ ia
cu ad j iri.Sdfitatibuf<! epidauriis ueru ex xre faeerent illa an exlapidetrefpondit fe e in atheni
neatro fieri finere:fed s iigno oleaginotoic« tn n3 oleaftrnR-ogabant igitur eptdauri cnfes
athenšefes fibi pmitteret oiea indiccre:que fdlicet oleas illas f  aeratiffimas ee exšdima> Okse a /
rent Fertur e£ nufqui gentium nifiathenis tila tepefhte oleas fuifle, Athcnienfes fe t£Di i &
uero iixeruntconce(Turos bae iuntaxK lege H quot annis illifaCra minerua: urban« tum
Sieridheoafferreat.Acceptaconditioneepidauri^u« rogabantimpetrauerunti&
fimulaeracx bis oleisfabricatafhtuerunt:terraqj fua fručlum ds  ferente qd coucne/
rat atheniefibus p^oiuebant, Eo rempore acc^ fuperiori aeginctae epidauriis parebat tu
in aliisttu uero in litibus qaasaeginetac inter fe ud audores uel r d  illucfe coferetes a?e
bat, V erum cx eo tpe fabricatis nauibus nullo eoftiio ufui ab epidauriis defciuerut.Fa
ftitshoidesac mari potiti cum alias cšadcs inferebantttum fimulaera damie 2>C  auxefie Damia
furripuerut;eat|afporta£aiaregionisfuxmeditetrancolocoftatuerut;eui notne efl a mttfiat
©ex ulginti ferme procul ab urhe ftaitis.Hoc in loco illis ercdts fupplicabatfgcrifidis Oea
at<| iocabundis choris mulie^ denis aids utcicp h cmonum afflgnadstqui ehoris pr«
effentjNichori nemine uitum nuneupabanded tndigeas focminas:qu 3 ecerimoni«
apud ipfos quoqi epidauriosfuerant.Surreptis ftatuis epidauriiqd fueratpadiathe
nieftbus n foluebat.cuius rei cu a nundis atheniefmm admonerenfkeddidere ratione
cur iniurii notidrent,^e.n.quand!u apud fe ftatus habui(Tcnttq(3 couentu erat exoI
uiffejeifdem iam uiduatos non debere exoluere.Šed aeginetas qui illas haberet a qui
bus id extgi iubebebauad eas repetendas aeginam atheniefes mifcrc,Aeginet« negar
quicquam negocii effe cum athentenfibus.Poft repetitafimulaera atheniefes aiut & tri
rememiilam puhlicecuduibusquibufdam:quiaegina cu ucncrutfimulacta tanqua
efuisi/gnisfadaconatos elTefefuisfedibus cmoliri utabfportarent,Gumc| eo pa&o
penenequireatcircundatis funibus ttahere tdaiTe.Seddu trahiu tonitruu cu to>

m

LIBER Q_VINTVS

siftrao terraemotu extitiffe:eaqi dere illos remiges q trahebarfimulacra ab hisin ame
tia ee  coucrfos.& hce tnorbo fefe taq hoftes mucuo trucidaffetdoec umi£ ex omniba
feličtus eft;q ad phaiei^ferecepit, Athenienfes ita rem gcfta ee memorat:xgmetse ne
gant illos ona cum naui ucniffe. Fadle,n«fe unamnammatqi adco coplufculas etiam
(ibi  nullae fuiffent naues fuiffc ppulfaturosjfed cum copluribus in ipfo^ terra iuafiffc
fe uero ceffiffemec pugna nauahcotcndereuoluiff«quitn planum facere nequcunt.
An quia fparesfeee ad pugnadum agnofcerent ccfierintian uole tes pmiferint illos fa
cere qčf fecemnt«Athcniftes quoqfcuefii3, nulli ppugnatores obftaretjegreffos c na
uibus ad fimulaera fe cdueitiffe: Si cdeaefuis ueftigiis amolfrinequiretdta circudatis
reftiba trahere eonstos doneč ili sd abo fimulaera cotrahuntur fecere te  zpd me {ide ca
rente alicui afceri credibilL Aiunt.i2uiiia peubuiffe fibi in genua:a£^ exeo tpe fetnper
genu iusta permanfiffe.Et hsec quide atheniefes feciffede uero audiret fibi  bellum
ab atheniefiba iilatum iri:pparaffe argios ut fibi adurrfus atheniefes I aegina defcendb
tes adeOfent auxilio;eofqi cu latuiffent hofte \  traiiciedo ex epidauro infulain athenie/
fes q nihil ptarfeiffeta nauibuadifclufosirmiilej&iterea toitruu ipfis terne motumtj
extitifTe,H 3 ecab argis »ginetifegeamemoranf. Atheniefes quoqjcofitetur unu omni
no e fuis mcolutne in attica reuertiffc:quem tn argi aiunt fuperftitem fuiffe ex attico
cxercitu que ipfi pfiigaffent eunde atheniefef demoio I colume nihilo fetius piffe refe
runt huncin modiiCum athenas fe reccpifle:clad€mqjrenundaffet;uxcres eoiji qui
aduerfus aeginam profečtac fuerant indigne ferentesunum ex oibus effereducecircu
fufas homine prehendiffe:ac fibulis ueftimentopt pupugiffe pcon&ates fingulas ubi
fuus uir effet atqi hoc mo hun c fuiffe cofečtum, idq* fačtum miiiie^ uifum effe athe
niefibus ipfa cjade triftiusJn quas cu alia ronc aiaduertere no po0ent ueftem illapt in
Atticaru iadem mutauerunt.Naantea dorije ueftegerebatatticae fbciaefimiliroacorinthiaedta
ueffces qjmutauerut \ linči  ne fibulis uterent; qcj reuera fi ide utamur n ias cliueftis fuitfed

Doris ue caira quonia ois pfca ueftis femina^ grseca^ eade cratquae nuncij doridem appella/
ft iS  mus,Praeterea argii &  aeginetae idem adhuc fačfttauapclquoj^ utrefb mos e fibulas

faciendi fefcuplas^tunc menfura cofueuerattquas prascipue fceminc eo$i  teplis deo^
cofecrarc folenttneqi aliud quicqua atticu illic offerre ne ureeu quidefed ex hollisgenti
libus in pofte^ ibidem potare.Eo<Jcotentionis pceffere argise atc^2eginetx mulieres
Cu atticis:ut ad mea ufqi etate fibulas geftauetit q atea gradiores.Odio^ pricipiu atgi'
neta^ in athenienfes hoc quemadmodum commemoratum e extitit. Cuius rei circa
ftatuasgefta: m etn or ia retinentes seginetaedibenter thebano^ rogatu auxilium tuler
boetiis:quicum maritla atthicas uaftarent:athenienfef(| aduerfus xgina cxpedit/one
inirenttaduenit e delphis oraculu ut ab aeginctis lxdendis triginta annos abfbnerent:
Acad trieefimo anno cum phanu Aeaco dicaffent bellum cum seginetis inchoarenad uotu

hanum eis re fucceffura,Sin bellum continuo inferrentjfore ut inter ea multa detrimenta ac
ciperent & inferrentjfed ad extremum illosTubigerentHoc oraculu ad fe athenienfcs
allatumubi audiefejeatenus eiobtemperandum cenfuerunt:ut Aeaco phanum dica^
rent:quod nune in foro extru£lum uifitunfed triginta annis non effe abftinendum 5
uidelicet audiffent effe fatale multa fepafTuros indigna ab xginetisfi bello abflineret.
Histamen ad ulcifccndumfe parantibus lacedatmonium fačtum extitit impedimen'
to;Siquidemlacedaemoniisauditocommeto alcmxonidarum ergapythiam &  qus
egiffet pvthia in ipfos at^pififtratidasduplicemfeiačturam feciffc animaduertebant:

TERPSICHORE LXXVI

aKfuos hofpites inpatria eieciGcntidi nullafibi exhecfa&ograab atheniefibus ha
beretur.Pr^ttrea oracuiis urgcbat dcnuciatiba muka ipfis 5i  indigna exathenienfib3
futuratquo§i m  hac fecuri funfcat jšfcrtim ex eo q<3 a cicomene fparta reucrfo didice/
rant.Etenickomenespotitusecxarccatheniefiuoracuiis qapifjftratidiprius pofict
fa cu expe!krentur reličfca fuerant iti tcpIo.Ea iacedacmonii ubipckomene acceper &C
ataduertehanc athenienfes augefcentesmec ad ipfis obteperadu ullo mo ee animatcs«
Praetereagenus attieu quod fub tyrannis fuiilec ia£irmu;5£ adpendum proptu: nue
pMlibertate ipfis par exirtcret;Hacc oia cofidcratcs accerfierunt hippia pififlrati afigco
heIlefponti;quo pififtratidx confugcrat.Poftqhippias accerfirus affuic accitis etalioiji
fodoig nuciis ita fpartiat* apud eos uerba fccerc, Agnofcimus uirifocii nos haud rede
cgiQcq emčtitis oracuiis indučti uiros qui crat nrim ptimis hofpitcs;qui^ i  animu i
ducebat prebere nobis atheas obnoxias c patria eiecimus& cu hxc feccrimus tn igra
ta populo urbe tradidimus;qui pofteaq per nosliberatus rcfpexit nos pariter ae rege
noftrum per dedecus detrimčtucj ciecininfla£uf(jfuperbe farna auget:grxcipue qui
de boetios fuos finitimos atq» chalcidefes didiciffe q ipfifintded fore fortaffis ut alius
quis fi peccauerit idem difcat,Q_uare quonia in iilis agendis peccauimusinunc demus
opera utiiluc una uobifeum eutesfupplicsu dc iilis fumamusthacm.de caufa hippiam
5C  uos efua quofq! urbe accerfimusmc pubiico confenfu 5£  communi exerciiu redu/
ceteshuncathenastreddamaseic|abfl:ulimus;haccfpacti3tx^ cum alii fodi n  pha/
rentjamc| filentiu agerent.corinthsus Sofides ita locutus cft.eotpccoelufub terraac Soficlcf
terrafupioreoclo erit?hotninef<j domiciliui mari bebunuquo tpe uos laccehemoniire
fous publicis euerfis tyranmdcs m urbes introducereconabimini:quo nihil eft in rebs Tyranni
huanis necj iniudius neqi raagis morcifc^;quod fi bonu uobis uide tur ciuitates fub dis malu
effe ty ranidijipfi uobis principes tyrannu conftituitc:atqi ita ut aliis coflituatis opera
date.Nuncipfi tyranno^cxpcrtes & ne id in fparta cotingat uehemetiff ime caueces;
hoc in  focios rhadetis efficere. Q_ui fi cfTctis ut nos fumus expertirmeliore ČJ nune fa/
citis de hacredieeretis fmam.Naifta res apud corinthios ciuitatis pturbatio fuit« Gu
cfliet apud eos paucoijc reg ime; & hi qui bacchiadx uocatur urbe incokretmltro cicro Bacchia/
Inter eos matrimoniacotrahebantunHo^ uninoleamphioninata eft filia claudar
cuinome etat Labda{quamquoniamnemobarchiada^ducercuolebat:duxiteetion Labda
Echecratisepetra quide tribufed oriuduS a Lapithe ac caen ide, Q_ui cum ne<j ex hac
mu!ierene(|ex alia tollerct liberos miflus edelphosadcofukndudeprolcEum intro
cunte flatim pythia his uerfibus compellauit.Eetion te nemolicctfis tantus honorat £ ct ion'
Conceptu pariet faxugrauclabda monarchos, Q^ui cadet in ciues emendabitij eorin
thum.Hocoraculu qa1Eetioi redditu eft eode tedebat quo alte^ antea bacchiadis red
diru haud prius intelkdu q hoc renunciatu eftin haec uerba.cocipit ipetris aquilacni
xuraleonejR.obuftuf*uu:genua & qmuka refoluct.Hccc bene nune animis uerfate
corinthia prolesj Q_uŠ colštis pukhra palkne alta<|corinthum Id oraculu cum ad eam
die iuifTet indeprehefum;kmulat^;ex hoceetiois patuit eode utrun^ pertinere filetio
fuppreffereanimofutuiji Eetionis fiiiu extingendi,Etprimu mulier enixa eft miferut
e fuonutnero dece uiros ad tribumun hitabat Eetiojqui pue^e extingueret Jfli poft
gadpetrapueneret^adeetionisatriumacceSetCipue^petunt.Labda cur ueniiTent LabdcejS
ignarapaterna:^ beniuol entiac caufa ueniffeeos raraaffert filium 5i  in unius eorum j JUS
tmnumporrigit.Erat acillis inter uia conlbitutumiut qui primus eorum puerumcc'

m ii

LIBER QVINTVS

pi-Ictds humi illu a]]uderet.V erudiuina cjda fortuna puerei uiro cui aLab Ja traditus
eratarr/if.CJ ua re iilicofiderači miferatiofubiitpueri occidedi'.5ic mifertys alteri tta
didit 6t illeccrtio atgiitadeincepsp raanus traditusifanspces decetrafiitrac neminc
iterimerc uoletc mrlus mri cft redditus.iili egreffi atq? an lanua ftates alius altu incufa/
bat:caftigabatqi r cd primu |5cipu«e:qe* couento n fcciilet doneč keriečk) teporisfpa
ciopiacicu cft ut rurfus introgrefifi oes fieretpticipescsedes(ed necefieerat ex Eetiois
ft.rpegerminari corintho pmcie.Na lab d a ftis p forib? h xc  cia cx2udiebat,Eocp me/
tucns ne iili Imutata uoluntatc acccptu rurfus pueijt tterimeret afportauit. dc \  mefura
fnimentariaocču!uiaq[locus uifusemime meftigabi-isrcufciretilksfircdiretad iue/
ftigandu pue^t olafcmtaturosruc U  cotigit.Na introgreff s 'čl f crucatibaubi n appa/
ruitmifu e eis abeund : 5:atqi iis a qhus mifi eent dicendu fe cunfta q rili madafTenE ppe/
Cypfeluf traffe. Atqrifa reucrfi dhxeruc.Pofthaec Eetionis biro crefeetnpofitu e n orne Cypfe!o
vypfela C ] D  piculu hocqddeuitaueratin eypfda,i.menfura frumentaria, Vbi in u rile adoleuit
astafetconfuleti oracuiu delphis anccps e reddituiquo fretus corimhuaggrefius occu
paait.Ocaculaac hx erat. Vir locuples n ras hicq dcfccnditad aslesjcgpiellus ectidcs
elaras rex efto corinthiftpfe Sl  eo cogniti fed nulli dein nepotes Sl  oracuiu qde hoc erat
Cvpfelus uero tyranndepotitus tališ extitit:utcormth' 09 zmnlros ifccuto fitrmulros
pecuniadog« plurimos aiapriuauerit.Cui cu triginta regnaftet anos bn uitadefučfco
Periader furccffitityranide fil?usperiader:q ker initia mitius agebat q p: ded ubf p nunciosco
Tnrafy/ fuetudinehabuit cu Thrafibulo mileti sprano multomigis qna pater cruecus effečhis
bulus eft,Mif'o.n.prateone thrafybulu interrogauit q rone ipfe reto tutius coftftutis ciuita/

m> picaru te pulcherirne gubernaret.Thrafybulus eo q a periadro m ffus erat extra oppidu edu
detruaca $- 0  in jreffus eft ms quodda fatu Sl  una cu nuncio fegete interabuians fcifcitabatur
ti® hoiemdefuo adukuecorimhodetmncasatcpabHdens:&qua';£uidebatfpica intet
alias extante doec fegete formobffima a tqj d enf jffi m a huncin modu corripit fdrumq*
ifiud puagatus nullo uerbo reddito prsecone remifjt.R euerfus cori thu j3cc ausdo prae
ceptionis au bedrc periadro negauit fibi qppia rn iiffe Thr3fybu!u mirari ^ fe ad udje
uefanuperiader mififfedSi fuaipfius deftruente;expo;t(|quaeex thrafybulo uidiffet
periander H q ?athrafybulo aftu eratintelligesatep interpretans fibiabiilo prseceptii
ut eminentiffimios quofq? populariu interimeretuunc uero oem in ciues faeuicia exer/
cuitinterficiendoac pfequedbcofumins idq 1 acyp r c ! o fuerat ormfrum.Adeo quide
Mcliffa ut uno die uniuer fas mulieres corinthias exuerit pp m cliffam uxore r ua.NI cu ad tbef
Thefpro protosquifuntad flumeacherotemififfent nunciosfafcitatu mortuo^ oraculu de
ti hofpitisdepofito:me!iffa appares negauitfeindicaturaau' difturaubi nadepcfitu eet

Achercn col!ocardquoiiiaipfaalgeretqujanudaeet:nihil n.Obipdefft ueftes cu puibofepulta
Periader utpotencocrematasteuiusrei q<?uefaloqueretteftimoiojforetqdperiader \  frigidu
cum ie' furn u  paneS jgreffiffct.Hsec periadrorenuciataob illud argumentu fidefecere: q> ipfe
funčta cumelsffaqulsdefunftacoieraUtaq3ftatipoft eu nundu p pco n e edixit ut oes cori tis

Corin/ mulieres adiunontsteplupdirent:eotanq ad die fcftuqornati(Tfmaepoteratcu ilfent
thiae mulieres iftae difpofitis da farellitiba eas oes fine difcrimie exuit Igenuas cariter čl  ancil
Mulie/ lasatep eas ueftesad fouea ccportatasimeiiffam praecandocremauit.Haecubi fecit Sl
resdenu nuncios ireBjeordČnaifitJtunceimelifraeidoIuhoceftinanisimagoespofuit ubinant
4at?5 depofitu hofpitis eollocaffet.huiufmoi eft tiranis lacedsmonii uobs  Sl  talrum opepi
eoij nos corintbios eu magna admiratio cepit fimulatqj uidimus uos accerf/ie htppra

TER.PSICHORE

Lxxvn

taniucromaiornucdu iftadicitis.Proptcreadcosgf ftiocatesteftaurap S  uos
ne aelftistjjraniies \  ciuitatiba coftituer«qs n extiguitis?fed excitatis pter aeqtate du
hippia reducitistl quo fcitote corinthios uobis n aiTenfuroSihsec foficles corithioiy 1 1*
gatus;que exdpies hippias eofde quos ille deos iuocado dixit cu caeteros tu pctpue co
tinthios defideratutos pififtratidas du ueniffetdies qbaexpiare feab atheniefibane^
ret hadeus rndit hippias :quonia oraculis illa ipfe p ceceris nota hret.Caeteri focii qui
ateafciietiu tenueratiaudito foficle liberius pfeqfqu uoce erupetes accedere fnie cori
thio^sobteftariq;lacedaemoios ne qd agetet noui aduerfus graeca cjuitate.Ita ab eare
eeffatu e«Hippias illinc pfečtusoflferetefibi aminta macedoe antemunte:8£ theffalis
lolconmeutig accipe uoluittfed rurfus ad figeu coceffit:qcF armis pififtratus a mitylc/
nasis eripuerat?eoqi capto tyranu ibi coftituit hegefiftratu filiu nothu ex mulier argia
q tn q a pififtrato accepat n tenuit fine |5Iio:na dum inter my tilenaeos ac atheniefes pu
gnatu e:hos ex oppido achillcotillos e figeo pdeuntes hosrepetentes regione illos re
fclletcs.hac rone qd dicerent nihilo magis iuris ec aeoliba in a g$i  illienfcm qfibi ac CX'
teris grzcis  qui menelao in raptu hellenes opera nauaffent.his aflidue bellantiba cu
aliainpliisgeftafunt:tum illud qd Alcaeus poeta in praelio qdcollatis fignis gerebatur
uincentibus athenienfibajipfe quide fugaefemandans euafiufed armis eius potiti fut
athenienfes :q ap<J tcplum mineruae in figeo fufpenderunt hancrera alcaeus carmini
mandante in micilen« repofuit indicans menalippo fodalifua calamitate.Mitylenaeos
«natqi athenienfes reduxit in gratia periander cypfeiijqui delečtus arbiter ita eos reco
ciliauitmt utriqj ea colerent čj herent. At<| hoc mo figeum fačtu eft athemenfium.hip
pias pofteaq lacedaemoe in afia abiiticunčta agitabat lfimulando atheniefes ap<$ Arta
pherne atcp oe opera dando ut athenae in illius ac darii uenirent poteftate, Q_uae agita
cem hippiam cu accepiffent atheniefesjmittunt fardis nuncjos ad diftuadenctu pfis ti/
de here exulibus athenienfib^Sed Artapherncsiubereathenienfes fifaiui ec uellent
rurfus hippia recipent.Atheniefes ea coditione recufaret 5t  male pfeffi ec pfaig hoftes:
dum ita apd’ pfas ifimulantiattf ita aiati funt athenienfes ea coditionem recufare,Hoc
interi tepore milefiusariftagoras aeleoene lacedaemoio reiečtus e fparta atheas uenit«
Na eaciuitas iter eaeteras ppoliebat ad qua ciuitate ubi uenit ariftagoras ubi eadc q in
fparta comemorauit de comodis q eent i afia:de<j pfico belloq>necgfcutu ne<f Iaceam
in ufu herenttfacileftj eentad capiendu,Haec illereferens ea quo<jaddebat milefios ec
athenienfiumcolonos quos aequueetab eis liberari q multu polleret, Denitj mhil no
pollicebat oibus ^cibus obfecras q> tantope cupiebat doec eos iduxit 4 Facilius,n,ei ui/
fumeftmultos deciperequnumtqfi cleomenefolufallerenpotuitndtnin trigitami
libus athenienfiu effecit:lta<j athenienfes pfuafi decreuete uigiti naues ioibus auxilio
mittčdas:Melathio illis ^fečto uirikerpepulares oi in re fpečhto.Haecciaflis initium
malo^ extititgraecjs piter & barbarih An cuius egreffu ariftagoras reueftus miletum
excogitauitcofiliu;qd in nulla ionu utilitate erat redundatu^;qq ne ille qde hac roe fa
ciebatjfed ut regi dario moleftia afferret eteni mifit queda in phrygiam adpaeones;q a
flumineftrimoe erat in captiuitatc abdufti a megabyzo locu atq uicu pfele incolctcs:
ad quos ut puenit nunciis ita uerba fecit* V iri paeones mifit me ariftagoras mileti ty ra
nus^ad oftedenda nobis fi obteperare uelitis falute,Nunc,n,cučla ionia ab rege def ecit
ezdecjj  uobisj5ftat faculta te (alutis parad« ad patria noftrajp uos qde uf<| ad mare dej
eeps nobis ii  cur« erit*his auditis paeones magnafanc uoluptate accepcrut-.fuptif^ Ih

m iif

Ante

m us,

HegefiV

ftratus

Achilleu

op«

Alcaeus

fugiens

Hippia

Ariftag«

ras

ERATC? LXXIX

bet is atqi uiotfb> al maf e fuga fe ^rfpuerutmnullis eo$ ^metti illk  feeatiba, V bi" ad
tnarc puenere;illinc in chiu tranfmfe. Q_uo poftq applicuere eo^ ueftiga ifecutus
affui£ iges cquitacus pfaijt:& qa eos affequi 11 potuiumifit in chiu ad illos ut eode redi
cent, Cuius oraiione repudiata a chišs funt in lefbum tranfportati, Moxalefbiis in
dorifcutun tesrreftri itinere fe in psoma receperut.Pofbhsc ad arifbgoram atheniefes
lligindcum nauibus uencre ducentes una quinqj triremes erethrioj^quin athenien
fium gr a comilitiu pftabafcfed debi ta ipfis milefus gratia reddebatNa miicfii aliqn ,p
Ercthrii crethriis in bcllo chalcidenfi prsftiteraccu fatniicotra erethrios atcj milefios cdcid^
fibus ope tuliffenti Ariftagoras ubiifti atcjiaiiifocii aifuere,expedition£ fecitaduerfus
Charapi fardis n tn ipfe pfscifces fed miieti remanes prsrfcčbs aliis duaba mikfio$tfrefuo ch3>
nus rapino caeterogt ciuiu hermophato,Hac claife ioe ubi puenef ephefum reličbs nauiba:

Hemo-< a pd coreffum qd e agri ephefi ipd  cu Igenci mau fumptis uis duciba ephefi/sad fupio
phantus tendebatfcdm flumen cayit.pt tcnetesitcr ililcfupato tmolofardis adueniut: eafqi
Cordlu occurrete nemie capiunt{oiaqi das  urbisloca praeter areetej artaphernes ipfa tutabat
hns n exeguas uiropteopiasief res fuit ipedimenro quo minus qui ingreffi erat urbe
diripcret.Eratfardiba dous piera:<jarundinacetfedq!ateric?s tn ex arundiniba Iacua
ria hebant.Haptunac|dem e miiitibo cukendifletirepenteignis e domo j domu etap/
fus tota urbe abfumpfi. Ardente urbe 5 £ uaftate ia cxtrema'incedio.nee hnte regreffu
Sardis qcuq* in urbe erat undsqj circuueti cx urbe i  fop> cofluutj&ad anepačlo/

cremats? ^ i nuditi foptiterfluens eramentas auri e tmolo illis defert:dein flurru hermo imu
funt fcet" d£ lilemarUdhuncamne&adhocfoptcoglobatilydipiter Sčpfsfefe derendere

Pačtolus adigcbaf.sdes uidetes hoftiu alios fefe turatesjalios magna multitudine fe obuia feren
tes metu peulfi ad mete q dieit mobfe recipiutrarcpilllc nočtu ad naues eteatisfardiba
deflagrauftuna teplo cibeks indigens desicuius praetextupoftea perfas tepla qigrae
eiaerat cremaucruuhocubi perfaequiintra halidoicilia hebant refiuerunt: tune uero
ad ferenda lidis opecouenerutmecadepti fardib? ioes ia illine profečlos ea de uia infecu
ticopenunt ephefneogreflfiegeu illis ex aduerfo inflruftis in fuga eos uertut multoftg
Euakidef occ idunt 3t  in his cu alios illuflres uiros:tueualcide erethrio^ducequidoatus laurea
in certainibafuerat di  a fimoide cxio  maiore in  moducdebrata.ex eapugna qui euafer
p urbes fueredifipati.Ettucquide rtademicacu eft.Athenienfes at poft hsec dtknis
prorfus iotbs U  Oper nuncios ariftagore magnopere rogabatmegauerutde auxilio fu
turos,Qjaoig foeietate fraudati ioesttn quonia ifh aduerf us darium egerat: nihilo fe
gnius beilum aduerfus regeparabat«Heilefp6tum<|inuedi:by2antiuaccsteras cir
caurbes infua poteftate redegeruntdnde eucčti magna*caris parte in beili foeietate
Caunus a ^ c ‘uerunt. NaCaunus q pnusfocietatefacererccufauerattubi fardis coflagrarunU
urbs ^ ipf a  ioniba accefifit.Practerea cyprii oesukro eseeptis smathufiis.Defccerunt ar cy

Onefilus P r,i a mc d>s in hunc modum.Erat Onexi!us qukkmGorn kkvniniofi regis  frarer
Gorgus na£u m ’ nor c herfis filiusiSiromi nepos jEuelthoJis >roaepos.Hic uir cum fspenue
Cherfis ro antea Gorgumfollicitaffetad rebellandum ab regejtuncionas rebelali euehemen
tius urgere homine inftitit.In uno quia q;hil proficiebatobferuaro tepore dum gor
gus opoidu egrederetur unacum fuis miiitib?eum portis exclufit,Gorgus oppido ex
utusadmcdostraffugit.Eo potitus Onefilus ofbuscypriis ut rebellarentfuadebat:
pcrfuaOs ester is amatufios rebclIare 5 abnuentefobfidionecircundedit:Dum hic Ama
thuntem obfidet Dadus ut 9 ei nunciatum eft fardiscaptas inccnfaf<| ab athenienfibus
atque ionibusj^ huius comparands clajGfis atque rci contexendacfuilTe auftorem«

LIBER

QVINTV5

Ariftagora milefiu.Fcrtcu primuli audiuitiioes nihil feciffei|>bc fciesnfuiffe illos §
cofeptu fturibellaturos.Dein iterrogaffequina eentatheniefcsddcu auddktituar/
chupopofciffe 'coq  fupcofagitta qipofucracin cselu excuf!fTe;& eai acre excu£fa dixi
fc o iupiter cocfgat mihi ut athenieles ulcifcar, At<j hacciocun cuida famuIojy fcepsf
fe utfibifemp apofita-cocnatec diceret herc memeto atheniefium.Et aim boe pcepik
fet accito a d fuu eofpečld hiftiseo milefio:que diftinucrauita eu fuiffe aliocuD. Audio
hiftise pcuratere tutkcui tu miictu demadafti nouas aduerfu me res ee demolitumt
Vircs,n.cx akcracctinete pfuafit utiocs feqretunqui minico miffoiy poenas dabunt
enfcs  induxic adVne fardiba otiuadmruNuncioit uidetur baeccie tibi bn herc,O uok

Q^ue tu dum cofiiiojg tuoijt comunioe dignaris. Q_ <f fi iflud qd ašs egit procurator
mcusjficheto id eu fecifTefuocofiiio.Prinripioratione iftan admittoimileficsac meu

tiprocuratorž ha^ re^machinatore in tua poteflate redačturus, Hace cx ai tui fnia
cofccero;iuro p deos regis me n prius exutupi hac uefte q indutus in ionia defcendajq
fardinia infula maxta ti bi tributaria reddarmHsec hiftiaeus falledi gf a dicebat, Q^uiba
pfuafus darius hoicm dimifit jkipiens ut pofleaq ea q fpoponderat praeftitiffettad fe
fufa reuerteretur du nucius defardibs ad rege ueit;Dariufq 3  lila re arcu fecit: & hiftiaeu
e allocutus;h;ftisuf(|ab eodimfUusad marc fe cotulinhoc interea 01 tpe hatc gefta
funt.Onefjiofalaminio amatbufios obfidenti nucius affertur artybiu uiijz inter pfas Artpbiuf
eximiu cum magna uipfajg curfum tenef \  cyp^,QjJo accepto Onefiluskgatos paf
fim in ionia dimittitit adioes euocados;qui no diu in deliberando dukati cum magna
dafle ad eum fc cotulerunt &  eu cyppt tenuiffent pfse eode e cilicia traiecerut; terrdlri
giitinerefalainecotenderuntphanicjbsclaffecircuneuntibaprcmotoriuqclaues cy Cypricla
pri uocantur.His eas facientiba cyprii fyrannicouočatisionum ducibus dixcre« Viri ues
ioes uobis nos eyprii optionedamuscu utris dimicare uelitis cum pfis aneum pbcc^
nicibusiSi Ccrra mauultis cum pf;s aciecofiigere ia tepus e enauiba egrediendi:& i  acie
ftadi ut nos ueflras igreffi naues cu phcsniciba dimicemus.Sin cum phoeniciba fortu
na tentare mauultis lac!t€*quoniaaicerut^ opus e eligatis utqtu \  nobisfitum e ionia
at< ? cyprus! Iibertate uindicet. Ad hsc ioncscoc  inquiunt ioniKcofilium nos mifit ad
mare tutadu.no ad naues tradedastquo ipft cupfis i  terra cofligerem3.Itaq» quide ubi
cn<q  ccKocabimunut opa nauemus enitemur» V os uero debitis qlia ab imperantiba
mediš paffi eftis reminifcetes uiros egregios uos podef.Hajc ioes rnderutPcfl b pfis
f capufaiaminiu tedetib? cyprii reges aduerfus alios hoftes coflituerut alios ciprios ad
uerfusperfas optimum quen^falaminio^ ac folienfium aduerfus Artybiu pesfarum Artybiuf
ducemOnefilus ultro conftitit.lnGdebat Artybius equo in armatum erigerefe do/
čto*  Q uod audtens Onefilus ad fatellitem fuum C Erat m.ei fatelles fane q peritus
rei belke* &  alioquin folertiacpleus DAudioinquit Artybii equum edečlufe erigere

Čl  pedibus fimul attj ore eum in quem agitur proficere proinde tu propere inita ratio


LIBER

QVlNTVS

Artybii

fnors

Stefenor

Curii

Ariftocy

pus

goloti

PhiIocy/

prus

Onefili

Kapus

Sole,

urbs

Dauries

Hymaees

Oranes

Marfya

fluuius

Pixodu

Syenefis

gjedidto utru malis ©bferuare equu netibi feriedu an ipfun artybitj«Ad queferuusfu

us. Ego uero inqt rexparatusfu hi  utrucp & alterutru bi  olo qcquid lpera^eris facere,
Proma tame qd rebus tuis effe coducibiiius (entia:rege ac duce cporterecu rege acdu-
cecertare.Siue eni tale occidas decori tibi forejfiue a taliC quod abfit Doccidan;qd' fe,
čudu e dimidiu mali efie.hos uero famulos cu famulis hoftiu debere cofl)gete.Naq<J
ad equu attinetmo e ca cur eius artificiu extimefcas.Recipio eni tibi eu pofthacaduer
fus nemine fe erečtu^, hxc illo locuto mox exercitus coflixere terreftres naualef<j,E t
daftequideiones eo die ftrenue pugnantes fuperauere phoenices.Samio^ tn pcipua
uirtus extirit .In terraubi cocurfum e duaciesdimicaccirca iperatoreshocačhie ubi
Artybius equocuiifidebatin Onefiluinuečlus e.Onefilus uti couenerat cu facellit cip
fe inuadente Artybiu ferit eius fatelles eq fublatospedes i Onefili fcutu iačlantis faice
ipcuties abfcidil:quoičtu Artybbpfa^ imperator lllic una cum equocorruic,Cetens
pugnado occupatis Stefenor Curii tyrananopaig drcafecopia^ habespdiditfocios
curiefesjhi argio^coloni dicunt ee pofthoiy prodicione ftad falaminikg curriba uehe
bant ide feccre.Q_uo ex fačfco pfaccypriis fuperiores extitere,Ho^ acie ffuga uerfa cu
alii muki ocubuere.tu uero Onefilus Cherfis;q cyprios ad defečtione iduxerat;& So
lio^rex AriftocypusPhilocypri eius iqua Philocypruque Soldatheniefiscypru pfe
čtus ker tyranos maxie uerfus celebrauit.Onefili caput amathufii quonia ipfoS obfed
ranexcifum i  oppidu rettuleruntjac fupra portas fufpederut,Q^ fufpefucuia exina
nitu effe^greffum apu exameu fauo referfit.ea de re oraculu amathufiis q  Na oraculu
cofuluere redditu e ut depofitu caput humanarenOnefilecp quot annis tac[heroi facri
ficaret.Hoc facientiba melius cu eis ačlu iri quod amathufii ad med ufcj memoria fa de

bat, Iones bi  alii q ad cyprum puga nauali dimicaueranuubi dicere res onefili pditasj$£
caeteras cypri urbes obfeffas £ter falainejea aut gorgo priftioregi falainios rcftituiffe
in ioniam redire maturauerut.Ciuitatum cypria^ diutilTime obfidione fole ptulitded
ea pfae qnto mefe čj obfidere coeperutirircu 1 uffoffo muro expugnauerut.Ita cipriicu
anum Iibcri fuiffen tjdenuo in feruitute funt redačti, Ac daurifes qfiliadarii Imacrimo
niu h:bat.Hymaeefqj bi  otanes at<f alii pfaiji duces bi  ipfi filias darii i  matrimoio hntes
pfecutieos ioes q aduerfus fardis expeditioem fecerant poftq:i naues repulerunt piio
uičlosdehinc i  ter fc ptici funt urbes qs expugnaret:Daurifes quide eouerfus ad urbes
i hellefpoto fitasicepit dardanu;cepitabydum '6i piopelapfacu bi  pefo fingulas dieba
fingulis.Cuiapefo adurbe pario cotendcnti nuncius affertur carescumioibus fentiž
tes a pfis defeciffedgit cSuetfo itinere ex hellefpoto aduerf us caria copias duxit:fed ate
gpueniretdeeiusaduetucertioresfačli carjiab colunasqalbaedicuntur coueniunu
at(j ad ane marfya{qexhidriade regioe defluit in macad^.lbi coačtis cariis multae fut a
multisdičtaeTniaeifed obtinaoium meoiudicioapixodoro maufoliuiro c} ndienfiqui
Sinefis cilicu regis filiain matrimoio hebat ab hoc fn!a dicebatur ut trafmiffo m san/
dro cares flumcn a thergo hntes ita demu cu hofte cogrederetur jut fublata fpe retro
fugi edi atcp ibide maere coačti redderetur meliores q natura effent, V e^i hsec fnia no
peruicitjfed illia ut pfis potius a tergo Meander effetjutfi perfae fugam facientes eua/
derentJtamcn in flumen incidentes abire no poffent.poft haeccum adeffent perfx;ac
Meand^t tranfiffentjibi fupcr amne marfiam cares praelium coferuere cum pfis acre
at<| diuturnum.Ad poftremum multitudine hoftiu terga uertunt*Q_uo in praelio p
fa^cecidcre duo miliajcariumdecem miliajex quibus qui effugerunt adlabride inlo^


ER ATO LXXIX ^

«Js mititaris tepkafcrneeperut in magnu at<|factulutu plaranoru, Si auteexh?s ques
tiouimus f^rtsfunt qui Icui mikan hcftias cfterant.Huecares cufe recfpiffenrkkfa'
lutc confukabat ucru f efe perfis dedere:an afiam penifus re!mqucrc fatius cer .De hac
re confukantibus fubfidio uenere milefucum focjis.lbi cares imutata prir r; uduntatc
rurjfusad beliti jftaurandum animacun&cu inuadenbusperfs ccncurrut:& cudioti
nsq priusdimkadu effeufugatur multis cadfisnukfioru prsecipue pcft accepta cakmi
tatem HancCares ccpiis reparatisrepugnauerunt, Audietes en m ml: esfbas JuafSiri
a  perfis infidias illis in uia :quseiri Mylafla fertcollocaucrut a ude: re Heraclide Ibanol/

Ikomio  Mylaffcnfi;ln eas infidias perfac nodu icidentes obtruncati funt cum dulciba
fu;s daurife Sčhermoge &  Sifaraaote nemo Myrfe Gygis filio.Hue in medu interiere Mprfes
Sli pfx Hpmssas aut qui Sl  ipfe trat ex infcquentibus iooas qui adueifus fardis militaue
ratittad propontidecofiUctfus cepitcion & myfiam.Hac expugnata audiens DoriTeti
tclido hdldponto  tendercaduerfus caria cmifiaprepontidejm bellefpontnm ducit
«xercku.Cepit$ aeoles omnes qur ora iliade incolunuCepit itc gergitbas qui a pnfds Gcrgy>
teucrisrelidifuaaftt.HasgdescucepifictHyemx3sm©rbcde«jilittroack<*& hic q t hse
dem ita morte obiit. Area phernes atfardiuni praekdus & Otanes tertius c  ux aduer/
fus ioniaeo{tnemqp*olide ddcdi impcratcrescepcrc at  roma quidem tkromenas:
cx xo\h  uero curra. Qoihus oppsdis eaptis anftagcras mikfius ubi bcc accepitmcti
crat copos mentis ut qui pturbaSet ioaiaJ& magmi negoda ecnfadifteLltaejs terne s
fiacc ubi conftititci re eftki non poftemccdarium regem fuperarijdefugiedc delibera
bafccouocatifcgftjaEfadionis hoibus confukbatfatiusforc eisfi mik to expelleretur m
feptetrionalialoca a!iqua profugere ducetcs coloma ud in fardiniam uel i myrciRum
fiedonu:quahi{bixusadario donatus moenibus ftruxerat,hxc anftagcras perconda Myrd
batur.Verutn hecateus hegefando uir logophoeos negabat coicmam akerutro dedu nus urbf
cendam.Sedfimilečoeiiecerenmrmnenjainieroinfulasedsficadajaupiilicqukfcedum Leics
Ddnili/nc miletum ce remeadumtHocconfulebat hecateus,Sed anftagcras cuius
fnTa pracdpue eratabeundi in mircinum demandata msieto pytagorx uiro mter pepu
larespbatoprocuratore miletnpfefumptisfecu oibusuoluntanis in thracia nauiga/
uit regionetji optinuit aa qua cotefterat.Ex ea pfedus cum ur bem obfidet tam ipfeq
eius exercitus a thradbus ti St fi ulic  acccpta bde exccdere uolentiba interemptus eft;

Et ariftagorss quidem qui ioniam*ad detedionem induxerat ita cppetnt.

Herodoti Hakarnaftd Hiftoriarum Liber Scxtustquiinfcribitur Erat®

Lauren tio uallenfe interprere.

R iftageras quidem iomcx rebbellionis auderita oppetiit.Hiftkus at
mileti £yrannus a Danocommeacum adeptus fardis uenit.eo cum uo
nifletefufjs interregatusab Ai taphernefardium prsefedo tquidnam
a d uideretionesad rebellandum induxiffe.& cum negatet fe id fcirean

imrno tniratiqdadu eftettangciusrci prorfus ignarusj Artaphanes
qui eurri fuifte srufice coperiftetun idipfum intues inqust. Hdbace fic
res hxc fe habet hunccalceum tu quidem confuifti. Ar jftagcras at fibi
induit hoc Artaphernes ad rebellionc pemnens dixit, Q ue hiftixus tarq rei cmp.
ueritus prinia ftati nede fuga fe ad mare pripuiurege danum fi uftratus.Cui/ardinia
infulam masimam inilhus poteftatem redadurum fe pollicitust fubiit pr mas partes
ioaici bcili aduetfus Darium gercudi, Is cum m  chium tr anfmiffifletj a clus ia umda

Hcrmip?

pas*

Lada in/
fuia

lonicae
turne s

LIBER. 5EXTV$

čoiedus dl exploratu hnfibus eum a cfario illuc iffe ad res nouas moIiendas.Sed ubi
oern cognouete rauone q> regi hodiš cetthomine folucrut.lbi itcrrogatt^ Hiftkus
ab ionjbuscur ka propte ut a rege dcficeretanihgonsdelegata ;SC  tata cladeionesaf
fecitfetnion dixit caul a penes illos raerito fuiffeded rege dana condituiSe phcenices
efcdibus fuisamotos m ionia tranfferra&ionas m phoenice.^hacžalras fe mififfc.
Cu nihil 010 rex colbtUiiieuspf e ionas terrcfacicbac« Polt hsec ad perfas quifardibus
erant;i(tterasdaattanqfecuanteacicrebeiiion€Coliocatusiqu 2 S Ifas feeit pnuncium
qaeda Hermippd Amaiteu.Eas bcrmsppus no iis ad quos dabatur reddidinfed Ar/
taphrennilic oibus agebantur cognitis m bet hermippu Si  cas reddere qbus Hiftiac
usmittebatidččjuiciiliitia perfis ad hidixu rndcrentur fibi darckta rebus pala fadis
artaphernes dc multis pl a§t fupplici u fumptis; Si  fardibus quidl tumukus extitit.Hi/
ftixus at hacfpe lapfus exoratis chiis Mikcu rcdudus etfed milcfii Iiben ter It anftago
ra hberati nuiio padoanimu induccbat ad aliu tyranum iliuc recipiendu urpotegaiia
ta hberbtcta quibus hiftiasus lub no&c conatus introirc miletu a quoda milefio m fe
more uuincratusl Ita reiedus a patria fua rutfus fe reccpit khiu:atq? illinc quonia eh*

©s ad tradendas fibi naues inducere non poterar.traieeit mity]eneikfbiifcp ut f/bi trade
ret naues pfuafis odo lilo^t triremibusarmaiss byzantiu reigauit. lbiqdubfides naui
gia q e pončo pdibant intcrcipicbatj]3ter coj^  qu« feparates obfequi fibi affentiebaf«
Hii'bxo Si  mkplcnads hxc agetibus aduerfus ipfa miktum inges exerckus hcfhu daf
fiarius pariter Si  terreibrisi expedito crat.Duccs.n.pfaij: coaftis in unucepiis cunčiii
eaccntedebant minoris cattera oppida f 3tktcs,inter ciaffjarios proptiffimi cracphac/
niccsjaim quibus militabant Si cyprii rcces f ubadi Si  dliccs & segyptii.Hos aduerfus
Miktum Si  cattera ionia ueturos cum acccpiffcnnionii mifcrunt;fuos qui<pprimores
ad comune grajeke confiku* Q^uibus \  cum locu coačbs arq ddrberatibus uifum nul/
las debere terreftres copias aduerfus peifas contfahufed muefios moeniapfcipfos fu
tuntutarncsetcrosclaffeminftruerenulla naui pnetermiffa inftruda^ cla$e primo
quo^ tpe contrados apdP lada ante miktum pugnanauali decernerc. Lada at parua
quaeda eft infula urhi mileftopt obiacens.Poit haec Ipietis idem nauib? ad locu pratfto
fuerunt comitantiba aeolibus:qui incolut iefbu:atq ira a de inO:ruxeruntt Comu q<J
erat aurora uerfus ipfi milcfii cu odoginca nauibus tenebat.His ccntigui prienenfes
crant duodecim cu nauibus:2<: iheii cu tribus thcusjChiicu centum*Vltra kos locati
crat erithroei Si  phoccfcs»ery thraei quidecuodo nauibihphocenfes uerocum tribus.
Phoccnfibus adhatrebant lefbis cu nauibus 1 eptuagmta, Vitimo in loco erat fam?i cu
fcxaginta nauibus tenentes cornu occafum ucrfus.ln fumma omniu numerus trece
t3efexag!ntatrestrircmes:to£fuereionicaenaues5barbar« ueronuerofexcets Q^uas v
ubi Si  ipfae in ag^milcfium ucnereiommf(jei peditatus affuititum uero duces pfa^j
audita raultitudine nauiu iadu extimuerunc ne illos fuperaremeue miktum nifi mari
potiti effent cape n poffeuSž ob idapuddariuadirentpkulupoenaefubcundat, Hatc
reputates cotradis ionia: tyranis;qab anftagora milefio deiedi principatu ad medos
pfugcrat:6ž tucaduerfus miletu milicabat.Ho^ qcu^aderatcouocatis ita uerbafece
runt.Viri ionesq uedrudedomoregibenementus e nuncappareat.Suos.n.popu
bres quifp uedru coneturadduceraabrdiquisfociisdiciedo illos acpmiOioe nihil
cos rebdlarint moleftiae fenfurosmullas eo^ ud fačras ud priuatas aedes icenfu ir«
aihil uioletius qitea paffuros.Sin mius ida facer eifed 010  decernerepradio uoluent

ER ATO LXXX

hxc  cis damna dicitccuetura:quae ccrtc  euenietJpfcs praelio uičlos i  fcrnitute npi&'
dos:liberc§> tfbru a nobis caftradostuirgines \  badra fportandaskerra aliis tradendam.

Hseclocutuspfarum dudbs ;Ionu tyrani fub ncčie ad fucs qfsf  pepularcs denuciatu
mifcrut ionesad quos ii nucii puencruucotencrc harcmcc animuad ;pditione facieda
inducere fibi qfqj foii illa a pfis denunciari cxiilimantcs,Hoc fimul attf miletu pfae ap/
plicueregdlu e.Mox cu ad ladam iones coadicffentcocilia^haberenfi& alkah aliis
fcntetik dic«et;Dionyfiusphocefisdux ka locutus e ♦Q_uonia in fum mo acipitircs Dyonifi
nofefunt uiriioncsmt aut libcri fimus autferuit& qdc tanq‘fug$tiuhfi uultis deuita us pho/
rc calamitatesifubeudus e  nobis ipracfctiatu labor :Ita fupcratis hoftiba libcri te  pote ccnfis
ritis.Sin aut ignaui £uetkis;&  ab ordine rcccflfcritismulla udlt i fpe habeo:quo minus
pocnasrcgifebdlionisdctis.Sed affcntiainimihk& ucfipfos mini permittitet&cgcdi
fs sc aequo iuuatib? recipio uobisaut no cocurfuros heftes aut froccuret multo iferio
ccs futuros.His auditisJonis fefc Dionpfio pmiferedlledaffem affiduc \  ccrnua pdu
cens ut remiges cxcrcerct;fubidc loca iter nauigandu uariare ccgebadqn ctia propu/
gnatorcs armatos e£Tct& rcliquu diei naucs i  Ichoris ftare quotidieIabcre ion ib? cxhi
besadfeptimu u(q*diemobtcnperatitibus:at<jimpata facietiba.Poft cudieioncs ut
potctaliu laboru infuctitu delatigatione tiifolc affličtatiitet fedixere,Q_uo nos dec/ , :

rum offefo ifta patsmur qui defipicntcs ac mentccaptiuiro phocenfi fuperbo tris na/
iKshabenti omninonos pcmiifimus:euq? tokramus;Q^uos illefumptosperdit into t x

Icrabiliba crumnis!quorum muki in morbuincideruumulti idem paffuri uidetur cj/
busfatius c(l q duis aliud q haec mala pati atqj adeo feruitutefi qua fututa e expedarct
pracfcnti afflidari, Agite ddcps huic ne obtcpcremus, Haccintcrfclocutis mox dc
šndcnemo illi parcre uelkdcdtetorikmorcmilkari! ifula defixis frui umbraculis:ac
nolk naues ingredhncq3admuniafuaredir«idanimaducf ter esfamiofcducess&ma/
gna Ionom confufionemtputaucrunt fibi admittenda oratiocm pcrfa^tquam p nun
cium aparucrat A caces 5ylofontis rogans ut a fociis deficerentjcum praderti non f it
ti  poflc uidcrctur ut rcgis potentia fupcrarenttac probe fcircnt fi praefcntcm daril dal
fem fupcraffentaliam quincuplo maiorcm affuturam.nadi igitur cccakonem ubi pri
mu uidcrunt ionas negatcs-fe in officio  futuros lucrifacicda putauerunr fuo^i facropz
priuato^ ccnferuationem« Acaccs at cuius orado em admifcre:Samii filius S ylo/
fontis,Aeadsfuit famityranus ab ariftagora mikfio cxutus principalu queadmodu Acaces
aliiionktyrani,Itac|3poftcaqphoenices'nauigarcaduetfusionascocpemnf{ionef«f & SyIofcn
ipfi  naues in cornua digcftasproducerc ac propius ucntu eft praeliu«| confertu t Tune
quina iones ignaui quiue egregii fucrint haud quco p coperto fcribcrctqa alius l  aliu
r ciicit culpa.Dicunturtn famii qucadmodu cu Acaee copofucratfublatis udis cx acie
€xccffiffc{famuqi abiffe praeter dcccm naues;quapz trierarchi pmanferud dimicaruttp
nokntes dieto audientes effe fuss ducibus^ uo ex f ačtococ famio^ž cofifium cis do/
nauitutipfo^ nomina a maioribus repetita tanqegregioiji uiroK \  kpideferiberetur;
cxtat<|his lapis adbuc in foroXc(bii uidetes famios qui iuxta erantifuga capcffcrcide
fecerc quodfamii'.Cu id pkricp ionum faqerent eorum qui pugnado pftitcrctchiipras
cipue circuuentifunt;& ganolebatpcrfideagcrejcdita egregiaopaopprdTnquiut fu
perius didum eil ccntum naues cum attuliffcntdingulas cum quadragenis ppugna
toribusddcdorumciuiu Stficcrncrcnt pmultosfocio^ ce proditoresttamen iniquc
fe faduros ccnfuerun£;ut illo^fimiles cffcnt.fcd relidi cum paucis difattfando dimi''

LIBER

SEXTV5

Dionyfb
us phc'
clfis

Miletus

capra

OraculiF

Ančpa

urbs

Tigris

oftium

Pegaden

fes

Laos

$ty  dres

Sybaris

Pririni'

cus

Samu in

kolona

iZsndei

pukhru

Scythes

rex

Ansurik'

cutn esetcrisl

terra fua pfugeruriO^uo^uero naues iualidseqa lacerats erantii chinfequg£te hofte
ad mkalca fugietes ipadis terre nambustac relidispcotinente pcdeflre iterfccemt:&
cu in agru ephdiiu Igtdfi eenttfub nodž ad urbš cotendebattcu iliic a mulierib* faera
kffifersecereris ficret:quos arnmos ephefii /ngrcflbs agru fnduidetescude eisnihil
audifTenttfufpicati fures c« U  ad mulieres tedere uniuerfi ad u! arcenda pcurrerunt.
cbioft| ttcrcmerut.Et hi qd£ hoc szfu ocddcruc,Dionyfius atphocefis pofleaq res (9
nu accifas in teliigit captis tribus hoftiu nauiba abiit n ii in  agiy phccefemjpbe (cicns
tun  in estera ionia direptu iri.fcd ut erat reda con cedit in phoenice.Vbi nauiba one
rariisfpoliatusjrapta^ Igllipecunia 1 (idlia nauigauittatcpilikpdeundoj latrodnia agj
tanit in nullum quide graeec^fed in carthagmžfes ac tyrrhcnos. At pfe uidis pu/
gna nauali ionibus miletu a tetra atq§ marr obfederut}fuffofiftj muris & 01 gen ere tor
metojeadmotojeam ab arce acceperunt fexto q rcbdlaucrat arifhgoras ancs:atq? di/
ripuerunt ut defundafit ca calamitate qua oraculu prcdixerat*Si quideargiis aptfdel
phos de cinitatis fuae falute cofuletibus oraculu pmifcuu redditu e :qd in ipfcS quidcm
argios tendebatifed ex adiedioe ad mikfjos.quod qtenus ad argios ptineneum ad eu
locu uenerimus referetnus^ uatenus at ad milefios ita habet.Tuc quocpcomenrrix
operum mileče malo^t permultis čoena St pratftantia munera fi’es?crinitifqi pedes tua
pluribus abluet u sonNoftri crit afl aliss dilubri cura gcmellis.Haec tuc mtlcfiis contin
geruntjcum ex ds  pferiqi uiri a pfis qui eriniri etat funt cefi uxores ac liberi i pratda cef
feruntitepj|miqiquod etatingeminis 3 č  delub^t atq> oraculudeflagrarunt.Na pecu/
niaji qua* in hoc teplo cr ant J seps alibi mentione fccimus.M ilefii coferuatt e eatde de
hinefufaperdudi funt* Q_uos rex dariusnullaaliapoenaafficiens collocauit in ur/
b« anipa ad mate quod rubiy uocatur fita ubi fluuius tigris ea pmerfiues exir 1 mar
Agrum milefium urbi circuniedumatqi planiciem ipfi petfac opti nueretm on ta n a ca
ribus pegadenfibus poffidenda ceTerunnHasc milefiis agente.perfa^ pa^is no reddi/
deruattiicLSybarit^qui urbc exutilaon Stfcidron incolcbantNafybari a crotonia
tis direpta uniuerfi milefii:qui puberes eranteapita deraferuntiSt ingente ludu adle/
eetunt.Ex omnibus*n,ciuitatibus quas ncusmus ha* prsecipuc  mutuo hofpitionuge
bantur,Atnon item athenienfestfed mileti expugnationefeper moleftetuliffecum
aliis mult/s rebus dedarar etJtum uero hac Prynicho docente adunmque de mileto
direpta fecerat & theatrum illaerimauitt 8 £  athcnienfes čutit q? domeftica mala refri/
eiafleomille dragmis multaueruttadiedo intredidonequis poflea eo aduutcret.Si
miletus qutdem milefiis defolataeft. Samiisauteiisquialiquidhabebantadeono id
qnod fm duees erga medos fecerant pbatunutinito feeundum pugna naualem con/
filioutfumfitpriufqe <3  tyrannus Acaccs ueniret!coloniam profsafeinemanentes 8 S
mediš feruirent aeaci.Etenimtper hoc idem tempus zanclei qui funt ficihefes miffis
inioniam nunais folidtabantiones adpulchrumlittuscupientes illicurbcmionum
condere.Hocautemlittus quod puleherrimum dkiturficulorumquidcmefljfed ad
tyrenum fid!ix uergiLHss ego folicitantibus foli ex ionibus famiicu iis  qut effugere
milefi seo  concelTerunt,Q_uibusinficilia tendetibnsiaqsappulfislocros 'qui funti
2epbyris hoc rei cotigitmt iterea zancl^iuna cu fuo rege C cui notne erat Scythes D
ebfederantutbem ficuloiy utea expugnarent. IdqieumdidiffetAnaxileustyranus
heginus j erat zandeopt hoftis adiens famios fuafit fatius effe ut pulehru littus ad

ERATO

LXXXI

guoi nauigatcftt ualerefinercntjSf Sanda occuparet uiris defefta.Samii pfuafi zancla
occuparutfldzanckicu audiffent urbi fuas fuppetias cuntaduocato-Hippoerate gek Hibp

pidu Invcu relegauittac catteros zackos famiis cu qbus publice locutus fuerat dato & nes
accepto iureiurado pdidit pačfca mercedesut dimidiu ois pdas urbicae:at(jcaptiuo^ ipe lnycum
hfct:ite ola q in agnsefTent qq plerofcj zancleoig titulo captiuo^ in uincuhs habebat: op,
quo^fumos quolqurecentos famiis occidedos tradidit;qd tn illi facere noluerut. Cae
teni iScythcszandcoijtmonarchus ex inycopfugk in himera;atqi iliinc cranfmifit in Scythcs
afkafcenditqiad Dariurege;quž Darius iuftiffimuuiroijtoium cenfuitiqegrascia ad fugit
(c  afccndiffctjNa cu exorato rege in fcicilia abiiffetjrurfus e ficilia ad rege reduudoec na
tu gradioracbeatus apud pfas exceflsi e uka,Samsi itaqi mediš liberari zancla urbem
puicherrima nullo negocso adeptifut.Poftnauale jSliu p rnileto geftu phoenices iube
ribusperfis Aeaeem Sylofontis tanqdeipfis benemerstu;&q cgregia opera nauaftet.
famu reduxerunt.Q_u3eciuitasfola ex oibacja Dario rebeliauerunueatuiucuius netj Samos
urbs ne<j tepla icenderentur:q? in pugna nauali afociis defeciffet. Stati expugnatami
leto pfae caria cepereciuitatibus partim fe ultro dedentiba sparti ui adačhs.Et haec qui
de ita gefta funt.Hiftiaeo at milefio du circa bvzatium agittbi lonum onerarias naues Hiftkuf
quae eponto curfum tenebant intercipiuafterf nuncius de rebus admiietugeftis.ltatj Bsfakus
negoaislad hellefpontum pertinentibus bifalto apollophanis abydaeno delegatis lpfe
habens lefbios chium nausgat.Si apudlocum quenda agri chii ubi uocant concaua re
gfonis:q> ab eiuspraefidio no recipereturt congrefTus permultosintprf ieit ta eo^qter
Eroru chio^: &  ex‘oppido quodam progrediescu lefbiis chios utpoteex pugna nauali
maleaffečtosfubegst.Seduiddicet quotiensingenresfuteuenturscalamitates udei Maloru
tikati ud nationi foient fignis prasnunciarketemm chiis antehanedade ingentia fsgna fsgna
contigerant.Vnum q> ex choro centu iuuenum quos miferant deiphos duo omnino Chioru
rediere nonaginta očio peft iletia abfumptis,Alterum q>fub idem tenipus pauloate na prodigia
uale pugna ledu m fupra pueros litteras difcentes corruit,ita ut ex centum uigiti pue Scolae te
ds unus oio euaferidHaec eis fignadeus prsemoftrauit Poft hsec excepit pugna na čtuipue
ualis q in ciuitate in genua deiccst ♦ AccdtTit ad dadepugnae Hiftssus culdbiisicjchios ros
*amexanftros facile ad exddium deduxit; Hiftkus iliinc cum multa ionum di  aeolum hiftkus
copia aduerfus thafum contcndit,Cui thafum obfidenti cum effet nuciatu phoenices Thafus
a mileto in reliqua loniam profečto effe thafum iexpugnatam reliquk:atqs in lefbum Atarnes
traiicitcumomnibuscopiisi5čilIincq>copiasfuasformidabanttrancitinprouinciam Eccaicus
A tar n is tančj frumentandi gratia tam iliinc q ex agro ecaico qui erat myforum ,Erat i  ager
iis locis forte harpagus uir pfa no parui exercituš dux;qui cu hiftko egreffo in terram Harpa/
certamine commiCfo &  ipfum hiftkum uiuum cepit; č£ maiorem cxercitus eiuspar gus
tem occidit ,Huncautem in modumcaptus efthiftiaeustdu grxcicuperfis pugnarent Hiftkus
apud malena regionis atamidisjac diu preftaretimox equitatus emiffus in grateos im capitUE
petum dedit.Q_uo ex f ačlo uerfis in fugam graecis hiftiaeus haud credens ob praefen Malena
tem noxam fe interfečtum iri ab rege ob q‘uandam uitaecupiditatem captus e:qui ut
f ugiens capiebatur a quodam perfa utqsab eodem erat tranffodienduss fefe mikfium
hiftkum eiTelinguaperfica utens indicauit;Q_uemopinor feferuatusadregemDa^
riu tnperduftus fuifteunihil tale fuiffet paflupt remiffa ei a Pano culpa. Nune ne id

LIBER

SEaTVS

eontlgeretmeuefugaclapfusrurfusapudregemagnus exsft:eret:Artap[iernesfardi
Hiftiasi um  F tor} & Harpagusgceperatcufardis pdučtu in crucem fuftuleruntti# runcuJSa
crux eaputfaleconditu fufaad rege darili detukrunt.Ea reaudita darius obiurgatis qid£e

cerant:q>holem uiuu in colpečtufuunon attuliffetjiufficHiftaeicaputeosdoaiat^
obuolutu fepelice tanqdeipfo uiriac depfi benemerifci, Ita reshiftisei habent.Petfa^
nautica: copiae cirea miletu hibernates aitero a .pfečhonc anno haud difficulter infulas
continentiadiaeetes ceperunttchiu kfbu tenedu:quai*! lfulaiji ot quaqicapiebat euer
EuericU' riculabant. Euerriculaatathucimodu Virimanumutuotangentesamaiiagionari
ad auftrale ptranfeun^Poft haecoem lfula peragrat uenando hoies.Ceperunt quo<p

s rt /•Ata nfK^C 1 n lU.o s* f** m. ^

lare

Iades

in continente urbes hdeseaderonepraeterg^no cuemculabat hoies JNecpenimpo
tcrat.ut non falfo cefferintea quae duces penast minati funt lombus cum ex aduetfo

caftrahaberent.Nampofteag potiti funt urbibus formofifTimos quof<jpuero^fdi
gentescaflrauerunt exečtis teflibus facientes eunucho3. Virgin efcpfpeciofasad rege
tranfportarunt.Sifuper hxc urbes cum ipfis templis cremauerut.Ita tertio iones fut \
Ionufer/ ^ruitutemredačtiprimumalydisbis;deincepsaperGsprofečtisablonianaualisexer
uitus cštusomnia quac adleuamfunt in helkfpotum nauigantiba fubegit Nam quxfut ad
dexteram iam fubačla erant a perfis per continentermHelkfpomi au tem haee i eurov
Cherfon P 3 ^ unt  cherfonnefusjin qua freqaentesfut urbes :St  petinthus Si fuper thracia muri
nefus &fykbria; Si byzantid.Q^uaijt byzantii Si qui ulteriori in littorc fut chalcedonii nec
Penthuf cxpcčtaueruntquidemaduentumphxmcxdaSis:fed fell&is fuis urbibus iinteriora
jVI ur j eux!niponti reeefferuntdbicp urbem meffambriam codiderunt.his urbibus quas eo

St/febria rnemorauiincenfisphsenicesadprdconefum:6i artacemcouertutur.Qjjibus dl  ip'
bvzantiu f- nt cra ditis rurfus in cherfdnefum reuehutur eucrfuriceccras urbes:quas fupiore

Chafce no euerierant. Nam eyzicum ab initio ne accefler at  quidem:q> ipfi tyziceni ia

donii atc  aauehtum huc daffis pbocnicum fub rege erant:eum fe Ocbari bito Megaby zi g

Meffam Dafcyliprxfcs eratdedilTen^Caeteraschetfonefi urbespraeter cardiam phccnices fub
bria egerunt:qua^adidtempus tyranusfueratMiliciadesfiliusCimonisnepos Stegafo
Cvzicus rsE:cmus imperij aučfcorfucrat milciadescypfe!ifilius adhunc modu.Dolonci thraces
Oebaruf ^ U!  cherfonnefum hac tenebat cum ab abfin thiis bello uexaretur:reges fuos ut de bel
Dafcvlu*- loconfulerentidelphos miferunt:Q^uibus pythiarnditutcoloniaeinfuam terram de
Cardia ducendae eum aučtorem afcifceret:qui primus eos templo abcunteshofpitio inuitaf /
mikiadef E>olond faeram uiam ingreffi per phocenfes atqiboetios iter fecerunt: A  quorum

Stefacro n?:,m!ne i u itatiathenasdiucrtunt.Eatempeftateatbenisomnequideminperiiitene/
ras  ^ bat Pyfiftratus:dominabaturtame Si miltiadcs Cypfeli e familiatethrippotrephi ab
Dofonei acaco  & Aegina oriundis nuperfamilia fačta atheniefiicuius auftor extititphi!eus aea
Pififiira/ c,s  ^ ,us ' Miltiades bicutfeaebatindomusfuaeuenrigioeernesdoloccspraetereures
tl]S  non illius loči ueftem gerentes nečp telaihomines indamauittaccedetibufc^ optulitdo

rniciiium dl  hofpiriucongiarium.llliin domum excepri:6i hofpitaliter accepri aperue
desphile runtaoracu = u m*P ra e ce ^ a dideruntutdeoobfequeretur.Miltiades eaorationeaudi
us  ra confellim pfuafus efl ut qui pertefus imperium pififtrati cuperet illinc emigrare.*p

tinufq?delphos fe contulitoraculum confuiturusnunquid faceret qucd adoloncis ro
miltiadef ? aretur d u be t e,Pythia ita miltiadcs cypfeli qui quadr!gariocorriculo prius oiympia//
uičtor ca palma reportauerat una cum doloncis nauigauitjfumptis athenienfium uolutariis

quibufc| ad expeditionem ineundamtSi ubi locum tenuit ab iis quife deduxerat tyra

Ifthrecs

ERATO LXXXIT

»uscreatuseftjsanteola cherfonnefiiflhmum id  eftinterbreucinterdno maria itet
capedine ackirlbe cardia ad pačtia m uro |5fepfitine ab abfinthiis r egione rcurfiantiba in p !, ‘ a
feftari poflent.efl: a £ ifthmus hicfex ac trigita ftadic^ab ifthmo itrorfus ©Is cherfone ^. v  'J ..
fus quatringento^ uiginti ftadioru eft logitudinisdnterfeptis igitur fauriba cherfone * 5 in 15
fi Miitiadcs atq? hoc mo abfinthiis cohibitio pnmiscaetercptlampfacenismmlit bellu, .

illi difpofitis infidiis eun uiuu excepcre,Ea re Crocfus lydus auditaC erat k Crccfc mil ™ ' c

tiades carus p nucios lampfacenis jSeepit u£ holem miffu faceret;alicqn fe ifles l  mere Cto p ,wr
pinioariraij: cominatus dfcHac oronenutanfibuslampfacenis quidfibi uelletqucd
Crcefus minabac fe iilos I more pini extritui5t,Vix tade quida e maieribus natu Ifelli
gens qu:d illud efTettexpofuit inquienspmum ex omnib? arberibusfolani effequac
excifa nuSlam fobolcm remittanfed prorfus emoriatur,Ea prepter ueriti Croefum la/
pfaceni folummMiltiadcmremiferuntdta Miitiadcs ob Crafumcusfitrqy?pcfleafi/ .

ne liberis moriensimperiumatep opes trades StefagoratCimcnisfui c matregerman ^ se ' : S°
ei defunčlo cherfonits ut mos eft conditori urbisfacrificant; certamcnq> equ cifre ac  r3S
gy m nieum ftatuto tempere celebra trin quonu!li lampfactenc^j certare permittitur;

Durantecu lampfacenis bello codgitmt ftefagoras qucq? liberis erbus decederet apJ
curiam percufius fecuri in capite a quodam qui fe tranffuga uerbis fimulabatded reip
fačj hoftiserat atrocior.Stefagora hunc in modudefunčto tumpififttatidse miltiade
dmonis jfilium fratre m defuncii cum trireme ad fufdpicndas in peloponnefo res dimi
ferun?:mquemetmmathenis benefidacontulerantitan^nofaneccnfiimcrtis dmo/
nisparris eius:de qua morce alfo I libro qualisfueritcommemcrabo,Miitiadcs ut  ne
nit in cherfonnefum domi fefe continebat in honorem uidelicct Stefagoras fratris, '~'“ C1US

Q_uodaudietescherfonitaeundkpexomnibusduitstibusprincipcs cotraxerunt ad rcx
lugendam cum miltiade fratris jtiece m Hi poflq uenerut illic in uincula cokčti  futits&J * “S" 1 '
miitiadcscherfonefumcptinuitccdučtisauxiliariisrfiliaqj Olotiregis thraciaeHegef)/ Pl 712
pyla duxit uxorem. Q. uerrs defi  nuper illucprofečturmtame no mediccria fed grauia
fane negoeia exceperunt.Nam tertio ohxc  gefla funt anno e cherfonnefo pfugitnen
aufus cxpe&are uenientes fcy thas nomadesjqui ab rege dario irritatš cosčhs copiis ad
hane ufq§ cherfonnefum proceflerunt.illis digreffis cu rurfus doloncireduxere tnbus
annis anteq aliis curis implicaretur.Tuncphoenices apud tenedum ee cu audiflet qnqp
cum triremibus quas prsfentibus iacultatibus impleuerat atheas nauigauit foluens
ex urbecardratqui dum perfinum nigrum trafmiffa cherfonnefo curfum tenet a phoc/
nieum claffecircuuentus ipfequidemcum quattuor triremibus ad imbrueuafitrquin h^etio/
tam tn phcemces infecuticepcrunticuiprg erat Miltiadis filius natu maximus ! Metic/ c ^ us
chus no ex fsl/a Olori thracu regisifed ex alia muliere.Eu phcenices cu miltiadis filium toibras ,
eSe cognouiflentiad regeperduxemnt rati fqmagna apud eum graciam initurosr quo
niam miitiadcs in dicenda apud iones fententia fuafiffet utfcy this rogantibus iones fo
luta rate domom abire obtemperaretur^Oblato tamen fibi methiocho dstius tatum
abeft ut quicq mali feccrit ut permultis cu bonis affecerit.Donaait enim aomo facul/
tatibusuxore etiam perfide;ex qua liberi gen iti funt qui inter perfas cenfentur, Miltia
des autem ex imbro athenas peruenittNetp hoc anno quicqua eft aperfis amplius I io/
nas feuitumjfed benigne fane cum eis aftum-Hocanno Arthaphcrnes fardiu pratfes
accitis hoftium nunciis adegit iones ad paftiones inter fe faciedas de tradedis mutuo
iisqmmmrias intuliffentjneue quidinuicem ferrentiautagerent*Adhccadaftis Io/

, n ii

LIBER- SEXTVS

nibus per parafangas C lta,n«pfae triecna dadia appellant 3 regioes di'uifit:regionatiq?
ueftigal indituit?quod tegipenderenttquod ucčtigal ab artapherne infhtou ad mea
ufqi setate;qui illic fuere pepederunt eade pene qua prius coditicne inditutu.Et haec q
Mardoi/ dem iliis pacata erant.Caece^ ineuntedati uere aliis duciba ab rege abdicatis;Mardo-
us niusGobrpisfiliusadbucadolefcens dlrecesin matrimoniu acceptadar ii filia  artozu

Artoza* ftraadmaredefceditpermagnasducenspeditumcIalTionkjcopias.C^uo cum exer
ftra citu podq in Mam peruenitiipfe confcenfa naui cu claiTe abiit aliis ducibus pededres

copias in hellefpontu ducentibusmbi pter ueftus afia in ioniapuenit Mardonius.Mi/
ram hic re ego refera iis graeeis qui non aflentiunt.Otane inter feptem pfas fuabffe po
tiorem e (le perfis datum populare abdicatis tpranisjtnardonius datum popularem 1
ciuitatibus condituit.His aftis in heiiefpotu irecontendinubi coačla ingenti uinauiu
ac peditatus eas.copias traiecithellefpStumipercpEuropam iter erethria uerfus atq?
athenas faciebat,Hae igitur ciuitates prattexcu Dario erant belii inferendnfed i  animo
habebat q pludmas pofTecgracca^ ciuitatum fubigeraNam dl  clade thafics nec ma-
numexaduerfo leuantesfubegiti&peditatu macedbnas okra eos:qui ia feruiebat in
feruitute redegit.etenim qintra macedonesfuntnationesiafubadse erant. Hsccdadis
Acathus ethafio tranfmittens ac terraleges ad acanthum udjpceSit;^ cx acantho foluens du
athon circunuertittuentus aqui!o uehemes:atcpadmodu atrox & itoleradus dicit \  ea
igruiffemauiunnj plerafcp in atho propukas ad trecentas afflixiffe*utfupra uiginti mi
liahominum jnterierint;Partim q>a fensraptkpartim natar nefcirent:partim cype/
tris allifi.C Namfeuiffimum circaathon e mare 3;parti geluabfumpti.Etcu nautico
Mardoi/ quidem exerci£uitaačlum ed.Mardoniumautemcum pcdedribuscopiisinmacedo
us  niadatiuahabentcmthraces brygifub nočtem inuafere:& cu alios multos exeis occi
Brygi derunutum ipfum mardoniumuulnerauei unt.Sed poniccircoferuitutem perfai^ de

uitarepotuerunt.Nam mardonius non prius ex iis locis deceuitjqilIos i fuam redegit
potedatem.His fubačtis rurfus reduxit exerdtum:tum ob accepta apud brpgos cala/
mitatem in exercitu terredrktum ob maiorem in daffe ad athonJta hic exercitus'pu
gnaturpitergedarediitin afiam,Infequentiannodariusante cmnia thafios euirims i
fimulatos tanq defedlione molientes midb nuncio iudit diruere muros dl  naues \  ab
derarecipe«Namthafiiu£quiabhidi3eomiIefjio fuerant obfeffi;& puetus dl  magnos
habebanfcpecunia muka utebantur cum in compingendis nauibus Iongisjtu ualidio
ribus muris urbi circundandis,Erat autem eis prcuetus ex cotinenti atqj ex metallis;
Exfoflitia quidem metallo^ aureorummateriafeptuaginta taientoij£.Ex thafiis au/
tem metallis minus: fed tamefrequenteritautfithafii foretimmunestributo^nfue
rint eis in fummam prouentura quot annis ex continentkatce ex metallis duce ta talev
ta:&rquandoplun'mum trecenta,Q_usemctal]aipfequoq3mfpexkS.' tame longe ad
tnirabilicra fuere;quacphcenices ii qui cum thafo cam infulam codiderunt inuenere:
Thafus itafula ab hoc thafo phoenice nomen cbtinuit, H&c autem thafi phocnicea me/

Aeniro tallafuntinterIoci3mquiuocatur^:nyrorumj5^conyromm fita;atqueeregione Sa/
rum mothraciat ingens mons indagado euerfus ed.E t hoc quidem huiufmodi ed» Thafii
Conyro autcm iubcntedario ^murosfuosdiruerunu^ nauesomnes in abdera receperunt,
rum Eodhsec dariusquid in animo gratci haberentpugnare ne fecumtan fele dedere ten/
tandumratuslegatosper graeciam dimittkaliusalioiuffospetereterram dl  aquam.
Hos in grasciam alio? item adtributarias fibi maritimas ciuitates mittitimperanslon^

ERATO LXXXIII

gas naues fierh& hippoplioras:id čil naues quibus equi fcruntur. Dum haeciftičopa

ra at legat is pcf  graeciam euntibus & quae perfes praeceperat peten tibus terra dC  aqua

muki m concinente populi dederuntffnfulani quoqt cum aliioes ad quos eade petitu

rileaati acceffcrs.Tum uero seginetae;Q^ua de recontinuo athenienfes irritati funt q?

putarent hoftili in ipfos animo dediffe tetram & aqua gginetasmt una cum perfa ad/

uerfus aihenas militaLent.Itatj libenter occafionem cotraseginetas ampkxi fpartam

profečti ilios infimu!aueruntjq> cx eo  quodfeceranttgr3eciam prodidiffent. At hacde

lationem Gleomenes Anaxandridae fpartiatarum rex seginam tranfmifit animo praeci Ckouie'

puos eius rei au&ores comprehendendi .Conanti ilios coprehendere cum aliiargme/ n€S rcx

tz  incefferettum praecipue CriusPolicriti negans eum gauifuptfique abduceret aegy Crius

neta^,Nam id eum facere fine communi confilio fpartiatarumifedab athenienfibus

pecunia corruptum. Alioquin cum akero rege uentupt fuiffe ad fe comprehedendos.

Hccar diccbat ex epiftola Dematati«EumGleomenes ab seginadifcedens interroga/

uit quod ei nomen effetJllerefpondit quod eratcrios ideft aries.Cui ckomenes crie Cries.i,

inquit iam nune prssferrato cornuatanqoccurfurus magno malofpartae.Per id tepus ades

demaratus clcomenem infimulabat: 5£ ipfe rexfpartiafaijt nulfa re alta nifi jfamilia mfe/

rior deomene C ab eodem.moriundi 3fed familia euryfthenis{<|primigenius fueratt

non nihil honoratior erat.Etenim lacedaemonii nulli poetarum affentientes negant

fe in eam quam nune poOident regionem deduftos a fjliis Ariftcdemnfed ab ipfo ari/ AriPco/

ftodemo regnante.qui fuit ariffomachuqui fuitdeodad:q fuit hylli ftlfusJSIec muko dsmus

pofl Ariftcdei uxore nole Aegina <|dicut fuiffe filta Autefionis;q fuitTifamenq fuir Aegina

Therfando';q fuitPolvnicis fiiius.Pepiffe gemk>5;cifqt natis ariftodemu morbo ekcef Autefion

fiffe.Laccdaemones at qui cum erat inito confilio creaffe rege e pueris eu q effet primi Therfan

genusmtlex iubebatded nefcientes utrum puerciy eligetent cum effentfimiks ac pa/ dtus

res id cum nequšrent ipfi difcernere prius fuiffe perconftatos genitricem eaq? negante

fe dignofcere :fed diffimularet uidelicet C ut credibiie eft D magnope cuperet abo ef

fici regesnta lisec fitabundos iacedsemonios delphosfeifeitatum quid in earegerent:&

iis pythiam refpondiffe ut utrunot pueroiy ducerent ad regemsfed primi igenium ma

gis honorarent«Hoc refponfo a pythia edito lacedaemonios nihilominus incertos quo

pa&o primigenium reperirent;admonitos fuiffe a quodam meffenio nomine panite Panitis

ut obferuarent utrum puerorum mater prioremlauaretcibaretqnquam fi deprehede confillu

rent eodem femper modo fa&itaretfoabituros id omne quod quereref: & inuenturos

quoduelkntjfin ilia altemandoerraret palam fore neipfam quidem quippiam magis

tto££a&  ifli aliam rationem mirent.Ibiq*fpartiatas exadmonitu meffenii obferuantes

matrem puerorumignara cur obferuaretur. Animaduertentefq?illam praeferenrem

alteri primigenium tum cibando tum lauando aceepiffe puerum qui magis honeraba

tur a matre ta<| primigenium publicaeqs aledurn curaff e fpofitum ei nomine euryft he Eury

netiuntori Prode hos autera fratres ubi adoleucrunt peromne uitsetepus interfediff fthenes

fenfiffe:& kidem eo^ pofteros perfeueraffe, Haecfoligr^corumlacedaemonii aiunt. Predeš

Na quae comemoratur grards ego feribo:hosdorienfiu reges ufq3 ad perfeum Danaae

adeo geniti recenferirede agraecis &ofleSigraecos effe.la tu enim iftiinter grsecosee

febantur.ldeo at dixi ufep ad Perfeumec altius repeti:q>nullu Perfeo eognometu fuit

mortalis pa£risjqueadmoduHerculi Amphitryon.lta^ a me reda tone fequente.dk

čhl rede eftuft^ad perf eu, A Danae uero Acrifliffliaretrorfupatres eopt reccnfcendo Danac

*« »

n m

LIBER SEXTVS

conftabit principes dorienfium ex cgvpto oriundos.Haecgencris reeefio ex comemo>
Petfcus tationcgrasco^: fačtae.Vtataperfis fertur.PerfeusipfecuefTetalfyriusfaluse grx>
cus ntn pgepiiores eius.Na pgenitores acrifii recefere ad pgenie Perfei nihil attinet:
eofqi queadmodu graeci aiutaegyptios fuiffe.Haccde his hači:enus.Q_uod at  regnurn
dopt cuaegyptii effent fibi traditu aceepintihoc quonia ab aliis dičtu c omiteus. Qu%
Sparta uero alii non attigerunt;eoiy faciemns mentioneiHas dignatioes regibus fpartiatae tri
noram bueruntduo facerdotiaiouis lacedaemonii Si iouiscaeleftist &ius belili quacuqi Jibue
regum rit  regione inf erendimt id nulli fpartiatapt phibere fas fit aiioqn piaculari critnie tene/

jura atur. Vt in expeditionibus adeundis primi erantregesu abeundo poftreifint.Cetuni

dclečti uiri eis in militiacuftodes affint.In egreffibus utant"quo£cu^pecoribus libue/
ritKjuoijjimolato^pellesoesactergaaccipiant.Bellicahaecialiafuntcf pacis epe eis tri
buuntur, (^uotiens aliq puhlica euifceratio fit primi in ecena reges difeubattSiiis pri/
mis diftribui incipiat utriq3 eo$i  duplu oIumqcacteris conuiuis;libaminaqj imolato^
Si coria eorum fint,S i ngulis quoqa calendis inftatitis. menfis fingula peeora utriqi e pu
Medim klico ^ cntur apollini imolandaiSi farinae medimnum*tfex modiaiSi uinilaconicus qr
nu.i.fex tat3USJ  Si infpečtaculisTmguIoiji certaminu certis lods  praefideant.Lkeatcp quibufcun
tnodia <?libeat ciuibus tnitnSi utriqjbinos eligerepythios.Sunt autem pvthii qui dclphos

Pyihii 3dconfulendaoraeulamittuntur:qui<f puhlicecum regibus pafcuntur. Regibus ad
Ghoenk coenan ^euntibusmittanturbinechcenicesidcftfemodiafannseSiuinifmgulac coty
cts  lacefextarii £fentibus dupla dctur oia.Eade tatice a priuatis quoai inuitati ad cocnaho

Cotpls noretur*Vaticinia quac de uirgine pupilla utri danda fit ei ne cui mater an cui paterdef
ponderaunec no de uiis publicist fiquis adoptiuu fiiium facere uelit inuitis regibus.
S oartao Ekeat quoqj eis pro fuo arbitrio affidere in fenatu qui conftat ex duo de triginta feni/
rum busifieonoacceflermt eoij*maximepropinquiduofenatoresius regu optineat ducs

fenatus ca k^ os  ponedijTertiuprofeipfis.Viuetibushaecregibaa republicafpartiata^ tribu
unturdlla defunčtis equites per uniuerfam laconica obitum regis cnunciat. Foemine
Reo ufu P ur ^ em  circuneuntes holias pulfitant.Cuq? hocfit necefTe eft ex fingulis doibus du
nu ^  os ingenucstmare ac fccmina Iu&u focdari magnis p ceniš nifi hoc faxlt fpofitis. Eade

drča fumus regu cofuetudo lacedaemoniis efbquae barbaris afianis.Na plaeriqp barba
ro ; 9 t eode ritu in mortibus regu utuntur.Siquidepofteaqmorte obiit laccdaemonio/
ram rex:oportet cius exequiis adeffe ex omni lacedsemois regione neceffarios qucfqi
fpartiataig qui funt munero uicinoig. Q_uorum 8i item feruo^t atcp ipforum fpartia
tarumpcflea^multamiliainunumcoaftafunttpromifeua cu  mulieribus frontesfu
as intrepide plangunttSC ululatu imenfo utuntur.Vitimu quec« regu dicentes femper
fiiifTe optimum. Q_ui uero regum in bello periit eius fimulact um cu.exprefferut; \ to
ro bencftrato efferuntiCuius tumulationedecedies iuftitiu e: nulluftj magiftratuu
confcffus fed lučhis continenstin hoc quo^ cum perfis ifti conueniunt;q<f defunfto
rege alter qui fuccedit liberatcere alicno quicuncpfpartiata a!iquid autregi aut reipubli
cx  debebat. Apud perfas qui rexcreatus eft omnibus ciuitatibus tributum quod debc
bant remittitiCu acgvptiis etiam lacedsempnii in hoe cogruunt;q> eo^ prseones dl  ti
bidnes Sicoaurin paternaartifidafuccedunt»5fcoquus e coquo:8ftibice ex tibicine;
Si pratco expracconegignitur. Neque ullipropter uocalitatem aliis infidiantes fed ip
fosingcrunttfedin paternoopere perfeuerant: atquehatc quidem ita fiunt. Cleo
menem tune cum apud aeginameffet communi graecise bono operam dantem infi

ERATO

LXXXHH

mulabat Demaratus no tam «ginctis ftudensj^iuidia & odio dudus.QjaS Cleome
nes ab aegina reuerfus cofultabat ut regno fummoueret ob hac re intendes in eu adio
ne. Arifton fpartae regnu obtinescu e duabusuxoribus liberos no fufciperet C necjj.n, Ariffon
! fe culpa eius rci  ee agnofceret 3 tertia duxit uxore:& duxit huc in modu.Erat eiam ir  rcx
cus quida fpartiatajcuius opera ex oibus ciuibus maxic utebat. Cui uiro erat uxor fpe
ciofiffima ex turpiffima tališ fačla.Si quide hanc malaforma pracdita ee cernes nutrix
fua Jdqi paretes eius utpotc locupletcs aegre ferr e:hoc excogitauit ut puellam fingulis
dkh  baiularet ad Helen« teplujq<?eft in bcoqdicit therapns fuperphanuiphcebi* Helen«
Eo quotiens nutrix intuleratpuclla ftans anfimulacru dea praecabat'u tatam na defor teptam
mitate liberaret.Cui aliquado exeuti de teplo mulier qu«da apparuifTe fertur; atqi fter Therap /
rogaffeilla quidna in ulnisgeftaret:& cu nutrix fe infante geftare refpondiiTettiufliffe nelocus
fibi oflendi.CtKfs negaret nutrix fe id fadura q> infate paretes fui uctuiSent oftedi cui
piamuftitiffe iubere prfus ut fibi oftenderctur:magni.n.fadum iliam fi a fe infans co/
fpiceretur.Ita nutrieepuella oftendente:demukentecaput pucllscdkiffe futuram ta
oiurn fpartanaije f ormofiffima, At<£ ab eo die priftinafpeciedecidi0e:quam cum ad nu
bile puenic «tatem duxit uxore Agetus alcidis filius illeamicus ariftois.Eius mulieris Agcti
amoretitillatus cum effetariftomhanc recometus eft,Agetofodaji fuo;cuius ilia etat uxcrfbr
uxor:recepit fe dono datuigunam efuis rebus quancucg ille optar et:atq?inuice iufiitil mofifii/
lufimile munusfibi dar e* Agetus nihii dere uxoriafufpicatuscu uideretariftoi qucqi m a
uxoredTe:accepit conditione;& in cam remiufiurandum interpofuit.Cui mcxarifto
efuis rebus prseciofis donauit quamilie elegit.Ipfeuiciffimcum eius partes pctedi mu
netiš  ab ilio f uerutibi optauit uxore eius afferri, Agetus dicer fe pter unu caetera anuif
fe iureiurado tn adadus ac dob (edudus ad ea duccnda abiit.lta tertia hanc arifton re
pudiata fecuda duxit uxore:qu« circa legitimu pariendi tepusnondu exa dis dece me/
fibus hunc eigenuit demaratu. Arifton cu eifedenti i bafticacu ephoris qda famulus Dcmara
nunciunatifiliiattuliilet:fci€nsquotemporcduxi0etuxorededudisin digitosmefi tus
bus dixit iureiurado hic il e filius meus. Q_<J audietes ephori haud magni tcccte  ipr«
fentiarum*Sedpofteaqpuer adoieuitpoenituitariftonedidiopinanteuti<| fdiu fuu
dte demaratu,cuiio nome ipofitum e demaratusiideft apopulo uotis petkus:q> ante Demara
eu natuois populus uota fecit;ut ariftoni oium an idtepus regum pbatiffimo filius tus quid
gigneretjea de re id nomen ipofitum eft.interiedo deinde tempore anftone uita fun
do Demaratus optinuit regnu fed uidelicet neceffe erat ut id qcf auditu fuerat hom i/
neregno priuaret«Ba p pter a cleomene uehemeter ifimulabaticu antea ab eleufine
abduxifTet exetcitu:tu eo  tepore cu aduerfus aeginetas cu Medo fentietes traiecit Cleo
menes.ergo lgrefTus eu urgere cleomenes coponit cu leutychidc menaris filio agis ne
poti ex eade q erat demaratus familia ea padoe ut fi eu rege! bcu demaratus coftituif/
fet;fe aduerfus acgietascomittaretierat at leutychidesdematatoinimicus ob hac p cu  Leutychi
pue cam ^ cu pcala filia chiiois filii demarmei ei dcfpofata eet:demarat 3  ifidiofe hoiem des
coiugio priuauit?pr«occupata Si  prasrepta uxorc acrcteta.Obhanc cam Lcutyehidi Pctcala
inimicitiaecu demarato extiterc.Is tune depmcnefolicitate cotta demaratu iurauit ne
gans cum rite fpartanopt ee rege;quod ariftonis filius non eflfet: dem quod iurauerat
iftitit  cofirmare arifton aliqndixiffetcum ei nunciafletfanaulusfuus filum ei natu
SC  menfes cofercnsiurciurando negaffetiilum effe filiumfuum.Huic ueibo infiftens
Leutychidcs  pronunciabat demaratu neqi ariftonis fiiiu effe ne«| rite fpart« regnarc

LIBER. SEXTVS

r '

EMcm  ephoris adhibitis teftibus § arifton! affidentes tune Esec ab illo audierantT a'
de re in cotentione dedu&a uifum e fparEiatis oracuiu quod ddphis e cofižie&du an fo'
ret Demaratus Ariftonisfilms nccneJbkkomoiescu ex ij3iusergaPythia puidetia
Cobas nihilfufpitionis effetjfubornat cobone quendaariftophaci maxima apud deiphos au
dorkate utpfuadeat perialla mulie^ uacicinantiuantiftite dicereeaqClecmenes uo/
kbat dici.Ica pythia fcifcicatibus iis qad oraculum erat miffnnegauit ariftonis fiiiu ef/
fe demaratum,Q^uce tn  res fequeti tepore pali fa&a e.& Gobon e delphis pfugit; &
Demara Perialla honore abdicata.Hačfcenufcp ad deponendu regno demaratum ačtafunt.Is e
tuš re/ fpairta ad medosprofugidOb hanc cotumelia cu eiečtus regno gereret magiftratu

gno pri'  addTeKp fpe&aculo gymnopedi 2 ^ ideft nudoijt puerc^paleftranmifit ad eum Leu//
uatus tychidcsin locu Demarati rex fadus deridendi tfultandiqicaufa miniftru qinterroga/

ret qualis ee? praefadura poft regnu*Eam kertogationg aegte feres Demaratus refpo/
dit fe utrunqs expertu tilu uero noi&CcZ  interrogadone Iacedatmoniis imun  initiu plu
rimauutcalamitatisaut£cdicitatis;Hajc locutusuelatocapite ctheatro domu abiit.co
feftirn^ re preparata foui boue Imolauitiquo imolato matrem accerfiit;quae cu adue
niiTet pofitis in eius manus extis muliece his uerbis obfccrauit;p ego te mater cu alios
deos tune Ione hunc domefticu que tango prsecor promas mihi ueritate quifna re ue
ra meus eft pater.Na leutyehides mter ccuitia obiicit te epriore uirograuidaitaad Ari
ftonem ueniffe. Alii etiam dementius referentes aiunt tead domeftieum afinariu uen
titaffe;iliiufqj me fiiiumeffe, Q_ua de re ego te adiens obfecro ut uerum dicas,Si quid
enim eo qus dicutur fecifti no fola feciftnfed quod muicacJEc muitus de hac re fpar/
txf ermo eft negantium ariftoni fuiffe genituram ad filios procerados.Nam fi fuiffec
priores uxores fuiffe coccpturas Mxc  demaratus*Cui mater itarefpodens, Fili mqt
quom'am prsedbus mecum agis ut dicam ueritatem:omne tibi ueru exponet. V t me
Simula- domum arifton duxit tertia quam me duxerat nofte fimulaeru tanq Ariftonis ad me
crumcu uenit:quodpofteaqmečucocubuifccoronaquaegeftabat mihicircundeditatcg abiit,
matre de  Dehinc Arifton aduenit qui ccrnes me cotonas habetemftifdtabatur quifna me iiiis
marati donaffet«Ego ipfum refpondneocjiid abnuente iuraui afferens no beneiilum facere q
negaret. Qjuippe s qui pauloante ingreffus ubi meču coiffetcoronis me donaffet. Ari/
fton cernens ms lurantem intellexit eam rem diuinam fuiffe copertumej eft illos coro
nas fuiffefumptas ex heroico conditoriojquod eft iuxta ianuamaulae extručtu:qpuo
Aftraba/ cat» Aftrabadfif uates id effehunc eundem hercemrefpoderunt.Habes igit fileta ut
cus he/ uolebas audire: Aut enim ex hoe heroe genitus estpaterep tibi e aftrabacus heros: aut
ros ex ariftone.Na ea te nosfte cocepbVeru hoe tibi praecipue exprobrat inimici,^ arifton

cu efte orni nuneiatu e multis audietibus negauitte fuum effeiquia tepus decem me
fiuno exiffes:pinfcitiamta!iu re^iiiichoe uerbu exeidit. Na mulieres etia neue men/
Partus fes acfepte mefiu parili eduttno oes decimu mefes exp!etcs,Ego te fili feptimeftrem
tempora genuidpfe quo<j arifton no diu poft agnouit fe p in prudentia id uerbu extuliffe Jta^
alias orationes tie tua genitura noli admkčerc.Oiammeriffime audifti.Nam qd ad afi
narios attinet ipfi leutychidi & iis  q talia Ioquunf fuae uxores de afinariis pariat filios,
Demara^ Hsc illa dixit.Demaratus auditis quae uolebat fupto uatico p fpecie eundi deiphos ad
ms apud oracuiucofuledd helim cotadit.eu fufpicati lacedaemoniifuga capeffitu^ infecuti fut.
darium S ed demaratus ia ex heli 2acynthu traiecerat:que illuc trafgrefti lacedaemoii phederut
ciuf <5  famuios; fed zacy thiis eu dede re abnuetibus.Demaratus illic \  afia ad rege dariu

ERATO LXXXV

tmcciuk  qup magtiifice exceptus eftiterritorioejs a c urbibus donatuslta in afiam De
gnarams aSiitac tali f ortuna u!us e,Vir cum aliis in mukis fadis didifcgapel iacedaemo
nios illuftristtu quod illis olympiade palmam quadriiugo certamk reportauerac rem Lcuty<'
eiusfolius adea tepora regam lpartiata^.Leutychid^ Menaris qinregnuamoti De ciudes
marati fuccriTerat natus eft filius Zcuxidemus;que nonulli fpartiatajj cynifcon id eft rex
catalam uocabant.Is fparta: no regnaait ante leutychide defundus reiido filio archi Ztuxide
demo.Leutychides orbatus filio aiteraduxit uxorem eurydamen menii forore diado mus
ris fiiia:exquanuilaprolem uirilefufcepitifedfiliam neklampito:quam archidemus Cynifco
2kuxidemiin matrimoniuiaccepitab ipfoleutychidedatam. Atneieutychides quide Archide/
ipfe fpartaecofcnuitjfedhas potnas demarato repeditdn cxpeditione pharfalica dux cu mus
oiafaeiendiiushaberetmukaepecunisepcorruptdadonoaccepitnplec^mredeprehe Euryda/
fus cufederetlcaflris utraq3 manu pecunia tenes in iudiciu delatus e fparta ( pfugit,do mes
mufcpeius excifa:& tegcxin quapfugeratimorte obiinS edhaecin fequeti tepcre ada lamipto
funt.Tuc at deomenes cumfibi res indemaratum bn ceffiflfet defumptopti nus leuty Leuty
chidccontendit aduerfus aeginetas maiore in modumillis ,ppterigncmima m fenfus. chidae
ita zginem  atriuflj regis contra fe aduetum no repugnandu ia fibi ee putauerunt*Ex mors
qbus reges adduxere dece quos delegerediuitiis aegenereeminentiffimos cu alios tu Crio s
criumpc!ycriti & cafambu ariftoaatis,qui plurimu habebant potentiae.Eos m attica Cafa m
addudos penes inimiriffimos seginetis atheniefes depofuerunt.Poft hatc deomenes bus
cum eu fubieffet metus fpartiataj^ iam manifeftus maleficii imdemaratu excogicati i
fchefTaliamfubterfugitiatcjj illinc in archadia profedus res nouas moliebatur follieitas
arcadas aduerfus fpartamiadigenkp eos iuraurando ad fe fequčdu quccuqnpfos edu
eeref.Qjiin etiam in animo habebat primoresillojji ad urbenonacrim dudos adige Nona/
re adiufiurandumperaquam%gis.lnhacat urbeabarchadibesferteiie ftygisaq, crisutbs
Et eft uidelicettališ ea aqua: E petra ernanat aquula diftillans in uas quodda in gyru $tygis
maceria pradepfum .Nonacris at ubifons hic uifitur utbs arcadis eante pheneon ur aqua
bem.Tahamolientemcleomenemlacedaemoniicum animaduertiffent timentesfibi nonacris
ipfifpartam reuocaruntadpriflinamdignitate.Sed eum reueifumftatimmorbusin Pheneu
faniae cepit & iam antea fubinfanum.Nam ut cui^fpartiatajt obuius eratin ei us facf Cleome^
cm indigebat fcatptrum.Hatcillum facientem ac defipifcente propinquifoleis ligneis nes infa /
illigaueru£.Q_uicuftode digreffis aliis foluremafiffecerneS peciit ab eogladium« Cu/ nU s
ftodeabnuete dareab initio cominabatunquae mox ei facere doneč minus coterritus
cuflos C erat.n.feruus quida Dgladiumtradidit.Eoaccepto Cleomenes a furis lcipies Q ecmc ,
fefc  detruncabatdn longu naifdifrindes carnes e tibiis adfoemora procdTit e focmori niffuror
bus ad comram  uertebraiatcp iiia quouf<| perueit ad uterumnn quo refcindedc fic ex>
pirauiriVt plerio? grsco^ memorat;quia Pythiam corruperat ad ea dicenda qute cir/
ca Demaratum ada funt.Vtloli athenienfes quod adortus eleufinam phanum dec^e
fuerat depopufatus* Vt argii quia eos qui e pugna fugerantjargios ex argi teplo ipfo^e
abdadusob£runcarati& ipfum lueu quei argiaoccupaHet kederat.Etenimdecmci
delpbis oraculu pofcetirefpofu fuerat eu r^rgos eecaptu^,Qjuipofteaq ad filume era £ ra f \,
fimum copias fpartita^e duxm qc? fl ume e iacu fty mphalio manare f ei tur.Huncmda/ nus  q U4
cuin  uoragine codš;Si argispoda exoriete3pparere.iliincqiaeaaqua uocari erafinu. Stjpba/
Ad bocigittir fiumen podeaqperuenit:ei boitias immolauit Sicum beta non effent j žlis  j aciIS
cxiatde fkiminc  tranfmittedo ait deledari fe quide erafinu nolle |>dere ciuesfuosmon

LIBER SEaTVS

Thyrea tamen ideo argios gauifuros,Mox<|illm< motiš caftrisad thyfea vetih:& mari tauru
cul mačteffetmauibus copias a d regione titynthiam ac nauplia duxit,Id au&etes argii
Scpialo ad eosarcedosobuiatenduntadraare«Etcuaduetarentty«"intlru \  fococui notne \du
CUS tu cfl fepia:reličta no magna inter duas aties inferCapedine eofederunt eregioe lacedae

moniopnNcqj uecoiliic pugna ex apertc reformidabatifed ne dolo esciperentl Na ad
hac te attinebac oraeulu quodpythia ediderat ccmuniter eis at<qp milcfiisi haec uerba,
Vei£ qu£do marž peruertet foeminia uidtix:lnter dl  argiuos referet pršciuflris hono
rc;T uac argiuaiy reddet pIerafq? t gemetesiY t uenturc^ mi  qs quandoq? uiroijt Telo
feuus obitfinuofo cotgoreferpes.Hatc ola argiis cum cotigiflcnt metom incutiebat.
Ideoqi eis uifum eft pcone hoftiu el  utendum« A tq? ita eSe faciedu quoties ]5co fparti
ata quippia lacedacmoniis demmciarctide facereC ipffCIeomenes anfmaduertes argi
os fadentes quicqd apud lacedatmces prasco denuciafletjpraecepit fuis ut cu pršico de
nunciaretprandendumjtuncraptis armis tenderenf in argios. Hocexecuti lacedz'
monii in argios e uoce prseconis prandentes impetum faciunt:eorumqp cum multos
occiderunutum pulures inlocum argi fuga dapfosdreumfedemnt:quidam afferua/
turtCIeomenes boe Gbifaciedum putauit.Sčifcitatus quofda quos fecum habebat p
-fugas mifit prsecone adeuocandum nominatim eos argios qui in Iuco praeclufi erant
adfe fedimendos.Eflatapudlacedaetnonios rcdcmptio infingulos uirosbinc m nat,
Itaargicijt quinquagintautquifqs euocatus fuerat cleomenesfteremit:quod faciens
fatebatoeterosiqui in phano erant utpotedenfo iuco interie&o  no cernentes quid illi
extrinfecus agerenttnifi poftquamquidam confccnfa arbore quod fiebat ifpexit, Vn
no ampiius qui euocabantur prodiereJbi ckomcncs  faffit unuquenc| feruo^ lucum
Argi In materia eiroindare:at<j illis obtemperantibus lucum incendit. Eoqn‘am ardcnte per
cus contatus eft qusdampcrfugapt cuiqfnam deorum elTet iilelueusPerfuga argi efie re

fpotidic,Q jio  audito cleomenes uehementeringemifcestO Apollon inquit uates cj
topere mefraftratus es;dkens me argos efie capturum.Ccniido /a eximm habuiffe
oraculum.Poft hxc  maiore copiarum parte fpartam redire permiffanpfe cu miile de/
lečtis perrezit ad tcmplum iunonis iliic facrificaturus.Sed fscrlficare fuper aram uoles
cum a faecrdote uetaretur negante fas eiTe ester no  iliic facra faeerejiufifkferuos abdu>
čhim  uerberarc;Ac pofleaq immclauifcfpartam abiit.R.euerfum inimici ad ephoros
citaueruntcriminidantesqucd pecuniacorruptusargoscufacile pcffet no cepiffec,
Q,uibus refpondit Cleomenes C incertum m;hi ucre an falfo D fe poftea q templum
argrcepiSetjputaf edei exp!etum efie oraculum:S^ proinde non prius tentandam ur/
bemqfacris operatusfciret anfibideus illam traditurus efieuan impedimento futu/
rus.Sibiautem apud iunois templum litanti effluxiile flammam e psčlcribusfimula
cri;at<|iitaiprosmtelligereproculdubio eum no effe argos expugnaturum,Si enim e
capitefimulacri Bammaextitiffeufore uturbem ab arcecaperet.Cum uero epe&ori/
bus fulgur extiterit:id omne fuifleconfečtum quod deus confici uoluiffet.Haec dices
Argosa credibilia ac probabiliafpartiatis dieere uifus eRimultc<| maiore parte fententiap? abfo
feruis to  lutus, Caetemm argos itauiris defolatum efl:ut ferui eorum res omncs fnfceperint;
čhim am  magiftratus adminiftrarintidum filiicsforum adpuberem adolcuere sr.tatem qui
Cleadcr fcfeinfuumiusafferentesacreuetfi argos mancipiaeiecere.Seruieieai prsdio tiryn/
liates them optinuerejeatenus quidem dum fuit in eis mutua beniuolentia; Sl  doneč ad
cos uenit uates quidam Cšeander genete phigaleus ab arcacia« Is petfuafit feruis ut

ERATO LXXXVf

dominos adorircntur.Vn bcHum intcr eosdmturnum cxtitk:donc'c  argii aegre euafe
reui&oresiObhocigituraiutargs cleomeneadinfania icdačtumalepifie.lpnŽcfpac- Oeeme/
tiataenegatabullodaemonioclecmenžadinfaniareda&LOed c. ueriatione (cy thaijt nisifania
inteperante merice fačhim;5i iccirco furiofum.Scythas,n.nomades poffc lllauifibi a
Dano bellu ad illu ulcifccndu pftitiftejmiffifcp fparta nunciis ad focictaie facieda ita pc/
pigiff c.  tanq ex utroruij utilitate forct ut ipfi cpkrn fcy thae iuxta flumen phalim cona
ren tur medica regione muadere.Spartiatae ucro ab ephcfoafcenderc Ččadcertu locu
utri<j ocairrerent.Cum iis fcytis qad hoc miffi funt cofuetudine habuifte ckcmcne
aiutjatcg ex eo nimiadidieifle potadi intemperantia;atqi ob idinfamffefe arbitrari.Vn Seytiffa/
quoticns inteperatius biber e uoluntaiunt icythi(fato,i.age fcytam,!tadc clccmenc re to
feruntfpartiatae. Mihi ucrouideturiile haspcenasdemaratcpependffe.fcumdefu
ftu ubi audier aeginctcfpartam nucios mifcre uociferatum cocra leutychide de obfidi
ba qui athenis tencretur, Hislacedaemoniicofibo inito muitu miuria:ab Lcutychide
illatu eftecenfueruntihoiemqsdedendu{queilliasginadepertaietp iis cuiaiheis tene
rcnf,Huccu efTctdmfturiaeginetaettunc adecsl heafides Leoprepis uirfpartae;pba> Thefia/
tus quid inqt uiriseginerae taccr uultistRcge nefpartiata^ deditum afuis ciuibus ab des
ducer^Si nucprae iracudiafpartiataeita decreuerutt Cauete ne qd' exitiale malti in ue,
ftram regione fi hoc feceritis lferat .His auditis aeginetat ab il!o abducedo fupfcderut:
hactncoditioeutfecupfečtus athenasLeutychides redderetfibi uircs qilk dcpd ti
eent.Vbi athenas ucnit Leutychides:ac depofitu repopofdtiaihemčfes ut qui redde, Lcutichj?
re noilent tergiuerfarijg? diceret ducs \  deponedo reges fuifteftdecep iniquu ee id akci j des
fine altero rcddi*Q^uibusnegatibafercdditurosLcutychides facit mqtathensenfes
utruipfi uultisfi reddetisfačlefačhrrete cotrariofi no redditis.Q^ualisautres circa s dc
pefitu cotigit  fpartas uolo refcrre.DicimD nos fpartiatae fuifie ten ia ab hic setatc queda
GiaucuEpicydis filiujgcu aliis fumis laudibus exceliebatjtu iuftitia keroes cptime au Glaucus
diebatrq p id tepus lacedtemone incolebat.& huic pcedete tepore cotigiflctut uir quf iuftus
da milcfius fparta ucncrithois coueniedigratia;atqntafitallocutus.Ego jfumuirmiie
fius:qui ad tua glauce fruenda iuftitia uenio.Na cu cet  tua farna celebns tum per oem
aliam graeciamitum ueto p ioniamiapud memetipfum ratiocinatus (um. lema qujde
femper obnoxia periculis etpeloponnefus autem tuto fundata:& ob id uida e lica ec f
dem homines nihii habere pecun/a^r .Haecreputanti mihi aujeonfukanti uifum eft
dimidium meiccnfus inpecuniam redačtumdeponerepenes te q? pr obe iteiligo ha:c
penes tedepefita mihiicolumiafore.Tuuerohaspecuniasacciptt&hacnctam qua
una cuftodis:quam notam quifquis habes repofcetpecuniamei reddito.Ha^c hofpes
qui miictouenerat dixit,Atqi eaconditione depofitum glaucus accepit.Muitodeinde
tempere interiečlo filiieius qui pecuniam depofueratfpartam uenluntiglaucum con
ueniunt:exhibita<j nota pecuniam repofcunt.lllc enimuero repeliere homines at qui
his tierbis c contrario  refpondere ncque iftius rei quicquam reminifcor;neque ad me
pertmetfcirequae dicitis.Volotamen reminifcens quicquid iuftumfuerit facere.5: fi
accepimreoptimoredderetfin aprincipio n,onaccepiigrseccprlegsbusmucsuti, Ad
quodcofirmandum;pr 2 eftituouobistepushincad quatucrmenfes. Itamilebifačta
jačbura tanquamfraudatipecuniadifceffere Glaucus delphcsfecontuiit ad oraču/
lumconfukandum. Cuiconfultantianoreoideftiureiuirandopecuniapiaedaretur:

Pyih;a rdponditisuetfibus,Glauce epicydides equidemexpedit:adbreue tempus.

LIBER. S£XTVS

Sic hotco uieiffe;intcruertiffe<J nummosjDeiera;& euorcu quon?a manet exitus ide
Orcina/ Aft orci natus g nomine;quinauiba qui nullis epedibus rapide aduen/t ufe adeo du
tus couoluens omnem perdat prelep domucp cum fobole euorci mdius fed poftea aget*

Tentare His auditis glaucus uenia fibi eoig cj dixifiet ut daret deum obfecrabat,Cui py thia iw
&  facere quit idem pollere tentare deum Si  facere. Tune glaucus accitis milefiis hofpitibus pe
depofitu cunia reddidiuCur at hxc  oratio apud uos lftituta eft dieti', Glaud nuc nuiia fupereft
reddedu nec$ foboles neqi domus:q illius cenfeat.S ed ex fparta radicitus extrita eft.ita bonu e
effe nihil aliud de depofito eogitare:<| ut repetetibus redda£i.euty ch ides haec Iocutus cu

nihilo magis ab athenienfibus audiretur difceffit« At aeginetse priufqua fuperio^ iniu
ria^quas atheniefibus intulerat.gratificates thebanis darentpoenas hatcfecere.Cum
athenienfibus fuccenferent qd fibi ab iilis iniuria fieri arbitraretunfed ad ulcifcedu ap
parabat.Eratm«athenienfiumifunio biremis quaeda;qua delu iam ide a thefeo quot
annismittebat,Hancseginetaj locatis lfiditsintercepereplena primonba achenienfiu
uitofqi alligauere.Ea dade ab atginetis accepta athenienfes no amplius differendu pu
Nicodro tauetut quin oia in illos excogitarent,Eteni eratquida Nicodromus cnuthi apellatus
mus uirin aeginafpe&atusjhicfuamipfius priore abiečtionem atginetis iputas querebat

quipriusfuademiffionecutrafegi3et cognito athenienfes effeanimatosad nocedu
aeginetis quibus ipfe infenfus effet compofuit cum iliis de prodeda atgina ad cer ta die:
Vetus quo effet rem aggreiTurus ipfe & iilos oporteret ueire fubfidio* Atqi ita ex copofito ur

urbs be quse uetus uocatur occupattfed atheniefes ad ide no affuerut;quia claffis ec$i  par

aeginetansenodumerat coparata;quidumacorinthrisc6modari fibi naues rogat, in
terea res corrupta eft.Corinthii per id tempus atheniefibus amicifflmi dedere roga*ti
bus naues uiginti;fed dantes uediderunt fingulas quinis drachmis;quonia eas dono
dare uetabantur lege:His aeceptis athenienfes &fuis inftručtis in fumma feptuagita
numero in asginam nauigauerunUperuenerunt^ poftridie eius diei q eratdifhnatus.
Q^ui cum ad diem non adeffenucofcefo nauigio Nicodromus ex tegina profugittaliis
Sunium nonullis segineta^ eu comitantibus;quibus athenienfes funium ineoiendu dederut;
Vn ifti procedentes eos qui in infula erat atginetas Si  ferebant di  agebauS ed hatc po
fterius adafunt proceres azgineta^ fuperataplebe quat una cum meodromo tumuf
tum feceraumox eos quos ceperanttad nece exegerut. Vnde piaculum admifere q<J
Cereris nullo fludio expiare potuerunt:prse occupatiq3 prius ex ifula funt deiečfr <|deu fibi p/
teplum piciarent,Nam cum feptingetos eplebe quos uiuos cepetat ad nece educerent: unus
adiens eopt euinculis elapfus fugit ad Cereris legiferae ueftibuluteiuf^cardinibus praehenfis
haerebanque iilicu aueilere no poffent abfciffis uirimanibus ita deduxerut:quse ma/
nus cardiniba cofertae manferut.Haec cum apud fe feeiffent aeginetce clafie feptuagita
nauium cum athenienfibus qui fupuenere cogreffi fuperatur, Vičti nauaii praelio eof
de quos prius argios in auxilium uocauerutsfed illi noluere eis amplius auxilio ee cau
fatiq> c£ naues xginttanx  neceflfario fumptte a cleomene oram argolidem teuififent,
bi  ipfi cumlacedemoniis in terram defcendiffenUut nonnulli quotj efycionibus naui
bus defcenderunt in eadem cotra ipfos exueditione,Q_uo nomine utrifes multa ab ar
giis iniučta eft mille talento^^uo^t quingena uterq populus foIueret.Et cum fydo
ni fuam culpam agnofcentes centum takntis cu argiis decidiffentjaeginetae ne agncfce
re quidem culpam uoluere,Erant»n,fuperbiores,Eapropter rogatibus eis nemo atm
plius argio^t puhlice auxilium tulitjfed uoluntariorum circiter milic duce quodam cui

ERATO LXXXV!I

»

notne etat Eurpbates qnqi palma^ umQ_uefup!eri<$ neti remeauerejfed in atgina Euryba;
fub athcienjjbus occubuere.Et ipfedux Eury batesfingulari ccrtaie ter uiftor quarto tes
fub Sophaede caslis oppetiic.Veru aegietae fua daffe adorti icopofircs atheniefesfup
auere coruq* naues qtuor cu ipfis pugnatoriba cepe.Et atheniefes qde bellu cu aegine
tis cotraserut.Perfa at cj ipfius ptes eratexaequabat cu famulo affiduc hneoriaredige
tc ut reminifceret atheniefiu.Tu pififfratidis affidčriba athenienfefqi criminatibustfu
cupiditate p hoc pretexm qd* natus crat fubigedi grsceos qcuq? fibi terra & aqua dene/
gaffent. Itaqi Mardoniu q male re naualegefferat pfečlura amouit:aliofqsdefignatos
duces aduerfus erethria atbenas mittit i  Dati genere medu: Artapherne artaphernis Mardoni
frisfui filiu datis madatis ut atheas atqrerethria diripenticaptiuofcji \  cofpečtu afferret, us
Foftq hi duces dedarari ab rege digrcffi ad planicie cilitk maritima deuenere cu fgeti Datis
ac bn inftručfco erercitut# ibi caftra pofuere adusnerut nauticat čopk oes utfingulis
crat iperats.ad hsec hippagogae naues qs fupiore Darius anno madauer at tributariis
fuis pparadasJn has i  trodu&is eqs;atcg terraedfi peditatu fexcetis cu triremibo 1 ionia
cotederut.Hic no redo eurfufecudu cot/netei helkfpotu: et thraeia uerfus isauigabat
Cede farno un folueratptencarimterqrifulaspratcipueutegofetio metu circueudiatho
que fuperiori anno circunauigantes magna iačtura fecerattpracfert! eoačtipropter na
son qua antea no cepiffet.ad qua pcfteacj ex Icario pelago appulfi fut C in hanc eni ut
primu copie ducerent perfe urgebat 3  Naxii memor es prio^t fuga fe \  motes cocitaue
rut no aufirefiftere^eo^ quos adeptifunt pfse in feruituteraptis delubra atqa ur be inče
derut.His a&is adeseterasinfulas redeuc,Haecdu ifirjagut:Deliirelida §£ jpfidelo fuga
in temen abeut.Eo tendentes naues jScedens Datis no finebatad deluhabere flratione
fed tras det&apud pheneai&fimul cognito ubidelii effet rnsffc caduceatorcs his eos
tierbis affata e, V iri faeri quid fuga abiflis no pro mer ito deme male opinates:Ego«n.

& ipfe mea fponte animatus fum & ab rege iuffus q uo i loco duo dii geniti funtme qd
aut cu locu.auteiusincolaskda.Rediteigit*aduefttaipfoig & incoliteinfulam.Eke
deliis per eadueeatore dixit.Mox trecentas turislibrasfuper aram geftas adoleuit.His
aftis aduerfus erethria prirau nauigauit fimul oem daffe fimul Ioes paritet at® &’oles Delostre
ages.datimrj ab illius digreffu delostremuit ut delii aiunt ad mcam ufepoetatem tune niuit
& primu 6£poffremucommotadeo mala uentura hoib^portedete 'Nafub Dario Hy Hiftafpis
dafpis U  xerxe Darink attaxerxe xerxis filio tribus his deiceps aetatib) plus malorum Darius
paffa egrscia :quiginti aliis ante Dariu astatibus partim a pctfisjparti ab ipfis primeri/ xerxes ?
bus de principatubcllatiba. Vt n ab re ddoscomotafitpriusimmobilisjdequain ora Artaxer/
eulisitafcriptum erat;Et delen <|ušsfitadhuc immotamouebotEtfane x  noffraligua xes
pollethaec noiatDarius q- coercitonxerxes ^ belfaton Artaxerxes 5 magnus beliator. Delos co
Barbari p a delo ad aiias infulas profed/ funt fumebat illlc tu copias tu liberos ifu tnota

lanopt obfides auf militaturos aduerfus uirias ciuitates uidclicet athenas & erethriam Darius.i.
fignificantestSedtamdiuebfeffifunt:eoruqp ageruaftatusidonecideditionem pfaru coercitor
uenerunt.Eretriefes’ audito p(a^ exercitu aduerfum fe uenire?auxilia ab athenienfiba xerxes,i 4
implorauete,Q_uib3 no deneganda auxiliarati athenienfes miferunt fubfidio illis ea q beliator
tuor milia hoium q chakidefiu eqtu obtinuerant pdia S ed ertriefium haud quaquam Artaxer *
(inčem  eratcofiliutquitaS^fiaccerfebantiathenienfes tnancipitifnia uaeillabantqui/ xcs.i.ma
bufdaeo^ cefentibus urbe deferedatSJ 1 caeumina eubonk eundu:qbufda qui ^pria gnus bel
lucra a pertfis expečhret proditione moIietibjjHorui utroruqi aios aiaduertes Aefchi lator

o


LIBER.

SEXTVS

Aefchi

nes

ncs Nothonis filius eretriefiu primariuspatefecit athenienfiba oem pfentiu rcru fiatu
orauitqj ut domu abiretjne unacu illis occubercnt.Haec confulenti Aefchit^i obtempe
rantes athenienfes »Uinc in oropu tranfgreffi falutefibi peperunt. At pfae eo aduečti na
ues orae erechricae ad phanu U  choereas &  aegilia applicuer uttpotitiqj hisj Jocis cotinuo
equosexpofuere: & tanqcu hoflibacoflidhiri feiflruxere:aduerfus quos nodecreue
rane eretrienfes fibi dlc pdeundu.Sed qnquide fma de urbe no defereda eu iceraume
rito dabant opera ut moeniacuflodirent.Adorientib^eapfjsacripugna pfex dies cer
Euphor/ taC y e {l;mult)fcf utrinqjcadentib*.SeptimodieEuphorbus Alcimachi:&Philagrus
^ as  Cvneiker popularesfuosuirifpečtatiurbehoflibusprodiderejqua igredi pfaepoflg

Phila tepiafpoliauereincenderunt.lnultioneeoi£teporuqfardibusdefl3graueranthcibus

grus iuflu Darii \  feruitute captis.Potiti eretria aiiquot illic dies morati \  attica nauigaueruc

tun cq3 m ig na parte uaflauerut ratiide fačturos atheniefes auoderethriefes feciffent*
Maratho j£ tcn { eratlocusattice marathonproximeerethriaadeqtaduopportuniffimus:quo
jllos. Hippias PifiSlrati fibus deducebat.Eode athenienfes & ipfi re audita ad ui arceda
Mikiadef ^cefTerunt decepfečlisfibiducibus:quoxydecimuseratMiltiades:cuius patre Cimo
ne Stefagoraj fugere ex athenis Pififlratu Hippocratis cotigerat:5d du fugit optinere
oIympiade quadriiugo certate:qua uičtoria muneris gratia tranflulitin Miltiadem ex
matre crermanuiproximacg oiympiade eifde equaba alia olympiadem cu uicifTet a filiis
Prytaneu pjrjftrantafeftus e no ia uiuo Pififlrato.lnterfedlus efl aut adprytaneu ncčlu fum
Diaccene pcuflorib:nfepulcufq3anurbe trans uia;quae uocaturdiaccele;& cregsoefepulte
Euagoraf f un tcqillaeqtris olympiacasuidorias reportarat,Ideqd* ifte ia aliac equfae fecetunt
Miiciadef f ueni nc  Euagdrae lagonis, Aliae praeterea nuilae.Per ide tepus maior natu filiciy cimo/
nis StefagorasapudMiitiadempatruumin cherfonnefo educabatunminor autem
apud ipfum Cimonem athetiis erat nomen habensa Miltiade cherfonnefi condito
re. Hic igitur Miltiades e cherfonnefo tune profečtus dux athenienfium erat e dupli
cicaedeelapfusfemel cum enmphoenices ufqadimbru peifccutifuntmagnifacietes
eaoere hoiem utadregemperducerent:iteiy cuab iiselapfum domufuam reuerfuac
fe reducem effe exiflimatem inimicifui exceperunt,*& ad iudicium deduxeruntaccu>
fantesoccupat3eincheifonefotyranidis.Hocreatuhberatusfuffragiispcpult duxde/
Philippi c{ a ratuse;Ducescuadhuci urbeanteoialegatufpartam mittuntPhilippideillu qde
QCS  athenienfemifedtabellariamoperamfačlitate.HuicPhilippidiutijferefert frathenie
Partheni f enunciauit circa partheniu montem;qui fupra tegeam efl obuius futt Pajcopelia

us mons toqmominatimPhilippideiuffitnuciariathenienfib:>quiditaathenienfes nullam ge
panos te rcrent  curam fui:qui beneipfis uellet;qqi iam fepenumero de eis benemeritus fuifTet:
piu* 11  atep etiam futuruseffet.His uerbis fide abitaatheniefes qucdeo 9 iiamflatus erat be/

neconflitutus extruxerunt fub arcetemplum Panosjillicf annuisgofliis exquo nuciV
um accepere facrificanUardenti candelabro fupplicanti;Philipides aute hic qui fibi Pa^
na dixit apparuiffe tune cum a duciba miflus cfbiterum athenis egreffus fpartam per
uenit adicnfqj magiflratus Lacedaemonii inquit orat uos athenienfes ut fibi opem fe'
ratistnecciuitatemintergrascos uetufliffimacotemnatis \  diferime addučla ne barba
Erethria riJs u j r i s  feruiat.Eteni erechria direpta euhgnicf ciuitate graecia ibecillior reddita. His
matidatis aphil»ppidcexpofiris placebat quide Iacedaemoniis opem ferreatheniefibus
fedidfibiimpoffibile conftflimfacereuidebaturnoletibuslegerumpere,Naeratno
uus dies inflantis menfis;quodiencgabant fepiogreffuroR nec nifi utbe luari fpleto

ER.ATO LXXXVIII

&ifti cjuideplcnituniiiexpcihb;it.Hippiaeatpififtrati filio g barbarcs in marathons Hipp/ae
pducebatr.t/imhoc in fonis fupiore nočte oblatue,Videbatfibi hippias cu mre concu fomniu
bere,Q_uo exfdnioconiečfobat£ore utreuerfus athenastacrecepto dominam fenex Aegilca
domi fuas obiret.Hunc i modu iterpretabaturuifu furnei tum du fda eretrienfe q de Htppix
pofueratin infula ft/reopt note argilea reportat:du<| naues ad marathone appulfas in deus
ftationiba locat:ac barbarosin terraegreffos difpoiutalia adminifttati cotigit fternuta
tio:tdTifqjfo:ito uehemetior.Vnconcuffis cius utpotefenis pkrifc| dentibus unus ib
lorum ex uioletia tuftlcndi cxcu3us e:& in harena delapfus:q magna adhibita ad inuc
niendu diligentia cum tn n appareretdufpirans hippias ad eos q adecant ait,Haec terra
non efl: nramec ea poterimus nobis fubiečta efficerejfed tantumodo pte cjtum fpacii
des q mihi aderar optinct,Huc hippias fua uifionenterpretabat euafine: Atheniefibus
apud herculis phanu inft ruflis fupuenere auxilio platseenfes 01  cu populo q fefe athe/
nienfibus dedideran?:5£ p quiba trequetes iamlaboresfufccperant athenicnfesfdedb
derant at fefe hoc moteum a thebanis pratmerentur plataeenfesjprimum ckomeni a na
jcandridae quimterueneranatqilacedsemoiis fefe dedideruntta gbus tn recept/ no funt
hacoratione utentibus a nobis qui pcul habitamus frigidum quoddam fuerit uebis
auKilium.Napriufgnoflru quifqaudiat;polTi£is occupati ab hoftibus fsepe expugna/
ri;Suadeus at ut uos ipfos athenienfibus dedatis uicinis pariter ad tutandutn no in
ualidis.hoc Iacedacmonii no tam cofulebant plataccnfibus q> eis benc uellenticj q> opta
rentathenienfes defatigari boetio bello .Id fuadentibuslacedsEmonifs no aduerfatipla
tajenfes aditis athenienfiba dum re diuinam duodecim diis faciutteis ad ara fupplieiter
fedetes fefe dedideruttaduerfus quos thebaireaudita exercitu duxerut.In corucpauxi/

Ziu athenienfes uenerut*S ed Iti coferturf praeliu centcorinthiihaud eotemnenda fibi
remputantcsadeoS reconciliandosinteruenere:atqiutreručppermifTu regioem hunc Afopus.
in modu termmaruntmt thebanieos boetios q nollet inter boetios ceferi finerent face flu.
re q d* uelJent. Hoc ubi decr euere cotinthii abfcefTere. A bfccdentes qucq* atheniefes ag
gredi' thebani funtjcomifTacp pugna repuKi. V n atheniefes tranfgreffi quos corinthii
ftatuerantterminos afopd feeerunt limite thebanis.Ergo plathacefes atheniefiba fefe
cumdedidifTentjadmar 2 thonetuneauxi!/ouenerunt.Erantatfatheniefiumdudbus
anticipitcs fentetiaealiis uetatibus fieripradiu.Paucioresm/eeecj ut cu mediš confli
gerentaaliis quo^erat miltiades ad pugnidum hortantibus.Itacpcu cent bifariae fnTae
& deteriorutneerettibi miltiades callimachumaphidneu adiit tuneforte polemarchu
idefl belli prineipe.q ui magiftratus p fuftragia elečtus in danda fabahoc efl 1  deelaran/
dafnfaundecimus eft.Naquondamathenienfes indicendafniaparemducibus facie/ Polemar
bantpolemarchum. Adhuc Miltiades in te/nquit nuncCallimachefirum etVtrum i  chus
feruitureathenae redigantur; an tu easHberadomemoriatuiin omneseuurelinquas:
quakm ne Harmodius quide a tq  Arifbgiton reIiquerunt.Na atheniefes nune in ma Hermo'
ximu otum ex quo nati funt ueneredifcrime{quifimediš fuccumbat pala cffc ^ paffriri dius
finttraditihippix,Sinatfupcrent:poterithaecciuitasurbiugrxciaeeffidprima,Q^no Ariftogi^
autepado hxc fieri po0i‘nt 8£  quomodo a^d te haig re^ arbitriu redeat nuc exponam: ton
Noflrae q ut duees fumus bifariae funt fententiaedepraelio eommitcndoialiis id fuad en
tib*:altisdi0uačlentibus* Q uinifiprx!iumcommittimus.uereor nemagna exiflat
feditio:quacmenteshommfc!!idtetadfenciendumcummedis;Sipugnamus anteq
aliud uitii in nonullis fubeaapofTumus diis xquis cum ui&oria difcederc,Hxc omnia

o  ii

LIBER. SEXTVS

ad tetendunti& abs te dependettqui fi meae fentcntiae acedlerisjerit Si  tibi patria Iibo
ra;3i ciuitas oium graeca y.  pr inceps.Sin accefferis fni s džfiuadetium pugn$m:eorum
jMMtiadcf quserecefuibono£t tibic6trariaexi{lit.HaccdiccnsmiidadescallimadhLi iduxit.lta ac/
cedente fnla pokmarchiobterjcum eft utcoidigeretur,Poft haecii ducesquorum fnia
de codigendo fuerac;utcuiufq» dies imperitati  ueneratiuitefuam miltiadac dabatur:q
ille accipies n tn prius dceftadu putauit:q dies iperii fua adueit.Itacp ubi uices eius  fue
Callima / re;tuc atheniefes huc in modu lilru&i funt adcofligedwdextro cornu pracerat eaUima
chus chus polemarchus,Itam, lex apud atheniefes tuc poftulabat ut polemarchus dextru

Athenil' cornu tenece,Hocducefequebantui*ddncepsc3Ctetaetribus ut quacordine erat. No
fjs cKctcu  uiffimi funt eolločati platacenfes Ude fmiftru cornu tenetes,Q uo fadu e ut ab hu/us
tus or do pugnse tepore;quoties atheniefes ferut hoflias apud panao ynas ideft publiccs coue/
tus;qu3E qnto quoq* ano fiut atheniefis praeco ccccptis uerbis prsecef bona atheniefi/
bus pariter U  plataeenfiba.lgitathenienfiu acies tune apud marathone inftručta iccit
coficcrat q> ade medica imitabadfcdi medio pauds coferta drdinib:nideoq} iiiicdebili
©nutro<j aut i  cornu cofetrior;q pofteaq ita ljflručta e?acfaerificiu litatu ee atheniefes
audirestuc cudfu i  barbatos tedut.Erat at iter utracp a de n minus očto fladiojjt iterca
pedinis, Q_uoscutfa ferri i fe uidetes pfae aprabat fe taq iilos excepturi lfanix dates id
q>cerneretcurfu tederecu pauci eentneqtacu no fagittis fretos Hoc ita barbari inter
praecabant. Atheniefes po(leac| coferti cofi ixere cu barbaristpugna memoratu drgni
<edebat,Qjtfppe primi oim graecoijiquos ipfi nouimus curfu i  hode ufifuudmifufli
nuerut cerner medica uefte ldutostcu anhac ucl audire nomt medo^i gracci terror fuif
Mara fet Jn marathoe cu diu pugnatu eet barbari circa mediaade uiceruttubi pfae fbbat SC

thonis dacae:eaqi pmpetes hofle i mediterranea pfeqbantur. Ati utrocj} cornu uicereathenie

pugna fes plataeefefqj?ac barbaris cjterga dederattfugere pmillis cotrahutcornua Si  cui;s qui

media ipfoiji acie pfregeratdimicates fupant fugietes pfas urgettcxducqndoec ad mar
Callima^ pucnietes petito igne naues corripuere.Q^uo i  certamine callimachus polemarchus i
chi mors terficitur e gregia nauata opa.Occubuit quocy e ducibus ftefileus thatfili Si cy negirus
Stefleai euphorioistdtimfummapupplmappreheditabfiiTabipenimanucecidit.Necnonalii
C yaegi  atheniefes muki Si  clari.Septe qde noues optiuerur atheniefes hoc mo eaeteris barba
rus ris retračtis recepta^ pda eretrienfi ex infula ubi rc!iqrant circuuečl/ fun t aio ^uertedi

Atheniefes e ucAigio abeutestcaete^athcnicnfesab akmoeoidis ifimuiari funt q> uide
licet ex eopofito pfis adhuc apd infula agentih?fcutum ofknderint.Du illifumu circu
uehunftatheniefes c ueftigio abcutes celerrime ad ferenda urbi ope ^perauerur.Bar/
barofqt eodetedentes puerterunt pgrefli ex hercu!is’teplo:q d e  in cynofargicaftrapo
Phaleru fuerut,Barbarifupatoclaffe phalero C hrc.n.athenieOu naualiatucerat Dfup eu locu
imratho a!tquadiu pptec tepedate morati rurfus i afia abierut quo^ \  hacpugna apd maratho
nž apud negefta0ccubucrccirciterfcxmdiatreceti.Atheniefmucrocetun5agira duo.Tot ex
clades utrifqieecidercJn q pugna hseeres mira cotigtt,Vtathenienfisqdaepi 2 eJus euphago

Episelus rac du fiate acie pugnanftrenueiuminiba eaperetur ne^faucius u!!a pte corporss nctf
caetus ičtus;arqj itacaecus! reliquu uitac tepus pmafit,Q_ue audiui dicer folitu de fua dade ui

Patis fumfibi eeanfeftaf uiruquedaarmatu pcero corporicuius metum oem clipeu luni

brarettfii hac larua ipfil |5tergreflarn:fed fe illugGbiadlfleret oceidiff e.HaecEpizelu (o
litu comemotate audiuiDatis i afia cu daffe redies ubi mycone tenuit uidit in fomnis
ptfum.Id ta qd fuccit tradif,Vbiprimu dies illuxit;naues rimatus efl: Coperfocj in na

ER ATO LXXXVIIII

uš phaniceafimulacro Apollinis iaurato fcifcitatus eft que c teplo fublatu ejfTet.& ubi
audiuit e>:guoteplonarngasfuanaui 1  delu«C Ia«mddiiilfularedierat 0  fibifimulacru
in teplo depofuitpraccepit^ deiiis ut iliud in deliu ihtbancijt referreuqd' eftfuprama
te e regioe chalcidis;Hoc ubi pcepit datis uda ilhnc fecit .Delii tn bane ftatua no repor
taueruntifed uicefimo poitanno ea thebani ex oraculoideliu cotulcrut,Datis & Arta/
phernes po(leaq in afianauigauerejcaptiuos eretriefesfufa pduxeretQ uos darius re%

&fi in eos ancapduitate uultucotraxctat acet bitatisq?fe pricres iiuria laceOifienmn
ut in cofpečfcu fuu addučtos uidit acfibi fubieftosmulio alio malo affedbfed i fuo cifliae
regionisftathmocoliocauit.Cuinemeeftardericcaducendsaedeceftadiispcu!afuis Arderica
quadragitaaputeo:q exhibettnfariasre^fpedes,Naexeoafphaltu ideflbitum&Sč Afphaltu
falej& eleu hauriut ad hunc modu ♦Hauritqde ceionco ideft iftrumeto ciconia:p fuu
!a aut dimidiato utre ad deonia alljgato;quo in puteu decuflb qcqd haurit mox l  cifler
na diffuditunatqi hic alio ejffufiu triplici uarietate cdcrefdt.In afphartu qde & fale pro
tinus.hoc at oleu pf* thadinace appdlat atru ac grauiter olens.Hocloci rcx Darius lo/
cauit eretrienfesjque ad mca ufqs meoria tenuerefetuates pnftina ligua. Q uodadere R a( Jj n a
trienfes attinet ita heuPoft pkniluniu duo milia lacedaemonio^! athenas uenerut tata cc
feftinatioe adipifccndi hoftemmt triduo q ex parta difcefiereu attica puenerint? & Iket
ferius ad pugna ueniflcntjtn ltuedi medos cupidi ad ilios Ituendcs i marathone prexe
runt.Q uibauifislaudatif«! athenienfiba ob praeclaig fadnus rui fus redkrunuTener
admiratio me n ec rone iirepoffu Akmatonidas ungpfis ex copcfirocftentaffe parma
^udlentathenienfesbarbarisat^HippiaerubdJe, C^us'ppequos cŠftat ihabendis
odio tyrannis uehementiores qfur.iliores fuiffe calliac phenippi:qui fuit pr hipponici.
nacallias ca  alia oia in pififtratu inimiciffime comentus efbtu ucrofolus athenienfium
olum illius athenis eiečti cu publicefub pcoe uendkrenf bona cmere aufus cfbHuius G a jjj as
calliss mentioneerebro plerigi oeshtedebenncu ob eaq dičlafuntutuiri fumopere pa u ; r  ~ IX
tria liberatisjtu ob h$e q i olpmpia fccibNa & in equoiy curfu palmam optinuittfič in
quadrigario fuit fecundus; dc  in ludis py thiis cu priti las cptinuilfet i uniuerfes graecos
fumptuofiffimus extirit:tu ob id quale fe in filias fuas q tres fucrut exibuit.Na pofteag
nubiiesextiterahocefsmagnificent!0imummunuse{l gratificamsjut que fibi una
quaeqiuelkt eicmnibaathenknfiba cumddigeret;at(|ita ea illi nuptumdedit .Atalc
matonidae aut perinde aut nihsl minus qcallias perofi tyrannos fuere: Q uo maior me
admiratio fubiuminuf<|admittocriminattonem eos parmam pbs oftemaffejqui p oe
tempus tyranos efFugerunt:6i:quo^aftukiapififl:ratidae: tyranidereliquerutat(|iita
multomagisathenajtliberatores extiterutmeoiuditiojq harmcdiusSi ariftogito illi
enim hipparcho interempto n tam caetercs pififtratidas ab affečlanda tyranide rcp’{fe/
runt,q ad illam iritauerunt» Alcmaeoidatat j»culdubio athenaslibcrauerunt:2^ modo
ipfifuere qui pithiam perfuafere ad lacedsemonics commonefaciendos ut athenas libe
rarenuqueadmoumfuperius amecommemoratum eft. Atm.aliquidforfitafuefes^
atheniens i populo patriam prodideeruntlmmo nulli erant eis inter athenienfes uiri
illuftriors:oeq?qui magis dTent honoratk Net^uerofermo eptmuitelipeuab hisee
oftentatumifedtantumodofuiffeoftentatumipuod mhil e(lquamfiiddemu dicere
mroftenfus quid? eftfed aquo ofl:enfusincertum,Q^ uanquam akmecnidaeiampri
demextiterat athenis dati fae ufq5abalcmaeonearqjetiam MegadeJEtenim akmaeon
Megaclis filius iis lydis quifardb3 a Crcefo ddphos adoraculum ierant adminiftrum

LIBER SEXTVS

Crcefi fc praebuit:eofqi eomiter acccpit«Cuius beneficetniam Croefus alydis quos ad oraculu

dan um miferat cumaudiffet homineacccrfiif;;& ubiaduenirieum donauit ta to atir^ c|to femd
corpore fuo ferre poffet. Ad iftam doni coditionem altmseon hancaftutiam attulit.Per
gtandem tunicam amidus ingeti in eafinu reIido:corhurnifqi quoslaxifTimcs reppe,
rit calceacus ad thefauiy prexir ad quem ducebatur.Ibi inaceruum ramen toiy pcubens
primum cothurnosgb:) eratindutus auro quantum ferebant referfit; Deinde oemfi/
num fuum atqi ctia crines ramentes fubigeris & parfe in eos defumpta e thefauro peef
fit acgrc ttahens cothurnos cuiuis aSteri rei čj homini fimilisjcuius os turgidum effet &
oia onuftadd cernens crcefus in cachinnumqjerumpens ca oia illi donauitmec mino/
ra hisaliadonadedit.kadcmus hsec uehsmenter locupletata e:8i akmson čjdriiugos
C lifthe eq nos ales uicit olympia. Sed eam deinde fecunda aetate diflhenes ficyc n  is tyrannus
nes fuflulitjut multomagis q prius inter graecos edeber extiterit.Erat eni Clfftheniarifto
Agarifta nimifiiio myronis nepoti andrei pronepoti filia nemine agarifta;qua pater deftinabat
nuptum dare eique praeftantilTimum gtaeco^ omnium compenlTef.Cum igitur ludi
oi/mpia edebrarentun 5f ex eis diflhenes ourrieulo quadrigal! uidor extiri£Tetj nuciari
iulTit uoce prateonis utquifquisfefedignu putaretq didhenisgener eflet .Is ad fcxa/
gefimudie autpriusficyone pratfto foreDquoniamClifthenes intra annum a fexagefi/
mo die iceptujji excqui nuptias deftin ifi ec:ltaq* omnes gr acci  aut fua ipfoip:  aut farni/
liae daritatefibi confidentes eo prod c5tenderunt:quibus Clifthenes Štcurriculum &
Snaindy/ pa!aedraadcer£adupraeparauerat.Exitaliadiucfec6tu]st Smindyrideshippocratisfy/
rides barita Fiorebat aut maxime fybaris ea tempeftatc:qui unus uit in plurimudciida^ ;p

Siritanus ccCferattSčSjmtaus damafus Anvris fil/uSeius qui fapiensappellabarutiEthj quide
Meges , ab ifaliauenerut. Ab Icnioautemfinu amphinneftrus Epiflrophi epidamnius.Acto
Phždon lusueroMegesgermanusTitermiiliiusggrazcosrobore fueratfupgreffus:Siiextrc
Agono/ trn setoliaehomines fugerat.E pdoponnefo Leoddes Fhidonisargioiytyranni filius
theta eius ing Phidoisg fpacia pdoponefiba ftatuit longe oium graecoiy ifokntiffimus:qTu

pseos motiš neliefiu agonothetis id e mueraris ipe agonotedha extitit \  olympiaid e eertame
urbs premiu(|ppofui£,Nccno amiantusLycurgi arcasextrapezotc:& Laphanes azenus

Euph ori ex urbepaeo fiiius euphoriois eius g C ut in areadia fert farna 3domu fua excepit,Ca/
on ftorem & p©Ilucem:& ob id in omnes holes hofpitalis:& hdeus aegaci uir pratdarus.

Megades IftiexipfapeIoponncfouenerunt,Exathentenfibusautem megades alemeonis eius
hippodi filius quiad Croefumfe contuleran&i alter hrppodides tifandridiuitiis ac forma iti"
des  terathenienfespraedpuus, Exetetriaquaeperidtempus florebat:LyfaniasfoIushic

ab euboia: E theffaliaafcopadeis Diadorides Crannonius. Ex moloITis.Alcon.Tot
prod fuereigeumad diem pradlitutamaffuiffennClidhenes anteomnia patriam fin
gu!orumfamiIiamqjpercondatur. Deinde eos annum apudfe detinens exp’orauit
uniufcuiuf*^ Siuirilitatem dl  iracundiam dl  erudiuonem dl  moresmunccumfingulis:
nunccumuniuerfjscongreffus&iunioresin gymnafia educens prsedpue tamen in
conuiuiisexperiebatur, Q uandiu enim eos apudfe tenuithocfacereac magnifi /
eeaccipere, Sed eiinterproeospr 2 £dpuecordicrantarhenienfes:& illorum magis
Hippodi Hippodidem Tifandri flrennuum efTe iudieabatjcumprefertim eius maiores:Cypfe/
des lis corithiis ppinqui fuiffent.Cu aut dedinatus nuptiis dies illuxit,*q uo i^e diflhenes

edixerat iudicatu^fe quem ex omnibodeligeretmadatis cetumbobus \  ccnuiuium
tum ipfos procos;tum omnes ficyonios accepit .poilea uero g coenatu e;pci eertame

ER.ATO XC

dc  mufica here čoeper unt panter & de or atioc hnda in medium $cedente potatione.
Hippodides mm  iogealios antecederettiuftittibicefibicanere eumelia.i.fedatu quod Eumelta
dafaltatiois genus.tibicineobfequetefakauit fibiqde placens; Sed ciifthenes oemre Hippo'
cernens dillmiulabat.Poft hsec ahquatulu icerquiefcens hippodides iuffit aliquafibi 1  clidiuir
f crn ' msnfa:Q^uaillataprimumfupealacoicosfakauitmodulos;Moxaliosatticoster tus
tiofupmenfacapice ftatutocruribaueiutibrachiismoduiabaturadcuius primaac fe
cundam fakatiocm & fi ftoachabatur ciifthenes ta jpudentefibi gene^ fierntnfefe co
trnebat nolens i eum ecumperc. At ubi uidit cruriba ueluti nauiba gefticulantcmnafe
ultra cotineren fuftinens inqtiir fili tifandri defaltafti matrimonium.Cui exdpienfille
ait.No eftiftudcur^hippoclidaeiVnpuerbiumfačtum eft.Noeftiftud curac hippO'
clidae.T unc difthenesfilcntio lpofito in mediu haec p tulit. Viri prod me&filise nos eq
de oes lauio: uobsTqj oibusfi fieri poftet gratificaret.ne^ unum e uobis fkipuupbas
ne<j cjeteros iprobas.Ve^fieri n  poteftut de unica uirginedcliberas oium uoto fatif/
facia.ltatsfingulisueft^quicopoteshuiusmatrimoniinoeftis tanqua dignos meat
filiae nupdis:^ do m o pegre abf uiftis fingula argenti talenta dono do. M egadi at aic
meonis filio mea fiiia agariftia dcfpodeo ritu athenienfium.annuete coditoni m egadi Mega
nuptix apcf clifthene celebrataefunt.Haftenus q iudicandis pcis gefta funt«Ex hippo des go
crate uero alius megades Si alta agariftia ab agariftia Cliftheis notne hns;<| nupta xan ner de
tippo ariphonis cu prsgnans effet uifa eft fibi inTomnis parere Ieonem:paucofqj poft čius
dies peperie xantippo pcriclem.Miitiades cu anteapbatus apud athenicnfesitum ue PeridcS
ropoftrembn gcftaminmarathonemaioribusinccemetisauftuspetitab athenien Miltia^
fibus fcptuaginta naues cum propugnatoribus S>C  pecunian promens eis eui regioni des
bellum effet illaturusified tantumodo fe illos locupletatu^dife fcqueretur.Ad eam.n.
regi o nem k  illos duftupt undc afFacimeu^ nullo negodo reportaret.His uerbis athe
nicnfes erečtis als naues ut petierant tradiderunt,Q_uibus miltiadcsacccptis in paro
nauigat per fpeeiem uldfcendae iniurise qua intulerant parii triremi in tnarathonem
ona cum perfis ueniffent.Hoc colore orationis utebatuneumatinfenfus effet pariis
ob Lvfagora Tifd filimgenere pariu;qui ipfum apudjiidarnem pfam accufauerat. Eo
poftq peruenit Mdtiades pariosiutra mocnia coačlos obfedmmifloep caduceatore po
pofeit centu talenta negans fi ea fibi no daret fe prius illic abduttuijt copias ecs euer.
tiffet.Parii non ut quicqua pecuniae miltiadi dent čogitanliut cuftodiant urbem exco
gitant cu alia loca interfepietesmim maxie unde ea oppugnari poteratjadeo ut nodtu
laborantes mu$i duplo quaofsmfuerat cxcitarint,Haftenus graecidehac re comemo
rada cofentiut,Demceps gefta ipfi parii referut hune in modu.Miltiades cu inops con
filrieTet adrSeiatcn allocutufuiffemuliere captiuagenerepariamnomietimum: quat Tirno
effet indigenajt deo^ adminiftra.Hanc cu in cofpečlum ueniffetjconfilium ei dediffe.
fi magnifaccret paron capere excquere tur quae a fe praeciperetur.Eius dcin pceptis au
ditis miltiadem acceffiffe ad maceria q uandai ante urbe q maceria fepitut teplumeere/
ris legi ferac;eamc|i quia fores aperire n poterattranfiliiffe:6i illa trafgreffum folarium
alcendiffead aliauid intus faciedumifiue admouendu aliquid q*3 moueri nefas eftifiue
nd a!iqu?d quodcunque fit agendu ,&  cu pfo foriba ect fubeutehorrore ^occupatu ea>
de uia reuertiffe:deqs maceria defiliente femur couulfifrejalii \  genua pcidiffe aiut.itamil
dadesimale hns domu remeauinn zčb  pecunia athenicnfib? portas.ne^paro partaur
bc titdpctfn  & uiginti dks  obfeiTa Si agrc pcpulato.Pariicognito <$  miniftta deo^

Miki*
des
accufacuf
Lema os

Athenie

fmmuxo

refraptse

Bauro

Lemnia

fadnora

LIBER SEXTVS

Tirno miitiade admouiftetjuoletes ob id de ea fuppfeiufumerjPoftcj obfideridefietit
delphos miferut fifcir.atu nuqd mimftra deo^ codenaretjcj ratione capied| patiise ho
ftibus detexiffettquaeqf miiciadi expofuiffet facrajcJ ad uirile fexum efFcrri nefas eet. Id
Pythiafieri n pmifit negas fimum ea^ r c$i  ee aučtorem;fed quia miltiadas n bn obeu
dum tttiio d  ducem maloig appuiffe, H xc  pariis py thia refpodituniltiadcm e paro r o
uerfum cum alii athensefes in ore hebaatura pc/pue xaacippus aripho/s g eum apd po
pulti accufauit:q> atheniefes circunfcripfiffet,Cui accufatioi mikiades no p fidpfe refpo
dit£ neq?,mpoterat D Q_uippe qui putrefcete femof iščeta 1  lečlojfed £ eo amid fui
allegantescu aha muka ft lemnu expugnatat<| uicus peiafgos atheniefibo tradidiffeti
Tumuero pugna 1 marathoe geftaiinter uetu rn populi ne cspiris damnaremr:qulc[/
gita taletis culpa mulčtata e,Poft hsec M iltiades diilbluso atcp marcefcente fccmore de
ceffic, Qjiiq uagitaat taletacimo jftiius exeluit.Porro ienumiitiadeshuci modu opri
nuerat.Pelafgi pofteacj ex attica ab athenienfiba exačh'funt Oue imefiue fiuria C na de
hoc nihil hlo pter relaca D qa hecatatus egefandri e  fermoniba aic iniuria.Athenienfes
,n.cu uideret regioem q erat fub hymnefloiq illis hitanda dederat mercede muri drča
arce pcedendi bn exculta q priusmala fuiffet;& a nemine acopi digna: liuore captos
fuiffe SC libidine terrae potiundseiSC ka illinc exegi{Te illos nulia alia re in cxcufatione al
lata;Vt at athenienfes aiunt iure eiečci quippe cum effent fub hymnelTo hitatcs illinc
pdire folitos haciniuria intuliffe quotiens flk ac filii athenienfiu ad noue fotes aqru
pgerent C nulia duti.n.aut eis aut ullis grsecis pid tepus madpia erant D peiafgos eis p
cotumelia 5 C  coteptum uim attuliffemecp hoc feciffccontentos ad extremum manife/
(ko  deprehenfos deinuadendisathenicnfibocofiliaagitaTe,Seuero adeo meliores q il
li fuerant uiros fuiffeiut cu herent facultatem interimendi eos quos fibi infidiatos de/
prehendi&entitn noluerintsfed eis prseceperkt ut eregioe excederent;atq? ita illos folu
uertentesttum a!ialo«;tuueto lemnu optinuiOle.lllahecat&usihaec atheniefes aiunt,
Atpdafgi hac athenienfiu iniuria ulcifcedi auidnii qui lemnum incolebatinari qn dies
fefti athenienfium celebrarent biremibus inftručtis infidias manipulatim collocarunt
uxorib3 athenienfiu die feftum Dian se apd bauronem agentibus p multifcp illa^j illinc
raptis abierunt; 5£  in fena delatas p cocubinis huerunt,Hae foemin^ pofteaq filiis abu
dauerelingua eos atticaacmonbDathcnienf/ulbuerunt.Etilli cofuetudine cu pelafgi
dum filiis bere abnuebat:&fiqs e fuis ab illoigullo uapularet;cunfti auxilio aderat,&
mutuo fefe tutabatunac dignos fe q alšis pueris dominarentur exiftimabantiatcj adeo
loge jSualebat, Q_ ua re aiaduerfa pelafgi inter fe collocuti funticofideriteftj rem ee indi
gna at<| inter fe dicebantifi nune du pueri funt dignofcuntfibi opitulari aduetfus fil ios
uxoptlegititna 9 tiqs uirgines duxlus S^eiscotinuo ^elTe conatur:quidna facicnt in ui
rile adukiaetate:ltaqi cu id eis altius lfedilTetjplacitum ef ut eos filios ematrib? atricis
fufceptos riecarent.His nccatis addunt 5C cedes  mati$t.Ex hocfacinore 8t illo  fupiore
foeminaiji q uiros fuos una cu thoate interimerunt ufu receptu e p grsecia ut teterrima
quaeqifaciora lenia appeilentur.Pelafgicu eis pofl necemliberoijtatcji uxo^ ne^ tellus
fručtureddere ne^ uxores necjpecua ut prius gignerent pariter famae &  liberoijt erbi
tate ucxati delphos miferunt petitu aliqudH laxamentum prsefentium ma!o^ * Iuffi a
py thia psenas athenienfibus qs'illi uellent pendere athenas iereipollidtiqj funt daturos
fepcenasillis omnisiniuria, Athenienfes (bratiš in curiatoris q poterat fplendidiffime
appofita<|menfa omnium bonorum refertiilima iufferunt peiafgos itafe habentem

POLYHYMNlA

XCI

Herodoti Halicarnafei Hiftoriarum Liber Septimus.

Oftea uero <jnundus pugnacad rege darium byilafpis fiiiutn alla
tus e ad marathone geftae&u anteauehemeter ifefus eetilie athe'
niefibus f ardis inuafiffentdonge infenfior fačtus dhzc  propen
fior ad beilu orsettae in ferendum miffifgi cotinuo nuttciis ad cinka
tes edixit ut fingulae mukoq antea maiores copiasmec noti naues
nauigia equos re furmetanaccpararentihis nunciis afia trihenniu
exagitata e. V bi cum dde&us agitur optitni cuiuftf aduerfus grat/

fubadlic(efecereapfis,Q^uomagis3duerfusutrof£j! Darius expediticne fumerepro/
perabat:aegyptios atqj athenienfes.Du haeccoparat interea ingens ker eius liberos de
principam exorta diffenfio e;quonia ex mftituto petfarum opor tebat ita d emu ire i cx
peditione cu regnifucceffore dcelaraffetErat mt  Darjo ia antec[regnaretfiberi tres e DariiIibe
priore uxore Gobrys fiSia fufceptk&pcfl: parturegnualii quatuor ex Atoffa Cyri filia ri
Supcrioip maxiusnatuerat ArtabazanestpoftericigxcrxesrQ_uicuexeademmatre Atcffa
no effetdifceptabapArtabazanes qu?de q>ottmis paternaefcbciis ipfemaximus natu Artabaza
foreteuapduniuerfos hominesfitinftitutumutmaximu's natuliberorum optitieat nes
principatum«xerxes uero q> ipfc AtofTa genitus effet filia Cyriquiperfislibertatem xerxes
acquififfet.Dario nodu ferete fetetii aderatforte Demaratus Ariftonisquip id tepus Demara
altercationisfpartano regno cxtitus:ac lacedatmone plugusfufa afcenderatiHic uirau tus
dita liber oijt Darii cotrouerfiaadik C ut farna fatur 3xerxe;admonuitqj ut ad esetera cj
pro fe dicebat hoe adderet fe quide genitum e Dario iam rege &  perfarum imperium
obrinente. Artabazanem uero e dario cum erat priuatus;Proinde ncque aequum neqj
iuftum ee aliuquepiam potiufej fe ilia digmpne adipifd:quoniafpartae quoq? fic ufur
paretiut ficui anteq regnet filii nafcamfideinde regi ia alius huius poflea n ati fucceSio
regnifir.Haca Demaratofubiečh ratione ute te xcrxe taq iufle dicete.Darius rege de/
clarauitjgg ec drča  pceptudemaratixerxes C utmea fertepinio Dregnauiffet^ppe cu
omnis pote tia pen es Atoffa eet Deelarato Darius xerxerege cu eonaretrefo apparatis
1* Ke }  exped ione altero adefeftioe £gyptio^anofupmu diem obiit fex& trigjta anis Darii dni
regni cspletishaud ccpos  uotiutsgyptios & atheniefesulcifceret.Eius morteregnu in regno 1
adxerxefiliu deuenittejab inkio  nequa<|afotus eratad beilu graeciae inferedu:fedargy/
pto.Cstep 2  Mardonius confobrinus fuus Gobrys & fororis Darii filius eu adiens his
uerbiseft aliocutusiDomine haud deorum eft athenienfes tam male iam de perfis me Mardo

da  militaturiiSi apparatui opera dat ur, Q uarto anno argyptii qui fuerant a Cambyfe

itos no  dare pcenas eocjt quac pcrpetrauerunt.Tu uero quod f manib? habes perfice. nius

LIBER

SEPT1MVS

Efoupae

laudes

Alebadse

Onoma

criius

MuUus

LafuS

tameti ubi*gyptuquxdignitati tuz  mfurilfecitdomuerisjfumcaductfusathenaseje

pcdkionemiut & bene de te Ioqultur homines;S£ poft hac abdineat alifc^a bcllo tibi
lferedo.Et haec qu<dem crat ratio ultionis exigends,Illa autem rationis acceffio euro/
pam efieregionem admodum fpedofam:omniaqi gen era felieium arboj^feretemtac
fum maeboaitatis&dignamqu3eafoIoiter mortaks rcgepoffideatunHaeeMardoni
us Jicebat ut iuuenis ae nouaru repi rupidus impedifj grseciae pro rege adminiffrandi
quod etiamregi perfuafitconditioneteporu ad(utus*Nam ad alia ut rex hoc fadendu
induceremnadiumento fuere primum e thefifalia nundi ab alebadis ad regem inuoca
dum aduecfus grsecia fe enim omneobfequium praftituros, Alebade autem idierant
tha laliae reges: Deindeii piGdratidae qui fufa afcenderant:qu( cum eademuerba ha/
buerunt quae alcbad;s;tum uero praerendebant Onomacridum quendam athenien/
fem:quemfecum hibebantfortregum 6£ Mufaeifociu edifertatorerm Afcenderat au
temcum eo reueG' in graeda.Nam Onomacrirus ab hippaeho pifidrati athenis fuerat
dečtusiquod per lapfum Hermonis manifedo deprenenfus fuiiTet s  ter Mufsifortesj
hancetiainferuiffe foreut inGalademaa adiacentes mari fubmergerenturiobid hip/

xerxes

cur grae/

cm

intulit

Aehxme

nes

inarus

xerxcs

pratio

batur.OnomacritusGquaefortes dade barbaro nudabant ea^t nullam recitauit, Icacp
aceedete hocfortilego8i pifidratidai^ & alebadaru fuafionibus xerxes ad infercndum
graecbe beliu indu&us.Sed alteto a morte Darii ao no prim a m expeditionc fed aduer
fus a;gyptios n rabellauerantiquosfuba&os &4arčtioreqGib Dariofuerant fcruka'
te reda&os tradiditgubernandos Achaemcni fratrifuo Darii £i!ioque pradide acgypti
fterie&oddticemporemteremkinarus Pfamietichi uir pccnus.xerxes recepta aegvp/
to proditurosaduerfusathenas exercirum praedantiflim©sjquofqj pfajjt in concilium
uocauifcut Si  illo^fnias audicet. &ide diceret q Kberet: Q uib? coačtis ita Iocufus ed t
Iri perfce equiiem ego non erohuius jftituti aučtonfed ab aliis traditi im ita/
tor.Na queadmodu a maioribus natu accipio ex quo imperium hoc a mediš
eripuimus \dyagaeper ciruamoto nunq conquieuimus:fedita deus agitiSi
multa nobis fibi obfequentibus in melius cdnferttatqt ea quide q Cyrus Cambyfef<|
ac pater meus fecere:quas gentesimperio addidere non attinet referre apud probe fcie
tes x  E^o podeaqhanc fedemaecepndedi operi neab iisquihoc honorefuntfunfti
degenerarermneue minus potetis perfis acquirerem :Quod animo uerfans inuenio
nobis accefTuram gloriam pariterachonorern:&regionemneqjinfericrem necpdcte
riorem ea qua recuperauimustfed feratiorem una cu ultione iiurias atep uindičte ide o
qj nune ego uos contraxi;ut id quod agere coftitni uobis cxponererm Conftituo iun/
fta hellefpotocopiaspcr europatraducere \  graecia ut athenienfiu uldfcar iiurias:q cu
p*rftsa!iistmmpatri meo inailerc.Noratis autem StDarium aduerfus hes uiros bellu
mouere dedinaffejVe^ ei morte praeuento non contigit ut illos ukifceretunego uero
eitis uicem aliotum^ perfarum ulcifcens non priusdefinam qua expugnauero incen/
derocpathenastcuiusciues Si  me Sl  patre m en m pricresiniuria affecerunt.Semel cu
fardisunaeu ArifTagoramilefio feruonoitrouenkntescrcauerunt Iucofqjac delubra
Iteatin nos quid fcccrutterra fua ingrefifescu datis Sl  artaphernesduces fucr oes fej
ds Hapt nratia reruiritoradinferenducisbcllumtcjuosatcjipfo^tfinitimosrcgionc

pclopis phrjrgis incolcntesjfi in poteftatem redegerimuskot bona futara efferatioci

POLYHYMNIA XClI

nando copcrio.T crra pfidem stheriiouis cotermina reddimus. Nullam.n, rcgicnem
fpe&abit S^J&initima noftraeded ego oem permefus eurepa onauobiTcu cur.čias r &
gionesinunarediga.Namitaremheteaudjonullam reliqua eehoiumnecp ciuitate
necp gente q nobifcu dimicare poffit.Ita fubačbs his quos dixi:& q nos laceffteruniu'
gum feruile fuftmebut.In quo li mihi uos granficari uolueritismbitepus uobis ldica/
uero;quo uos prsfto effe cporteutunc unufqfq3debebitipigreadefl’e.(^uoiy q orna
tiflimiscu copiis aderiueu donabo his q i  noftradomo jSciofiffima habetur.Ethaecg
demita agenda funt.Sed nefolusuidear inconfilioImamdicercreponoin medioriu
bens unicuicp qlibet fniam dicere.His dičbsIoquendi finem fecit.

Ofl: que Mardonius domine inquit tu uero non modofuperioribus perfis; M ar do
p fed et uenturis espraeftanticnqui cu alia U  optima &C  ueriftima commemo* n« oratio
ras.Tu uero q>iones qui europam incolunt nonfinis habereludibrionos mi prsftan
nufqnpfifuntludibriodignos s Etem res indigna eftififacas d£  indos & sthiopes&aC tior
fyrios aliafep mukaš acgrandes natioesrquae nihil perfaskfere;tn potentk platandae
gratia in puincias redegimusjGrsecos quinos lacedereijuria keperunt n ulcifcemut*

Q_uidnam metuetes quas ilio^z copias;qua pecunia^ uim *Eo^ pugnam nouimus.

Eo^ nouimus uireselTe imbecillas,Eciy quosfubegimusliberos penes nos habeus:
hos q domi noftrae habitatestiones 5t  aeoles U  dores apellantlQ^uos ipfe qucqi exp>
tus fum du eis iuffu patris tui intuli bellu:du<p in macedonia ufcp proceffiff em:& pene
ufcjradipfas adieas neo mihi pugnaturus occurrit:& faneconfueuere grsčiutaudio \  Graecoru
cofultiffime inire bella propter imperitiam acfinifteritate.Na cum bellum in ter eos in impericia
dučlumeO: in  locum quepulcherrimumpianiffimuqiinueneredefcendetesibipradia in beilo
faciuntsltaut magno cufuo malo uičtores inde difcedat.Deuičli ne logius repeta ad 1
ternitione deueniunt,Q_uos oportebat cufint eiufdelingus interpofitis caduceatori
busac nuciis tollerecontrouerfias:&ola aliapotius agerečjpugnarejaut fineceffeha
bet inter fe olo pugnarc locu alique inuenire utrifqj dj§icillimu;Si ibi fortuna belli teta
re.Hocitaqs ritu haud ,pbo utetes graeci nunqmecu uerbis egerdt de dimicado cu ma
cedoniateiius ( pmouiffem,Tibiautemrexquisobuiam uenturusebellandicaufaco/
pias af/aeatcfj omnemclaffem agenttfNon eo audaciasprocedent utreot grseco^j res.

Q uodfš me fallitopinio & illi uecordia elatiadpugnadum nobifeum uenient} difcat
nos efie in re beliica praeftantiffimos hominum.Nihil igitur fit quod no experiamun
Nam fuafponte nihil fit;fed omnia ab experimento hominibus fiericonfuerunt. His Sua fpo'
Mardoniusfententixxerxisaflentatusloquiceflauit.Tum filentibus aliis perfisr ncc te nihil
diuerfameiquaedidaefTentfententiadicereaudentibus:Artabanus Hyftafpis filius fit
Xerxispatruus uircircunfpeftusita inquit.

Ex nifi diuerk inter le fetentk dicantunnon potefl: quiseligere melioreifed
r neceffe habeteaquedifta eft uti: At cum plures dičlae funt licet tan<Jaurum Artabani

pu^ deligere quod per fe difcemi cum nequeat{coparatucualtero difcerni po oratio di/
teft.egc patri tuoDarioeideqifratrimeofuad<bam ne fumeret aduerfusfcytas expe> gniCfima
ditioneuirosnullaufqoppidakoletes Sed illefpcrasfcythas nomadesfefubačhirum Diuerfae
mihi n e affefus.ltacp fupta expeditioe multis & egregiis uiris d exercitu amillis abfcef fenteriae
fit.Tu uero rex bellu fferre deftinas uiris multo qfcytsefut £ftatiorib:s:<|qj mari &  neccfla/
terra opt/mi eedicut qbus \  rebus qd durufitihocme tibi iuftu e pmere iučto potiba ris
hellefponto ais te copias per europam in grsciamdedufturumjatcj cos couenit aut in

LIBER SEPTIMVS

terra aut i mati aut utrobiqi abs te fuperari.Si^icrvi ferunt mri effe fortes; Cufus rei
licct  hinc argumentu capi.iitotcopiasdučfcu Datis & Artapher n is attitarcgione in
grefiUs foli athemenfes pfligauerunuergo no utratj in parte fucceffit. Q_ffi iidemco
fccnfjs nauibopugna nauaii uičtores adhdlefpontunauigent:acdeideponte foiuant:
Koc dap  fuetit rex.Neqi ucro hoc ex mea uma priuataprudetia cole&oifed ex eo cafu
quoauquido paru affuj quin opprimeremurcu pater tuus iučto bofphoro thracio:
ac flumine iftro pontibus comiiio traiecit ad fytas eu traicčlum fcytx  oio infticere
čariloncs qbus cuftodia pontiu delegata erat ut iteifcinderent. Qjjo tepore fi Hiftiae
us mileti tyrannus aiioru fniae acceliidfetiac no contradisiffeuačtum erat de rebus pfa/
rurexdičtuquoqahorribilis omneregisftacu luno ušro pofitufuiife, Q_uare nolitu
Difcrimi ullum tale adire ddcrimen nuliafubfiifcente neceffitateifed mihfpotius obtepera;Huc
fine ne/ ccetutnin praefens miilumfacito;iteruq3 dum tibi uidebitur re apud teipfu cofiderata
ceffitate edicito qd! optimumeearbitraberis«Bene,n.confultarecoperiomaxfmum eflelueru,
no adeu/ Na etiam fi qd e contrario euenturu eftmihilo tamen minus bene confultu efhfupe/
d um rauitcpiortuna confiliu. At qui turpiter confultauitifi ei fortuna obfecundauit; ijk eft

Coufulta quidem uoticompostnibilo tamen minus male confilium ccpit.Vides ut prargrandia
re lucru e animalia fulmine deus feritmec finit ifolefccre parua uero nihil laedit. Vide s ut magna
Fulmina femper aedmcia magnafq3 arbores huiufcnodi tulminu tela petcutiut.Gaudet enim de
fumma useminentlTunaquecfdeprimere.Vnde2Cigesexaci£us abexiguo protiigatur quo
petunt tiensdeus his quibus muidet autmetum incutit aut tonitrum.Proptereaquidafecus
i£xerci/ ac dignitasfua poftulabatnn calamitatem incideruni;quiadeus neminem aimm ejfeip
tus iges fum {mit magnifice de fe fetire.Omnis rex properado parit terrores,Vnde magna de
a paruo trimenta fieri aflfoientdn cuntandoautem bona infunt:fi non talia quce ftatim uidean
uicitur tur effe bonaicertequ3£ fuo temporebona quis efte coperat.Et hoc quidc tibi rex fua
Feftinan deo«Tu uero Gobrys fili mardoni defme loqui ftulta degraecis haud dignis q male au
tia parit diant.Nam graecis detrahendo ipfum regem uis excitare ad bellum illis inferedumiad
errores quod tuomniauiditatec5tendisiquodabfitiutfiatdetraetio. Nancp importunilTima
Mora p/ res eft in quaduo I untqui iniuriafaciuntiVnuscuiiniuria fit:qui.n.detrahit iniurius
delt eft quod non praefentem accufatjtem qui huic credit.iniurius eft quod prius credit q

Detrahe rem compertamhabeaf&illicui ablenti detrah tur ob id f inniuria q> ab altero infimu
renonii' laturutmaiusjabaltero talisputat. Q^uodfiomninobelluhisuiris inferre opor/
cet tet a?edumrexipfepermaneatdomi apud perfas noftrum ambe^diberi deponatur:

Credere tu in expeditionem itoidelečris quosuelis uiris ac quantifcunq?copiis;& fi ex fentenria
malum e tua res fucced5t regiiinterimatur liberi mei 2£  infupenego.fin fuccedct C ut ego aico 3

interimantur tuiiSi infuper tufi redieris.Q uod fi hacfubire coditione recufas:cupif<j
in graeciam prorfus deducere exercitumtaflbrmo fore ut aliqui eo^ qui hic reliquetur:
■»s audiant Mardonium poft alatamperfismagnaaliquamcalamitateacanibus uolueri

buf <5  difcerpiiaut in athenienfiumfolo aut in lacedsemoniorum: nifi forte antea inter
uiamtuncagniturumaducrfus quaksuirosfuadesregi ut moueat bellum,Hasc Arta
banolocuto Xetfesira percitushis uerbis excepit.

Rtabane patris mei frater es hoc te fubleuatmc d/g na flalta oratione mer
a eedem recipias.hac tamen te notaboignominia quiainftrennuus es igna/

Darii go  uusjnecomes fis meae in graeciam expeditionis:fed hic una cum f ocminis ma

nus neas:Ego etiam fine tc qus dixiconficiam,Ne<f enim fucrim darii qui fuit Hyftafp !S

X POLYHYMNIA XCIII

q U j fuir ataiisigfuit Ariafanis;qui fuit T ifpei:q Cyri:qui fuit Cabyfisi gfuit Acbarme
n j s  fsliusmifjadieniefesultus fuero pbe lCciliges fi nos quieuerimus n quiet uros illos Achcme
f C e | nodfa terra cu exerdtu inuafuros prout colfigere licet ex iis;q illi facere cccperutit; ncs
qui & fardis incenderunt:& afiaincurfarut,ltaqi ncutris fatis ed fecefliffenitrifiji ,ppo/
fitueftccrtamcn& agendi &patiedi;utauthsecoiafub.graccisjautiIIa-cmnia fub pfis
fint.Mediu.n.inimicitiaig nullum ed: C^uare honedum erit noS iam iniuria laceflitcs
exigrere ulriondut quacalamitate paHurusfuntintelliga pfedus aduerfus eos uiros:
qaos eria Pelops phryx nodroij! maio^fcruus itafubegitmt ad boe ufgstepus & ipfi PeJops
ho i es 8£ eo&regto ab illius qui fu begit cognomin e appelle tur.Hacc hadenus Iocutus
ed-Deinde fub uefperum cu fuiffet ftomachatus artabanifnia per nedem apud fc co
fultanseoperitprorfusn effefibi opus inferrcgrseciae bellu fmutacaqiruifusfmacum
obdormiffet uifus ed in fomnis ut fertur a petfis uidere quedam corpore ingentiatpa Xcrxis
fpech(o;qw fibialians diceret,R.euocadinefmam pfadc inferendo gracciacbello:cum femniu
p! ! £fcen'spftstecoparatuij!eeexerdtuncqj fi reuocaueris ca bene fads;neq? qui tibi
aSTentiatur aded,Q uare perge ire ea uiaq interdiu ire dedinaueras, Hace Iocutus sile
uifus edxerxi ab afpedu euanuifTe. Vbi diesiliuxit huiusinfomnii nulla ratičehabita
coado eorundš pafapž quos pridiecoegcrat concilio xerxes ita uerba fecit«

Iri perfae ucnia mihi datc dicenti conttaria fuperiori fmam.Nam & ego noti'
u dum adfumuquopacniendu edmihiprudetiacpucni:& gutiliudfacia fua/
dentmullo unq a me tepore abfcedunt. Eocg mihi attabani fmam audienti!
con f edim iuuentus efferbuitmt uerba uirum grande natu effunderc petulatiora č[ de
bui. Nune itacj agnofccns erratu meu utar illiusfn a;3č quonia reuocaui expediticnis
fum?dacfntam uos geti eftoi e.Hacc ubi audiere pfac laetieia affedi rege adorauere.in fe
quenti n ode ide rui fus infouium gefcenti xcrxi aff ftes fquit fili daril uideris expediti' Renčiš
oneap Jpfas reuocaTeuerbis meis p nihiio habitis quafnlla a nemineaudiffes, Hcc f crnn ^
igr nune bn inteliige mfi ex teplo inis expeduione:hoctibiex ea recotinget queadmO'
dubreui magnus & aplius effedus esnta breuirurfushumiliseris.Hoc uifo pterrefa
dus ecubili exiliit pariter:& nuciu mifit ad accerfedu artabanu.Q_ui ubi adueitita ad
eu ingtiArtabae ego dati cu i te bn cofulete mihi dukis uerbisiuedus fu n fuicupos
meds.Sed n muko podpoenitenscognouiid mihieefaciendu;quodtu praccipiebasi
Tamcniduo T cnsexequinpo um.Nimihiiaaioimmutatc 5i priorisfniacpoeniten
tiapparuit infomnis uifiodilTuadensomnino boe quod poderiusfaeereconftituera;
quin etia nuneinterpofitisminšs abftediLO^uodfideus edqui in femniu mifitrekji
prorfus edeordi expedit ; one fumi aduerfus graecia:c6tingethoctibiidqd'mihi infom
niumitidem utmihiprecip!enstquoditaforeeofedofioemmeu ornatu fumasieogi
infutusinfellamea coftdeas;& dan in cubili meo capias fomnu, Hxclocutoxerxi Ar
tabanusinit/o nolIeobfequi;atqj negarefedignumgregioinfoliofederct:tandčcu co
geretunfecitimpatahaef: prdocutus,Apudmerex tantunde ualetbenefentireper fc:

^ alteri bonadicentifententia accedere:q ambo tibi cum affint malo^t tn hominum
- colloquiatedeprauant:queadmodu mare quodedhominibusomniumutiliffimum
' feret ab ingruentibus uento^z flatibus nofini natura fua uti.Ego ueroeum ex te male Mare ho
audiuimon tammeam doluiuicem g tuam:qui cum propofitz effent dux fmx  pfis minibus
una quac detršmentum augerenaltera quxtolleret dicens pernitiofum cffeimbui ani/ u tililTi'
m u ufu plura femper expetendi, His propofitis fententiis tu clegidi ca qux tibi ipfi mum

P

LIBER

SEPTIMVS

&  perfis eftperkulofiorŽNueatcum ad te mutato i mcliuscofifio defumedaaduerfuS
grccosexpedidoea;saccdTifteIfomniualicuiusdei tmtuqdteuetatdimgtcrecxerci
tuihdc n res diuina eft Bii,lnfomiiia.n,ift:afuntq adeuntia hofos fruftranfunqu£ad/
Somnta modul egotedocebo multis qtuanis natagradionCofuer utipfafonio^j uh plčrunqi
undc fniftrari ob ca quae quis p die m Ste agitauit.Nos nudius tertius expedkione hlc Itcr

maas & quide uehemeter habuimus, Qjffi hoc n e  cuiufmoi ego dko fed a!i'quid di
uini hns tuipfe oia s funta didfti, Appear.n.ut ribi ita H  miki eadl iubens.Ve^ rabilo
magis appere rnihi debebit tud amičtu gereti q no gereti fed rtiču neqi magis qefced I
tuototo <| noded \  raco;fi et alias uult fe exhibcr&nccp eo uefanias pucnit iHud qcquid
eft q J fefe optulit in fonis ut me ccrnes putet cffe te dudo e uefttba argumento. Id fi
mecotemotuihebiupfečlc n ec afpečlufuo dignabiturfiuc meagerenfemueftimeta
fruc tuatfel te adhibit qd ia aiaduertendu eft,Na fi frequetius acceffcrftripfe quoqi fate
bor diuina fe efte,Gete^fi itatibi agenduuidetineqndl reucearipouen ad cubandu in
tuo cubili pgo, Age mihi quocj3 cuiftapecfecero appeat.Hac taraucaditionetuac fnise
Artabani acquiefca,Haeelocurusartabanuscpfpcraretea a xerxefine ullisuerbisadmiftum iri:
fomniu mila executusi,Et eu indutafibi xerxis uefte regali folio refedi{Tetjmoxq?re<:ubuifl’et:
ide in foniudormiente adiit;q> xerxS adierat:eiqi fup aftift Ss ita inquit;Tu ne il!e es qui
feftimnte ire in grxeil xetxe dtftmesitanq eius curatonTu neq? in futu^ neqi in prs
fens cofideras qui diiluadesid qd eft fittale contingere,Qjiid It xerxepati necefle eft
rufidičlo audiensfuerit etipfidemoftratu eft,His uerbis Artabano uifuseftille ulr iti
fomnls minitariicadentibufep ferrametis eoari oculos fpfkruere,Q ua de re ueheme
ter exclamas Artabanus exilii;ad;£oqi xerxi obferuat! fibiin fomnis uifione expofuit*
Secddoqilocohxdnqiiit:Equidercxegouelutibomoq>multaia uiderli &magna
negociafub heffonib t eotigiOfe n finebat te omni aetati ldulgere gnarus re effe tnalam
muka compifccre»meoria tenes quo cu exercitu cvri cotra maffagacfcas aftu e  quo cu
exerdtu cabyfis cotra sedilopes qetcudario’mi1itauiaduetfusfepthis s Hxcfcies ego
fentieba te fi qefceres otum boium beatiiTim u.Sed quonia demoius qda jftintftus eft
dJ graecos dades quaedam ut uidetur mi (Ta diuinitus manetiego quoqicedo:acfniam
muto.Tuucroqux diuinitusmiflafuntindicato perfisiiubeto<|iisquae adapparatu
pertinentiaanteprxccperasoperamdent,bocagitonequid tuoj^deo tribuente de/
fit.his diftis difublatis uifione animis ubi dies estititribicofeftim xerxes bxc perfis ex
ponittArtabano que coftabatpriusfolumoiumidfuifledehortatutunc exhortate,
Pofthxctuaititiexpeditioeinxerxitertiuminfomnisu!Tumoblatueft:qucd magtau
ditu coniečranmtai uniuerfamterr! pertinere:portedere<|omnes hoiesxerxireruitu
Xetxis t^s.Vifum aute tale eraf,Videbatur fibi xerxes furculo oleagio coronatus efte.Cuius
U .,-' D  oletsetamis uniuerfatellus occuparet;& mox coronacapiticircudata euanefecre.Hsec

magis tterprsetatis fine moraperfae qui \  cocilio fueratradfuam quiftp prxfed:uram di
grefftomni ftudioincubucruntadexequedaiuffampididonaquxpropof!tafuerant
ootinendi xerxes itacopiasfuascontraxitjutomnemcontincntislocum fcutaretuiv
Siquidem a debellata segypto per tetum quadriennium compauit exerdtu;at^eius
apparatum cjuinto annoineutemouit cum lgcnticcpiarum manu. Naomniu quos
nouimusexercituuhicmuItomaximusextititjadeout ad eu nihilfuiifeuideaf aut ih
le darianus:qui aduerfus f cytas dučlus eft aut ille fcpthicus qui cimmerios infequens
mcdcam regione inuafitjac pene omnia fuperiora afijefubegit ac tenuit: quo nomine

POLYHYMNIA XCIUI

Dartas pofteafeythas iuit uku aunlle C uc farna fert Datride aduetfus iliujautiPc ante
troicu belli^,nf4yfc^ teucroruqnqui p hofphoijt \  europa trafgreftus ces thraccs in diti
onefua redegiuad ioniucg potu defcendcs ad peneu ufqt arnnc q ad meridie uergit pcef
fit.Necsillioecxercitus;neqialiis usabiečlicuuno hcccoparan merentur« Q_ uis.n.n
atrnlcadxerxeexafiac©pias;<|a(|pterf"ngemesamnespotandono defedd Alii naqp Xcrxis
naucs pftabat aliis ut peditatu;aius ut eqtatum:aliis ut nauigia aduečtados cqucs eciy copias
quiuna militabatsaliis ut naues logas in ufum pontiu praeftaretjmiunttu erat aliis uc
frumcntu & naue$;Q^uxtrižniofup!ore pparataeratpcipueppterathcn utin quo
fupcrior claffis dumcircumuehituratflidtataefttad ekunte.n.cherfonefs daftis hčbat
ftatioem:llltncq» oescopiaefub uerbenbacoeperunt athon effodcrep uices aliis fuccc/
deniibusiadiuuaub^etin efFodiendo acolis praepofftis operbBarbare megabszi:& zo  Athosef
tacheartachisfilfOuirisperfistBftatathosmosingesacnobil sad mare pertingens. foftufcft
Ab hac partc hoibus cukus ad cocinente definens m fpccie thei fcnnefui.pcninfuk cu
ifthmo duodecm (ladio^Haec planicies atcp tumuli e mari acathiciy ad mare qd’ <  fl:
cotra torone n funt magni. In boe ifthmo ubi athos finiturjfita eft ut bsgraeca nemie
fana.Q^U2e at extra fana & infra athon fitae funt ut besteas tuneperfes copncnti infula Sana
nas faeere aggreftus eft;q hajfunt diontolophyxus acrothccn thyflus clcone.Hac fut ur bs
urbes q apd'athon ineolunr?hunc in modu barban lecu nationatim eftodebat rečto k)ton
limite iuxta fanid^ofteacj depreffa erat f o fta ab iis qui in imo fed ebarmalst humuum Oicphy
cflroiTama^iduetradebkaliisfupei fcalasftantibo;^ iftiexcipientetradebatdeinceps xus
aliisdu ad fumosperueiebatunquiiliam efferebat atqs abiiciebanr,Q^ ua in re tumuli Acrutho
effoftiduplicelaboreilljspraetenlphoenicfbusprsebebant.Namcum eande facerent 011
foffaemei/urafuperius m ore;qinferiusinfondo:idneceftefuitcontinge're.Atphcc ThyOus
niees cum aliis in rebattum uero inillo prudentiafuam declaraua ut:qui parte čjbbi co Skorje
tigerat ita excauauerunt,ut os fofte duplu eet q ipfam fofta ec eportebar ; pceden te qj
opere aftdueillamcoartaren&cu ad imum deuentum ee ttfcffa eactercK partibus ad
3equaretur:Eftat hoclcco praium quoddam ubiilIoiy erat & mcrcatus frpraetorinm
quo multum et ex afia frumenti moliticoporrabaf.Hanc foftam xcrxcsC tit egoccn
iefturaeolligo D iačfcantik gfa deprimi iuftir potentk oftetandae cupidus ac memorise
relinquendae,Nam cu iieeret nullo negccio naues per ifthmu trafportare;iuf*it ifthmu
intercidiadmare recipieduminfoftam ranraelatitudinistutduaetrircmes pariter illac
agitari poiTent.Ešfdem iperatum eft ut foftam facerent quibusfuerat ut tlumen fty Fofta la/
monaponribdungerent.iftaxerx«shuncin modufecir^Ccparauititead pontum ar titudo
maturam r cirpi atq* albi linicopiam dato hoc phoeniciba atqt egyptiis negociotut ccm/
mestu exercituf coportarentjnehomines neueiumenta quseducebanrurin graeciam
abfumerenrur,Sed avdmonius iuffif illum \  loca qu 2 cui^ cpportuniftima cent alius
alia uia coportaretundiqi exa f/a nauib^onerariis & uečturis, V eK plurim? cčpcrtarut
in oram quaedicituralbumlittustutquiburqj prsereptum erar: Ahlin tyrotizam pertn Aibu lit/
thio^z oramjalifin dorifeum alii in eiona quaeeft fuper ftrimone aliiin macedonia.Du tus
ifti \  ioeratofibi traieftu occupatuninterea xerxes coaftioibus pedeftnbus copiis iter Tirodiza
ingreffus eftfardisuerfus mouensexcritalliscappadcctknllic.n < cd!Čtu etatutamtftee t,on
copkcogerermmqu3epcontinenteeratcumxerxeiturae.in quib- quifna praefcčVc^
agmenpukherrimeinftručlu ducens abregedonatuseftppofito pr^mio afTrmare
M o  poftu aee a principio cu res m iudiciu dedučta e cognoui.Pofteac| f t afm iftb fl u/

P

LIBER SEPTiMVg

Celenas m inc haly attigerunt phrigia itinere p ea fačto pucncrunt cebenasjubi f Stes mseadri
Meandri exiftunt:& alterius anis nminoris maeadro nomie catarra&ae:q cx ipfc forc celaenai*>
fonces cxorics ifluitin meand^ln q urbe & in  quo foro uifitur fufpenfafyieni matfy3spelijs

Marfy£ iutreformata,*qaphrigib3 ( ferturapollo illi detra&afufpedifTe.ln hac urbe refides Pi
pellis thius atys filius uir lidus omneregis exercitu:atqnpfum xerxe magnifieskiffirno hofi

py thius pjtio excepit:fpopoditq3fe pecunia ci \  bellufuppedjtatui^,Ob qfponfione xerxes eos
Lydus di' qui aderant pfas lterrogauit quifnam čet  pithius; di  qtum poffides qui hoc polliceref,
tiflimus ijjj rcx  inquiunt hicille e qui dariu patre tuuaurea platano ae uitedonauittquiqt nune
oiumhoinumdiuitiisprinceps efl:fcdmte,Haec ultiauerba xerxesadmiratusfeeudo
loeo pcočfatus eipfe pithium qtum ei pecunia^ eet.Cui illetNecp te inquiteelaborex
necpdiflimulabo mefeire meas ipfius facultates.fed fcies petin exafte recefebo, Eteni
polbeačj accepi celerrime te ad mare grsecu ee defcefuig uoles tibia ad bellum pecunia
Pythii aono daretfubdufta rone coperi mihi ee argenti quide duo milia talentoij^auri uero q

diuiciae dragies eetena milia’numu daricogt fepte rniliba m?nus;q tibi dono do,Nam ipfi mihi
uiftus e macipiis atqt ex agricolis fuppetibHiec pithius.Q utb? uerbis dele&ams xer
xcs  hofpes Iide inquit:Ego exquo pfidem regioem cgreflusfutnemine adhoc naftus
fum:qun exercitu meum hofpitalitate exercere uoluerit. Aut qui in confpeftu meum
uenies fuafpote pecunia mihi ad bellu coferret pcer te:q & exerritu med egregia hofpi
talitate pfecutus estingente pecunia polliceris.Ob q uicfffim ego te iis remunerandu
duco.hofpkemeumtefaciQ§£iftaqdragkscetenamilianumumeoipfiusexpieboda
Myria tis fepte miliba n e čjdringentae miriades, i, q uadragies ccntena milia fint iperfečhejfed
dts addito e meis fupplemento funima Tit folida, Quaeqj poffideas ipfe poEideto:ac kito

Temp tale agere:Na ita agente te neq? \  prsefens neq?in pofte^ p oenitebit. Haelccutus
bi  quaedixerat executus prexit affidue porro ire,ptergreflufqj urbe phrigiam nomine
Anina anyna bi  flagnu ex quo coficiturfal puenit coloflas phrigiaetoppidum ubi ficus amnis

Coloftae hiatu tetras iubies occulif.Deinfere qnqt poft ftadia emergens elabif&ipfe \  meadijz.
Licus MouensccoIoffisexercitus uenitadcppidumcidra;qd eftinfmibaphrigdac iido^;
fiu, ubi cippus depa&us atqp erečtus a croefo e indicans litteris eos fines, V bi e phrigia in li

Cidra diam uentum effc ad diuortiauiapz qua^finiftra in caria fert dextrafardis;q tenentiba

Callati neceffe eftprfus meandri tranfire urbecjcallatibum praeterirei q funt opifices mellis

bum c  mirica 5i  tritico cof iciedi.Hac uta tenes xerxes coperit platanu q ob pulehritudinem

aureo moni!idonauit:eac| tuendauiroimortalidelegauit.Et ad urbe ltdo^,*altero die
peruenit.Poftq fardif aduenit principio caduceatores dimifit in graecia petitu terram 6i
aqul:edičtum^utcoenasregiinftruerentadoesciuitates pratter athenas 8C  lacedae/
mone.Eo^zat caufa mittebat petitu terram S l  aquam qhaec ante a dario petenti n mi/
ferat.Ros tucpterritos olo arbitrabaturdd igitur uoles explorare caduceatores dimifit.
Secundu hsecfefeappabattanqabidupfefturuscum interea ii  qbus negocium hoc
datum erathellefpotum exafiain europa coiunxerant.Eftatchetfonnefi inhellefpo/
Hellefpo to feftuminter &abidumurbes ora falebrofa quae in ( marepcurrit abido tenus regi
ti ppns one,Vbinlogopoft tpe/ub xanthippo antiphroisfilioathenienfiudoce artaičte ui§i
Artay petfam feflripraefeftum ccpereuiuu:ftipiti< 5 fuffixeruuqui etin teplu ptefilai qd efl in

ftes eieunte addučlus fixminis nefanda ppetrabat, Ad hac ora ex abido iugere po te koha/

nere ii:qiiiba hoc munus erat delegatuthic phoenices albo lino illic atgiptiis kripto ,Efl
Abido? it at  abido ad ulteriore cotincnte fepte ftadio^ traieftus:que potiho iunftu iges ador

POLYHYMNIA XCV

ta tepeftas ea oiadirupitat<$ difioluit.^uod cum audiffet xcrxes indigne ferenšiuf Helle
(it  trecentaJi^llefpoto uerba in fligi:& in eius pclagus par copedum demitti.Ia audiui fponti
mififfc quoqj cum his et qui (ligmata hellefporo inurerenccrte mandauifcut colaphos dadia
hellefpoto incutercnt diccntcs barbara uerba ac uefana:0 aqua amara dcminus hanc P ons  dif'
tibi irrogat pcena:q> eum laefifti qui de tc nihil male meritus erat,Te tn rex xerxes uelis foluitur
nolifuc tranfmittet. Meritocj nemo hoium tibifacrificat ut dolofo paritcr &  amaro hellefpo/
flumi.Hac poena mar xerxes plečti iuffittattf eis qui ppofiti operi erantjcaput praecidi: tJ ccm '

Et  rllos quide potes fecerunt ii quiba haecingrata merces ppofita crat, At alii architečli P e ^ es
quialios fecerunt hoc mo iunxerunt biremes triremefqj trecetasfexaginta,Euxinum P ons
uerfus pontu copofuere.lte ab altero latere trecetas qtuordecj pcnto qde tranfuerfast ter art ‘d'
hellefpoto at fcdm defluxum ut (labiliret funes armametopz praegrades quc<p ancbo c,or
tas qs copofuerant dimiferunt partim ab hoc latere cotra pontu uentcpt ca q extrinfc
cus fpiratiparti ab altero co tra uefpeig & egaeu euri & auftri ca reličto ad anrora tribus
in Iocis inter biremes tranfitu:utquelletin potu minutis nauigiis 3t extra potunaui/
gare pod et. His adtis conteederut a terra armameta cotorqntes machinametis ligneis
n iafepartim utraqjfed bina ex albo lino hinc:qterna efcirpo illinc:quo^ quide retina/
culo^craffitudohaecerat &č  fpecies;fedf portioeqelinorobufl:iora erantKuiuS cubi
tus talento appendebanturdunčlo pontiba traiečlu codices ligno^ difciffcs & ad lati/
tudineratisadaequatos apte inflrauerunt fup armamenta intenta.Hos ubi gradati dif
pofueruntttuuero rurfusdefupinnexuerunt«Q - d'po(leač[feceremateria attulerunt
toncrnecpIpofuerunt, Dein fuper materiam aggere coportarunt;quo iniečlc femper
hinc atqj hinc ne maris afpečlu iumenta & equi terrerentur ptcnderunr.Perfečtis his
^ ad potes ptinent:8£ ite circa athoaggerriboad fauces fcflTae ;ppter acftuaria maris ne
ipfae fauces alueiabflrueretf’:xerfes nutiato fibiprfus alueo abfolutofardiba ubi hiber
nauerar ineute ucre inftrufto cu cxercitu pfečtus e abidu uetfusjcui moueti folTua in
caelo fede relinqns appere defiifccu nullae nubes ue^fereiffimus aer eet;8£ ,p die nox ex Soliš celi
titit id aiaduerteti cura icefiit pcočtadi magos:qd oftetu id uellet portedere.illi refpon P^ lS
dent deu fjgnificaf grsecis ciuitatu defečtione q> diceret Sole grateo^dunaipfo^ ee j3fi
de.Ea re audita xerxes maiore in moduletatus irepgebat,Q^ue pcedente adies pitius Sol
lidus cadefti o (lento pterritus elato aio propter muera his uerbis allocutus e. Do mine Luna
indulgebis ne qdda qd ipetrar cupio tibi leuecocetTujfed mihi pro magno futu^, xer/
xes nihilnpotius illuqqd petebat petitu^ ratus fe 1 dultupi rndit & peteret proloqui
iuffit.pithius ubi hocaudiuit fuptafiducia.Doine inquitqn<j mihi liberi futtquos oes
cotingit in militia tecu ire aduerfus graecia.Ho^ unitu qfo rex mifertus mei q huc pro
ceffi žetatis indulge militiae uacatione eiquinatu eft maxius;ut & mei ipfius &  cenfus
curageratqttuor tecu una ducastitacofečtis q in aio hes curfus reuertaris.Rex ob id
admodu /ndignatus his uerbis rndit 4 Homo Iprobe tu ne cu ego ipfe in expeditione ea
aduerfus graecia filiof<j rneos & fratresdoefticos U  aicos ducataufus es mentione filii
tui facer qui meus es feruus?que oportebatcu o! familia &  uxore me comitari.Probe
nucdifcito hoc alum in hoium hitare auriba«Q_ui bene audit eius corpa uoluptatep
funditur qui uero maletis exacerbatunTu itacf cu bene feci(li;6i alia eiufde gen eris p
m ififti n gloriaris tefupgreffum ee rege munif/cencia.Poftea uero qad ipudetiora co
uerfus esrno tu quidem pro merito fed minora q pro merito accipies.Na te bC  qttuor
liberos liberat tua munera, V nius at que praecipuc coplečleris dano mulčtaber e,Hxc

LIBER. SEPTlMVg

xerxis im cu  rndiffct fubieo iperauit his quibj delegatu e ifta excquf ut m 3 ximu natu filic^ py
pietas &C  thii metu difdnderet mediu:eiufqidifdiTidimidiuaddexterauia::&d miditiE^dfiniftra
m gr a ti' dtfpoerent:&illac crafiretexercitus.Hoci!li ubi executinllacexercitus ptrafiuitmi quo
tudo pcedebatiiquifarcinaS porcabat di  ipedimeta.Pofl hos oigena^ getiu n difHčta: Ted
agminis pmifcue copiae nuero ultra dimidiu exerdtusjPoft has intercedebat interuallu nerj.n.
ordo cu rege mifcebaturtqua^ pricipcs erat mille eqtes e pfis oibusdele&i.Scdm totide ha

Niiaei ftati,&iidekčtiexoibus uerfisdeorfuinterrafpiculis. Pofthoseqdeceqpulcherri
equi me ornati q nifei dicutur.io fic dičbi q>e inges medica: regiois capus noiem!a:ustq gra
desfert equos.Hos„x.equosfeqbatur faceriouiscurrustque.vin.equi albi trahcbanc
poeaurigacomitate;quiped baingredieshabeas tenebat,.Hac«n,feiia neomortaliui
fcendit,Pofl:que ipfe xerxes uchebatcurruequo9e nifeo^i pcedete aurigatcui nomen
Patiram erat patiraphi otanisfilio uiri pfae,Hucquide \  modufardibapceffitxerxes:fed ecurru
ph s quoties rado esigebat in effedu trafcendebat«Eufeqb2tur haflati pfaijt optimi ac no
biliffimi mille e more pila geftates.poft hos alius delečtus eqtarus miile pfajjuDehfc e
ceteris pfis,x.milia peditu delečla:quoi}i mille in laceis ,p corois gefhbat mala puica ar
geteatgerebadte aurea &iiquiinterrauerfusfpeftantiafpicu!ahebantet mali ii qui
xerxepxime feqbantur,Ha:c.x,m!lia ordinefubfeqbaturequitatus,x,mihb:> pfa^jre/ . .
ličh pofl hos duoiy ftadiopt mtercapedine;mox ibat caetera multitudo pmsfcua ita ex J

ercitus e I/dia prexit ad d ume caicunu &  regione mifiamta caico at a leua hns monte ca
Cana nam p atame ad urbe carinam. Ab hac per campu thebanu ad urbe atramitiu & anta

mons drum pela r gidem prastergrediens & idaad finiftra manu ftringens adterra ihenfcmp
Carina uenitcuiprimu fub i< 4 a nočte ageti toitrua & fulgura ingruer t:& coplures ex eo exer/
urbs cifuexatauerut.Ddnadfcamadruefl uenfu:quifluuioi52oiumprimusexquoiter e
Atramy/ fardibo fiericceptu e:Huc pfluentefua aqdeflituittnechoibusiumetifqs potatibDfuf
tiurn fecit.Eoxerxes poftqpuenitpriaipgamuafcenditloci uifendicupidus.Q d 1  ubi cote
antadros platusiefla&Tingulaquaeč£eoijiaudiuittmineruae iliadimille boues tmolauit: qruliba
Scaman mmemagiheroib‘>paretauerunt.His ačEsterrorpnoftceXercituinuafit;firnul atrpil
driaqua luxit illincmoucrunt a leua ftringentes rhoethio urbe & ophyrneo & dardano;q aby
defecit do coterminaeadextragcrg!tas &teucros.Vbrabydoueneriiirxerxi incefft cupido
xerxi oemexercituceulisfubiiciendi,itaqi in| 5 torioquodaqdeiabidenipriusab illo iuffi e
Rhoetio candidolaptdein tumuloregioprodignitateextruxeratrefidčsprofpiciebat littus &
urbs illicterreflrescopias atep claflfem:qdum intuetfubiiteucupiditasfpeftandiilliuscerra
Ophry/ men.ldcertamen pofl:qcomi{rum efbin quofidoniiuicereuoIuptatem xerxes coepit
neos cum certaministumcopia^fpečtaculo:Etcum intuereturoem hellefpontum naui/
dardano bus obdučlum om nia littora atqi abydeno^ plana hominibus refertatibife beatum
urbs enreiačtauit:& , pofl:h 3 eclachrymasfuditjQ^uodaiaduertesArtabanuseiuspatruus;

Gergitas quiliberefentiensdiffuaferat bellum graeciaeinferendu hisuerbisinterrogauir.Q ua
Teucros diuerfarexinterfenunefacis &dudumdixifti:quitebeatumeffedixerastnunclachry
urbs mas fundis &il!ereputantem meinquitq breuiseftois humana uitaifubiit hc^ mu
xer x s  feratio:quorumcumtotfint nemoadceotefimumannumfupererir. Excipiens Ar
fpečtacu tabanus atqui inquitalia quam iHud eft uiuendo miferabiliora partimur.lta tam brc
lum uiuita nullus hominum ad^o foclix extitit neque horum neque aliorum teui non ere
Vitaemi/ bro ne dum femelfubeat animo moriendi uoluntas potiufq uiuendi. Namincidcn
kmz  ces calamitates &  morbi uitam pcrturbant5e0iciuntqueut cum breuis fitstamen pet;

POLYHYMNIA XCVI

v

longa uidcaturdta mors cptatiffimu e pfugiu erumnofae uitx  c| deus dulci gufhi afp- Mort s
ges ob id inuidius (uide dejfheditur.Cui xerxes artabandqt qucniabuman3E uitaeco bonum
dirio tališ e qu 3 letu exponis.ea cornemcr3refupfedeamus:neq; tridium faciamus me
tiončtcum iocuda \  maniba habcamus.Hoc mihi potius edider.Nifi tibi ita cuidcs tfeb
nii uifio fuiffet ob!ata:pdares neadhuci jSorefma diduades mihi aduetfus grecia bek
iu;an ea pfideres, Agedu aptehoc mihi dicito.Eirndes artabanus. Vibo iqt rcx q i fo/
nis ob/ečla ed;ad uotu fuccedat aboijnEgo tn adhuc metuo:& adco metu pculfus fui
utnonfim apud me.Na meču reputas cu alia mukattu ueroduc & eactrmiu maxima
uidVo tibi eitc hoftihffima. Ad h ate xei xes datmoniauircijt inqt quej)am idas ajs mihi
hodiidima ede*.Vtrum horum tibiiprobandum uidet tanc[ no fatis copicfu.Terre/
dris ne exercitus čfi  muko numerofior ille graecus futurus ec uidea&an claffis taqi1!o
ru daffe inferionan haecabo:Na fi ob hcc ibecilliores tibi uidet nr& res celcrrimc alte
ruqsexercirucoparet.Rndk artabanus neqjhunc rex exercitu Iprobauerit quifqqui
ft mentis composmctf hanc nauium multitudinem etia fi plures cocgeris.Q uaeaute
doo dieo ede tibi multo hidiiioraiea uero hatefunf terra Si marc.Necj? enim ufg m ar is
portus ed eiufmodiut ego c6i£<do.qui furgete tepedate fst capax huius tus c!alT;s:ido
neufcpadeam tutadamtneqjuero unum tibiportum ede oportetfed uniucrfatrvcoti
nete effe portutquo fe recipiat naues.Itaq? cuportus tibi cpportuni defint:intellige ho
mineš in arbitrio fortuitc^mon fertuita \  arbittio holnm e duob* 1  unc fxpofito pga
diccre akeru.Terra cu ob alia tibi hedilis editum eo hofhlionfi nihil obditerit quo |lo
gius precederis allidue ukeriora dirripiens.Nulla e hominibus rei bn geredat fatietas.

Vnde ena ut nemo tibi occurrac dico regionem maiori \  tempere maiorem farne ede
allatura. At uir ita demu fuerit optirous fi j deliberando quideotrme rem quacu<^ pati
poffetreputans extimefcitJn re autem ageda ed audax.Cui xerxes artabane iquit tre
rito tu quidem ho^ fingula eomemoradi.Tamcn non ed ut cmniarefcrmidesjci 2 qj
peraeqjconGderes, Nam fi uelis in rei confukatione fernper omniaperide confidt rare;
nunquaaliquid efficias.Satius ed cmmaalacriter aggredientem dimidium erumnaig
pati;qoiin re pratfumpto metu nihil omninopati.Q^uodfirepugnadocmnib3quae
dicunturmon uis  committere utquod frmum e ifrmetur.perindepeccasattj is qco
trariaiftis dicat.Et hoc aequaliter fe het.Scire uero alique cu fit homo q ranoe qu?d fir
mdee oporteat:nequaquaarbitror.Atiis quifacer quiduolutc6fueuit pSeruqducce<
dere emolumetuiraro at iis qui pefant ola:S^ quos agere pigct.Cernis quo res pfica po
tentisprocelTittquo nuqprogreffa uideresdi ii qui ante meextitere regesiidiufmodi
condli sqba tu ufu fuiflfenttaut ntentes idis fentetiis no aliosfuafores tales habuiffent Mangna
nucpenculacotenentes tantcperedatufuupuex Te.lVlagna,n.negocia magniseupi cu perica
culis fufcipiuoiut. uare nos illo^t fačta temulaces oprimo ani tepore igredimunfub lis

adac^ oi europarurfus reuertemur nulla ufq necp farne ne^retride paffi.Na &T come
atus affatim ipfi nohifcu portamus;& ad quancucp uelregionem uel gente ueniemus
cius refrumentaria potiemur.Nam aratoribauiris non paderiba inferemus bellum.
pofthaecartabanusquandoquidem inquitnonfmis ullamrem formidarbSi’tamen
mecumadmittisconfi!ium:neeeffe ed ei?im de multis negociisin longius extrahiora»
tioem. Cyrus cambvfe genitus omne praeter athenas ioniam perfis tributariam reddi
dir, Q uat e fuadeo ne quo pafto hos uiros taduerfus patres fuos ducas Na fine ic nibus
fatis fuptjfufficimus hode fuper 2 nquosnece 0 e e aut in iudiflimos ec fi metropolim

LIBER. SEPTIMVS

fualferuitutč redigat autiuftiflimosfi illius bbertate adiuuet.Si nuftiflimi eruntnulfo
modo cer te nobis magno ufuifuturi.S! iuftiffimi magnapoterutfuo exercitu afferrc
pnicie.ita(| boe uetus diftutač[,pburex! mete habemoftat! ab initio exitu oem ee ma
£xitus nifeftu. Ad haecexcipiens xerxes, Artabae !qt fetetia^ qs dixifti ! hacpraecipue falleris:

ois incer q Jones metuis ne !muteturtquo^ maximu habeus ccmi!itium:quo^ a l  tu teftis es:&
tu  aiii qfub dario aduerfus fcithas militauerunttcu ! eo^ effet ptatefituuniuetfas pfa^ co

pias &pder & feruare fide tn iuftitiaqj pftitiflemecqcq noslefiffe.PrstereacuIiberos
fuos atep uxores ! nra terra reliquer!t:no eft ca cur eos aliqd tc$i  nouapt moliti fufp ide
mur.Q_uare ne hoc quide extimefcas;fed bonu hns animu tutare mea domu atq? tyra
nide.Tibi.n.foli ego fc^ptra mea pmitto.Haec locutus xerxes artabanum fufa dimifit.
iterucpilludritTimos quofq? pfa^accerfit:q pofteaq §flo fuere;his eos uerbis allocutus
e.Perfa: ega  uos;quoij£opamihi opus e cotraxi:ut uiri pftates exiftatis;neue res hadte
nus geftas a pfis magnas praelarafeg dedecoretisded cu flgula tum uniuerfi exhibeaus
nosaiacresrcomune.n.hocoibus bonum eft ftrennuos efle.Ea^de teucscenfnipra>
monendos ad bellu coftanter toileradum.Na ut ego audio aduerfus uiros egregios te
dimus;quos fi fuperauerimus nullus unquam nobis alius exercitus obftabit.Nuc igič
deos praefides terreperfidis precati trafeamus, Ateodem quidem diefefe ad trafeundu
parauerunt.Poftero at tantifper morati funt dum fole exorientem cernerent omnifa/
tios odores in pontiba congeretes ac myrtoiter eofternentes.Vbifol exortus e ex au/
rea phiala xerxes libans in mare apud Solem uota concepitme quid fjbi aduerfi cotige
ret.quopriusdefifteret europa fubigere:q ad illius terminos pueniffet.Haec precatus
phiala ! hellefpontum abiecit:aureumq? cratere ač gladiu pficunuque acinacem uocant
Hoc p codertodiiudicare no poffu utru Soli dedicas gladiu demiferit ! pelagus;an hel
Acvnacis ^P ontla eum  flagellaffepocniteret incopenfationegladiodonauerit.Hisačtis per al
ideftffta/ £e ^P ont i u t n q u ‘ uer g e batmpotumpeditatusojs cqtatuf<j tranfiuit;per altejyquer
diusoetfi g e ^ ac,n  aegseuiumentaatqjferuitia^cedentibadecemillibapfaru coronatisomnibus
cus *  ^ uos  P rom ^ cuus  oiumnacionufequebat exercitus,Et hiquideeo dieJn fequetiaute

primi tranfiere equites.qqjfpiculadeorfum uetfa geftabant:& ii etiam cotonati.Dehic
eqfacriacfacercurrus.Tuipfexerxes.Pofthaftati&mille eqtes & j5terea alius exerci
tus quin et nauespariter ad ulteriora littora agebatiqq hoc etiaaudiui poftremu oium
ptrafiiTetrege,xerxespofteaq! europatraiecitJCofpicabatexercitufub uerberiba tran
feute.Trafiuitateius exercira fepte p diestotideqinočles nullo t^eitermiffo.Ibiiatraf
xerxis ex E rc ®° hellefpontu xerxe;fertur qda uir hellefpotius dixiffe:0 iuppiter qdna tu fub fpc
ercin tra c ‘ eu * r ‘ P^ &  accepto xerxis plouis no!e grecia efedibafuis exigerc uis ccs hoiesduces
ieftas in C * tra  ^ 0C  ^ ceret  facere id:Tranfgrcffis oiba & iter ingredietiba ingens prodi/

europam S® xerxes nihilifecit;5ifi coiečlura difcutiedum.Si qde equa Jeporem eni

Lepus ex Xa  ® ^ ^ ac ^ c erat ac ^ coicčladu ,Fore en! ut xerxes exercitu aduerfus grecia cu maximo
cquana ^• re P’ tu &^nibitiofiffimeduceretrurfufcppfeipfofollicitusadeudelocufugarecurre
t  ret.Alte^tquoqjei^digiudu fardibaforet exibitue.Mula en! muluediditacipitiage

Mula mu n,ta ^ a  ^ tc  maris & foeminaeifed maris fupiora. Q_ucig pdigio^ utrucpp nihilo hns
j cenit ire  P§ e ^ at com itatibD en! terreftriba copis nauticis extra hellefpotu nauigatiba ac terra
Helles fe ediuerfo atq? terreftres agetibo.Na ipfi qdeuefpe^uerfus adpromotoriii

oulch u ^ ar P cc ^° IS  nauigabantjquocum pueniffetjiufTieratpmaere.llliuero adaurora U  folis
" exortu iterfaciebat pcherfonnefum dextrorfum habetes fepulehru helles filiacatha/

Dona in
hellefpo/
tum

V;

P0LYHYMNIA XCV)I Catdia

mantis fmiftrorfu cardia urbe p mediu oppiditcui neme eft agora ideft ded o urbs

čtentiba adfinu noie rrvelanahoc enigma fluuius cai ide e nomc no fuffeciufed alueum Agora
fuudeferuit.Hcc fluuio trafmiifo a quo finus hic cognominat ad uefpe^ uerfus conte roelaffiu«
derut:£non urbe atolide Si lacu ftedoride fStereutes dfi ad dorjfcon t uetu e.Eft at dori defecit
fcus tradse littus piter Si capus inges;que grade flume hebtus interduinubi cxtručlus Penos
e is murus q dorifeus appellattcui ipofitu eft pfaijt ^fidiu a Dario ia ide cu fcythis £ infere urbs
bat bellu.Cu igit  iocus digeredis recefcedifcp copiis idoneus fibi uideret:Xerxes itafibi Stedoris
fadedd putauic.Eius iffu nauarchi cu eo appuliffet oes naues ad litus dorifco cotiguu lacus
receperut ubifala urbsfamothracia Si zonafitae funtjcuiusuitimuproccoriu ferriu no Dorifeus
minatur:qiocus quodafueratciconu Jn hoclitus appulfa daUe acfubdu&a qi eafub Hebrus
duceda Iaborauerac refpiraucre.Per hoc tps apud dorifcu xerxes luftrabat execrittim« Sala urbf
equide quatufinguliattuleritcopia^ p certo affirmare no poftu:quonia"anullisprftis Zona
hoiba id refertur,.Coftat atterreftriu ccpiapz nume^ fuifle cetu feptuagita myriadest urbs
ide decies fepties cetena milia,qucijt numeijt hoc t mo inierut.cotraxerut unu i lccu my xerxis ms
riade q funt decemilia ho!um:qua coartata q maxie poterat circulu extrifccus ckfcrip, meruS
ferut loco circufcriptojemilTaf^illrnc myriade fepe circundederunEatenus exciiates ut Mirias
umbilico tenus pertingeret.Ea ubi fecere aiiam fubinde at<j aliam myriadem intrc du/ fut.x«mi'
xerunt:donecoes conumerauerunt.Conumeratosatnaticnatim cbge{Ierut:Ex qba liahoium
quimilitabant hi erant perfte hunc in modu ornaticirtacapita geftabat pilea;qucs uc/ perfarum
cat tiaras impenetrabilia:circa corpus tunicas uariis fquammis e ferro confertas in fimi armatura
litudinempifdum« Femoraliacircacruraprodipeisgerraideftcetr3 pharetris fubter Tiara od
pendentibmHaftas breuesiarcus gradesifagittasarundineas.Addextrufemurpugio Gara
nes ebaltheofufpenfos.Hiducemhabebatotanempatreamaftris;q erat uxorxerxis« Otancs
Vocabatur aute quondamperfaeagraedseephenes:afeueroipfisatqjaboculisart£i* Amaftris
Ve^pofteaq perfeus Danaes Si iouis filius ad Cepheum belli filium comtneauit Si uxor
andromedam eius filiam duxit uxore:tulit ex ea filium quem perfen appellauit;eumq? cephe
illic re!iquina quoC' nacepheuscarebat uirili prole Dcognomefortiti funtperfe.Medi nes
eodem ornatu iftručbimilfrabant.Nahaec armatura medica eftnoperfica.Habebant Artaei
aut duce Tigraneachatmenide.Ii quondaab oibus uocabatur arii.fed ubi ad eos cocef cepheus
fit ex athenis medca colchistimmutauerunt Siipfi nome.ita de fdpfis medi ccmmemo andro
rant.Cifii i  militiacatero ornatu ut perfaefutarmatijfed pro pileis mitras ferut:Eisdux meda
cratanaphanesotanis fijiustHircai quoq?perfica armatura ornati duce habebat mega perfeus
panumtqpofteababylonispcuratorfuit4Affyriiquimilitabat huchabebant ornatu petfa: un
ferreas \  ca piti b? galeas barbarico quodamodc confertas no facile penetrabiles;Clipe Mcdor u
osihaftasjpugioes atgiptiacis affirnifesiSi pterea ligneas dauas ferro indučtas ac Iineof armatura
thoracesiift/griecis fyrii uocabatunfed a barbaris afTyriifunt uocatiiter quoschaldei Tigranes
funtais praeerat hoftafpes artach^i filius bačlrii capitis ornatu in acie fimillimoilli me/ arii
dico munitseratifed moregentis arundineis areuba Si haftis breuibafaeteqfcytsefunt Medi a
criftatas in capitiba caffides geflabanti acutum ereftas:at<| copačtilesjinduti femora cifii
libustnec non arcusgentiles atque pugiopesjad hoc dolabras ac bipcnnes.Hoscum anapha-'
hnt fcytnas amirgii facas appellabat:q. cunčtos fcithas perfatfacas appellat^Bačtriis Si nes
fads pr^erat Hiftafpcs Darii filus :Si atoffat Čiri filiaciindi ueftiti erant amiftu elignis Hircani
confečfojarcus arudineos gellabant,itemqi arundineas fagittas ferro praefixas.itain Megaba
itrufti indi eram fub duce Pharnazatre Artabacis filio.Ariimedicisarcubusmuniti nus

LIBER. SEPTIMVS

Sifamnef erantcaetcrisqušadmoduba&ii.Iis perat Sifamnes'Bydarnis flius, Parih i& choraf
Choraf/ mii&fogdii&:frdaurm&dadicaeeadž 1  aciequaba&riiarmaturageilabat.CVue^pat
mii this &C  chorafmiis perat Artabazus.Pharnacis Sogdis ArtapesartaiiiSadauriis & da/
Artaba/ diris artpbius artabai fdius.Cafpii fifyrnis:q$ e genus penuheinduti areus getili more
zus arudmeosgeflabat Si  adacestduce fui agminis hntes ariomardu attybii germanu.Sa

Sif yrr\x  ra ge fdumeta gdHtes uerficoria decori eranCaligafcp genuu tenus extetas arma he/
Sarangae bacarcuslaeeafejmedicas duce pheredata: megabazi fslio.Paftpes H ipfiOfprnas fere/
Paftyes bat U  ucrnaculos areus arq? pugioes:quo|e duxerat artaptes itraitis f ilius.Vtii U myci
Vidi & pakanii eode quo pach/esarmati crat.S ub his ducibaudi quide & mpcifub Arfa/

Myd mene Darii paricanii uero fub S iromitre oebazi filio, Arabcs fueričb' etat ziras amieuli

Paricanii genus areus recutuos habile(qigefl:abat.Aetbiepes pardc^t pellib? leenuqs amičti ar/
Zirae cus e palma^ fpachis fačtos gerebat qtuor no minus cubiris logcs Si  ite fSIdgas ex aru

di ne fagittas ,p fctro]5 f)xas eo lapide acumiato quo figilla feulput tpterea baftas capraee
cornu £>fixas i modufpiculi acuminato & B cIauas fSferratas.Ii eueuipngna dimidiaru
corpus gipfo d imidiatu minio iilinut, Arabu ethicpuqi q trans xgyptu IeoIuddux erat
Arfanes Arfanes dariifiliust& Artyflonae.Cyrifi!ise:quam Darius exuxorib?maximeadamas
artyfloa cu talari exauro tirnica eSfmxit,Arfanes quide aethiopib5iquifut transatgyptu atqj ara
Aethio/ bibTpraeeratliautaediiopes qfutab ottufolisC nabifaria milita bat i) cefebantcuin
pucrines disfpecienihiladmoduacaeterisdrfferetesifedfono uocis  dutaxatat<|eapillatura.Na
Lvgies aethiopes čpb ortu Soliš ftit promiffoserinesjqui cx  aphrica crifpiffimos Iter ces ho

Madeni mineš habent, Aethiopes q ex afia funt p!era<| arina quae indi geftabant pellefcg fr o m
mariadn tiu equinajycu auribs at«f iubis in capitibus utipfar iubajpro criftis effen?t& hirtaiau/
ni  res equinaerigeretinlocuciipeo^pellesgruu praetendebatPoeni corio armatiiereiac

Syri iaculispracufhs duce maffage aorizi filio paphfagones capiribusgerebant conpadiles
cappado čaffides fcuta exigiiahaO:as haudlongas.Praefcrea iaciila pugionef^pedib? ealigas mo
c^s re gentis ad media crurafubtetas*Eandem quam paphhgones armaturam geftabnt,
Gobryes Ligies Si  macieni St  mariandinijSefiri.IftifiriaperfiS capp3uOCesuccan‘ur,Paphlago
Briges num Si  macieno^t dux erat dotus megafidi filiusiMariandino^ Si  Jigiu bcfircru.Go
Phryges bties Darii f<lius;5i ArtiflonePhriges proximam papblagonicce armaturam gerunt
L*/di paidum di6ferentcstqui ut macedones aiunt tam diu uoeati funt brigesčjdiu europei

Meones fuerunt maeedonum accolat:Tranfgre{Tfqin afia unaculoco immutauere in phriges,
Olimpie armenii horuculru armati erant utiqi phrigumcoloni.His utrifcp praeerat attochmes:
ni qui Dariifiliamin matrifoonio habebat,Lidi prcx?mead gr^copt armatura accccebdt

aitapher Oiimmeonesuocatr.priflinofflnominefublato abLidoatiiscognomenscceperunr,
nes Mififuperapitagemilesgaleas ferebantiScutulaquo«|acprgeu{laiacuk < Sutaute li
Tracum doramcoloniamonteolfmpoolimpicni nominati.Hcpz utrifqj praeerat artspbernis
armatur fdius:qui collega Dare apud marathcncm con fl ixit,Thraces e pelle uulpina čaffides ge
ra ftabat tunicis idtrfi Si  lfuper circudati uariis fagulisipedibus actibiis idutis caliga e pel

Bitthini libushinnulo^iferentes prcetereaiacula Si  peltas Si pugiuculos.Ifli tranfgreffiin afia
Sfrymo uoeatifut bithini prius appcllati C ut ipn aiut D  {Inmonii.^flrimone aeccleretia fuifq
nii fedib^exačb\Teucris Si  mifis thraciba:qafiaincolut praterat Bagafacesartabani filius

Bagaffa/ geffatib? breuia e corio fcuta & brna fin guliš ueruta adlupos confic jedcs apta in capi
ces tibn aereas caffidetSiff čaffides exercere fačtas aures bouis Si  cornua inpofitis et criftis

crarib^panophoetticeo iduriSiMartisoraculu apd hosuiros e.Caelees meoes q!afinii

POLYHYMNIA XCVIII

tiocatur eude cultu gdR:abai::que cilices;que ego du ordine ad cflkes uenia idkabc;Mu
nyx!accolp^crebac3Cuc{lesfibulisfab(i:ričtas:6Cco^! nonuililvciosarcusi capitiba
galeas e peliib? fačtas.Ho^ oiurn pfečtus erat Badres hyftais filius .Mofchi lineas cir M ofchi
cacapitaca{lidesgerebatfaitaqueachafttiiabreuia fedloga in hafhlib?fpicula,Ecde Tibareni
quo mofchi ornatumilitabactibarei SC macrones&mofyna:aqueshi regebantmo/ Macroes
fcos SC cibareos ariobardusdarii filius U  parmyisfiliae Smerdis fiiiicyri, Macrones Sc  Ariobar/
mo r ynoccos Autarces Chorafinisfilius:qfefti lheliefpotopržefes eratMaresi capiti dus
bus fjgneas galeas gerebat:fcuculaqj e crudo bouis tergore:atqs laceolas |5terea machae Parmis
ras quib->atq»colchis praeratpheredates Theafpis filius, Aiarodii SC  fapires eodequo Autarces
colchi ornatu miiirabat dače mafiftio Sirometrisjlnfulaae getes q rubro e mari fecutae
fut ex iis ifulis ad q aas trafportare rex folet;quos efuis locis fumouec t gerebac pxima
mediš SC  ueftimčca Št  arma qbo praeerat mardotes Bagadr qui apud micaič dux altero
ano \  pugna oppetiit.Hae erat natsoesjquae per cotinetem ibat:cx qulb? colfabat pede
fler exercitus quib:> ii praserat quiccmmemoratifut:qm'q3 ordinarat mi!?tes;conume/
raueracq? & chiliarchas ideft tribuos qui mil!e;& myriarchas quidecemilibus prsefut Chiliar/
deiegeratNdroyriarchaeeetunoesdecanofq3creauerat;Erat & alii agminu & getium chae
pretores.Veijinqui nominatiTutduces.Horum tame SC  totius excrcitus imperatores Myriar
mardonius gobryis fiiiusr&Tritatsechines filius artabai:quidiflliaferat bellugracde
jfercdum:& Smerdomenes Otanis fiiiusambo hi fcatrum Darij fiiii; xerxšs patrucles xerxs im
SC  vTa3yfles Dario SC  AtoiTageitus;^ Gerges Ariagh&Megabijrus Zcpyri  (ilius, peratorcs
Hierantiperac^resoiumcopiar^pterdelečtapfa^decem mi!ia;quibus perathydar Mardonj
neshidarnis f!!ius;quiuoeabafimcitales:obhocq?fiqs ecijzaut neceautmorbo nuc us
rmminueretaliusfufficiebafjnecunqpiureserarpaudoresuedece milih? fcipioiter Bmerdo/
ocs culru decori;S£iide praefHtiflimi oium utdičlu eft:& praeterea imefoaurccofpirui nienes
ducetes una carrucas cu pallacib?acfamilia pitjuSta eaq? belic crnatamcenocamelosac Mafija
iumeta praetercaetcros mi!ites.qcomeatufuportabac.Equitatath£e natioesrfcd no ces  ^ es
habebac equos ueijt hx folaeT erfae qui eadc eratq peditan armatura ornatimifr q> qui
dafigulares Icapitiboop? aeaere fetroq5dučl:iiia,SutquidanoadeshoKSc|faaartii3p/ Sagarfii
pellat &gete&uoccpfae;fedcktuiterpficu&pačtycuqattulercqtatuočtomi!iueqtu ^dliu
armatura neq? 2 eneaneqjferreaafruenferrepcei pugfoesutetesreflee loriscčferta:q P u g^
freti l ^liu eut,Eftat pradium ec^t uiro^t huiufmodu V bi cum hofle cogreffi funt mu
kiut  eas reftes in fumu iaqos hntes:qui lac|us cu aut equu aut homineadeptus e:eu'ad
fe trahutdta illi illa^aticof ciut.Tališ ho^pugna e iiaecp inter pfas cefetur.M edi eade
equites^peditegarmaturagerun£:5£iteciff5iJndiquo(|eadequa peditatus fuus ge>
ftatarmaturam^Cžete^equos defukorios agebat & currus:quib?currib?fuberant &
equ } Si  afmi agreffes.Badrn eode ornatu initručti erat equitesquo pedites:^ ite cafpii
počni SC  ipfi eadem qu3m pedites armatura gerebantjcurruum quo<| čudi agitatcres
Itide & eafpii 5C  paricanii at^ fuus peditatus inftručti erat;Nec no arabes eo q uo pedi/
tes ornati cultu agitabat camelos nshilo lferiores equis pernickate.Haefolaegetes erat ^
eque{lres,Fujt<jnumerusequitum očlomyriadumidcftočtogitami!iumpra:ter ca £quitum
melos S^currus.Etalii quideeqaites in ordine redačtierant, Arabes aute in uldmo lo numetus
cati ob fd poflremi ne equ!tatusconfternareturequis camelosnon tolerantibus. Datistilii
Equi?atuspraefečherant Harmamithrcs SC  Tithaeus fiiii Datis.Tertius boru m col/ Pbarnu/
lega Pharnuches fardibus erat rebčtus aegrotus. Nam cum fardibus proficifcete thes

LIBER. SEPTIMVS

tur \  calamitate incidfc infciens.Equitante,n*eo canis fub pedes eqftercurrit:quo equa
impratuifo deterritusatq3 eredufefeattoles Pharnuchemexcu(Tit.Hic coljapdis fan/
guine euomuit;nadufqi morbum q I phitifin ideft tabe euafit.Equo at a cafu flatim
dni fecerur famuli ut ille iuiTerat, Abdudo nanque in eu locuubidnm flatuerattctura
Triremiu cu geniba abfcideruntltacpPharnuches a ^fedura fumotus eft .Trire mes inito  nuc/
numeruS ro fuere milicducčt x bi  ofto:quas hi attulere phoeni£escufyris:q paleflina incolut tre
Phoenkef centas huncin moduornatijcircacapitagaleasgraccanicis ,pximas geruntidutithcra>
ciba lineis cu fcutis umbone carentiba cunq? iaeulis.Hi phocnices C utipfi memorat ~y
quonda mate rubru accokbanttillinctranfgreffi mamimafprie habitat,is tradus fyrie
Paleflina bi  qcqd aegypto tenus efbpabedia uocicat", Hi circacapitacadides forcipiculatas gerut
conucxafcuta magnis umboniba pditatacgrandia pilanautica 3čgrandes bipenes.Eo
Cyprio^ ru turba thoraces gerebat ac mag nas machacras,Hunc \  modu iffci armati erat ,Cypri
armatura cemqnquagita naucs hocmodo armati reges eo^mytris redimit erat,R.eliqtunicas
Cyproru geftibat caetera ut gratd, Qjio^  gentes fut part! a falamine bi  atheniefib':partim ab
genusua arcadia.partt a Cythno parti alphocniccjpartiab ethiopia oriudi:ut ipficipriiaiut.Cili
rium ces centu naues,Hi circa capita ferebat gentiles galeas p fcutis puuias eerudo bouis co
Cilices rio fadas lancis uefbbus induti:binafinguli iacula geftates 'enfe machaere egyptiace p

Hypa fimIetquonda hppathjeiappellatided aCilicephoenice Agenorisfilio itacognominati
tHxi Pamphilii triginta naues graecanicis armis ornatijabillis origine ducentes:qui cu Am/
Pamphi *  philoco Si  calchante e troia difiedi fuerant,Lycii praebuerut naues qulquaginta thora
lii ciba ocreifcp armati:arcubus quoqj e cornu fadis bi  arundineis fagittis finepennis atqi
Lycii ^ iaculis gerentes ex humeris f ufpenfas capraru pelles:& 1  capitiba pilcaptnnts coronata
Termifa: quinetiampugio es bi  falces:ccreta oriundiquondamtermifaenominaridedalyco ui
Dores ro atheniefi Pandiois f ilio Iycii cognominati.Dores qui fut cx afia naues trigintatli grse

cares ca gerebat arma uti e pelloponnefo propagati.Cares fcptuaginta naues.Caetera graeco

Hoednef more ornatijfed bi  falces & pugionesgercbant?quos prius appcllatos fuifle hoetines
iones in fuperioribus Iibris didufti edjiones centum naues armati grateo ritujqui quad?u in

Achaia peloponefo regione quae uocatur achaia incolueruntt&anteaduentum danai bi  xutii
aegialees pdoponefum utgraecš aiunt uocabant'pelafgi aegialees ideftlittoralesjfed ab ionexuti
aeo*es filio iones funt appellati.Infulai naues decem & feptem armati ut gratci bi  ipfi pelafgica

pelafgi genstfed mox ionica ob can dem caufamtob quam bi  duodecim oppidafuntioniea ab

athenienffbus appellata: Aeoles fexaginta naues ritu graeco armati olim pelafgi ut apud
graecos fertur uocati.Hellefpontii centum naues praeter abydxnos quiba mldatu erat
ab rege ut circa locum manerent ad pontes cuftodiedos.Caeteri c podo erat graeo mo
re armati? Ionum ac do^: coloni.In omnibus autem nauibus epibate erat perfat bi  me
di bit acae. Q ua^ uelocifTimas attulere phoenices bi  inter phcenicesoptimasfidonii.
Harije fingulis Si  item pededriba eo^t copiispratfedi erant uefnaculj duces:quo^ ego
quta ratio hifloriae non exigittneceffarionon faciam mentionem.Neq? enim fingulapt
nationum duces digni memoria fuere.Qjuaiy quoturbes tot duces extitere/ed no ut
dudorestueru ut ferui queadmodu alii qui ducebaf in miIitiauenere:quonia duces pe
Ariabi nes quosfumaiperiierat ut fingula^t gen tih principes quina eo^t perf* fuerit a me co

gnes memoratuefl: Nauticis hi pfuere ariabignes darii;^ Prexafpesafpathenis ?H  Megaba

achatme zus  Megabatis:& achcmenes Dariifilius ladicac quidedaffi Si  cariat ariabignes ex da
«es rio bi  filia Gobryis genitus: Aegyptiac* aute achatmenes xerxis cx utro<| parente get

POLYHYMNIA KCVIIII

manus:Reliquxat claffireliqui duo.Pcrro biremes Iebcsquinquagintaauttriginta
remo^ Si adtratia nauigia Si aiia minuta cu hippagogis q equcs uehut cetrada con/
dat ad triu miliupueniffejEoi^ qui in claffe erat fecundum ducesilluftriffimi fuer fido
nius:tetrancftus allefifilius:& tyrius maptenfizoniSiaridiusmerbalusarbali Sicilix
fyennefis horomcdotis: Si lycius cibernifcus ficže,Cyprii autgorgus cherfis; Si tirno/
nas tymagorae;carioi}i uero hiftiaeus timnis;3i pigreflusfeld6ii:Si damnafithymus ca
daulis fiJius.Alio^i nune praefedo^ mentionem facere fuperfedeo tanq non neceffe
hns;Ve^ artemifiae prscipua me tenet admiratio mulieris expeditione aduetfus grx
ciam fecutse:q defundo uiro ac pupilli filii tyranidem optinens nulla adada neceffitate
fed praeftantia animi atc| uirilitate in militia concefiittNomen ! ei erat artemifioe Lygda> H/ppa
mis filiac paternum genus halicarnafo:maternum e creta imperans:haec halicarnafeis gogse
Si cois Si nifiriis Si calidniisquinqj cu nauiba uenitomni copia inftrudis. Ita pofidoas
has naues fuetunt iliuftrifTimae.Eade apud regem optimas inter oes focios fententias
dixit,Qjjas ciuitates recenfui fub illius fpio fuifTejea^ uniuerfagete aio dorica ee hali thymus
carnafeo^ quide troezenia caeteroiji at epidauria hadenus de nautico ezercitu xerxes artemi/
inito copia^ numero militiba inftrudis cocupiuit jllos luftraclo oculis obire quemad- f, a
modu Si fecitiitacgmfenfo currufingulas natioes luftrans quaena effentpercondaba/
tur:qua^ pfsffione feribae excipiebant:donecad extremos equitu peditumqiperuen/
rum efhHoc perfedo 8i nauibain marededudis xerxes e curru in nauimfidoniatran
fcendit:refidenfqifub aureo tabernaculo:pr;£teruehenfqi nauim proras fcifcitabat' de
fingulis itidc ut de terreflri exercitu f ecerat;defcribiqi iubebat.Eniuero nauarchi pdu/
das a littore quatuor fere iugepi  fpacio naues ftabilierat couerfis ad tetra  pris Si ! i una
fronte digedisiepibatis quoq?.i v ppugnatorib3 tanq ad bellu armatis„Q uos xerxes in
terproras Si littus nauigans cofpicabaf Vbi at Si daffem luftrauit egreffus nauiaccer Epibatse
fiuDemaratum ariftonis comite aduerfus grseciam expediticnis:eiqj accerfito ita inqt;

Demarate iuuat nune me q eupio abs te interrogare:qui Si graecus es & non ex mini/
ma dukate  ut audio tam ex te q ex aliis graeas;qui me ailoquendi gr a adeunt, Nune
igitur hoc mihi expone nunquid graecifuilinebunt manus eontrame leuare,Nam ut
ego opinor ne oes quide grjeci ac catteri mortales qui ad hefpeiji incolunt fi cogregen/
tur pares eent nodris armis; nec me inuadente expedaren£ 2 cu hoefintinter fe conccr
des libet tn mihi abs te audire quid de hoc dicas.His uerbis Itcrrogauit demaratus ex
cipiens utra inquit apd te rexufar iueritate ne an iocunditate ,Ille ut ueritate uteretiu
bere,Neq»,n.fibi ob id eum minus iocundum foreq anteafuiffetHocubidemaratus
audiuit.*quonia inquit me iubes rex omnino ueritate pIoqui;ea dica q nemo nif i  men/
tiens ap<f tepofteacarpet.Graeciafemper alumnafuit paupertati^jhofpes uirtutis: cj
a fapientia afciuit Si a feuera difdplina;qua ufurpas grazcia Si paupertatč tuet Si domi
natu.ita laudo quide oes grsecos qui dorica illa loca uel circa incolunt;fed n de cudis eis
uerba facia. V e^de lacedatmoniis foIis,ia primu nego fieri poffe ut tua oratione admit Lacedae
tant afFerente gr xcix  feruitute.Dein aio ueturos tibi obuiam ad pughandu et f i catto monurn
rijgraeci oesfentiant tecu«,Neq?uero de numero eoiji quaeras quot illi funt qui hoc faee Virtus
re pofTunt.Nam fi in exercitu eorum mille'fuerint*ii tecumcongredietur;8i item fiue
paucioresfiue plures.Hscc eum audiffet xerxes fublato cachinno inquit. Demarate
quodnam extulifti uerbutmille omnino niros eum tato exercitu cogreffuros, Agedu
dic mihi none te ipfum ais ido^ uiro^ fuiffc regem 'V is ne igitur fine mora tu cu dc/

LIBER SEPT1MVS

c«n uiris dimtcare.O^uod fi ueftri popularcs oes tales funt cjks tu praedicasprofetf-o
fecundu ueftra inftituta debes tu q illo^ es rcx duplu prsftarc qfinguli c&^quifi 60
nis e meo excrcstu paresfint:iure abs te pofco ut uiginti fis par.ita uerba qul dinfti co
prababutur, Atqj U  tales funt illi ac tanta ftatuta qualis quatufqs tu ac eteteri graeci qui
in colioquiu meu uenerutmidete necu tantope gloriainnfruftra id infolečei qj faciatis
Nam a sr z  intelligaquocuqiargumeto unde fieri qat:ut mille aut decern milia at<y quin
quaginta milia hominu qui prsferti fmt oes iiberi nec unius impic fubie&i tato exer/
cituobfifterent cu fimus nplures qmilleniad fingulos eo^Gfučrmtquin^ milia. Na
fub uno queadmodu apd nos fit impatore militeslliius metu ct co trafua ipfo^ natu/
ram mdtores effidunt:adačb'qj uerberiba uei paucior es aduerfus piures eunt.idem re
tniflfo liberoCbiarbitrio neutruhoi^ facerent.Adeoopinorgrarccs etpares numero
perfis aegrc cu cis folis ccrtaturos.Q^uinimo iftud apud nos folos eft qd ais, Vno
ita mukufed ra^.Sunt.n.e perfis meis fatellitiba:qui uelint cu ternis gr&cis paritet di
micare. uopi tu exptus multa blateras, Adktc demaratus intelligeba inquit rex ab

initio me uera dicente n iocundum tibi futu^.Sed quia tu dicere meu eri Sima ccegi/
fti:dixi Jerant edignitateefpartan©^,(^uanqipfecpdmeinteiiig!squantopenucil
los egoameiquimehonore didignatioepaterna cxutu extcrre pfugu<p fecerunt:que
patet tuusexceptu uičtuaedomicilio donauit.Q^uarc n eft credibile ui^ prudentem
refpaerc beniuokntia exp!oratit[ed maximeobfei'uafe.Ego.n.ne(jcum dece p m it ta
mepoflcihmicareneqjcumduob:>.acnefingukriqu!decertaminc uclens certauen.
AtfinecefTe fucritiautuehemes diferimen mftitermjibentiSime cu uno quolibet iflo
rum olum dimicare:qui fefingulos aiunt idoneosad certandum cum ternis grteco^.
Etenimlacedsemonii pugnando cum finguli no funt illi qnidecaeterisdetericres uiris
Lacedač' Atcoferticunčloijž uiro^funtexcelletiffsmi.Namlicet , funtliberintnfuntufc{iqua(^
tnonum ljberiiquippe quibaprseeft dominalexiqmultomagis metuunt cj tuite.Faciunt ergo
k* qcunqnilacog!t.Cogitatidefemp uetansfemp eosexaciefugerequan?a uis boiura
mukitadineifed iubens ut ordine n deferentes aut uincant aut occubant.Hatc ego kv
vquens fi tibi blateraraiideor uoloipoft hac in carteris filentium agcreiHačtenus Ioqui
coačtustibi uero exfniaccntingat;rex. Hsedocutodcmarato xerxesadrifum uerfus
nulkiniignatione permotus eft.fedcomiterhominem rcmifit.Poft Demarati collo/
quium ubidorifcoprefecit praetore Mafcamen Megaloflis filiu amotc cc que darius
Mafca-' prasfeceratiirc cum cxercituaduerfus graeciam pergitHuic mafeami que illic reliquit
Ines xerxes uni tanq oium pmoig praefhntifTimo quosaut ipfe aut darius coftituiffetdo

naquotannis mifit;&ite eiuspofterisartaxetxesfiimsxerx!S.Etenšro antehanc e jrpe
Artaxcr> ditione in thracia & ubicp hellefponto prgtores fuerant qui oes poft eande expeditkv
*€S nem agraecis eiečlifuntih e tracia di  exhellefponto prseterčjedcnfco. Vn mafcamen

graeci permulta conati tn eiicere nequieruct.Obid huicab eoqui in pfis regnatfemp
donamtttunf.eo^ueroquiagraecisexpulfifuntneminemrex xerxes egregium
eSTe duxit prster unum Borgem ex cioneique laudare no definebat:eiuf<? q fupfuere
Boges libetos maximo?ntcrperfashonore ^fequebatur,fiquidem magnisferrilaudib?Bo/
fua oeti ges  meruit.*quicuab athenienfibus &£  cimGne miltiadis fdio obfidereturdkcretcj eiac/
niacotti' ceptafideegrednS^inafiamremearejtamenabnuitneregipržemetufuperfuine uider
buSt turifedad cxtremuufcjiperfritit. Atqiubinihilin moenibusccmcatusreliquufuittac

genfo ingoti rogo interemit libetos coiugem cocubinas familiam;cof<| in rogu ddeciu

POLYHYMNIA ,C.

Dchmcomneaurumurbisat^argentuemurisdifperfit in ftrymone,His ačli femet Mefam/
ipfe coniecit tli rogumulta hic merito a perfis ad hoe ufcp tepus pracconio cele brst X er hrta c p,
xesedori{coingraeciatendensutquolq5 populcsadibattecutrnlstareccgebat.Eratat Sthrpm/
utfuperius a me expofitutn eft omniaad thefialia ufq tračlusin ditionem redsčtus & ma
regitributariuscffečtusa megabazo:& mcx amardonio.Digreffusa dcrifco pteriit lifus Hus
primufamothracesrnuros quc^ultimu oppidu ad uefpcrafitum c nomine mefabria defecit
cuiuicinueftopp/du thrafio^ftrymma:quaeoppidainterfluitannishfusicuiusaqua Galdaica
tuncnfuffecitcopiisxerxisfed defecit.Hcec©lim regio uocabatur gallicamunc at bria briantica
tica:quaetn optimoiureeiconu cfbTrafmiffopfluentehfiarefa&oxerxes hasgrsecas maronca
urbespractergreffuscftmaronea;djcxam:abderaeasinqpr 2 eteriitJ&hos qiuxta eas Dicaea
funt famofifhmoslacus ifmaridem:qui maronea ftrymmacpinteriacer;biftonidem di Abder
cxecontiguu;inqueduofluminaigrcdiunturtr3uus &copfantus:qui iuxf.a abdere ifmarides
fit.Nullu nobilelacu pmeriit xerxes;fed fluuiu neftum mat fubeunte.Pcft has regio' Bifton is
nes perrexic mcditeraneasuerfus urbesdnquaiy una eft iacustrig nta ferme fladicj^ Trauus
icircuitupifcofus &  admodufalfus:quefolaiumetacu.aquaretextccauere. Huic urbt Copfan/
nome eft pifyrus»Has urbes:& maririas bi  grcecas finifrrorfu relinques prseteriit xer/ ms
xes:p qs at getites thraciae jminciaciterfecithaefunt paetncicoestbiftcnes fapadtdetfad: Neftus
hcdoni;fatrae.Q_uoi 5 £ qui maritimi erat nauibafecutifunt?qui uero mediterranei a me fluuius
funtcomemoratijpraEtcrfatras,Caeterioesterreftriiiinerefequiccačtifunt,Satr2enuI Pifyrila/
liolirnhoiumquantumnosfcimusfuerefubie&i:fedfoiiethracibusac! mea metno cuscxau/
ria libcrifemppftitere,Editos,n,montes incolunttomnigenis arbcriba ac niuibacbfi ftus
tos uiri in re beiiicaezimiitapud qucsoraculumedionifi id<p in editiffimis mofiba.Eo Thraciae
mmquiini|lo teploprophetant,i.uatkinantur funt biffi,Antiftes uero cjreddit infa populi
queadmodti delphis bi  nihiio magisuarie,Peragratačjdixiregioexerxesfeojndolcco Cyccnet;
trafiit muros pieiy:quciy uni nome eft niphragaaalteri pgao ,Hac itcr pter eos motes Biftone?
faciebata manu dextra relinques mote pangaeu magnu atqj excelfu:in quo aureafunt Sapaei
&argenteametalla:quecupieres& hodomau:tupdpuefatraEexercent;fup pangaeu Datfaci
ad aquilone habitates paeonestdoberes bi  peoples ptergreffus xcrxes ad uefpera uer^ A edon*
fus cotedittdoec ad flume ftry monepueit bi  urbe cione cuius |5tor bogestde quo pau Satrae
Ioante fecimus mentioneadhuc uiuebaf,Regio pangeo moti circuiečta noiaf phyllis, BifTi
HincuefpeKuerfustporreda ad flumeangiteqt!ftrymonefubit,hincmeridiemuer Ptercs
fus ad i|5m ftrymone ad que magi maftatis equis candidis litaueruthis & aliis coplu' niphraga
ribamedicamstisin flume fačlisper noue uiashedonoiyiere:iuxtacjsftrimonepoti- pergamu
bus iunčfuinuenere, Audietssat eum locu noue uias hedonoi^ appellari totidem illic Pangeus
puerosacuirgtnespuella^indigena^fiiiiosuiuosdefodcrut,Perficu,n.dcfodere uiue Hodo
tes.Na&ameftrin xerx suxoreiam|>uečl:aea:tatisaudiobisfepte illuftrium perfajg manti
liberosdefodiffcadreferedaprofegratiadeoquifubterrae{Tefertur.Vbi a ftrymoe Pecties
jgreffus eft exercitus illic ad Soliš occafum uetfus eft littusnn quo fita urbe grajcam Doberes
noieargilu practerituHsec &  q fup ea e regio uocatur bifaltiadllic neptunii tepli a leua peoples
manu hnspcrrexitad campu nominefyleupr 3 ttcriens flag?ty graccam urbet puenitq? Eiourbš
acanthum ducens una fingulas ha^.gentfum &  item accolas montis pangsei: di  ea^ phyllis
quas fuperius comcmoraui.iis qui maritimi erant clalTe?quipcul a mari aberant terre regio
ftr/ itinerefcquetibus,hacuia qua xerxesduxit exercitu thracesneqcofunciutneqfe Angttes
rutifed ad mea ufq» tčpora magnope uenerant.Poftcaqacathu pueit xcrxe,s:praecepit fluuius

LIBER. SEPT1MVS

acanthiis uthofpi(aIitatecxib«et.cof<| medica ucRc doauitdaudafggalacres cerne/
Attha/ retee ad bellutouodcjjaudire foffam eeabfolutaxerxe apd’ acanthum agente con gk
chesuir marthaesesejujfo3a:faciundaeprxfueratmorbodecedcretuirxerxifpečbtusgener
iogens achsemenides ftatura inter pfas .pcenffima. Q_u«ppe cui qtuor oino digiti deeranta
logitudine quin^regiopi cubito^.Xerxes magno dano duccs maximu boium fafto
funSu apparitiffitne cu funerauit cxhibito et cpulo:eiufq? tumulu oi s exercitus extru
xincui tan< 3 heroiexoracuIo aeanthiifacrificat noie eu nucupates.Et rex qdem xer xes
amiffo artachxe iačturafe fecifTe exiftimabat. At ii grsci qui cxercitu cicipicbat eu xer
xi coena |5beret,m oem miferiadeuenere.adeo quide ut fu is  iarib? efficeretur cxtorres.
Du thafii pfuis ^ in cotincnte funt urbes xerxianas accipiunt copias;antipatcr ergis fi
Antipa lius elatus aio uir iter populares illuftris erogauit in cocna qdrigenfa argenti pfeftitale
ta'  r  ta.Eare ubi accipc qui perant aliis circa urbiba C tale.n.couiuiu ia'pride iodičtu fuerat

&diucelebratu )hocubiaccepejSfertimprxcoibapaffimpredicatiba.Tuuero oppi/
dani frumetu qd in urbiba erat inter fc diftributu molebat;farinaqj trieena ordcaceaq»
j coplures mefesfaciebit.Adhaec cxcogitauere ob prseciu optima qqj peeora faginar:
Si  aitiles aues hr e terreftres paluftrefej i cortiba Si  i ui uariis ad accipiedum excrcitum*
Q^uinetia aurea argeteacp pocula Si  crateres faetebat Si  caetera q mefae iponun f  .Hasc
oia ipft regi Si  iis q cu illo ucfccbatur fiebat.Cstero at cxereitui čj ad efu duntaxat {5ce
pta erat.Sub aductu excrcitus tabernaculu ubi ciercitus maeret ftatuebatur reliq fub
dio aaebat.Vbi tepus ccenac aderatttut couiuatores laberefuftinebaufti cu cxpleti no
de illTc e*egcrat pofteto die reuuifo terorio Si  oia appatu fupto ita abfcedebat n htl reli
Terma quetes oiba afportat is.V n Megacreotis uiri abderitae eSegas diftu extititq fuafit abde
utbs ritis ut uniuerfi mares paritet ac foemiefua delubra adiret:fuppliciterqi diis aSidetes p

Pidorus eareturmt pofthat dimidtufuturo^ malo^t a fe .ppuifaretur.Na de jSteritis magna fe
Affa gratia illis q> rex  xerxcs n bis quotidie cibu cape cofucffet.Fcre.n.ut abderirse fi iu

Sincus bereturetpradiufoiucoenain:ituereautn^fl:olareturxefxeadueniete:aut prcflolatr

Šarca pe^ime iter oes hoies afdigeretur,Et ifti qde qqgrauar .tn qd fibi ipocbatur exeqba
Amoeio turxerxes uero exacato duces ciaffis afe dimifit iulTo ad therma cu ciafle fe cppiri. Eft
Torona at therma m thcrmaeo finu fitata q  ipfe finus het cognome.Hac.n.copendiaria magjs
Gaiipfus uia ec audiebat.Na e dorifco ad acanthu u^ ita iftrudus exercitus iterfecerat triparti
Sermy!a todiuifus dsiuOTu xerxis!Ut unaparsfecudu mar e iret piter cu claffeteui pti praeerant
mecibna Mardonius Si  maffiftestaltcra pmediterraeactcui praeerat tritatechimes Si  gergis cer/
olvnthuf tiaIterhasmediaeuqxcrxesipfe!cedebatducibafnterdiomene52megabyzo*Nauti
fithonia cus exercitus ubi a xerxe difceffitjfoffa enauigauit in atho depreffam ac pdučta ad fic u
Palične f quo affa Si  pidorus Si  fincus Si farca urbes ficac fint,Ex qb) fumpto comilitio pgit ire
Potidara ad finu termaeutcircunuečtufcp apeion .pmotoriu toroneu pnauigauit bas gracas ur/
Amphy besmnde Si  naucs Si  comilitiu fumpfiutorona:gali^um:fermyla:medberna:olpthu
ftie q regto nuncfithoia nolatur. Ab eo pmotorio apeli orecidens mare ofqfi ad .pmotoriu

Aeaea canadreum tota fere palične preterueftus e.illicquoqi Si  naucs Si  comilitium fumpfit
Thaam ex porida:a;ex amphy{lie noua urbeicx se^ea:ex therabo ex fdona cx meda ex fana,bas
bus funt urbes fitael pallea phlegraprius apellata;pnauigata hacregioead preditutum lo

Sciona cum pucnitfumptis et militib^ e uicinis pallenae urbib? ac thermeo finu coterminis:q
Menda bushseenoiafuntlipaxiuscobrealiff*gigonuscampfafmila acneaqua^?regioadhuc
Sana creff«anoiatur«Abxneainc[fi'nisenumerandajturbiacmihifa&use:iaadipfum ter

+  POLYHYMNIA CI

meu fina catfus claffis cxtitit: U  ad terra migdonia doneč ad terma qro jkeptu eraf p Sindus
uentuea4ifrbefindu:&2dcakfl:rafupaxiufitaflume:qd migdoniaterradirimita bo urbs
t«ide:cuiusterreboceidisarčtuadmarelocuoptineturbesichne & pella.Hicnauales Calefira
Copi«circaflumeaxiu & urbe terma & alias in medio ho^ urbesfhtiua habuererege axšus flu(
opperietes,Hocpuenireuol&xerxes acathopfečluscuterreflribus copiis mcditerra Boti«is
neapcidebatpagraspsoniuag^atc^creftoicumfupamnechidoi^geereftonadsini' Ichne
tiofumpto p terra migdonia Hues in palude q e fup axiu eucluit.hac iter facicte xerxe Pella
koncs ipetum dederunt in came!os;qui comeatu portabar.Sub nočle.n.reli&is locis Therma
cofuetis eo defcenderutmuliocs alio necj iumeto neq? hoietačto in caelcs graffari fur. chidoruS
Cuiusreicaufamadmirorq> leones quotknsaliundeeis eftquoindigčtabfl:inentab fluuius
muadendiscamel/s:qt!aial nuqanteanecexpertifuerat iliic necuiderant.Sutat p ea Leonum
localeoes malti & bouesagreftes jSgrandib? corniba q ad graeeos ueniuntLeonu ter natura
mmseabderoiy Hume nefhis:& achelous:q pacarnama-fluit.Na nemcautad aurora Neflus
trans neftu ufqgentium uiferit leonein eurcpatautrras achelcu ad hefpesg in reliqua fluuius
cotinetejfed in hope fiuuioig medio leones gignuntur.Pofirčj therma uetiit xerxes ibi achelous
fubftitittatu maritimifparifoccupatibacaftnsgtum e adurbe therma t & mygdonia Lydeus
ufqi adcofluente Iydei& haliacmonis:ubiag^ botiaetideimacedoni cuq3diflerminat. fluuius
In hslocisflatiuahabuerebarbari^busjpocanfib^foluscxiis qcomemorafifut am Haliac
nibr.chidorusecrefloneis fkiens nofuppetiit;fedde1fecittXerxes e therma pfpiciens mon flu,
thefTalieosmotesolympu &offarnpceif«magrn'tudinis:audknfqj in medio ec$i  an Chidcri
fraduangufl:um’eepquefluitpeneusi&3l!icuja eec|i theflfaliafertcupidtecaptus e aquade/
nauigadi?doftiupcneilfpidunclu;qafupioreuia tcnetierateundupmacedcesfupne fecit
hitantes adperr«bos pcer gonu urbe Nahac tutiffimu iter ce audiebat, At<p ut coeu oIympus
piuit ita & fecit.ltacpcofcenfa naui fidoia cj femp cofcendebat qucties ei tale alfquid fau Offa
cere Iibebat;extulit fignum c«teris nauib? pficifcendi reličVis illic terreflrib? eopiis.Eo Peneus
poftqpuenitofl:iapene/cotep!antejgensadmiratiocu rubitctarfitcsu?« dučtores \  Perr«bi
terrogauitnunqutdflijmenpotTetauertiutalibimareinorederet.Narrafat thcffalia Gonus
quonda lacus fuifie urpotecoclufaundjcp^alrismofib5.Naqd , the(Tali«adauroram urbs
fpe&attid pelion &ofla iunčbsinterfe radicib^pracludunt.p uod ad uentum aqui thcffalia
lone:idolympus,0 <?adhefpe^ idptndus.C^dadmeridie č>£uetuaufhyndotrys. quodam
Q_uod inter hos motcs mediu id thcffalia e itadeuexa:utcum aliifrequetc5amnesl Lacus
eam defluantrtu ii quinq? pr«cipue peneus apidanus onochonus enipheus pamifus: Pelion
gemotibathef-aliacingentibameaplaniciecofluetespunumanfraftum S^eum ar/ Offa
in mareeuadunt in unam aqua cesredadhqfimul ac cofluente fecerunt: peneus clympus
retentofuo nominee«teros T nominates reddit.Fert quodamcum nondum eet hic Pindus
anfradtuspque flurrua mearent hos fluuiosSd ^terea larum boebeide nfuiffe nomi Othrys
natos:queadmodum nune & tn n mfus q nue fluxiffe;fed fuis fluetis o?m theffaliam A pida/
effeciffepelagustipfi qde theffali memorant Ncptunnum feciffe conualiespq meat pe nus
neushaudabfurdefentientes.Q ui.n,arbitratNeptunnumterramqtere;Scqterr« Onocho
motudifcuffafuntjhuiusdeieeopateicerpentihunclocumuidefneptunnusidfccif nus
fe.Nan^didu£tio illamotium CutmihiuideturDterremotuseopus.xerxi iterroga enipheuC
trnunqd alibi centi mare ofb‘apenei:pdučloresfiu'recoptahntes:RexinquiuntnuI Pamifus
Ii funt huie flumint alibi i  mare tendentes ex?f us q ifte hic.Cunfta.n.undicp motibus Boebeis
redimitatheffalia eft, Adhocxerxesdixiffe fertur.Sokrtesfunt uiri theffali:qui fu« lacus

q iii

LIBER. SEPTSMVS

imbcciHitatis cofcii iam pridem cua!iapr*uiderut:Tum uerohcc quodregkmem
habeant facilcm occupatu SC  mature expugabile:So!u enim boe effe ncgcci(j flumen
obftručto anfračlu auerfotf alueo per que meat \  eo^ terra' iaucat,a quo omnis theffs
lia prxtcr motes aquisobduccrci.Haec irafe haberexerxes apud filios Alei djxit.Q uo
iiiam theiTali e graecis pricipes regi fefe tradiderat ratus id illos per tota nat/one d.uulga
Pieria turos:Hoc locucus SC  iocum cotemplatus therma renauigauit :Vbi ccplures diescirca

pieriam eft commoratus.Nam mote macedonicum ut Hlač iperracbcs omnis tranfiret
exercitus.T ertia eius pars repurgabat.Eode legati qui dimiifi \  graecia fuerant ad terra
petedam regreffifuntpartiminanesjpartim terra &JaquaafFeretes.Qmaqui dederut
eoruhifuer TheflalisDolopesjAeniefestPerraebi: LceritMagnetesiMeliefesrAcharit
PhtiotaaSč Tcbjni^caetericpBoetiipraecerThefpiefes Si Platxenfestcu quibnsii grseei
Thcfpie percufferat foedus:qui bellu aduerfus barbarum fumpfefaut.Foedus aute ita habebat
fes Q uicuqjgrxcifefedediffetperfx:noada&i neceffitate eor u decimu queqirebus benc
coftitutisfc deo q delphis e deuoturos.ita apud grxcos iufiuradu habeb3t,xer*esneq»
athenas neqjfparta legatos terra peti:u m»ferat:ob id qd' quos ante Darius ad hoc ipm
Dariile mififleaeo^ alios ifti i barachrujaiios in putcude/eeeratnubetcs ecs illinc terra &aqua
gatiipu ferreadregem.Hacdccaufaxerxesnuliosiilučadpetendum mifit. Erathenienfjbus
teu rnilTi quidemq> ita legatos tračtarint:quidtriftecontigerit noquco dicere.nifiquodeorum
folum cum urbe uaftatum eft qu*>d tamen ipfum non ea caufa fufpicor contigifife lace/
dxmoniis uero itaTakhybii qui fuit Agamemnonis prxco kubuit.Eft autern fparte
Takhy/ Takhybii templum cum eius pofterisiqui talthybiadx nominantur. Q uibus honos
bms legatioisfpartano^fempertribuitur.Itacppoft eam remfpartiatx culxtaextcaeis no

Takb/ e(ient:ItaqjdiucontingeretpmefihuiuscalamitatisIacedxmontorumcetufreqiieter
biadx coačlohocedičlumpropofuere.SiquislacedxmoniorumueIitprofpartacccumbae,
Tuc Sperchius Anerifti SC  Bulss necolei filius uiriTpartiat« & nafaltbus &T epibus ker
Spcbias primos ukerofeobtulerunt adfatiffaciendufua: pocnaxerxi Darii filio ob kgarosapud
Buks fpartamiteremptos ltahocfpartiatxtanquammortemobiturosffiiferutad modus,
D/gna admirationecum audacia horum uirorumstum uerba ab eishabira. Nam Tufa
tendentesiac Hydarnem pet fam afianx orx maritimx prx{ettum:ucnerut;qui ecs ho
fpitaliter muifieecp acceptos hs uerbis interrogauit. Viri lacedxmoniiqiud ita refpuitis
eflficiamici regis*Gernite.n.cxme S/  meo ftatuquafithonoreprcfcquirexuircsegre
gios uos itidem honoraturus fi u f pfos ei dedideritis. Videamini modo apud eum ee
uiri egregii:quoniam fin guli ueftrum rege donante principatum grxcix obrin e b r. A d
hxd!lirefpondentesHydarnesinquinntnon exxquocouftlfum ruum ad nos fpe ✓
čht:atque ad te qui condition-s quamfuades expertus es noftrx f‘nexpem?s,Nam qui
dem eanofti. Libertatemautemfnondum expertus cs utrumfitdukis an r<on.Q ux
fitibie v pertaforct:nonut haftis fedtu fecuribus proea dimicaremustncb s fuade>/
res. Hxc Hydarni refpooderunt. Dehincutakendefuutfufa:&in cor/pe&um re/>
gts ucnerunt pricipio iubentibus fatellitibus ac uim afferentibus ut procubentr s rege
adorarenn&pcrcapita eosad idagendum impingemibus.Negauerutfe unqna id efTc
fafturos:neq» enimftbieffe confuetudine hoiem adoradijnecjfead id uenifte.Pofteacj
in hoerepugnauerantifecundo loco hxc illis Sl  his fimiI/adixerevRex medoru nos mb
feruc Iacedxmoii adiueda poena p iis legatis q fpar txn teriere, Hxc iftisdicenba xerxes
pmagnaimitate negauit fe fot Iacedxmoiis Qmile;IIlos eni iterimedis legatis ius oium

P0LYHYMNIA

CII

IiomfnucoFadiflafe uero q> illis ex,p baret id no eč fa&u^:ne<| eos occidendo Iacecke/
manioscutaafoiuoi^. Hacrepfparciatašgeftai pfens ira taiimbii ccfiaust;& li fpana
reaerfus ^pcrchio S£ i5uie iogo tn dan cžpore mtcričto excitas.u eft iu ter p eiopont les
&achensefesbeliu: : '- utiacecUmouaiunE Jqdmihi diuinicus raaxieuidesf eflcgeftu;
qa iralakhybii ndcios corripuentmeeprius qj.eumc.Q_d! iz  ira inciderit in eo^ qui

cx iradd  nunciiquiin afiaaiacedaemoniis mittebantunpditi afitaice tercithracure 5,'takes
gc:^ a nymph0doro Pythci uiro abdenta excepufunt iuxu bifanthe quae e in hciieG Xcrcus
pothoiSč addu&iin attica ab athenienbbus necatifuntjcdcj iis ariitcas adimarhicorin gjf£tcs
thius.Ve^hEc mukispofl: regis expeditioneanisgefhIunuQ_u& expediaout adfu
periore oratione redca nok quude tedebat cona athenas:re tn uci a cotra čudi grami,

Ea diu antea gra id  cu audiffeat;n pinde oes affedifunt, Na ii qui terii ti  aquam dede
rantperfsfktiiciaanimoprsefumcoat tanej nihdmgratu pailuna barbare quin dede
rant tmgno in metu uerlabitur:Q_uippe cu nuiia uta claiTis ed in greaa,^pefiet ex/
cipere rauadente praEfertim plenfq» beiui detradantil o Si  hbenter «a pattes tnedc^ m
clinantib^Hoc ego loco neceffe haoeo ferrefnlamapud multos quiciem holes muidio
fam n tn q<J mihi uidetur uept diHimulabo an ather.ienles formidates periculuin q<£
impendcbatpatriadcferuiflentanndcfeietesfed permanetesfefedediiientxerxi mhil
cino aduerfus rege in man facere conatnan nemo mari fe oppofuilkt xeixi;atqi h$c i
cotmendgefh eent; An et muitae icrice cent muns indudac a peloponenfiba p iithmu
an pditi a ioriisIacedaemonmiifcgnuoiuntarHsfed p urbes a dalle barbara occupatisac
defertifui{Tent:defett;qi bi  magna opaaggrdiigenerofeoccubui((cnt-;an haec palfi eC
fentjAn pnufq uiderent aliosgraeeos cum mediš fentientes euxerxedepačti eent; at«j
ita utrin<jfub pfisgrarcia fuiffedNa murotjt apdt dthmum io.icato^ qna utiiitas fuifr >
fetrege mari potiente;anemine qaudire.Nunc ut fiquisathenicnfcs gratciae iiberato^
res excEiffcdot p fedo n oberrauent a uero;Na utro fe illi applicaffcnt h se ptes erat p
poderaturse.Cu uero jptuierintgraeaa ^ftarehberi nimi^i ipli tuere q quicquidgraeciae
re!iquu erat ca mediš n fen tietes aexerut;qij fccundu deos repulei etrnc oracuiis qde
horredis ac terribiliba q e delphis uemebat jdudi ad grasciaifed pfiiles deferenda edi ti/
cuerut excipehodeTua \ nadete.5iqdecofukonbadeiphos miHis uti oracuio uokbar.

Nadifadisapd tep!uqrituspoftuubataede igrefljcdlederut,Q_ujb3pitiacuineme Arifloni
erat ariftoniee ita mdic.Qjuid miferade fedes populusduge ad cxtima terrse;Aedibus C£  l.

č£  gfobidse defertiscoiiiba urbis.Nacaput fccorpus miniefincera manebut;Extrei ue
pedespoterutfupdTcmanufue;Autmediufedeajgnis edaxdeformiareddet.Ermaif
aeer eqsurges afiegene curru;anp alias pleraf^tuas no folius arces;Permultafqi deum Timonl
(aeuisdabitignib3«dcs;Q uasego^uidninucfudoremadetes: At(j metu tremere luftris
& de Iaqueatiba aids nigratem cogente malo mare cruore;itefcd ex adito atq; r malis ef
fimdicc mef e.His auditis atheniefid cofuitorcs maxio fut moerore affečti; Q_u;b:> Iter
fefe agitantib? ta triflernfum tirno androbuli uir ap<f delphos illuftr is  fuafit haec fere
utfupds olea: rais de iregro reuerterecur ati cafuledufuppiicitet oraculu.Obteperates
d  atheaiefes disere.O prkeps redde nobis oraculu melius dc pat ria 1 honere ho^ pal
m/tuquosgcn:lt:csadccuenius;AlioquihIc abs tenabiturnfedi hocadito ad obitu
uft|pemianfud t Ha5cdlicentibus antiftes icerum hoc modo refpcndit .PaHas clympia

liber. septimvs

&

Athenieti cumuItishortatib^ufaiEtpraecibusbladiM Ioueplačatenequiuit,Hoctibifaboritg
Hum ora^ rnfum adamatie ,ppinquds.N£ capcis rdiquis qux limes cecropis orx intus het quod
cula cuka facer penetrale cithero iuppiter e ligno muns tniomda donat; Q> foli iuiditibi
fin c natifcp faluti. T a ucro adueui pcditucj equitu <5  quietus. Terreftrefijacies nc pfto
iare:fcd hodi Tcrga dačo ud fi tibi fors cric obuius ufq diuiaofalamis mulie^ pignora
pdes Vfq ud cererefparfa coeute ud ufq.Haec legati uterat ita arbitrati prioribus mitio
ra poftaconfcripferut athenas rediereireueificp ad pcpulu recitaucreiEt cu al/se rrsulrae
fenteecis eftent craculu iterprxtantiu.&earplurimu pplcxe:quidaemaioriba natu du
Athcna> xere uidercfibi deu rndere falua forc arcc.Olim enim athenienfiu arcem prsefepta uallo
cum arx fuiffe, Et ii quide \terpretabant uallu ee huc ligneum mu$t; Alji ucro dicebat deu Ogni
ficare nauesieaf^ carteris omiliš sedificari iubebat.V e$t hos q aiebat naues effeligneu
mu K fallcbat ud cercrc fparfa coeute ud ufq.Circa hos uerfus cofu ndebat eo^ fenten
tia:quiclaffem uolebit effeligneu mu^.Namoraculum q interprctabatur in ea fente
tia 'acdpiebant foreiut ipfi iftručh daff c ad falamine pugna nauali fuecuberent.Erat au
Themi' tem inter arheniefes quidaquiin primora reces pucneratnoicThemiftocles neodis fi
ftodes lius:qui negabat intcr^ces oia reda coiečtare:q> diceretfi dades quae praediritur ad athe
tiicfes fpcčhrettullo mo no ita placide nobis deu fuiffe rnfu^.Sed fic o falamis mifera
■p co  q,dixit O dimna falamisjfi circa eafui incok forent oppetituri.Sedrečle coiečhm
tibofetieduadeocotrahoftes editum ee oraculum no cotraathenicfes.Itao? fuadebar
utfefeinflrucrettanč[ pradionaua ! icertaturiidt tanqhiceffeligneus murus.Ha'cThc
midoclis fententia arheniefes potiorc e(Te cefuerunt:q JJojt qui inter{5tantes oraculum
difluadebant apparatu pugnae naualisifed hanc effe in fuma fententia dicebant no leua
da in hofte manumfed cx3tcicaregionedemfgrandu;&ab'aminco!enda.Fxddt 8£ aiia
antchancThemiftodifcntentiaad tctnpus egregia.Cu magnarnspecunia e prouetu
mctallopt qu*fant e laurio effet in aerario athenienfiu:cqi diuiduda uiritim denisinfin
gulos puberes drachmis:T ucThemiftocles hanc diffuafit atheniefbi diflributionem
fei ex pecunia elaffem ducentapt nauium copararent ad aegine ieum bellu.Hoc eni bel
ium cokatum grstia: f alute actulit cogens atheniefes nauticos ficri.Et qq haec dafTis i
cum ufam in que coparata fuerat no uenititam: i utilitategraccias ceffiuipfa iam pr^/
parata cum prxfto cfTct:fie altera exxdificari oporterettplacuit athenienfib' initio poit
oraculum cofilio barba^ gmia iuadetem cum nauibo opperiiuniuerfos deo obfeque/
tes unagraeco^t uoluntarris.Et hxc quide oracula athcnienfibusfunt reddita:Coačbs
autc \  ctindemlocu grxcisqui per greda mdius fentiebatuteref fe collocutus interpcfiV
ta fide ibi cofili.0 habito uifum efl: ateomnia miffas faciedu pecuniasdebitas&inimici/
tias & ho&litates.Erantaute cum alia alio? z bcllajtum uero maximuinter arheniefes

&cainctas.Pofteaqxcrxcmcumcxercitufardibaccaudiere*athcnicnfes decreuereru

aliquoti afia mittedosad resregis explorandas;tum nuncios parti argos ad ccntrahen
r  da aduerfus pfam belli fodetate:partim in ficilia ad Gelonem dinomenis:partim in cor

c^ra oartim \  cretam iubetes ope graeciac ferri eo animo utfi ficri poffet ornnis uisgrae
ca unn cffettSi adidem agedurn omnes ineuberent tanq calamitate cunftis grcccis ipe
dete,Ferebantur aure resGelonis magnx efTcincc multo minores q graccope.Vbi hxc
cis placuere:^ i  grxciam iter fe redierciprincipio fpeculatorcs \  afjam tris uiros mifere«
Q uicufardisueniffet lfpcculadorcgis exercitu deprehefifuntih a dueiba pedeflriu
ccpia^j torti dcduccbant tanqua periturilata I cos rnortis fcntetia.ld ubi xerxes audiit

*

P0LYHYMNIA CII!

'vi

f eprchefa dueufentetia mittit quofda e fatellitibaiubes utfi uiucs adipifcerctur fpccufa
torcs adfcfe etaduceret.Ecs adhuefupftitcs adepti fatellites praehefcs i rcgis cofpcčtu
adduxerut.?dfcitatusres qua decaufa ueniflet praeccpkfatellitiba ut hoies circuduceret xerxis  fi
peditatu ošm  eqtatuc| oftetantes,& eos ubi coteplando illa expleti fuiflettfinc ncxa du  duda
mitteretquocuff loco^trclibuillet* Hocxerxesearationeimperauitq>ccgitabat foie Specula
utfi fpeeulatores acgati fuiffetme<| gracci pratfciferent potftiafua ee farna maiordnecp torum ib
quippia ipfe tederet hoftes tribus uiris Itercmptisfed afdi in graecia rcgreflis grefii ut bertas
fc oplari dicebat auditis reba fuis anqua eKercitucopararetipprialibertate traderet;atqi
m no  oportcretfufclpere molefliam de exercitu \  cos ducedo.Hatc fentetia xerxis cum
aftera quada eogruit. Ni cu abgdi ageret xetxes uidit naues curfu tenentes per hellef
pontu:qu£ fmmltu eponto in aeginapcloponefucg portabat.Q_uas ubiaudiere eius Frumeti
afieSores effe hofhujfefe ad eas corripiedas acdngebant intucntes in rege quado id agi naues
prasdperetjserKS eo interrogauit quonia jHe tcderet;q cu refpoddTent ad hoftes tuos
dotnie St frumeto hotmibe.Tunc xerxes exdpies Iquit nonne eode quc ifti 6t nos na
eigatmis tu reba aliisttui uero fr umetoinflručti* Quid  igitur hi officiunt nobis quiba
comeatu portant itafpeculatores rebus infpedfcis dimilTi jn europarcd«ere;Poft quoru
treditu gr za  qui cotta pfam coiurant nudos ite^ argos miferun Q_uiba argii refpodc
rut resfuas ita habere audiffefe iam indc ab initio barbapt excitafl e aduerfus grarciabel
Ium:& cu accepidfent intellexi0fentcp grstcosfefecoilsgcretetatutos pfac obfiftere prin
cnjesfuifT« mittedidelphos:quideucofuleret quid(ibi optimef3cietib?effe euenturu« argiuoru
Nup eni fex miliafuoru fui^e iterepta alacedaetnoniis Si  cleomene anaxadrids,Eaqi de craculu
caufa femittere Etiisqus mi'Ir fueratinterregatiba fic Pythiam refpodi0e,Finirimi$
snuifedeis ddefte beatisd nterius tu tanae habes tpune maneto.Et tuiare caput na me
bra tenebitur iilud.Haec illis Ppthia prius refponderatiPoflea uero q nudi argos uene
runt:fenatumq? ingfeffi midata rettulerunt: Argii refpoderunt ad ca qu3t dicebatur fc
;pmptos e^Te in triginta annos pacificav cu Iacedaemoniis pcufio foedere;fed ea coditioc
smperii ut dimiiiu imperii penes fe eiTe:qq ius imperadi ipfopi fittn dimidiu imperii fc
cOTe čotentcs.Hoc aiebant fuum fenatu rcfpondere quis diffurdente oraculo focietate
cotraherecugrxcis,*^ etfi formidarentitame pperare ut foedus trigintaanno^ feriret.

Intra quos annos liberifuiin uidkm actate adolefcerennhac uidclicet ratione:ne fi qua
calatnitas adfuperiorem accederet in bclio perfico nifi foedera forent in pofteijifubie&i
lacedaemoniisefrent, His didisargio^t fenatu quida c nunciisfpartano^ ita tefpondit
Q^uod ad foedera qde attineretfed ad eos qui plures effent reIegare;quod aute ad ipe/
riumiduerofibidemandatueffeiutrefponderettdiceretc^fpartanisduos efle reges ar
giis unuideono pofTe fieri ut aftero utro fpartae regi  abrogetur iperiu.Et nihil obftare
quo minus cum iis duobus rex argius parem dignitate obtineat A  bi argii negare fe per
peSuros infolentiamifed praeoptare a barbaro imperari fibi q lacedaemoniis cedere. At
ita edixetut nunciis ut priufq occideret S o!:ex agro argio excederent: AIioqnin hoftiu
foco futuropt.hoc ipfi  argii fe habere memorant. Aliter tamen p graccia narrat xerxem
ante §  bf.Hu grzdz  Tferret miffifTe argos p caduceatore quicu puenioiita feratur uerba
fecrfTe.Vir«*argix?rxesrezhzc uobisinqdit*Nosarbitramur fberfen ex quonos ( pge
tiftiTumiis RtiČe filiu Perfcidanaes fiiiiex Andromeda gentiu:quat fuit Cepheifiliajlta PcrRs p*
exuobis6riudifumus.Q^uoq£U itafitmefaseft&nos ppugnateribanris iferre bel farumpa
tmniSC  uosalifopem ferendo nobis aduetfarios fieri dedpotius domi ucftrxuoscofi/ rcuS

LIBER.

SEPTIMVS

Maloru

portione

(ud qf<$

referret

ex coi

aceruo

Syagrus

Gelon

Oecetor

Telos

Lindii

Telines

Macbo

riu

Geander

Sabyllus

gelon

Eiorus

flus

HippO'

cratcs

Hybla

urbs

Eudisdes

Oleander

Gamori

Gylliri

Cafmea

Z

dentes ocium tencte.Nam ii mihi cx fentetia fuccedit nullos plutis <| ucs facia, H xc  ar
gii tu  audifrcnt:re confcciffc dicunt:& a prieipio diffimulatcs quod ačtu -eetmihil po>
pofciffcgrsccosifcdcuab iliis dcprchederentitunc patre imperij popcfcifie gnariidiace
tbemonios no cace&uros:ut hoc pratextu ociu gerent :cui rei ccpetit quidagraecoru
multis poftea annis geftu fuific memorant, Cu fufiis mcnnonis akerius negocii gratia
effcntatheniefium nucinCalfias Hipponici & colIig£ q  paritet afcenderan ucotigit  ut
argit U  ipfi per id tepus fufa mitteret nucios:qui Artaxerxem filux<rxis mterregaret
anamicitia:quamcuxcrxecontraxiflent}putaretadhuedurar£anabilIoprahon:ibua
haberenfrquiba Artaxerxes imoueromaxime pdurarcrefponditmullacfbbi ciuitatc
amiciore putarc q argos; V eijt an caduceatorem xet xes argos miferit adca diceda:& an
argio^i nuncii qui fufa afcederunt Artaxerxem de amicitia interrogauerjtipro coperto
dicere no pofTummecullarrv de his alia proferrefentetiammifi quam argiiproferuntdd
demil fciofi oinnes homies:qt?i domeftica mala in medium contulifrcntcuuicinis mu
tare uole tes mala uicinoijt intuitu fuiffent libetenreportaturos rurfum flgulos ea quae
ipfi attulilleat;lt3 no turpiflfime ab argiis ačlum eft, Ego uero qnae dicuntur dicere de/
beo attamen n omnino omniba credere:quod in uniiKrfum a me diftum fmquoni 3 m
U  boe narratur argios exticifie:qui perfam in gradam accerfietunPoftcačj cum lacedae
moniis malepugnaHentprodobre praefenti quiduis ptceoptates.Etdeargiuis quide
dičtum e ft. In ficilia aute ad agensu cum gelone tu m alii nudi a fodis ierc.T u uero a la
eedsmonits Syagrusihuius gelonis pgcnitor fuir Oeeetor;q in gela erat ex ifula telo:
quae epitriopo obiacct;qui dugela coderetur alindiis qui funt e modo & anophema af
fumptus no eft.Interiefto tame tepore pofteri eius deo^t in£eroiy faterdotes iliic pfeue
rausrut oriund/aTeline uno exeafamilia;quieos illiccollocauit huc in modu.Q tnda
uiri geloi per feditioneeiečti i mačfcoriu urbe:quae fita eftfup gela profugerunt, HosTe
fines gela deduxit nullis uiroiji copiis adiutus:fed horu deoru facris qux unde acceperit
an ipfe poflfederbid uero diccre no pofru.His facris fretus eo dcduxit illos ubi pod eri
fui deoijt facrificoli e{Tet.Qjjae res mihi admirationi fuit ] 5 ter ea quae audio tantu opus
TejineeffecilTe:qii3lia opera non a quocunq» uiro cffici confucueruntrfed ab eo quifit
cadiigeniirobuftseep praefl:antiae,Q_uanqutfert'ab incolis (ializ  fuiOfe natura efFoe/
minatum ac uiro moliore.Hunc in modu illc dignitatem hanc adeptus e Ckandro pa /
tareo:quifcpte annosgelae tyrannidepotitus efl:uita funčto:a Sabyllo aute uiro gcloo
fuit iterfeftus.Ibi frater čiushippocrates fufcepit impiu Q uo tyranide optinere erat
jllicgebn pgnatasTelinusuatiscumaliis;multis:quo9! ufus erat Anefidemus Pata:
ci  fatelks hippocratis.Hatc diu poftob uirtutem declaratus:e tocius equitatus 6fedus
Na quibus i n bellis hippocrates obfed/t calipolitanos naxios di  zaclaeos & leotinosjpu
gnauitqKufyracufanis pmultis barbaroru in iis beIlis|gelon cxdtituir fclarifrimus
adeo ut nulla ofumqs rettuliciuitatu afFugeritbippocratis dominatione prxtc rfyra/
cufanos:quospugnaadflumeelo9tfupatos coritbiicorcyrdqi!iberauerut:fub bactn
coditione utfytacufanicamarina quae ipfoi^ quonda fuiffet bippocrati traderent hip/
poccrates cu totideanos quot fratercleader tiranide optinuifTetillato ficulis bello ante
urbe hybla piitdta gelo p cam tuedi liberoS hippocratis euclide & Oleandru ubi ciues
9 abnueret dičto amplius audietes ee praelio uicit ipfe gelooru fperiu adeptus e liberis
Hippocratisdominatu fraudatis.Pofr hoc cometum quofdamfyracufanos quigamo
ri uocabaf a plebe fuifap fetuis qui cylliri nominabant' eiedosipatria a urbecafmena

P0LYHYMNIA CIIII

reducedc potitus eft etiam ipfis fy racufis. Nam ei uenienti plebs fyracufana £J urbe& Gelas
fcjpfatn dedjt.'Q^uam gelcnubiaccipitsgela quatenebatmincris faciens hkrcni fra/
tri dcmadauit.ribi(jfyracuras habuinčk quide pro oibus urbibustldcc<j caciuitas con
feftim exeucurrit:atq! ppagata eft, Namdedučtis eocamarinaeis gelonciuitatededit
Camarina euerfadimidio & eoapliusgelonotjt itideutcamarinžeisfecit.Necno mega, Camaria
refidquifunt in ficiiia cu cbfefti ad dcditione ueniffet locupletiffsmos qucf<| qui belin
ciintu!crant:& ob idfe intctfečlum ki  putarenufiracufas traduxit:ac ciuitatedonauit.

Nam plebe mcgarefe qu* belli mcuendi fucrat cxpers:quar(| nihil malifcpafiurafpc
čfob 3 t:fyracufas addučia uenudedit:exfkiliaabfpcrtanda,Idemhocfecit eubciis qui
funt in ficiiia ,pceres a plebe diftingues.Hcc ideo de utnfcp f eck:q> arbitraretur cotuber Euboii
niumplebisrerncffe moleftiftirnžbEaratioemagnus tyranus eftečlus eftgelom Ad
quelegatigracoij* pofteaq fyracufas coraomeneiutita locutifunf,Laceda:moniipsri
ter &3tbeniefes:eotuq3feriinos mifere adteifocietare affumendu aduerfus barbari
que audifti prorfus bellu grsecioe inferre iunčlo pontibus hellefponto uku perfam fecu grecorui
omnes eos ex afiacopias ducenteper fimulatione belli atbenisinferendi nos luadcnte: legati ad
cu in aio habeat oem graeciam redigere in fua poteftate. Tuigiturcuifnagna potetia geloaem
adeft necmrma gr xdx  por do; S iciliae princeps kito  opem iis qui grseeiam aferuitute
uindiameaq 3 una cu illis liberato.Coačla enim čuda graccia erimus magna manus p w
gnačpparesinuadentibanos.Q^tiodfi enobis aliipr^ditores fueritftdffce^ quod fu/
pererit grseciac exiguum erit.V nde perkulu eft ne omnis graecia peffum eat.Ncqs enim
fperaueris perfamfi nos pradiofupcraueriuadte non e{TeuentUftkquimmo boe ante
cauerist nebis naq?opem ferendo temetipfum tutaris. Rei ccnfilio gefbe Istus plerucj?
cfb exifus,H;zc legati dixere,Q uib^refpondens geloii mukus in hac orarione fuit. Vi
iri gr seči inquit infolentem habetis orationem*qui aufi eftis me adirehortantes ad feun Cofilium
dam aduerfus barbarifocietaternjcum ipfi meoratem prius aduerfus exercitu barbari prodeft
eum recufaueris.Nam do mihi erat cu carthaginefibacertamen ineumbenti ad uklone gelonif re
necis doris Anaxandrid& dc sgeftanis ex!genda;ofFerebaqj m ca adiutore ad liberanda fpontio
emporiatunde uobis magna emonumeta atejmoluptafes^ueneratuios uenire noluš
flis:neq? mei adiuuadigratiamccp ukloniš dcnece doriana exigendae.Itaqj quantu 1  uo
bis eft omnia hxc  a barbaris pofTidetur Verunobis haec \  melius reciderur.Nuc quo/
niam circuucnit ucs atqi aftigit belludta deniuGelcnis memoria fačta efttSedcontem
ptusa uobis no ero ueftrifimilisded paratus ab opem feredam ducctaiji triremium &
uiginti  miliu armato^iac duu milium equitum:totidemq3 feretario^totidemcp leuis
armaturacitotidem fagittariorujtotidemfunditorumiac reifrumentariac cunčVis gr*
ci* copiis fuppeditature doneč fuerirdebellatum.Haecme praeftiturum recipioifed ea
Segepollkeor ut ego firm aduerfus barbarum graccorum imperator, Alitcr neqi fpfc ue/
nirem:necp alios mitterem.Ea Svagrusaudies no tulinfedo q eiularet iquit pelopides
Agamennonfiaudiretfpatiatas imperium fubdidifle geloniatqifyracufanis.Tuuero
nefecerisbuius rei mentioem amplius.ScdGfibi 3n im us eft opem feredigrsciattefto
fub imperiolacedsmoniorum.Si dedignarisfubefTemohabesanimum opem feredi fyagrire/
Adhascgetonubiuidkuerba Ssagri auetTa hancad extremnm protulit orationem, (poufio
Hofpesfpartiatacontumeliacbomini fačlefolentirritare indignaticnem, Verumtu
čontumeliofisin me uerbisinuehens non tamen induxifti meead uicem cotumeliofe
reddendam.Sed quando ucs ita imperium aplečtiminiimulto me magis quos decet

LIBER

SEPTIMVg

illudamp!eai$qui muko maio^copiap acpluriunauiuIpatorfu, Cxtc$i  quoniliftf
oratio ueffcra in cotrariu nititunnos aliqatu a f uperiore noftraoratioe desedemust St
Uos terreftiba copiis pfiieritfsiego nautids pratero. Sin nos mati  jperitarauuancgp
terreftiba copiis iperitare uolo*Ex quo oportet uos aut akcrutra haru reru ce cotetos:
Athenie' aut his fočiis deftitutos abfceder«Hanc gelon coditione offerebat.Cui nunciusatheni
fis nuncii enfis lacedemoios antc uertes ita refpSdit, Rex fyracufatop graecia nos ad te mifit non
refponfio imperatoru indignatfed exercitus.T u uero $ te fers no mifluru te exertitu nifi fisgrae
ciae imperatonVidclicet utilli imperes affečlas.ltaq? quatum ad eam par te pertinet?^
cunčlo grseco^t exercitui prše effe poftulasffuffecerit nobis athenieGbusfilentiu agere
intelligetib^ lacone fore idoneu ad redenda pro utrift|ratione.Q^uantum ad illud at ti
net quod pofcis ut utiiuerfae claffi praefis ita habetomos etia utlacon pertnittat non ee
permiffuros praeeffe teclaffi noftru munus hoc e nifilacedasmonii id uelint qiiiba pras
effeclaffiuoletibus nocotradiceremus.Alteriuerococederemusnemini.Na aiioquin
fruftra plus nauiumqcaeteri grsed poffideramus*Si fyracufanis imperium cederimus
quifumus atheniefes & atiquiffims originisjfolkfgraecoijt quinunqfolu uertimusic
quiba uip.  inftruendo ornandoc^ exercitu aptiffimu Homerus Uerfificator aitillu iffe?
ut no fit dedecus nobis ifta comemorare.His gelon ifta refpondit.Hofpes athenienfis
Gelonis apud uos qui praefint habetisjqui fubfintnhabetis.Q_uocirca quu nihil cedere fed to/
fefponfio tum optinere ue!itistq celerimelalc retro abfcedatis renuciaturi graeck uer ex anno illi
exaruiffetcuius dičli fenfus hic eil.Cum conftet probatiffima ani partem effe uer tale
effefuu exercitu inuebat:quo graecia priuaretunquafi quodam uere:quod illi exarefce
ret non inita fecu focietate.Hoc refponfo Gelonis accepto nuncii graeeoru pfefti funt.
poft haee Gelon timens quide ille gr zds  ne impares barbaro eflentitamen indignu atqsi
intoleradumfibi ratus ut profečhasin peloponnefumfubeffetlacedatmoniisquifici/
liz  tyrannus effet omiffa hac uia aliam iniit.Na ubi primu audiit perfam tranfmiffehe
fdponttkmifit cnm tribus bireniba cadmu Scythei couna muka cum pecunia acplači
dis uerbis ad obferuadum:quo'cafura effet pugna ut fi barbarus uinceret ei pecuniam
Cadmus j ra deret:terramc| & aqua eoru locoru quibus Gelon imperarenfin uinceret graed rur/
gelonis p us  pecuniam reportaret.Hic Cadmus ante id tempus cum tyrannide coprum a patre
accepiffet fatis ualidam nullo aduerfocafufed ob iufticiafuafponte eam in mediaciui
tare depofuiuatcg in ficiliam abiit.V bi  una cum famiis urbem zanclam cuius nomen m
meffanam mutatum eff tenuit atepincoluit.Hunc cadmu atq  hunc in modum eopro
fečtum Gelon ob iufticiam qua illi ex aliis reba adeffe nouerat delphos mifit:cuius ho
r a aaa  nimis inter alia quae edidit opera iufla hoc no in poftremis reponitunq? tantu pecuni«
a gelone tomiffum interuertere cum poffetnoluittfed poffeaggrseci pugna naualifu/
periores extitere.xerxef<p cum exercitu abiit:& ipfein ficiliam rediit cumcmni pecunia«
Fertur aute &!  hocab iis qui ficiliam incolut gelonem indufto ad obtemperadulacedae
moniis animo fuiffelaturam gratcis amilia nifi Terillus Crinipi eicftus ex himera ubi
Terillus etat tyrannus a Terone Aenefidemi agrigetinorum monacho accerfiffet per id tepus
phoenicum & poenoru 3č  iberotum bi  ligiorum 6i elifycorum fižfardonum & cyrinio
Anxile ruim trecent0  railia duce eorum amilcare hrannonis carthaginenfium rege;quos terik
us  lus abduxeratcum petfuafos hofpštii neceffitudine:tum ptzdpuz  propta animi uolu

Cvdippa tatc  Anaxilei critenei rhegini tyranni:qui filios fuos amilcariobfidesdedit ulcifcendi
^ ™  foceri caufa.Habehat enim Anaxileusin matrimonio Tcrilli 7 filiam nominccydippara

nunaus

Zanda,

POLYHYMNIA CV

Itagdone milil nequiret auxilia gratcis ferre delphos mifdTe pecuniatpterea aiut i ide co
tigiiTc ut epde dicgclon d£ tcron amifcarc catthsgmenfem in ficiliafuparint:quo gratci
Jn  falaminc pfam. Qjnm et amiicare qui a patre quide carthaginefes a matre uerofyra/
cufanus erac;& ob jiittutecarthaginifiu rexcucdflix;fl"et prdio učtuecofpečtu fuiffe
ablatu audiomec ufqgentiu aut uiuuaut mortuu coparuifie.Oia.ti.gelone indagado
colluffrafTet Apud ipfos at carthaginefes iliiusimagine coletes hscfama efl du barba/
ri cu graeds in ficilia ab aurora ad crepufculumfme intermiiTioe pugnarent tadiu.n.ex/
tračbj fuide prdiumnnterea amiicare in caftris pmanente facrificaffe; attj litaffe folida
cofpora aggerente in ingente pyra;fed cofpečtis fuis infugduerfusut eratinfaciedisfa
criscccupatusfefein ignc mifsfl e:atqiitacobuftueeofpečtufublatu.Cui fine hoc tno
ut phceniccstfiue alio ut carthaginenfes & fyracufani memorant ex oculis ablato nune
carthaginefes facrificat extručfrs monumetis cu alibi i oibusfuis coloiis:tum prscipue
m ipfa carthagme.Ha&enus qua:adficiliaattinet.CorCyrri aliud nudišrefponderunt: Cordreo
aliudfecerunttNacumeos ! id2nundiqinfiaIiaineratadiG'ent:^eifdequib3gelonem runaues
uerbis allocutifuiffenttpollidtifunt cofeftim fe auxilia miffuros ac |5fidio futuros no
gates fibi graecia neglečfcui henda falute piditate;Q_udi collabcrefnihilaliud fibi fup
eflfe:q ut prim o qucc^ die feruir xt.ideoqi fibi quoad poffent iila ee adiuuan da. Hsc illi
afpečhifpeciofa refpoderunt. Atubi ferre ope oportuic aliud hntes in animo fexagfnta
nauesiflruxere:3egre!|digrcffipdoponefoapplicaiJferejaccircapylcn & Tamaro ctx
Iacedemonioiy naues \  fhtioneftatuere obferuates & ipfi bellu quo caderet defpantes
fore ut gracci fuparentifed opinates xerxe m uku fupiorem ui&xgr&d%  iperatUE?,itaqi Cordreo
curauere ut h&c uerba apud petfam facerent. Adhortatibus nos grsecis ad hoc bellum rum era/
rextq<! no minimum & copia^ & nauium fed pJurimufecundu atheniefes habeus tn tioadxer
aduerfum te ire noluimus :aut quippia tibi mokftiae facere.Haecdicendo fperauerunt xem
fe plus aliqdq esteros a!laturos;qd et ut mihi uidef cotigilfet.Ad grsccs at excufatio
ne parauere:q etia ufi funt ♦ Accufantibus.n.gratcis q> opem n attuliffenttdixerefexagi
ta fe triremes armauiffbfed p u'tos etefias fupare mafeam nequiffe.Atqu'ta ad falamk
ne fe n co tuleretnec ullius cladis pugnre naualis participes fuere.Et ifti quide ita grcecos
a fefumoueruc; Cretespo(lq aditifut ab iis graeds  qba hoc negcciu datu erat hccfibi fa
cienduputarutmt certos hoies publicitus delphos mitteref deum cofukuros nunquid
fibi fatius fore* graeriam ds fen dere. Q_uibus Pythia rndit. O fbulti imputate uobis Cretefu
quafcuncp lachrimas obdcfenfioneMenelaiuobisMinosgemebudusimifit.Q uo/ oraculu
nia illiquide n funt uiti cadem minois in camico fafta. V os at uiti eflis illis mulierem Minois
afparta auiro barbaro raptd.H^c cretes allata ubi audiere ab auxilioferendo fuperfede niofs
re,Siquideferturminoecdd^dalumucftigansinficaniam:quacnuncficiliadicitunp 5| Can , a
ueni^ettui d as ukae  allata occubuiffe.interiečlo deinde tempore omnes cretes prreter 5, c jj ia
polichmitanos &Z  orasfios diuinimsinflručloscum magna daffcinficania traieciffe.ge p 0 lšt:hmi
qainquenioobfedi0ec3m!Cum:qC ut mea fert opinio 3 attragantini incclunt. A d ex
tremum ctim necp i!la expugnare polTentinepp pmanereifame euefti ea rcličla abiifTc: p xz fc
&  dum circa iapygiam curfum tenenningjenti eos tempcflate adorta in terra fuiffe do  camkus
ftosilaceratifqjnauibuscunulIusincreta receptus oftenderctunillicfubfidcntesurbe ur j 3 S
h vda m eondidiffc:5^ mutaro ncmineprocretibuslapygesmeffapios eeeffečles: & ip
infulams continenticos;&ab urbe hyria alias incoluiO e. uasdiu pofl taretini euerte Hvria

tes magna in ruina deuenere.V t haec maxima Ccdes omnium qs nouimus cxtiterit tu ur k s

r

UbEK

SEPTIMVS

Micy ipfo^ tarcntino^jtum rhcgino^uia micy tho chceri ad tria milia dum  adačti epe kr

thus r e taretinis interiercdtaipfo^ caretino^qui cadifunt numerus n eft initiik Ndicythus

q Anaxilei famulus erat bi  pcurator rhegii reličtus:ubi ex ea urbe exeidit tegea areadti
mcoluit;coplurefqt ftatuas in olympia cofecrauit,Sed mihi rhegino^ & taretino^ ex
ceffus ab oratioe fačtus.in creta igitur defoiata pradii aiut cu alios hoies tum praecipue
gracosimigraffe;Tertiaqjab exceffuminoisaetateres troianasfuiffein quiban deter
rimos extitiffe cretefes menelai defenfores:& ob id eos troia reuerfos una cu fuis ouiba
f ame peftilentiaqi corrcptos,lteruqj defelata creta cu reliquis nuc a tertiis cretefiba ha/
bitarbHapt re^ memoria refricado py thia iilos ad fereda grsecis auxilia aiatos cohibu/
it. At theffali neceffitatefubadi circa initia medo^ partes foueruttcuni expeftarcnt no
placere illis qu.3caleuadae excogitaffent,Na cu primu audierc pfam traiicere in europa
nuciosad ifthmu mittuttubi puifores graeciae delečti e ciuitatiba coačti erant ad rebus
graeciae pfpiciendu,Adquospoftquenere nunciitheffaloi^itauerba fecere.Viri grseci
olptnpiacu ingreffum cuftodiri expeditmt theffaliae pariter atq? omnigrscix fit beiii tu
tn.Nos eqde ad cuftodiendu preparati fumusjfed uos quoqs debetis multum illic mit
terecopiapčjs nifi mittatistfcitote nos pačbonem inituros ee cum petfa,Nequi, decec
nos adeo ante caetera graecia pofitos p uobis folos occubere, Q^uiba ferre ope fi recufa
tisrnulla poteftis in iugere ncccffitate« Nulla naq? fortior neceffitas eft q  imbecillitatis*
Itaq}pnofmetaliquaronefalutes*obis coparareconabimm\H£ctheffaii.Obqua2gr3e
ciiiluc mittendudeeteuere exercitupedeftre mari ad ingreffum cuftodiedu.Exerritus
ubi coačlus eft p euripum nauigauit qui poftčj ad algas achaise puenit egreffus illic reli
čtis nauibain theffaliacotenditt& ad tepe peruenitad ingreffum qui ab infericre mace
donia i  theffalia fert iuxta amne peneu inter oly mpu & ofTam motesdbi caftra pofuere
graeciad dece milia armatoijz coačlnquib:t aderat theffalo^ equitatus dudbus elacedte
moniis qde Eueneto carini delečto ex polemarchis:qq n eet e regiogenere,Ex atheme
fibus at Themiftocle Neoclis filio* V eiy paucos illic dies imoratifunt: Aduenerunt eni
ab alexadro amvntae uiro macedone nunciifuafu eis ut illinc decederent ne in ingreffu
perftantesab exercituirrupentepculcarentunVidelicet multitudineterreftrem nau/
ticaqn'ndicando,Hoiy cofilio graecnC nam bi  bene fibi cofuli bi  bono erga ipfos animo
macedo ee uidebatur D obteperaueru t, Qjjančj mihi uidentjmetu quoqi id fuafiffet q>
audierat aliu et ee in theffalia ingreffum per perrebos in fupiori macedoniaiuxta urbe
gonon:qua 5i  tranfiuitiexercitus xerxis,itagraeci ad naues regreffi rurfus ad ifthmum
fe receperuntHacc fuit in theffaliam fumpta expeditiotdum rex in europam ex afia tra
fiturus erattfed abydi iam agebat.Theffali a fodis deferti ram nihil ambigentes tra pro
pti ad medos tranfieremtin rebusgerendis fefe regi prteftiterint utiliffimos, Grteciad
ifthmum reuerfi ob ea quae ab alexandro difta erant confultabant:^ qua ratione belita
gerendum ftatuerent:&J quibus in locis.Euicitcp haecfententia ut prsfidio aditum ter/
Thermo mo pykrum cuftodirent:quippe qui uidebatur &  angufbor qille theffaliaejd; folus bi
pvlarum , P^ ofum tcrre c  propinquior«Namfemitam quagreciinterceptipofteafuereapudter
aditus mopylas haud nouerat prius per qua duci^atrichiniis ad t hermopylas hodiš puenit*

At temi Hune igitur aditum ut tuerentur decreuere ne barbarus tranfiret in grsciamtcp daffis
f:um perueheretur hiftiatotide ora fup artemifium.Haecm.loca interTe uicina funt:ut audiri

fevathus utrincp poffint q apud alteros gerantur:q loca ita fc  habenttArtemifiu quide a pelago
infula thracio ex laxitatein arčl« cogitur traiečlu;qui eft inter infulafciatu b£  continente tna

Algae

Euene

tus

Themi>

ftocies

Gonnus

urbs

POLYHYMNIA CVI

gnafiaciab anguftiis aut euboiae ia artemifiu excipitiittosjin quo e Artemidis id eftDia
jiae teplu.lGgf cffus uero in graccia ptrichmu ubi artiffimus dimidii iugeri eft <|q ad dex
to raicgione no eft hic locus artiflimusjfed ate poftcp thermcpy!as,luxta alpencs a ter
gofitos tatumodo ad agedu uehiculu patet aterius mxta flume phoenice ppeurbeate
safolu agedo uehiculo(ufTscit.Thermopyla^quod motiš ad hefpe^ uergit iacceflum Phcenix
«ft;& podati jkipitii ^tencu ufcp ad oeta,quod aut ui* uergit ad auromda mari excipi fluuius
tur acuadofis.in boe igretfu funt therma iutra id eft calida]auacra:qu£ chicrus id e hcl Athela
Jasindgen3euocat:&ckfaparaherculiextru&a,Adhosingreffiismurus eedifcatus; urbs
fupqueoiimpyle id e potre erat; Eu aut edificauerat phocefes metutheffalci^ ex quo 1 hermo
iliiexthefprotjsterra a 2 eIideierehabitatu;quanuepoffident,Ecquiatheftaliconabant py]arum
eos fubigere; jŠfdio lpofito tutabant:aquacpcalidaingreiTui induxereait eetlacunofus mons
locusjoia acogidus neinfuatcrra theflalHn<uTarenf*Hic tn  murusquodaextruftus Therma,
tnaiori exparteia uetuftate erat eoUapfus:quorurfus cxcitato uifu cftiliincfaciedumt il lutra
lis barbai^areerent a gratda.Eft aut ( pxime uia u ; cus note alpeniundefrumetatigrseci Cythrus
ftatuerat,Et ha:cquiae locauifa fut grsecis opportuna.Cufta eni rimatiatqi raricrinad alpeniui
ut ubi barbari necf multimdine ne<p equitatuuti poffetnbi illcsgraecia inuadetes exci tus
pentPoftea uero q pfamipieria effeaudiere;ex Ifthmodigrefli funtpeditatus ad ther
mopyias infidedastCaetermiare ad artennfiu dugratciut cuiqipratceptu erat ppere ad
fuccurendu tendutftnterea dclphi deu confuluere defeipfis paritcr & de graecia folliciti.

His rnfum eftut uh  os pcarenfnllosem maximos fof gra tcix  auxiliatores,Delphi q S
accepe oracuiu cu iis primu graecis coicauereqbusiibertas cordi erattquo nucio illos q>
barbari magope timeret fanortali beneficio demeruere.Deide ftatuta uetis ara m thya Xhya
ubi phanuthyae Cephifi filiatta qua& locus hic het notne hoftias illis irmrsolauere.Pro
pter qdoraculum et nune delphi uentos ppiciant. Nauticus xerxis exercitus ex urbe
therma moues dece ex olbus nauibouelocifftmas re&aadmifit in fciathuubi erat tres
fSfid/ariae nauesgraeco^ troezeniaaegioetica attio;quaepraeuifisbarbaroi5i nauibus in
fugafepnpuerut.fed<ex iis troezenracui prat er ar praxinusinfecuti barbaricotinuo ex ptaxinus
cipiut.Dein ftrenuiffimu queq? ppugnatoijz eiusad porta addu&u deinceps mačbnt;

E092: qui capti mačlati<|ftint dtpdo & ftrenmffimoTtomeerat:leoni:quonoien nihil
fortaftegloriabatun,Aeg«netica uero cuius trjerarchus erat afonidesn nihil tumultus fucrav.
hoftibus pracftitit.ij eius epibata erat pythius ifchenoi uir eo die praeftantifi^mus: qui fUS
tapta nauitfi eo ufqj pugnandoteftitittdoncc totus dilaniatus efttquem colapfum no Py r bius
tnortuumredrpirantemperfaequinauiumceperantadmirationeuirtutismagnuope p L , ?na/
rtepraeciumputaueruntiutferuarentuulnera Smvrnamedentes;findone(jbyCrina & t01 P
fafciis obIigantes:ac rurfus in caftra fuareuerfi heminem uniuerfo exercitui oftetabat
admirabudiac,pbe obferuatestcu aliosquosineade ia nauiceperanttag macipiaafier
uaredDuabpnauib^iterceptistertia cui perat Phormus uir atheniefis dufugit ad ho p^ori
ftia peneiimpafta eftjquafmc uiris barbari potiti funt,Na atheniefes fimul ?.tCf naue \  nus
pegerunt:ab ea defilistes iter thefialia itederuttfe^atheasreceperut.Huius reipignes
efciatho edidtos fačlicerttores grsecitqui ^d arthemihu caftra hebant:8^ ob id pterriti il
lincchalcidecoceTerutad euripu tutadu reličtis pedita leboiadoea diurni fpeculatoriba
cdeceb 3 tbaro^nauibatresadhermatqdPeinterfciathu 5 t magncfia noie myrmeca pj erma
^>ufftefuotiquelocu ubiteuere barbari[apideuil!fctituiuipofuerc,Q uiethermafol fyL Trnfi
iserutubiKttusoculo cftugitcuoidaftc nauigabatundecidiebDtex quorexa therma a

t ii

LIBER.

SEPT1MVS

(J

difcefferat inter fe diffipatisded ccs herma ducebat,quod erat \  traiečtu fere fcj/ris pam
Sepias no^.Hic totu diem nauigates barbari ora magnefia tenuerut fup fepiad? £ littus q<J
caftanea cft iter urbe cafthanea Si ora fepiade. Ad hucufqs locu atcp rhermopylas exors malo^
urbs xerxis cxcrcitus fuit:8i adhuc daffis que admodam ego fupputado faenio milic duce/

tap: fepte cx afia nauiutin quiba a principio c fingulis nattoibus Si erat milia duccnta
quadragita unu:ac quadringetiduccnos fupputadouiros in fingulis:8i {5ter idrgenas
ppugnatores addedo pfaig mcdoruq? ac faccijt triccnos epibatas,R.eliquus athic excr/
cituscoil:abatextrigintafexmilibaducetjfq?acdccem.Adncia huicSi fupiori numero
cos qfuntcxbiremiba:in qua^fingulis plures feccrim očlogita potiufq pauciorcs uv
Naualis ros *Q_ ua ^ nauiufuma ut fupius dičtum e trium milu fuit.Ita \ eis fuerit uiroi^ uigiti
cxercitus quatuor myriadcs idefl duceta 8i quadragita milia.Haec igit erat c/affis ex afia unius 8i
fumma qnquagitamyria^um uiroi^ I uniuerfurmSi jSterea fepte milia fexcčticlece,  Peditatus
pedita fuitdeciesfepties cetena milia,Equitatus oftogita milia?qbaaddoarabes quicamelos

tus & pocnos qui currus agitabat:quae facio uiginti milia quae copias daffiariae Si terreftres
Xerxis J fumaredačte fi ut ter Siuicies cetea Si praetereadece Si fepte miliafexceri Sidece, Has
exercitus copias ex ipfa afia fuifTe cotraftas dičhie praeter feruitia quae fequebatur:Si eos qui 1  fru
nume metariisuehebatur,HuicomnienumeratoexcrcituadiicieduseilledučhJS exeurcpa:
ms  dequoexopinioedicereoporterdigraeriqutfutcthraciacxinfulis thraciae obiaceriba

attulerut naues cetu uiginti;quaij*uiri funt triginta quatuor milia, Terreftres copias
attulere thracesj Si paeaes Si heordi 8i botiaei Si geus chalcidicu Si brygi Si pieres Sima
cedones Si perraebi Si aeniefes:Si dolopessSi magnetesi8i achaei:3i qui maritia thraciae
habitabat.Haru nationu reor treceta milia hoiu fuiffe:quae myriadesillis afiaticis adic
čts fiunt in fuma uiroi^ pugnatium ducetae fexagi ta quatuonSi f terca tntlle fexceti ac
dece,Hoc tatopugnato^ numero no pauciora fcd plura fuiffe arbitror:quaehos comt
tabatur feruitia Si eos q frumetariis in nauigiis eranaSi \  aliis nauiba unacu militariba
uirisuehebat:quos neqj plures necp pauciorcs facio fcd totide.Itaajquari numero pu'
gmtopz explebuttotide myriadast f etqs quingenfae Si uiginti ofto myriades Si tria mi
!ia ducenti Si uigiti uiri:quos xerxes darii duxit adfepiade ufcp ad thermcpylas.Hic uni
ucrfus copia^ xerxis numerus,Na mulie^ pinfctium Si pallacu Si eunucho^ nurac^j
nem o p coperto queat Jicerejat ne ipedimento^ quide aliorucf iumcto^ farcinario^
nec^ canu indicoat exercitu comitantu prač ttmltitudie quifq inirc nume^z poffft. Q uo
Frumen ra inus m*rorpditu effe flueta quaeda nofuppeditauiffe.Magis miror ude tot myriadi
tinume b^cibariafuppetierint,Nafubdučl:aratioec6periofifinguliquotidiefingulasfrumenri
rus  cbocnicas idcfl: femodia no aplius accepiffentjab^upta fuifle fingulis dieb^cetum milia
diequočy medino^Sitre'etosacqdragintamedimnos:qfingulicofl:atefenismodish3udanu
a xerxe m  cradomulicrcs eunuchofcESi iumeta at<p canesdn quo excrcitu cu tot uiro^ mil/a ef
confum f^^t nemoautfpecieautmagnitudtecorporiseratquicuxerxeipfopoffetcotedertaq
ptus digniorgillud fperiu optineret,Naualescopiaepofl-qe{}atioefoluerunt.puečl:ae<pora
Medini tmx  ma ^nefiae tenuerutq eftfterurbecafthanaea &rorafepiadcprimatquaeqj naues
Xerxisdi a: ^ terrahabuere ftationejaliaedefccpsnachorisfteteradočlauu ufepadordine itra ma

- j?. __n_- _ t_ _r __o._i -jr

tiauen^ acuchcmesuctusfubfolausquehellefpotianucupatjquicircaillaIocahitabant,Eum
tus  uetum qcun« augefer aladuerterunt Si quib*p coditioeftatiois licuit:ii tčpeftate $ue

POLYHYMNIA

CVil

*erut reuulfifcj nauibafcfe atcg illas incolumes jSftiterut. Akt cjs naucs uetus exteriores

uis eius.Emucro fcrunturatheniefes borca inuocallc cxoraculo alio q<I eis rcdditu cft
ut genezi fud adfibi opitulandu inuocarent.Het at ut apd graecos fertur boreas in ma
trim 5io orithyaattica Erichthei fi!ia.Ex hoccoiugio C ut farna eft D atheniefcs ickičti
funt aj coie&andu borca fibi genept ee:3i du in chalcide p curopa escubarct cu ltdligc/
rent aučtu iri tepeftatejinuocaucr borca cui prius facrificauerat Si orithia ut fibi auxi!io
cent:Si barbarom naucs corrupent;queadmodu prius feccraat circaatho.Nu ob id bo
rcas mgtuerirjn barbaros apd ftatioem agentes n quco dicccc.Ccrtc atheniefes aiut:8f
an fuiffe fibi auxiIio borcatSi tuc iilud effcciffe: A tq* degreffi illinc delubijt borcae cxtru
xcrc ad amne iiiffum.In hac q pauciffimas naucs ii n pauciorcs cjdringetis perifie aiut
uiros quoqs innumcrabilcs ac ui pccuniapt tmcnfa.V t aminodi cratineo uiro magneti
maiorein moum fuerit fručluofu hoc naufragiu;q aličjto poft du circa fepiade humu
foditmulta pocula aurca eie&amuka argetca jkcpitil hefaur©fq*pfa§z iuenit affatinq5
alia$i ex auro reig Iucratus e; Si cu alioqui no cct fortunatus e reba reptitiis mirificc cft
ditatus.NIfuiteiutilitas qid ingrat3acdoloriscaq» etatfdiis orbatus.Nauiu at onera
riaijt aliorucjs nauigicijt q pierunt nuerus inirinpoc,Vn jSfečtidaflis uctiti nc fibi poft
accepta calamitate thcffafi incurfarent:exceifu fibi uaHum c naufragiis circundederunt
Triduo.n.tepcftas pftitit.Q_uarto tande dic magi incifioesfaciedo Si ucneficiis incan/
tado uentu ad haec thaeti ac nereidib jfaerificando tcmpcftatc copcfeuerut. Siuc aliter
tepeftas ipfa fua fpotc cdTauit.Thatti at io magi facrificaucrc:q> ab ioniba acccpant the
tim cx co loco rapta fuiflcapdcooemqs clora fepiadeillius ee aliarutjnereidu.Et ueo
qde qrto die coquieuit. Atf^graccis diurnifuifpecufatorcs cx euboicis ucrticiba dccurre
tesjaltero afrextorta tepeftate dic indicarut ofa q circa naufragiu cotigcrant,Q_uae ifti
ubi audierc fafis prius liberatori neptuno iibamantiscdcrrimcturfusad artemifiu rc
ueheunturfpantcsfibi paucas aliqs naucs forc cotrarias.Ita ad artemifium jucdi iteig
ftatioermhere ad teplu neptuni cognoine liberatorisq(! notne ab illis inditu ad hic ufqi
t[5s pdtirat. Barbari pofteaq ucntuscoquicuit;Si flučVus coftrati funt reuulfus nauiba
ad cotinente enauigabattcircuuehetefcp pmotoriu magnefi« reftu cutfu i finu qad pa
gafaca fert tenebat. In hoc magncfiac finu locus qda e \  quo fertur hctculescu c naui ar
go aqtu miffus effet dcrcliftus fuifTc ab iafoc atq?afociis du in terra cholchidcm ad ud
ius nauigarent.illinc.n.aqti in pdagus cratiabituri eaq? dc rc nornen loco fertur eflcad
aphctac.r.dimifTe.Hoc in loco xerxianat naucs ftatioem hucrunt:quaijt qndccim q Ion
ge ultimat appdlabaturjipfpcčHsgrsecoi^ ad artemifiu nauibusratae fuas cflfc in mediu
earu Si ad hoftes delattefunt:qru dux eratfandoccs thamafiicumac atolidis praefečfus
quemandarius ob haccam captu cruce affecerat.*^ cu crcgiis iudiciba cctiniquafnia
obpccunia f tu!crat:fed cius in cruce fufpefidarius reputas plura pcccatis ee bnficia in
domu rcgiacoHata.Hoerepietis agnofccnfcp ppantiusfc q prudetius cgiflfc hoiem fol
uit.itaregedariu elapfusacuita:rcftitutus,tunci graecos delat us n itc^ crat dapfurus*
hos ad fe curfum ten etes gracci ubi uider c cognito hoium tcrrorc aggreffi repete čepe.
in quaru nauiu una captus e aridolis alabadefu q funt in caria tyranus:i altera petplus

C lil

Ipniidcft

furni

Boreas

orithya

iliftus

riuuius

aminodi

fortuna

Xcrris

naucs

.eccc.fub

mctfa;

Thctidis

raptusa

pelep

Hercu/
les abia
fon« rdi/
dus
Aphcta
Sando/

CCS

Guma

Aridolis

Albam

denfes-

penty!ui

LIBER.

SEPTIMVS

icreis ežefdtufdfdtati ulftof ad eorithio^ ifthmu dimiferut.caztera barbarovi daffis
]5tef«xy.naues quibaprjefuiffe Sadoce dixi ad aphetas puenit,xerxes cum terreftrifo
Thcffa copiis p thdTalia fit achaia irer facies triduo cuafit in mehefes cu in theftalia eertame cu
iz cqnx  ruic fcciflctfuas c^s expiendi ghi%  illic optimas grarca.ji eqs effe audiebatdn eo certa
Onocho mine muko inferiotes ; grseci*,Fluuio^ qui funt in theftalia folis onoehonus potanti
nus defe/ exerdtui n fuffedtatersi ad littoralia achaiae tendetipduftores fui cučta referrecupien/
citxerxf tes enarrabat id qd de teplo iouis aphlyftii ab indigenis enarraf; A thamante aeoli filiu
aphrifti initocuinocofilionecephryxo maehinatujDein ac.hxos exoraculo taleeertame illius
usiuppi pofteris ppofu>fte;ut qcogenere maximus natu eenhuic aditu čuriaeip^tanei^Iep
ter ru achždukatmterdicerecur;špfisexcubiasagentibafiquisadiftetnprius adire poffet
Athamaf cf mačtatus eetdta multos cum ia ma&andi eentteo metu m alia pfugifte regioem.in/
Leitus tf riečio dein tpc cureuetfi cent U  in prytaneu ingreftufi eent deprehenfi toto corpore

Pritane coroiscocpto;& cu popa edučtos mačtari eofuefte.Hocpofteres cy tiffori phryxo gei
us ti ob id pati;qd cu aehari expiatioem loči fadentes ex oraculo athamanre aeoli eent imo

S'  _ * f" 11 *  ^ *fV*  _ — I' j? M  I E«* XrtXl. A J« / t. _•

— ~---- --    ’ ~ JL - -

idefuis copiis impauit.Demuqs ite jppugnatopi athamatis ae phan u ueneratus e.Harc
in theftaliaachaiacf:a quiba locis pceftitxerxes in melide iuxta maris tim  ubi totu die
seftus attjredprocatio Hufltuu fifchuicfinui circuniečtus eft locus capefter alibi fpatio/
fus alibi arčtus admodu.Et ipfi capo dreuniefto motes editiat<j iaccefTu oem meltade
Thrachi cingeteS regioem q petrae thakhiniae noiant.Pna in finu urbs ab achaia euntib? e Hran
niae ticyra;qua amnisfperehius pterlabes exaenienfibainmaredefluit:A quo alrer amnis

Petra: ufgmti ferme ftadiis abeft:eui nemen indicu e dyfas:que farna e emerGSe ad fereda ar

Antieyra denti herculi ope;Ab hoctotide ftadio^ intercapedine alius annis eft qui uocat melas:
Spchius' idefl ntger.Vn urbs trechis quincp ftadia abefl Tita in ampliffrmo regiois^fpacio a mon
Dyras tibusad mare utpoteduoba S£ uiginti miliba iugeiprphaniciemotis:quiterra tracheria

Huns circundat. Ad trachinis meridieaphračtus eft p que afopus circa tadices mot/s ded uit:

Melas ad aiius meriiie alius n magnusjamnis eft noie phoenix cx hismotiba in afopum de

fluns fluensjuxta phoeniceanguftiffimu uice eft;Q uippe q murocoartata »6 plauftrum

thrcchis agipot a flummephcentce ad tbermopylas quindecim ftadio^ eintefuallu;in quo ui
Afopus eus eft noleantela;que pterfluesafopus in mare euoIuit;& eilocus fpaciofus eft circuie
fluns čhismb? teplu ceretis amphyftioidis extrudlu uifitur;^ fedilia amphyčb6iba Si ipfius

Phocnis amphyftiois delub^Exxerxes quide in thrachinia melidiscaftra hebat.Grarci uero i
fluns tratim  qui locus a pler% gr^eco^ uocatur tbermopyk;ab indigenis at at® accolis py/

Anthela k.H zc  erant utrorumeg caftro^ loca .Xerxeomnibus q ad uentum boreamfpečlant
uf<| ad trachinempotito graecis qu« p hanccotinente ad auftrum čt  meridiem ferune

UICUS

Amphy/ tenentibus«Q uihocinlocoperfamgrsciopcriebanturjHifuerefpartano^ trecenti
ftion armati;T ergeitaft & mantieno^jmilfe totidem ex utrifc^.Ex orehemeno archadiae ce

Thermo mmuiginti:exrel:quaarcadiamillc.Totquidcmexarcadia;A corinthoautem quadr!
pyk genti, A phiIiunteducenti:Si mycenoruni očloginta.Hi peloponnefo aderat a boetiis:
grsci ad thefpienfes feptingentijthebai quadringenti.Pra:ter hos euocati eratlocrefes opuncii
tbermo cum omni copia S C phocenfium mille. Ipfi enim gred eos euocauerant miflis nunciis
pylas qui doercntfe quidem praceufores aliorum uenifie;Caeteros autem focios propediem

expečtari;tutelamueromalis e0e in athenienfium praefidioseginetarumq; Si eciy qui
bus res t^ualis iniunčta effet.Nec fibi quippiam effe formidofum, No» enim deum

POLYHYMNIA CVill

ei*quibeHumgfžeck iferretjfed homineriuNecmortale quepiam aut effe aut fercqui Mali ex
cx quo natu^eil: mali exorsfit:i&Z uc qujfqi maxlus cftjita ei deberi maladtacj cu mer ta ors ne/
lis  fit qui beliu 1  ferat ab opinione efie ca! urum.Hac ilir audiemes in trachinemauxiIio rno effe
iere ♦Grat h;s cu alii duces fuae quifqj ciuitatisjtu uero penes que furoa imperij eratjque pot
maxime admirabaturjacedaemoius koides anaxandridaejquileotis;q eurycratidae«qui Eecnidef
anaxandriquieurycratis;quipolydoriiq Aicamenis:qTelec!i;qArchelai;q Agefilaiqui tcx
Dorydbq leobotis:qecheftrati:qui hagdiis;qui eurifleis qui anftodei:qui arift omachi
quicleod£iqui hilluquiherculis filius fuitadeptus exiopinato regnu, Nam cum duo
forent d fratf es natu maiores deomeues U  dorieusjaberat a cura regni adipifcendi, V e
rumdeomenefineuirilifobole defunčtoi& Dorico iamno fupflitetjfed &ipfoificiIia
uita fu£to:itdregnu adleoide puenit;q cicoiboto maior natu erat.Is eni nouifiumus fu Cleobro
it anaxadridae liberotgjhsbebatcg i  matrimoio deomeis filia:qui du fe ad thermopyIas tus
comiiudelegerat trecetos e primoribote uiros quibo fili eranaflupferatcp eos thebaos:
quofg de nuero feci mentione quoi£ dux erat leotiades eurimachi.Hac de ca ieordes de
dit opera utgraecos fumeret foiostq> eos maxie infimuJabat;quia cu medisfedretjEuo
cabat igit eos ad beilu fciedi cupidus an una mitteret auxi!iajan ex pfeffb aditneret grae Lecnti«
ckfocietncin- S ed illi aliudfentietes tn auxilia miferut,Ec^quicu leoida fuere primos dea
miferuc fparttatxsut hi,s infpečtis laii focii in militia phcifcerentme ue cu inedis fentiret
fi eos fuperari audirent Jpfiautem celebratis carniis^ haec enifaera morabatur eos Dre
li&is fpartJEcudodiba erant cum omnicopiailluccelerrime ituriauxilio:R e1iquietiafo Catnia
cii ad id agedu itide aiatiioa fepus olimpiadisi hic negocia inciderat haud fufpkati tacito
apudthermopilas beljo decernendu {5curfcres miferardtaiftifžbi faciendu ftatuerant.

At iigracciqui apd? thetmopyIas erat ubi adigreffu pfa aduetabat me*u peuifi de decede
do cofultabat.Casteripdoponenfcs cenfebat faciendu utreueifi i pelcponefu iftmi cu
ftodia ageref.Huicfententk cu infenfieffent phocenfcs & Iocri; Leoidesjfuadebat illic
pftandti; & nucios ad accenfendas fub fidio ciuitares dimittendes tanq fe paucicnbus q
ut medofg exercituarceret,Hseciftis c6fultanb:xerxes eqte queda adfpeculadu quot
iSIi eflent:& qd agerent mktit, Audierat eni ia tu cu i theff alia effetieo loči čotrada effe
exiguacopia;eiufcpducesdTe!aced£em5iosjat<yleonida egener herculis.Equesubiad
ftationegrseco^ifucceffitconreplatjafpicitJj noiIIequide očs  militestnSm eos quiitra
rnupe que excitauerat ex rubabitjintueri nequibat;fed eos qui extra tnu^ agebat.Erat
at eo tpc exterius manedi \  Iacedctmcnio^ ffatioe uices.Eos aiaduertit pti fe ludo gim
naffico exercetes:Pafti coma peftetes.Hasc cu admiratioe ituitus eo^i numero ac c sete
ris oibus planecognitis p ociu feferedpit Nemo enim illo^infequebaf;fed hoiem ma
gno cotetui habebat.Regreffus ad xerxe cučfa que infptxerat refert.Q^uac xerxes au
dies no poteratcoiečlaf qdnamolretur taqquoadpeffentperituripariter &Z  effe per
dituri.Sed cum ridiculam rem bbifacere uiderentunacca fit ad fe demaratum Arifto/
nis;qui in exercitu erat;que ut uenit interrogauithorum fingulacupies no^e quid ab
hcedactnoniis ageretur.Et iBe audjfli inquit antea me dum aduerfus graeciam profIrci
fceremurdehisuiris.EtcumaudiffesIoquentemhaecquat euetura prouidebamtderi *-3cedac>-
fui habuifti,Q_uanq mihi fummum di^trimen eft aduerfus te rex ueritate tuentijau/ moniojt
dias tame nunequoq» ucrrtatem Hi uiriad nobifcumpugnandumdeingreffuuener mirnim
atcphocapparant.Namitafefeapudeoshabet confuetudo-Q uotiensadirccanimse cultus
periculum debent tunccapita comunt:quod fcics fi hos & qui fpartac manferuntfub

#

LIBEft

SEPTIMVS

egeristNulla hominum gens alfa cft qua:cotraterexaudeat toller manus.Etenimnuc
aduerfus regnu iter graca pukherimu atqt uiros pftatiffios ted is.xe rxc q£ baec eis ad
tnodum incrcdibilia uideret quae diceretur kerrogate quo pafro tantillae copiac cufuis
pugnaturc cffet:rurfus fqt ,p uano me ducas nifi hoc ribi ut ego alo ufu uenerit,B«s

i* < „ _ fT _ c _r*j. _

Medi ila pmouebat:

cedsemcv multos holes ce:at paucos u?‘ros*Fuit aut hic pugnae cogreOTus fterdiujPofl: ubi medi
nes feaEgretutabant tu uero ipfi fe fub duxere.pfaeqj fubeutes excepe ii quos imortales rex

appellabat;quopi da 1 ? erat hydarnes tacj facile hofte pfligatud V bi & hi cu grgeis co,
gredi nihilomius q medipficiebatjfed code modo pugnabat utpote logioriba haftrs q
grseeiutetcs&ilocisanguftisubinullusmulcirudis erat ufus.Ibi lacedaemoiidignam
memoratu pugna edebat cu aliis in reb? oftcntates fe perice ker iperitos pugnarjtu ue
ro <j quoties terga uertebatcofcrti fugiebat.Q uos barbaritdu fugies ccrnerent cu uo
ciferatioes & crepitufgrucbat.Atgraecirurfusfecouertetes aduerfis pečtoribaeos ex
eipiebat:Siquis innueta multitudie pllernebat:Aliquottn illic ex ipfis fpartiatis occu
buer.Perfaepofteag Si catemat! uniuerfis copiis  iter cccupare ccnatii nihilm,pmo
uebatutept fefekeceperut.Fert xerxes cu ad fpečtaculu ad eet in ipfo cogreffu pugnadi
ter e folio reftliiflaig  uidelicet excreitui fuo timeretPofltro die nihilo melius barbari $
liati filt.Ni fperates fore ut illi qpauci effent St  faucii ncgret manus leuaf ad pugnadu
cucofl?xident eos gra:ci excepere inflručris ordiniba#in fuo qkp loco ac p nationes dt/
geftiVpter phocenfes qui in mote ad iter obfidedum Iocati erant.Perfat ubi nihil aliud q
Epialtes pri die agedum uident abfcedurilbi rege ancipitem quodna in re praefenti ffonfiliu captf
xerxi indi fercttEpialtes eurydemiallocututus adiit tangmagna aliquare ab illo rcmuneradus in
cauit tra^ dicauit ei tramitetg per mote adthermopylas lerebat:quo fačlione eopt greccp  qui illic
micemad eram euertit.Is polica lacedaemonioj! metu in theffalia pfugiricuius prcfugi pvlago/
therrno' TX  amphidyoes apud pika cogregaticaput pecunia licitatifunt:qui interiefto deinde
pylas ( P e  a h athemade uiro trachinioantrcvrae.C Na illucredierat D  intereptus e que &fi cb
Athcna aliacam q ego \  fcauentibareddam athenades hicinteremitmihilo tn facius ab lacedž/
^ es  moniis pršemio affečtus efl.Huc in modu epialtes pollea inreriit:Eft & alfa quse fertur

fama.Onetephanagoracuiptcarvdium &Gopridaluanticyren(em fuiffetqeadixerlc
regi Si ereu mote perfas deduxiffe:quod apud me prfus fide caret.Na hic licct ceicčte
mu s primu ^ grasco^ pilagorae no onerae & Gopridalifed epialtae thrathini caput pecu
nia licitati funt:^fcilicet eucompertidlmum haberent.Dcinde cg  cpialtem ob haecau'
fam fcimus fe fuga prorfpuide.Podremo q> Onetes qui non erat melienfes ita demu
tramitem ilium noui!Tct:fi i ea regioe permultu diuerfatus fuifiet ideotf ep/altae culpa
afcribo:q>perfas pmontecitcunduxit: Si ad tramitem pcrduxit»xerxes ca quse epialtes
feeonfe&uijifpondebatprobans maiorenjinmodum laetusfincmorahydarnecum
iis qba ^erat copiis mifitJHc circa lucerna^ incefioem idell fub crepufculu c callris pro
fe&us'ed:&tramiteigrcffus:& quetramite idigcnc meliefesueftigauerut ccq  luefti
gato theffalos deduxer aductfus phocefes eo tpc quo phocefcs iterfepto mur is trafitu
ad arcedu beliti in prasfidio erar extrinfecusnihil admodu pfeptus trafitus eratrcu nihil

POLYHYMNIA CIX

c£Tet utilis meliefibus.Etenim fefe het illc callis.Ab afopo fluuio § p motiš mcat anfra
čtum incipjtjcui fnoti ac uiae ide nomen e inditum anapaeatHaec anapaea p dorfurn mo
tis extenta dcfinit iuxta alpenum urbermqpria e exlocridiba melienfes uerfus ac iuxta
lapidenoie melampygon,i,nigi^fotemiaciuxtacercopon hcdras hoc efl maiiciofoip,
fedcsiubi anguflriffimas callis e, Hac uia atqj ita fe habente pfas afopu tranfmittetes iter
tota nočte fccerunt a dextra oeteos motes adfiniftra terra traehinioijs hntestac fub ex/
©rtu aurorae in cacume m5tis euaferut;quo! loco ficut fupius oftenfu e milic phccem
fiu armatotjt £{idiutn extubabatitum ad fuam terrattum ad uia tutanda, Na tranfitus
inferior a quiba di&um e cuftodiebat q> eam p mote uiam ultro ab Ieonide accepta ob
fidebant:qm hoc mo pfas afccndiffc aiaduercerunt.Cum cos illi toto mote cofccnden
do ppter frequetjam qucrcuumlatuiffenutn cditomulto ftrepitu C ut res poflulat D
frodium fubter pedescoftrataijs C erat.n.cadi tranqllicas 3 phccefcs recurreruntt& du
fibi arma induunt?cofefti barbari affuerc:qui cofpicati uiros arma fibidrcundates ob
ftupuerc. Q_uippe qui ut in exercitu aiTeruatu fuerat nemine fibi fpcrabant occurfui p..
ibi Hydarnes pterritus nephocenfeslacedaemoiiforentjEpitalepercočtatuse quifna
illc eec exercitu$ Mox ccrtior rei fačlus pcrfas tanq in acie inftnucit.C^uciji mifldibus
multiscrebrifqjphocenfescumferirent:fugafeceruntinuertice motiš gnari aducrfu
feabinitiotllos ueniffej&fepparabanttanqpditi.Itaifti fentiebant, Veijs eis fpretis ii
qui citca epialte & hydarne crant pfas rapidi de mottrdefcendunti At iis grascis qui ap S
thermopylas eranttprimu uatcs megiftias extis infpe&is idicauit mcrte iliis paritcr &
fibi ipender.Dein tranffugasnotu fecerepfas motecircuiretfedhiadhucpnočlistepus
tcrtio locofignificauerc fpeculatores diurni q a uerticibus motiš dccrucrunt iam die ib
lucefcente.Hic iter fe cofultantcs grajcis fentetiis difcrepabant« Alii.mftatione n defcre
da fuadebantt Alii id diffuadetes cotendebar.Ita diffidentiu par ti abfcedut: dilapficp in
fua qfq» urb?fe recipiunt:pti qui cu Icoidc crat ad illic pffcandufc accingunt.Fert at ipfe
feoides cos q abfceffere dimififfe de illops uitafolicitus.Sc ucro & fpartiatas qadeffet n
f afturos e fua dignitatc fiftatione defereretjad q tutanda ab initio ueniffet.Caete^ ego
magisilli opinioiaccedodeonide pofteaqaiaducrtitfociosignauos:&iuitos eeadpicu
lufubcundu:ueniacisabcundidcdiffefibiuerodeccdereihocftu:putaffc pmanenti at
illicingente gloria futurat& fpartasnuq defutura fdicitatefperaffe.Si quide iain ab ini
tiomoti belli fparriatispythiaredditueratoraculuforeutautfpartaeuertereta bar/
baris: Aut rex eius occum bcret;qd oraculu hcxamctris illa uerfibs reddidit in hasc ucr
ba.Vobisampliuagascolitis qmceniafpartae«Aut urbsdaradabitpfa uičtore ruinani
Aut fi n erif hoc oriundus ab hercule qda cbif cxtinčl:usrex in lacedaemonis ora.Na
n eq? tauroig nc<| uim feret illc lconu;S cd iouis &  cuius rcor haud tolcrabilc rebur: Al
terutrudonecpaffim difcerpferit ho^ haccreputateIeonidecupidu<| gloriae cepandsc
credidenfolum exfptiatis remififfefocios potiufqil!os qabicrutifcntctiisdiffidetcsta
deformiter abifTe,Cui rei n minic id mihi teftimoio e, Vate megiflia huius cxpeditiois
comšte qferebat acarnas tetSi  a mdapode oriudus plocutu ex cxtis ca cj crat cuentura:
eunde<|cu ppala aleoidedimitteret nefccu pirct:tn abfccderc noluiffetfiliu mo qui ei
unicus erat una militate miffu feciffe.itafocii quosleoides reitebat ei obteperates abic
rethefpiEfes tatuatqnhebaipftiferecum!acedemoiis,Thebaiqde iuitiacnolentcstgp
pe quos leoidesloco obfidu dedtebat.Thefpiefes ucro libetiffimi q negauerunt fc leo l
da ^qcueo crat deferds abfceffuros:Permanctef(| una cu illo occubuerut?quo|J dux

Thermo

pylarum

callis

Anapsa

Alpcnus

M egi
fhas

Leoides

fpartiata
rum ora
culum

M egi
ftias

Demo/

pHiius

Leonida

mors

Abroco/

mees

Hypera

tes

Phratagi

ma 3

Atames

Dieneces

mus

Alpheus

Macron

Epigra/

mata

LIBER SEPTlMVS

trat Demophilus Diadromei;xerxes fub exortum folis libaminibus fačlis tatifpcr mo
ratus dum tepus dlet quo forum folec maade freques cffe hominibuse caftris moU(r;
Etentm ita ab epialta eratmadatum. Na defcefus a monte compediarius magis ac bre
uioris muko (padi gdrcuims montis atqj afcenfus.Barbari qui : circa xerxem erant; ad
Leonidem d£  ad gtasos qui cum eo erat accefferet U  ifti taquan? ad nečem iam muko
magis qua a pdcipio fecerat progreffi fut ad tauces introitus iaxiores.Nam mun itioes
muri eos tutabamn& cufuperioribus diebus in loža arčh'ora,pdeuntes dimieaiHedtuc
extra anguftias fafto concurfupermulti barbaror umcadebantiNamducesatergo fui
quifqiagmims uerberibus quaegeftabantunu quenqj cedebat affidueadprccedcndu
adhortantcstMuki eo^ in mate decidentesiabfumebantjMukoplures inuicem uiui
proculcabantuncum nulla pretereutis rado haberetur.Cunq» feiret impnederc fibi ne
cem ab iis qui motem drcuiretiquod roboris habebant id oe in barbaros oftedebatin
gruetes ac fefe intrudetes, Q^uoru plerifcp cum iam Ianeese diffračtse eentmo nulli g!a/
id/is perfas obtruncarentttunc Leonidas i hoc labore cecidit nauata ftrenuiffimcopera
U  cu eo alfi infignesfpartani;quoiji ego tanqua ftrennuorum uiroig nomina audiui.Et
quide treeentorum omniu perfarum quoq? iilic cu muki alii tam cekbres cecider ut q \
celebresttum ueroduo Dani filii Abrocomees &hyfperates:qucsDariusex phratagi
ma Atamis filia tulerat. Atarnes autem Darii regis frater Hyfhfpifqi arfamei jfilius;qut
duDario filia nuptum dediuormve infuper ei domum tradidit.ut qui eet unicae pater.
Hi duo xerxis fratresfuper cadauer Leonidapugnates oecubuere adeouehemf ti pre
fam!acedaemoniorumqi coflidujutgraeci ter hcfbbus \  fugam ueifss cadauer leonid«
uit tute fubtraxerid§ž eo ufqj pfbtcnnttdum ii qui cu epialte erant affuere:quos ubi au
dicre graedtumueropugnadiardorimmutatus efhNa ad aguftias uiae fefe rečeperej
&introgre3i muru. tumulum quenda occupantes addefati ifedere cučti prster i heba
nos.Effcaž tumulus iingteflu ubi nucfup Leonida (batlapideus leo,Hoc m  loco defefa
tihi fefe gladiis quia adhuc eis fuperat barbari circufundunturj&J maibus bi  uodbus \
ceffentes.Alii ex aduerfo urgentes Simunitionemmuri fubručntes;Alii undiqs circu
uenientes circunflantcs laeedasmoniorum at® thefpienfium cum tales cjcdtedntiprrtv
ftantiOfimuscamen cxtitiffeferturdienecesfpartanus:quem anteqcu mediš cofligere
tunhoc dixiffe aiutteu a quoda thrachinio audiffet barbaros prše multitudinefagitsru
quas emitterentfolem obducerettantam eorum cfTe copiam adeo non expaud"ačtus e
ut parui f aciens medorum turbam refpondcrit}Omnialibi bona trachiniu hofpite nu
ciare:fi medi Sole obducerentsfefub umbra cu illis nenin fole pugtiaturcs.Htec & alia
huiufmodidida mernoratu digna aiut dienece lacedaemonu reliquif!e, Secudu huc e
lacedaemoniis duo fratres pftatiOimi furut fuiffe alpheus Macronorfiphanto geni
ti ethefpiefibus dythyranibus Harmatidei.His eo loči ubieeciderut fepultis bi Us c  pri
ufqua fociia Leonide remifli funt occubueranUepigrammatahis nrbis inferiptafunt.
Terdeciescetu hie certarunt milibus olim E peloponnefo bis modo mille u?n,Ha;c uni
uer r is fuperferiptafutJHa peculiariter fpartiatis, Noslacedatmoniis refer hic peregrine
iacetes Exhibito illoiji uocibus obfeqo.Hoc epigrama \  feriptu e Jacedstmoniis illud ua
t/.Nobfis hoc buftu e medi occidcr megiftae Spchiu ad fluuiu no fed iultus obit, Q^ui
uates obitum quis pfeiret adeffe fpartae haud fuflinuit deferuiflfe duuees. Q ui hos epi
grammatis bi cippis  exornarut* Amphičty ones fuere pratter epigrama natis megife.

Simonides Leoprepis ftlius ppter hominis familiaritate ifcripfit, Eshis ttccctis

POLYHYMNIA CX

duo Eurytus & Ariftodemus ferutur ob extrema lippitudinem e caftris ab konida re- Eurytus
miffi:6£ in^lpeistJccubuiffcSi ccmunicato intcr fe cofilio cu liceret autfalutfm fibipa- Ariftcde
rere fparta uerfus:autfi rcucrtj recufaret una cum aliis cccubere in neutro horum quac mus
liccbat eis facerc itcr fe eoueniffejfed cumfentetiis difcreparet: Ariftodemus quide prač
ignauia rcmafiffc:Eurytus ucro audita petfa ijt circuitioe petiffe arma:feqj eis indutum
mfliffc feruum ut ad pugnates deduceretdlle ubi deduxit iugx  fe madauifTe^Hiciato
an agmen impetu occubuiffe. Q_uod fi uel ariftcdemus folus redire fparta neglexiffet
aut fiambo reduces fuiftet;uidetur mihi fpartiatae nulla iis poena irrogaturi fuiffe. Nuc
altero eo$i  extindo in huc qui habens eadcm occubendi occafioemitamen cccumbere
nolueritjneceflario debuiffe magnopereirafci.Q_uida huncin modu & ob Hanc caufa
Ariftodemum fofpitem fediffefparta aiut. Alii enim cu ab exercitu pro nucio mittere£
&poffctpugn£ quae fiebat adeffe;tamerecufaffe:fed moratum ! uia fuiftefupcrftite;
fociutu^ eius qui una mittebatur in pugna profedum oppetiffc. Ariflodemus lacedas
mone regreftus pbo & ignominia notatus eftjprobo quod eu nemo neqi igni necy al
!oquio impetiuittlgnominia qc? Ariftcdemus fugax appellatus eft. Veru hic oem fibi
obiedaculpam \  pugna apud plateas gcfta deleuit. Fertur item alius exeifde trecentis
fuper fuiffe in teltalia pro nucio miffustcui nomen erat pantite.Sed fparta reuetfus cu
opprobrio effet fefe ftrangufafle.Thebani qucrum dux eratleotides ui reteti aduerfus
regis  copias tamen a partibus graecopt e  quibus erat dimicauerut, At ubi res perfarum Pantita
fuperioresee animaduerterunibi a grsecis qui cum fuerant ad tumulu ite properatiba Le6tid.es
fe diffociantes manus ad barbaros protederuntiad eofcp propius acceflferuntreferetes
quodueriftimu eratfcfecum mediš fenfifle:terram<y & aqua regi inter prim os dediffc
acuicoadcs adthermopyIas ueniffe;& aculpa dadisillatae abeffe.Hicregiallegantes
quopz etiam thelTalos teftes habebat feruati funUnon tame ufcp'quaq3 fortunati.Nam
barbari qui ceperealiquotutaccedebatobttuncauerunt:pluribusiuffuxerxis regi
ac notas inufferut a duce Leun tida exorfi?Cuius film Eury machum poftea platacenfes
quatrigento|žtbebanorumducemiquodurbemipforuoccupaffetinteremere,Hunc Eutyma
quids in modum grseci ad thermopylas dim'icauerunt.xerxes aute accitumdemaratu chus
interrogauithinc orfusiDemarate uitg te bonu effe fdicio ueritatis experior«Q^uae en!
dixifti ea omnia perinde euenere.Nunc hoc mihi pandito quotnam funtlacedatmoni«
quodue coru talesin re bellicaan &  uniuerfi.Cui Demaratus muItitudorex!quitIace
dxmoniorumomniu magnae & ciuitates multae.Qj3od autem difccre uis ai me fcies*

Eft! lacedsemone urbs fparta odo milium ferme uiroruiqui omnes his qui hic pugna
uere funtfimilcsjCasterifacedaemoniis no illi quidemfimi!es:fed tn uirifuntftrennui.
Adhuncxerxes Demarateinquitagedum expone quopadohosužrosmanimacudif {^cedce/
ficultatefubigamus.Tu naqicallesquo tedat eoručofiliautpotequoru rexfuiftiCui mon  J
Demaratust Tu cu inquit me rexlibenter confulas:aequum e me tibi qucd optimu fit f parta
expromere id quod uis hoc pado fietjfi trecetas naues cu fuis ppugnatoribus! ora la/
cedsmone mittas. Adiacet aute illiinfula no!e cy thera:qua obrui mari q extare coduci *

bilius eelacedaemoniis Chilon aiebat uir apud nos fapietifTjmus uidelicet expedasfem
pet abeaaliquid tale futurum:quale nune ego expono,Non ille quidem tua claffe prše- Cy thera
uidensfed auancuncgfimiliter extimefcens<Ex hac igiturinfula proficifcentes tuilace- infula
d^monios territentdta illi domeftico occupati bello neq? tibi erunt infeftiine^ caeterae
grxciaecu a tuis pedeftribus copiis expugnabitur auxilia fereuSubada reliquagfaeda

LIBER. SEPTIMVS

Laionici petfereddentur inualidi.OjJod nifi' feceris hoc fore expečh,Ed pcloponnc/
fi arčtus lftmus;quo in loco peloponenfibus omnibus coa&is aha tihipr#eliafupcriori/
bus atrociorafucura profpicio.At fniiud feceris &  ifthmus hicritrapraeliu & cseterseci
ukaccs ultro tibi fe dedent.Pod hunc Achaemen|s xerxis frater clafts praefcčtus cu ei
colloquio mterefletmeritus nexerxcs ad id agencfu induceretu« Animaduerto iquit te
Grecoru r ex uerbaadmittereuirhquitibi profpere agend inuidet;Autetiam res tuasprodit.His
moreš enim moriba udgraeci gaudentmt & fortunato inuideat:& meiiorcm odermt, Q_uod

fi e praden ticonditione cum naues quatrigentae naufragiu feccrint trecentas airas e ca:
teradaffe midris adobcunda peloponefuttnprofe&o bet nobis aduerfarii pares adde
certandu. At fi coniu&adaffis fueritiinoppugnabilis reddetur;& ante omnia nobis illi
impares erut;fimulqi omnis excrcitu s nauticus terreftri &C  luicem terreftris unaiterfe/
eiens nautico erit auxilio,Q^uos fi diftraxeršs;neqj tu iilis ufui eris ncq  illi tibi. Tu uero
tuaipfius beneeonftituerisifi aduerfarioijt res apud te no agitaueris-Hic ilii bellu filet;
haec agent tot numero funt .Ilii enim per fefe ad fibi ipfis profpiciedum fuffidut; & nos
itide ad profpiciendu nobis. Q^d’ fi lacedaemonii aduerfus petfas in pugnam ibunt:im/
pendentemllibi dadem haud quaqua deuitabunt. Ad hasc fubikiens xerxes rede iquit
Achaemenes mihi uidcris dicere qd? č>£ facia. Demaratus quod optimu tile quide mihi
fperateiTeidfuadetteiustamenfentetiaatuafuperatu^ Nequeueto iliudadmittoeu
noile rebus meis bene confukurauut ex iis quaeantea ab hoc didafunt U  ex ipfareco/
iedo * Q_uoniam duis quidem dui fecundis rebuspraedito inuideueum que male
oditjeum tame patrio folo nihil eodem confultante quod optimum fibi uidetur fuadet
nihil procul abfuerit auirtute:quales pauci fut.Hofpes autem hofpitiprofpera fortua
utenti omnium eft beniuoIentidimus:eiq3 confulrati cptime cofuiit. Q_ uaproptcr ab
infedatione qua in Demaratum uteris hofpitem tneumPofl hacabftinerete mbeo.
Leonid« Haec xerxes locutus inter caefos trafiit ubi erat Le6ides;quem cum audidet iacedaemo/
erux niorum tegem eumdemcgducem ee;iuffitabfcifo capite in erucem tolii. Vt mihi cum
aliis multis indiciiskum hoc pnecipue manifeftumfitregemxerxem maxie omnium
excanduifle in Leonidam uiuente.Nam a!ioquin nunqua i defundum hoc genere de/
liquiflet;cu ex omnibus quos ego noui omnibus perfa: foieant uiros in re miiitari prae/
ftatiores honore afFičere,liii quibus imperatum eranid executi frit.Redeo adeam nar/
rationem unde mihi difceffum e.Lacedaemonii primi regem aduerlus grceciam tedere
acceperunuatoma delphosad oraculu miferut. V bi refponfum ed id redditum; cuius
pauloante memint. Acceperunt autem mirumi modu,Demaratus enim aridon is qui
profugit ad medos non ille quidem lacedaemoniis beniuolusjut U  ego arbitror &ro di
dati tame hocfecitfiue in hoc beneillis confultuuelletmtconiedare Iieetfiue inful/
taret.Nam podeaqxerxes datuit aduerfus graeciam fumere expeditionem;ld demara
tus qui fuiis erat cu accepiffet:cenfuitgr«cis effe indicanduned cu afiter nequiretquip,-
pepericulofu erat nedeprehenderetunhancrcm commentus ed.Sumptisduaig tabel
larumpugšliaribus caeramillinceradi,Deindein eoru iigno confiliu regis exarat. Q^d?
Litteratu litteris exaratu rutfus caera inducitme quid negocii apud uiarum cudodes exhiberent
adutia pugillares q ferrentur.Q^ ui ubi lacedaemone allatifunttnon poterant eos iaced«monii

lterpretar i  anteq C ut ego accipio D Gieomenis filia eadecp leonid« uxot Gcrgo iilos ad
monuit ipfarem interpretata iubens caera effringi, fore eni ut litteras in ligno reperire t
Ita ei aufcukates lacedaemonii litteras reptas relegerut:eafqi deide ad graecos dimiferut

VfLANIA CXI

Herodoti HalicarnafeiHiftoriarum Liber Odauus:quiinfcribini Vranja
Laurentio Vallenfe interprete.

Tq? hxc quidem ita gefta dicuntur efl e. Grarci at quibus res claffiaria
delegata erat hifuere. Athcnienfesquinaucscentumuiginti feptem Athenie
praebuereiundis fibi plataeenfibus;qui & fi rei nauticae inexper tijtame Gu naues
ftrenue alacriterqi pfe illojž naues armauerantjCorinthii qui aftulere
naues quadraginta;Megarenfes qui uigintnChalcidenfes tetidem fibi
abathemenfjbusprxbitasarmauerunt:Aeginetxundeuig!nti;Syconiiduodecini:La
eedaemoii deeetmEpidauri odotEretriefes feptenruTroezenii quinqj Scyrienfcs duas
chii totide cu totide pentecotctis.i.nauigiis quinquagenu remo jz:quiba auxiliares erat PentecS
locriopuntiicufeptepentecoteris.Hsenauesadartcmifiuinftatšoftcerant;quajiquct teti
quiq» attulerut mihi didu cft.Vniuerfa ji uero prseter pentecoteros ad artemifium coa Euribias
daji numerus fu it ducetajifcpluagita unius.his duce penes que fum afpcrii ect fpartia
tx  praebuerunt euribiadis.Na fccii negauerut fe nifj laccn eetimperatcnfecuturcs effe
atheniefes dudorcs;fed excrcitu qui futurus erat foluturos.Etem ia ide ab initio anteq
in fieilia ad foCietatč ineunda mitterečagitatu fermoniba erat tanq expediret re nautica
atheniefiba pmšttere.Caeteji recufantibus fociis cefTerc athenicnfes qd magnifacerent
graedam fupere{Te:q intelligebant effeperituramtfi deprincipatucotenderent rede fen
tientes.Nam inteftina feditio tanto detericr eft bello:qucd concorditer geritur quato 5editio
bellum deterius efl paee.Hoc itatj ipfum intelligentes non repugnandum putauerut: inteftina
fed tantifper cocedcndumtquoad magnopere illis indigebant quemadmodum confti/
tuerant.Si quide pofteag expulfopfa iam de iliius terra diiudicabanttfuperbiam Paufa
niše C3ufati lacedatmonios ducatu abdicauerutVeji haec pofterius geftafunt.T unc at
ii graeci qui ad artemifm fc cotuleratmbi uider ut & muitu nauiu ad aphetas ee cotradu
& oia plen^exercitu Hoflili:pcrcuifr metu q> praeter epinione fuam cxpcdationeqj res
barbaroji fiiccederetteofultabant defacienda fugaexartemifio interioremin grsciam
Q^uojiconfolatione cognita:Euboi obfecrabant Eutybiadem:ut aliquantulum tem
pcrispraeftolaretur ufqjduipfiliberosatqidomefticosfubducccent.Vbi npfuadet ad The mi'
duce athenienfium themiflocletrafgrarci pafeuntur cumeo triginta talemis:uttandiu ftocies
ante euboia perftaret:donec pugna naualidccerneref. Themiitocles hac ronegraicos
retinuit.Eurybiade cx hac tanq ex fua ipfius pecunia quinq takntis ipetit.Hocperfua/
fo adiman tu ocy ti corinthio ji duce quifolus reludabatur negans fe pmanfu ji: fed ab Adimaa
artemifiopfedujititaallocutus eft iureiurado intcrpofito.tu uero haud quaq nos defe tus
res que ego maioribus donabo muneribus:q qux rex medo ji ubi mitteret focios defe
ren locutus ftarim'ad,naue. Adimanti tria mifitarge ti taleta.lftis pecunia ccrru/

ptis cu  eubois gratificatus efbtcmiftocles tu reliquum pecunia č| acceperat lucrifecit.
cj eu lteruertifte io latutt:q accepantt<j putabant ea ab athenienubus ad hoc ipfu pro/
feda ee.Ita \  euboia p^kere:ac pltu facerejqdita geftu e.Barbari cu ad aphetascirca di/
luculu uenrflentjCuncg id qd ec ante audierant ccrnererpaucasgraco ji naues ad arte/
mifiu ftatione habere libidinctenebantur aggrediendifi ferte eos interciperent.cateru
ex aduerfo inuadendu noti uidebat’ nefe cofpedis cbuia tedentibagraeci fuga cape{Te>
rentmoxq3 fugietes exciperet.Sed euenire oportebat ut hi effugerent:& illoji infidian
tiu nefacrificolus quide euaderetjgif ad hac rem tranfigendu hoc funt machinatfdu/
centas ex oibus nauibus deledas extra fcyatu circumagunt iuxta Capharea Si  Gereftu

s

Scyliias

urinator

Philaon

Lvcotne.

des

Antido

rus

?  LIBER. OCTAVVS

ad Euripummecircuuehcntes Euboia ab hcfte cernerentifed eum circuueniretducen
tis quide nauibus quae hac irent uiaqretro ferebat obfepientibus.R eiiqua jjeroclaffe
cxaduerfo igmente.Hoccaptoconfiiioquascoftituerat naues miferut no hntes iaio
ipfi codiegraecos adoririmecpriufqfignu qc? coueneraccu iisqcircuuehebant:ab iilis
cderet' ia de fuo aduentu.His circumiffis nauibus reiiqua^apudaphetas«umeru ini/
bantjn qbus recefendis du occupatifunt;Seyllias quidafieyonius:q iifde in caftris etat
ojum ca tepeftate homm optimus urinatonq en naufragio adpeliu fa&o multapecu
nia petfisferuauitimuka S i  fibi lucratus eft Hic Scvllias ia pride in aio habuerat ad gra;
cos tranfireifedcu ad ea die non fuiffet na&us occafionettuc ad graecos tranffugit Ted m
certd quonia mo illic trafier it, Dem ir or tn.fi uej^ eft q<J refertur.Referf4j1.cuex aphe
tis marefubiflet;no*prius extitifie čj adartemifiu puenit.Oftogita ferme maris ftadia
emenfus.De hoc uiro bi  a!ia memoref partt medaciis fimiliaiparti uerarde quo mihi ea
|»batur opinio eunaušgio ad artemifsu puenifteJs ubi eo puenit grsecos certiores fecit
dl  naufragii fafti bi  nauiu ad circuneuda euboia dimiffa^. Hoc illi audito Iter fe collccu
ti fut.Sicu muke eent fetetiedičterilla euicit ut eu die illicmaeretun bi i  ftatioe pftaretur
dehlc media nočtefoluetes pficifceretur,& dafli hoftiu quae circuageremr cccurreret.
Poft hasc ubi nemo fe ex aduerfo fert obferuato diei crepufculosipfi ferutur 1 barbaros
aio cxperiudae fortunae cu i pugnadortu i perrupedo: Q^uos x^rxiani milites ducefcp
paucis cu nauiba uenietes i fe cofpkati magns hoc illis demetie detes dl  ipfi naues edu ž
cutfperatesfadcfeillos'irilterceptu,fv!eritofanefperacesquodiiideretpaucaseegr^
corum naues: fuas uero muko plures atqi udociores.Ita^ prše contepm iilos in medfo
eoeludut,Ex loniba tn qui cu graecis bene uoleban t inniti militabantjmagnae calamita>
tis Ioco duCetcs qd’ uideret circuueniri ilios;quoru nemine aia aduerterent ee redituru.
Adeoennfirmaresgrseco^effeuidebatur.Atiiiones qba id q c? fiebat uoluptali erat
pro fe quifqi annitebaturmt ipfe primus aliqua naui athenižfium capta doselim ab rege
acciperet.Nam apud exercitum plurimus erat pet hos de atheniefjba fermo at<p refpe/
čtus.Graeci ubi eis fignu datum eft primu cuuerfis in arbaros prorisspuppes in mediu
coegerut.Deindefecudo figno dato opus capeffut:c[čj in exiguo fpatiodeprehenfii& a
fronte moxtrigita barbare^ naues excipiut,in qbus & philaone cherfis filiu corgifa/
laminioig regis germanur Sii eo exercitu u i$i  eximu.Gr£ecoru aut primus naue hoftiu
' cepit uiratheniefisIycoedesaefchrei:idecjpalarei bngefterettulitjnhacpugna cumi
uice nuchi:hucillifupioreseentiinteruetunodis direptifutsS^graeci quide adartemf
fiu reuefthbarbariueroadaphetas muko maius opinioefuacertamen expmiin hoc
praelio folus egr^cis qui cu rege erat anridorus lemnius ad graecos tranffugit:qui athe
niefes ob eam re tračtu foli infalamine donarur.Vbi nox affuit.Erat autani tepus me
diae aeftatis immefa uis aqijt extitit p tota nofte:& dira toitrua a pdio .Cadauera quccp
ac naufragia ad aphetas efferebatuncirca nauiu jiras excipiebaturi6ž remo^ palmulas
pturbabat.Haec audietes q illic erat milites metu cofternebatur aedetesfe ee utkp peri
turos:ut qi tatu malo^ deuei{Iet:Qjjippe quos anteqrefpiraftet e naufragio 5£ tepe
ftate:qadpelio extiteratexcepiffetatroxpu|nanaualis expugna nauali uehemesiber
čl  ualidi aquapt mare difeurfusjac dira tonitrua.Et iftis quide huiufmodi nox cotigit.
At iis quibanegocium datum erat ut euboia circuirenqq eade nox:tamen multoetia
atrocior Gbtanto quidem quanto maius eft quod.eosdum in pelagoferetur inuafit:
S?triftisexitusfuit, Vt cnieos cutfum tenentes tempeftas acpluuia adorta efticum

VR.ANIA CXII

cffent ad cocaua euboiac ac flatu ferrentur ignati čj cflerebanflad petras impingcban&

&  id oe adaolfieBat quo gtx.cc  dafTi par redderctur id nauiu qd fuperattnec muko plus
foret. Atcphi quide circa euboiae cocaua perierc. Barbari ucro q apud aphctas erat ubi
ipfis libentiba dics illuxit:naues fu3s ftabilierut fatis hntes cu male rc gcfiiffcnt qctč agc
rc in pns.At grsccis au'xilio trcs Si qnquaginta naues atticc fupuenerc:q fuo aduetu ib
lis tu alum addiderutjtu nunciu attulerut eos barbaros qui cuboia circunuehcbartt te
peftatc illa q extiterat cučtos keriffe ltacpgraecieade čjpridieobferuatahora puedh' na
ucs riiicu inuafcre.C^uas nbicorrupc Si noxadueit ite^fe ad artcmifium receperunt.

Tcrtio die barbare^ duces tu idigne feretes a tatula fc claffe uexati:tum a xcrxc fuppli
ciu timctesiPiCKpcftandu fibi aplius cenfuerunt.ut graeci priores pygna capeflcretfed
!ftf uttas naucs circa meridie eduxerut,Contigit at ut p hos cofde dics Si haec naualia p
lia Siilla i thermopilas terreftria gererentlErat at oc ccrtamč his \  mati de eurypo que
adniodu illis cj cu leoida erat de trafitu arcedotgraeci qdefefe adhortabatunn e barbaros
intrare graeciafineretiBarbari uero utgreco^ copiis pfligatis trafitu potirentur.Prcče
dente xerxianoijeclaffe! acie ordiata:tu graeci fe apd arteifiu imotos teneret:tuc eos bar
bari ut co^hederet luata claffe circudabatdbi graeci ex aduerfo pdeutes co flixer. Q^ua
i  puga pari morte pugnatu e.Na xerxiana claffis $  magnitudine 8i copia fua i  fe incidcs
bat perturbatis nauiba Si mutuo incurfantiba refiftebat;tum neqs cedebat. Indigna.n«
res uidebatur a paucis nauibain fuga couerti,itaq5 trfultae graecoig naues interibafcmul
ti et uiti fed multo plures barbarove Si naues &  uiri;atqs itadimicantes utri<j ab alteris
abfceffere.Hoc in praelio xcrxianos inter milites optima egpptii nauauerunt opera: cu
aliis magnis editis operibajtu hoc q» quinqi grsec$ smaues cu ipfis pgugatorib? coepe e
graecis eo die {Sftantiffimi extitere athenienfes: 8i keratheniefes.Clinias aleibiadis filius CIynias
qui doeftico fumptu ac ppria nau'< cu dueentis uirismilitabat.Vbi utriqi libeter! diuer Alcy bia
fum abierc:Sdfuas ftatioes feferecepere«Graeci direpto praelioreuc&itSi ficaefoig corpo dis
riba ac naufragiis potiti eraritn q? male affečli eent praecipueqp athenienfcs quoi$idimb
dium nauiu uulneratu eratde fugiendoin ulterioragraeciedeliberabariTeiftocles repu
tans fi ab amiciria barbari ioties Si cares abdueeret fieri pofie ut reliquos fuparetjDum
euboipecora ad mare ppellun t:illuc duces c6traxit,eif<y dixitfeaftutiaqdam herc qfpe
raret optimos quofqi focioi« ab rege abduttu iri.Hačtenus re cnudauit addiditep ad ea
trafigenda hoc ab illis agendu ee:ut euboico^ pecoijt qtum uellct cjuifcp mattaret« S a/
tiusm.ee fuope copiis illis potiri q hoffetac mouit ut fuis quifcp popularito precipct igne
accenderet*,fibi at de difcefTu fub tepus oportunum curae forc ut fine nox abirent« Hoc
illis pbatum cum eetaccenfis ignibus ad pecora eft itu.Na euboi cotcmpto Bacidis ora
culo tačjnihildicete necpexportaueratqcqjne^lportaueratue)utipendente eis bello«
resfibi quo^ ipfis obfcuras dTecerant:ita.nihebatdehisoracuIumbacidis:dum juga
barbaricus catiabacea iačtat \  stquor euboia caprae metetes fac pcul abfini.His uerfiba
cum nihil illi nitetentur ta&fi mala tum adetant turn ipendebanriFiebatiUt in pleriftf
aduerfa fortunauterentur: Dum haec iffi agebattaduenit ex trachinefpeculatoriNa ut
erat apcf arteifium fpeculator poIyas genere aticirenfis:cui datum erat n egocium cum
expedito nauigio ačluario utrenunciaret his q apd thermopilas erat an claffis difceffiif
fent:5i abroichuslyfidis athenienfis apd leoida patus cum lembo ad nunciju iis q ad
artemifium agebatjfi qd noui pedeflriba copiis cotigiflet.Hic igitur Abronichus adue
niensindicauit caqcirca Leonidam Si eius exerdtum gefta erat,Q^ ua ifti rcaudita no

^' Liber. octavvs

ia fibidifferedu abituputauerut:fed ut quicp locatš erat abfceBerutPrjmicorititbinpb
ftremi atheniefes.Q^uo^ afheniefiu uelociffimis nauibadek&is.Themiftetlesad aq S
portabiles coferes \  lapidiba Ir as icidebat:qs poftcrodje Jones ad artemifiu uenietes le>
Themi acrunt in hsc uerba.Viri ioes aut iufte facitis militates aducrfus patres & graecia redi/
ftodes in getes \  feruitute.Sed qcP |5dpuu fuerit (late a nobis.Sm hoc faccre n poteftis:falce nuc
iones fdtisin medio:qd & ipfi fantek cares nune faciat obfecrat. hc^ neutru agere li

cet;52 maiormeceffitate eftis obftridi:<| ut pofeitis defc.fcere I regereda du pugns con/
ferimus fpoteagatis lftrenuemeorcs a nobis uos ee oriundcs;8i inimicitia^ nobis cu
barbaro principiu a uobis cxtitiffc.Haec,Theiftocks C ut arbitror D ancipiti cofilio feri
pfinut fi litterae regeJateret:ionas Iduceret ab rege ad fe defidedu.S in a de«! deferreturt
darenturc| criminiifidos eidem redderetionee ut a pradiis naualiba fummcuerentur.
Hiftiaeus Poftq haec themiftocles ifcripfit:ex teplo uir qda,Hiftiaeus nauigio aduečtus barbaris
nuncius nuntiu attulit gratccs ab arceifio pfugiffe.llli hcie q> fiden haberet feruati iufTo naues
Hiftiaea ueloces ad re explorada miferut,Q^ua per iftos re nuneiata ita fimul ateprefulfit fol ois
urbs claffis addefata ad arteifiu cotendit.Vbi ad meridie ufqi imorata mox ad hiftiata pceftit

xerxis cla eo appulfi urbe hiftiaeoig potiti funt Si  optima portione agri hiftiaei mar jtios uicos or s
des pcurfauerut,Du ifti hoc llocoagut. Xerxespr3eparatisqadc3dbsptinebaf,pcone ad
thecmo/ daffiarios mittit.Haeeat praep3rauerat,Q^ uicucj efuo exercitu apd’ thermopilas catfi,
pylana C Eratatuigiti milia Djeoi^.m.febme relittis esteros dcpreffafoffahuauit:6e neaclaf/
cades fiario exercitu černi poflet ea humu exagitauit;foliif<|cofi:rauit.prxco ubi ad hifhaea p

uenittf adto totius exercjtus coetu haec dixit;V iri focii rex xerxes da uenia cuicuncp jjbet
reli&is ordiniba ire uifu queadmodu pugnat cu amentib? hoibus:q fefupaturcsfpera
uerat copias regis.hsec denuciantprecoe mox nihil ifrequetius q nauigia fuit.ita muki
uifere cupicbatProfcčti eo n oes lacedaemoios ee ac rhefpienfes credebantrcj (Irati iace
bantjeum et feruos cernerent.ltacj res eos qui trafmifere n latuit.Hocxe&es c/rca fuo
rumeadauera fecit repfečlo ridiculatruut milile iacentes extarent*Caeteri ttero coferti
eundem in locutn qter milleni coportati fitkj? eent; Atqi hunc quidem die in fpečtaculo
cofumpferunt.Poftero atelaffiarii hifliaeaad cladem remeaueruntR eliqui qui cu xer
xe crant iter ingreffi funt ad quos pauci q uida ab areadia per f Lige uenerunt; Vičhis in
opes 52 opamfuampllare cupientes q in confpeftu regis addučti interrogatic^ rum ab
aliis pfisitu uero a quoda praecipue de graecis quidna illi agerenttrefpodcrunt eos agere
OIympi/ olympia?32fpeftare certamen gyfnneticuiat<^ equefVre:turfus eode pcondate qd na il
corum lis praemiu eet ppofitum propter quod certarent. Oleaginam coronam inquiunt ee
corona quadonarenturdbiTritantechines artabani filius generofiflfimam dixit fententiamr
oleagina quae apud regem pro timida eft habita;Audiens eum prtemiumiilb corona eenon pe
cuniaifilentitim teneren pottiit;quin coraoibus diteret pape.Mardoni in quos tiiros
induxi{li nos ad puguandu:qui no pccunia^t certame agitet fed uirturis*HociIIedixit«
E o interim tpe pofl: acceptam apud thermopvlas calamitatem confeftim theHali čadu
ceatoresadphoccnfesmittuntutpoteiisinfenfiitum femperantea.tu prsecipuc pcfl
rouifflmam dadem.Etenim no multis ant$ bac regis expeditione anniscu ipfis tbeffa
li 62 eo^tfocii omnicum copia bellum phocenfsba intuJiHent a phocefibus fugati funt
ac male mulčlati.Na cum ad pnafum ufdp proceffiffent phocenfes fecum hntes. Thel
Tcllias liam uaticinum illum helaeumiibi tellias bic huiufmodi rem eis k comentus eft Sexcen/

tos uiros e phocenfibus praeftantiftimos gypfo tam ipfos q arma illiniueof^ fub nočte

VRANIA

CXI1I

in  theflalcs dimififc dato praeeepto ut cjcuntf albicatcm n cerneretirieum obtruncareri
Hos pric^uTthefiTalo^a cxcubitores aliud quodda pdigium ce  arbitrati.Dein tpfe cxerci
tus adeo cxhonruerunt ut tribamdibuscadc^ atcpfcutc^ phoccnfcs pctits(jnt:qucja
fcutopt dimidiu apyd abasnltc^tdimidiu apud delphos dedicauerunt:& cx decima pc/
cuniapz husus pugnae fačbe funt ftatua: grades q circa tripode c tcgio e delubr i delp his
uifuntur;& alter«eeiufmodi in abafis repofite.Hocphoccnfes in pcditatum thefialc p a
cjnibs obfidebantcgcrunt.Equkatu quoqj corude qui i fuu agig icurfauerat: infanabi
b cladeafflisit.Ad ingrdlum,nqeiuxtaurbe hyapolim dcprcffa ingeti foflaaphoras Hyam
illic inancs depofueruntjhumu^ defup iniecerunt:eaqj rdiquo folo exequerunt:ubi cu polis
thefTaIosexpeČtareCincurfuros in cos theflali impetudato taqragturi iaphoras ciidc
runt,ibfq8 equo^crura cofraftafunuOb haecabo phocenfibus infefi thefialimifTo ca/
duccatore itadixere,Nunqd diflfimulatisamplius phoccnfcs agnofccrc nee uos ncbis
pares qui fcantehac intcr graecos qdiuptes illo^ nobis placuerint femp uobis antecelii
mus:& nune apud barbar^ adeopoliemusmt penes nosfit Si  agrouos exuere:& i ferui
tuteredigere:q facultate &fi optinemusitniniuria^nfumttsmemcresmifiuc co no/
mine quinquaginta talenta rependatis:2C nos uob<s recipimus oia nos ab agro ueflro
dana auerfuros.Haec theflali phoeenfiba denunciabat;q>foli phocefes iter eius loči ho
mineš c« mediš nfenticbant.idcp nulla a!ia ca C ut ego coniečturacopio 3 cj ihcflalc^
odio ptes mcdo^t C ut mihi uider' 3 fccuturifi theflali ptes gr«c$t fouiflcnt.Hscc de/
ferentibnheflalis negarunt fe phocenfes pecunia daturos: Si  fibi itide theffalis facul
late cefentiendi cu medišfialicerfentire uelient;fednequačjforeut fpotc centpditorcs
grjeciae,His uerbis rcnuciacis adeo theflali funti phocefes indignatoepcitkul barbare Dcrisre
duccs itineris extiterint;& extrachina doride regione icurfaucrint.Na eius regiois po gj 0
dion anguflus illic očfcogintan aplius fladia inlatum .ptenditur inter melideac phocen n co urbs
fem Tcgicisiitus ubiuctus cryopiaecrat.Haeeatrcgiodoiy:quifuntin peloponefo mo  thitorca
tropolis eft.hanc igifdoride regione igreOl barbari nihil admoduleferunt cu medis.n, Parnafi
8i fi  theSfalis n uidebatunfetiebat:po(leaq e doride I phocide ingrefli fut barbari,ipfes uertex
quide phocenfesn funtadepti:quo^ nonullicacumina parnaflicofederant:qui uerrex Ozase
eft iuxta urbe neotie illic fita note thirorea:eoqtfe receperunrifed plures adlocros ozo>  Cephifis
lasjurbe aphiflaq fupra crifleu frca e capu:oem tn ag^ phocefe icurfauerat, b ic,n. du/ P) r ymos
cebat a theflalis:5^oia q naftifutiigni ferrcqj uaflarutrurbes et ingrefli ignes in faeras charadra
aedes inicccrunt.Na pagrantes eam iuxta cephifim amnecunfta populati funt dc  hinc Erochus
urbedrymoninccnderuntillinccharadra&erochuSftetroniu:6famphicea6i neone tethroni
d£ ped kas 2£  triteas Si  aelatea SC  hiampolim 8^parapotameos.i.flumis accolas Si  abas: um
ubidelubru Apoiliniseratlocuples Si  theflaurisdonariifcpcopluribus exornatum: in Amphi
quouttuncitanunereddunturoracula.hocdelubpi pofleaq diripuere incenderunt« cxa
phocenfium etia quofdam per montana infecuticaeperunt Si  mulieres aliquotqs prat Pcdie#
multifudineftupantiuextinxerunt,praetergrcf(li quo 9  flumis accolaspuener adpano Tritcac
peas.Vnbifariacopiaeiam diuife fuerunt:qu3^plurima parsacualidiffima cum »pfo Elarjea
xerxeathenasucrfustcndensboctiosin^grumorchomcnic^ingre{Tacfl,Boetiicunt hyam
mediš uniuerfi fent/eban£rquo^ urbes uiri macedoes in eis collocati:qui ab Alexadro p C l, s
fucrantferuauerunt uolentes planum facere xerxi boetios fentire cummedis.Ft parapo
hi quide barbarihaciterintenderunt.Cacteriuerocufuis ducibusparnaffum adextra tam jj
jpflringcntcs ad templu qd'eft delphis proccffcrunt quicquid agri phoccnfis nancifce Ab«

LIBER ČCTAVVS

P-inopsei baaturaJ omne foedantes. Nam Sčpanopeo^ oppidumdefl3grauerunt:& daulio^
& scDlidcnfium.Idco autem hac ab aiiisfeiun&ipergebant ut direpto cJUol^lphiscft
templo pecunias reprefentaretxecxiregi*quioiaqin eo tepio erat meoratu digna melj
us norauut ego audioičj q in ediba fuis reliquerat pmultis a&due referentih cum alia
tupcipuecrsefia!yattim;s fiiiidonaria.Hocddphicu audiffentin extremaprfus deue/
nere for midine.Q^ua attoniti deu de faera pecunia cofultarunt nunqd ea humi defode
rentan alium :'n!ocu tranfpcrtareot«eas deus illis interdixit ne amcuerent.feenfm fu£-
Apolli/ fečtuije ec ad res fuas tutandas, His auditis deSphi de femetipfs curandu putauerunt
nis oraču IiberisuxoriWqnnachaiatraiečtisjpleriqmertic€S parnaffi fupaueruu& ad coricium
lum ant^t^uida ad amphidalccridčfefubduxeruc5denic]ioesdelphi urbedefe^uerunt^ter
Coryc?u rexaginta uirosacpphctam.i.uaticinu Poftea uero <|barbarifubeuntesapprcpinqua
antrum bant temp!uqrcernebatdnterirn pphetaicurnome erat:Acerato infpicit ante delub^
Amphif/ faera arma proiata e condau tqu# intus prcpofita fuerant:qu# nefas erat cusq morta
fa cotingere ;qd oftetu iis ddphis q aderat prexit nunciat j.V bi barbari .pperant es peruc

Delphi nere aj phanu Minerue q ? eftante templuttum uero et maicra q fuperius predigra
dereličti reprefentatafuntjrespfečiohaecualdemnada.Naamia marfiafuafp6teextraddub^
funt propofita apparuerunt.Q_uod tnfecundoloco adum efl ex omnibus miraculis. m a/
Acerato xinu elhdmirationedignumiCumenirn barbari adfacellum mineru#:quod eftante
minerale templumaccederentiinterea e ce!<jfu!mma in eosdeciderunf a parnaflo duo abfaf/
phanum fi uertices magflo cum fragcrefuntdaiclutnpermukcfcpecruminrerceperunti Atqj
armifpo exip r ofacello MinerueuociferatioiubilatioqKxtitcrunt.Q_uibusomnibus pariterfn
tefua ap/ gruentibus terror inculTus eO: barbiinsut fugefe mandarent.Ea re ccgnita ddphi de/
paruerut fcendentes magnatu toyi  flragem ed/der. Q ur f uperfucre rečla ad boetics cfFugerut:

&  cu rediflent referebanc C ut ego accipio 3 alia fe §  ter ea q dixi miracula uicdtfTe ducs
armatos humananatura augufboresinfhtiffefihi c#Jem facientes at^irifequentes.
Phylacuf Hosduos ddphi aiuntindigenasheroaseffephylacon &autcnoum quc£'phana ui/
autono funtur.Phylad quidem fecundam ipfam uiam fuper atdem mincruae.A utonoiuero p
us pe cafhliamfub hyampdo uertice,Saxa qu# a parnaflo deciderutiadhuc ad neftram
Casdalia u f qj memoriam Integra extanr in phano minerue protemphris locataiad qd’ per bar/
hyampe/ baros deuoluta pctušereiatcp hicreceptusa templo ho^ uiro^e fuit Grecci^ daffiS ab
ufuertex artemifio profc&a rogam athenienfiimadfalaminernfub{litit,Qj? ut facerent ideo
Proteftij rogauerat atheniefestuuxliberosarc|uxoreseXatticafubduceret?tuutcofult3rergd
plaris mi fibiagendu eiIet,Nam in rebus qu#cotigcrantconfiliumcapienduhabebarf3nq opi
nema nionefru{lrata,Q uippequjputa0entinucnturos(epdopcnnenfes ad exdpi?dum
barbaijjin euboiafubfidentes ho^ nrhil innenerantded audiebantillos iflhmu muro
fepire.hocplurimifacientes ut ipfi fuper dTent; terra Tuam cptinentestutarent omif
fiseaeteris H#cathenienfrs cu audiflfenttitafocios obfecraruntutadfalatnin? ffterent
cla(Tem,Q^uo aliis appulfis athenienfes in terra fuam prefečbi prepofuere ediftumiut
qua quifcp athenienfium ration e pofTet feruare liberos atqr dcmeftiecs fuos.lbi pluri/
mi eorum fuos in  troezene m ferunt:quidap in aeginamincnnulli /n falanrnem pro fe
Athenis quifcp properantes fua pignora exportare,q> uellcnt oraculo obfequi:& an oia qrathei
fis ars enfes aiut ingentč angue arciscufbode in teplo f uifle obuerfatu.Et tanq reuera effent

Serdeas qu# dicunt ferpeti  menfbrua noti ceflantlibamina pponerc q fint e mdle cofcčba:q cu
ia arce femper fuperioribus temporibus depafcerentur tune iliibatamanferant, Id cutn ipf*

VRANIA CKIIII

tempV atitiftes indicafTctjeo magis atheniefcs cd^ prcmptius deferttere arcem tanqua
a deo et dejjiftif i&Exportatis i£aqs rebus olba esd cafba nauigaucrunt:Pcfteaq ecs q  ab
artemifiofoluerantadfalammč fubftitiffe audierat: Reliquiclaffiarii qui ad troezenia
crant eodč cdfluxer«:Na uc in pegone trcezcnicjje portucoireturerat edičlu.PIurefq 3  Pegone
muko contračle fant naues q ad artemifium decertaucrantt&a pluribus ciuitatibo co-
demquoadartemifiumducecurybiadc euryelidis uirofpareiatanontn egenercregic: Eutybiai
qua^ multo plurimas ac maximc ueloces optinebat atheni|fes:quaeclafTis exhisccn des
jftaba t.Ex peloponefo lacasdemonii fedecim naues praeftabattC orintbji totidem quct
adartemifiupreCb'terant.Sicyonii quindecim;Epidaurii deccrmTroezenii qrq: H er- Hermo
monienfes tres.Hidoricigeneris ac macedcniae gentis hermicnenfibus exceptis ex eri nefes
neo 5C  pindo dryopide nouifiime profečVi.Na hermionefesdyrcpes funt ab hercu- Doris
k 5i  melienfib 3 eregionequaedcris nuc uocaturabdufti:Haeccopiaepeloponefiu erat. Graecia
Eorura qfu£ l  exteriorecotineteatheniefcsfupra quic 3 eterinaues praefhbatfoli ceru Cranai
o&ogšnta, Q_uippe qui bo non affuetunt in pugna ad falamine gcfla plataeefcsob hac Atheniev
caufatm cu graeci ab artemifio dilaptifutip&taeenfes ubi iuxfachalcideipulfi fuere de- fes qdo
fcendentes m pieria orat boetiaead recipkndos domefliccsfuosfeccuerterat.Itadum icnes tn
infuis conferuandis occupantunreličli fuere atheniefcs fub pe!a r gis eam quar nuc grat leucadiis
žianuneupatur tenentibus pelafgi erantcranai ncminati:fub rege uero Cecropececro Aeginete
pidse cognommati.Erichtheoauteadepfoiperiu Irhutato nomineathfnienfesappel- EpidaU'
fati.Deinde iones ab ione zuthi filio;qtii dux extitit athenienfis cKercittisiM tgarenfes rus
tantmle copiapt quafu ad artemifiu attulerunti Ambracii fepte cu nauibo auxilio uene Oenoe
runtleucadi cum cr/bo dorica gens 6l  acorinthio oiriunda.Ex infulanis atginetae trrgTta Naxii
esaues exhibnerutiqbus aliae quocjs erat naues inftrudteeifed iis ora fua tutabant. Veijt S tire^fes
cum triginta omnino nauib^pr^cipuae uelocitatisiadfalamina dimscauerunt.Sunr at Cynthii
žeginetsedo^sabepidaaro.CuiinfuknonnenanteafueratcencncrPcflaeginetaseaf' Seriphii
demquasad artemifium uiginti naues chalcidenfes &feptem eretrienfes, Hi iones Sifrhnii
funrdehmcehii eafdem attulere gens ab athen knfibu sionica. Naxiinaues attuler qua Meiii
tu or quemadmodum Sl  caeteri infubni a oopulanbus ad medos dimiflided illorum inf
fa afpernati rranfiere ad graccos difceffu Democnti mri inter ciues illuftris &C  tuc trieat/
chi > Naxii iones funt ab athenienfibus duccntcs origine,Styreefes quct| eafdem quas Thefpro
in arternibo naues prs:buere,Cynthiionam omnino unumpenteconterum.Ho^ ti
etri<| tryopesfunt a Seryphii etiam &  fiphnii Simelii fuere in partibus^Hi enim foli ex Acheron
infulanis terra barbaro SJaqua negauerur,lntrathefprotoriftsoes &č  amn* acheronte Ambraci
m cofilt Siqm'de thefproticu fintcotermini abraciis ac leucadiis ex ultimisregionib? \  Lctieadii
miliria uenerut-Eo^ qui extra hes habitat foli fuere crotoniafae q graeciae piclitati auxi Cfotonia
lium una nauitu!ere:cuipr.aeeraf phayllusuir tryfpithionicus.S ut at crotoniarae gene tac
teachei:5i catteriquidf ex hac claOe triremes attulcrunt.Melii autem bi  fiphnii bčhri  Phayllus
ph‘tpenteconterosideft b/remes Melit duas.Siphniiferiphij ’9  pmteconterosidefl bi petecote
remesf ngula:Meiii a lacedaemonegenui ducentesjSiphnti 5l feriphii ab atheniefibus ri
šones.Sumanauiiiprster biremesfuittt,ecentaequtquagintao&o.Q U 3 epo{deaqex Meiii
šisqsdixiurbibiadfalaminecouenerucfter eaptduces cofultabat.Euribiaderogate ut Siphnii
9,  fniamdiceret.Vbi na ex iis locisquiba ipfi potirent comodiffimu foretpugna Seriphii
nauali decerneredam enim attica p  derelifta erattirao? de cačteris Irci,s deliberatur. Ple^ Naulum
rsep illo^fdas 1  hoe cogruebatmt jSfečbi ad iflhmu an peloponefu decertaret hac uideli fumma

LIBER.

OCTAVVS

ttt  ratione q? fi mak pugnaffet ad fafamincm quldem fib i i  lfula obfeffis n uliti fubfrdiu
offendebač.Ad ifthmuuero dabaturadfuos effugiutruHaec tatic cum aU^cibapelo/
ponenfiu reddercturraduenit quidaathcniefis nunciatu iam attica barbaijr efie igr<£Tw
Thcfpia eaqj ocm igne uaftare.Na copiac quae cu xei xe erant bcetia pagrantes incenfatu Thef,
urbs piefiu?qui in peloponefu abfcefieruntttu plataeenfiu ur be athenas peruenerat:& oia il

Platsa la pe&uaftabattldco at thcfpia & platarii:incenderuriq?a ihebanis acccperatillas ciuita/
ur bs tes cofentire cu medisiAttaie&uhcUcfpdti ex quo itcr igredicaepere fcarbariiunu mh

Callias km tciucrc trafeundo in curopam tres alios dum! attica per uenere calliadefumu arhe

A thcns n is rnagiff ram gerete Vrbeeg deferta caepere paucis quibufda arh enienfiba in teplo re/
cap tx  pertisrnccno qua:ftioniba serariis &  hominibus cgeisjqui pratfepta foribjus af q lignis

arcefubcutes arccbat qui no exierant illfc ad falaine {/mul prs inopia uidlus fimulepi/
Areiufpa nioneoracuIisfo!uediquodfibircddideratppthea mu^ligneuinexpugnabiiefcre:id
gus interpr etates ex oraculo effugiu e (Te no naues,Hcs pctfae eaffris cx aduetfo arcis pefi/

tis i promineti colIe:que areiu pagum atheniefes uocantjhuc in modu obfederut fagit
tas itupa circudatas ubi incenderat emittebat in illorum uallum atheniefes qq obfefli
8tad uit im u mabigdcdu&i et cofefoualio tn refiftebat acneucrba quidc pfiftratidaig
coditionemdeditiois cfFercntiu admittebat:& cu alia ad repugnandu exccgitarumuu
uero hocquodibarbatosportisfubeufesdeuoIuebatfaxamo!aria:Adeo ut mxes p
diu iops eofjlii'jfucrit:q> eos expugf»areno poflet.Tande ex difficultatibus acceffus qda
apparuit barbaris.Neceffe eni eratfecundu oraculuocm attica:quasin cotinente efl fu
biki pf/s. Igitur a fronte arcis a tergo at porta^ & afcefus quaparte nemo excu babat:

Cecropis runt athenienfestparrim e murofefe praripitauerunriatgt exrindb'funt:part ! m in xde
filja refugerunt At perfa: qut afcenderunt primu ad portas čonteduntjeifcpparefadbs fup

plices  turcidant, Atqi ubi okrni dragem fccerunt direpto templo arce leendunt. Arhe
Athena n,s ommnoxcf3fcs  potiusequide qucfidam fufa adartabanum mittitnuntiatures be
tu arx in nc g c ^ asac P taf kntem ftatumPofferodieqWnciumiferatcouocatisatheniefiuexii
cefa r ^ 3 cx P e ^ lt,on,s  ^ ux  comitiba iuffiit ut confcenfa arce hoftias fuo ritu imckretifiue ali

quo in fomniis uifodiue fua fpote fačti poenitens q> teplum eoncremaffct,Exules arhe/
nienfes id quod iuffi erant executi funt.Cuius rei čur metionem fecerim expona.Efbf
Erechte a rc chac Erectheis qui f ertur fuiffe tetrigena teplum in quo olea efl mare:ut apud
if teplum athcnienfes pdicatur neptuno & mineruain teftimoniupofita ^deregioe decertafled
Oka in Hanc igitur oleam una cum esttero templo contigit ut barbari exurerent: Q^ua arhe
arce  nienfes qab rege iuffi erant rem diuina faeeret Altero ab ineenfione die cu in t?pfum

afcendiffaitsafpexeruntfruricaffeeditoaff:ipiteuirgultocabitiin:ar,Ethsecguiclem il
li narrauerut. At gracci qui apud falaminem crant ubi nunciatum eft uti rescirca arhe
nienfium areem haberenf?eo pturbationis deueneremtnonnulli educibanon expečla
rentidu propofitu negociu coffituercturifed in naues irruerctjac ucla t olferenttanqua
pfečluri. Cacteritjqui relinquebatur:ffatyerent fibi ante iff hmu prsdio riauali dec er
nendum:Si cu nox affuiffenttdigreffc coneilio'naues cofccnderuntrlbi themiffoelem
p gentetp ad nauem fufcitatur mncfiphilus uir athenieefis quidnam ab ipfis decretum
effet:&cum ab eo audiffet decretum effe ut ad iflhmum proficifceretur & ate  pelopo
aefum dimicarefcS i  iff i inquita falamine proficifcanturna tu pro nuBa amplius patrža

VRANIA CXV

dimkabis. Adfua enim qfqs parna remeabutjut ncc eurybiadcs ncc alius hoium quif/
pia cohibesc pofHt;quo minus copiae dilabacurjGraeciaq3 penbit confiiiiinopia, Q_uar
fi qd cominifd poteft pge:5iquod decretu eft eonare lrntureddcrejEt euribyade a fen
tena reuocare uc hicpitet/Fhemiilodes cu harc admonitafibi ad modu pbarentur nul
b reddito refpofo ad eury biadis naue prexit«V bi hoiem coueniuait udiefe de negocio
c oj cu co  colloqui* Hune lile in naue ingreffu jubet loqui qux ueilet.Cui Themiftocles
a&dens qu£tuncs amncfiphiio acccpat tanq afemetipfo refert;& alia adiicit multa do/ Adiman
nec eurybiadeafententia reuocauiupiuafsuj ut e naui prodiret:& duees ad cofiliucotra tus
hcretjlipoiteaq cogregati fut pnufč| ad eos eurybiades referret idieuius gra ipfos coo
gerat,Thcmi£fcocles mukis agebatuerbssput magnopere cxpedieJ>at.Q_ue iterfaco
£orinthiop:dux.adimantus ocy tiVIhemiftodcs inquit in certainibus iiqantealios exu
flunt colaphis caedufur.Eum refeiles Themiftoclesi Atqui iquit reliq no coronantun
Comkcr corithio cu refpodiffet ad cury biade couetfusmihil eo^z diecbat qus dixerat
priusjlllos poflea<| a falaminc profečti fuiffetdilapfuros Pradentiba eni fociis no puta
batfibidecoije quepiam aecufarededaiiude oratione fumptain tenucinquitTitu efer/
uar graeciam fi mihi aecedes nauaie hic praeliu facias:& no norum quibufdaeredes claf
fem adillhmu abducas?utruc|cu audieris mter fe coparato^Sianteiflhmucofiigesin
pateti pchgo  dimicabismbi nobis minitnu cxpedit naues habentiba & grauiores & nu
mero ifericres:Ex quo etiafi \  aliis feliciter nobifcu agatumame amittes falaminem S &
megara & aegtna.Na ilios una comicabitut fuus pedeiler excrcitus, Atqi ita tu eos i pe/
bponefumages:oemqigr«edaindferimeadduces.Sin autemidfecerisquodfuadco. Salamis
lisec in eo reperies comoda:Primu fi in arčto conflixerimus nos pauce naues cu mukis achemen
-pfečloGaequabe!!icotingetjmultofuperjores crimus:quoniaiarčto opugnarej>no/ Gum pro
bis efhin fpaciofo pro illis.prascerca falamis feruatur ubi noflri nune libericollocatifunt iugium
& usorešPft & alia hic caufa ppter qua ite debes praecipuc hic maere:^ pro pelpone/ Gredibi/
fo & »flhmopugnabis:quocauefifapis ne iflos ducas.Si id quod fpero cctinget ut claf Iia fuade*
fe uincamus:barbarineqj adiflhmu nobis adcrut:neq3 ufqlongtus ab attica procedet: ti profpe
fednullo ordineabibut.Vndenobis lucrifaciemus quseferuauerimus megaraaeginaqi re cedit
atcyfaiarr5ine,Apudquicredibile eft nos hoflibus forcfuperiores^redibiiiatnim fua
dentibi hoibus fere pfperecedic.Secusfaciecibus nedeus quideuult adeffej fiehuma
naefentetiacindulgere.Hacdicente themiftoclerurfus interpellans adimatusiubebat
filere eu eui patria no effetiqn etiam eurybiade no finere uipt extorre fentetia diceret&
ata demu id finere cu urbe themiftoeles habuiffet uidelicet exprobras q> athenae captae
oiTentjtenerenturcg ab hofte.Tnnc themillocles dC  ille corinthiis muka ingerens pro/
brarationeoftenditfibi eSc & folu urbe muko maioreqillis.Vnde naues fermedu
centae efTent armatetquas nuUi grjecorum inuadetes poffent propellere.Huc cu ratioe
ftgnif?ca(!erad eurybiadcm tranfiens maioricu aerimonia loquebatur inqens.Tu uero
fi hic maestuir eris egregiusjfin minus graeciae euerfcr.Totu enim belli mom?tu nobis
naucsfuftinent. Sedmihictede nifihoc feceris nos ficutifumus ubi domeflicos reče c  ■
perimus in firim qux  in itaIiaprofeduros;qu!oli ia noflra e;qq ut oracula alur a nobis
rodi oprortet, Vos aute talibifociis deftitui meoru uerborum reminifcemini.Haec di/
cente them;ftoe!erEurybiades edocebat;5i ob id edocebaturC ut mihiuidet D q> maxi
me formidabat nefi adiflhmu claiTem reduxifTet:ab athenienfibadefereret: quiba de/
ffffhtibaiam re!iquinon eflent inpugnando hoflibus pares/ttafententiaeaprobauit*

LIBER OCTAVVS

ut illic pmanetes pugnanauali decernerent. Q_uod ubi eury biadi placuittii q altercatioi
bus uelitati fuerat cirča Salamine cu illic fefe appararent taqpr*liu nSuafelsčturidies
illuxit:& fitttul oriete folcextititterremotus &i  marisjpropter quod uifu efaciedu ut
aeacidas in auxifiu inuocarcnt:Id ubi fccerut;& olba qui illinc e falamine funttdiis uota
fecerunt: Aiacem thdamonis f/liu inuocauerat:naueqsi ad AcacU & ad alios aeacidas in/
DiceuS uocafndos sgina mifcrutNarrabat aut Dicens Thcocidis uir atheniefis atcp ide exul &
apud medos fačtus illuftris p id tepus quo attica regio athenienfibo defolata a pedeftri
xerxis exercitu uaflabatur fc fortc fuiffeuna cu demarato Iacedaemonioapud capu tw
afiu:uidiffeqj puluere triginta ferme mtliu uiropz capaccm ab eleufine:& cum demirare
tur quopt nahoium cffctillc puluis ihtim feaudiffeuocem:qu* uoxipf*uideretur!ac
chus myfticus;& Demaratuut qui efletfacro^ qu* ficrcntin eleufine ignarus inter
rogaffe quidna cffet'quod ita fonaret:feq3 dixiiTe demaratc non aberit quin grandis ali
qua elades cotingat regis copiis, Hoc aute pala efbcum at  tiča {it defoJata nume ab eku/
fincrcfonansuenircauxilio athenicnfib:>acfociis.Quodfi in peloponnefum ineubat:
pcriculuregi crit eiufqi copiis qu*funt in continentcjSin ad claffcm qu*ad falamine
ecouerteturperieulu:ad:bitrexnenauticumamittatexercitum.H*cfoleniaathenien'
fes quod anis celebrat ceteri atq? Profcrpin*:& his faeris quieunq? uult & atheniefium
& alioije graeco^ iniciatur.& uox qua audis e i hoc fefto bacchaciutruEt adhaec dixi(Te
demaratutnfilemeuealtericuiqut:hoc uerbumdixeris Qjiodfiadregereferatcapite
plečlaristut nCc ego te nec alius quifpiam hominum queat eripere, Q_uamobre tene
fiientiumdehaccxpeditione:diiscurae erit. Hoc Demaratumadmonuilleaiebat. JEx
illo aut puluere ac uoce fačla effe nube:eaqi infublime elata falamine uerfus ad grecoru
exercitum fuifTe Čiclatamtlta fe didiciflf: nauticas xerxis copias effe perituras.Haec dices
Theocydis filiusreferebat Demaratum atcpalios teihscitansiiiCiaffiari* autexerxis
čopi* ubi cofpeda ftragelaconicoip ex trachinia i  hiftiaeatraiecit:triduu!?i illicmorar*
p euripu nauigabattTotidecj diebaad phakip pilo fueref.Nec.n.miori utmihi ur nue
roucl pedeftres copieuelnautic*atheas praot*futgad fepiade atqjthermopilasNa
\  fupplemetu eo^ q aut tepeftate ad thermcpylas aut i naualiba arteifiu pliis iteriert:
cos fubflituaqndu rege affecuti fuerat meliefesjdoriefes:locros:boecios:qcu 01  copia
aduenerut exceptis thefpiefiba & pfatcefiba:necno cariiliostadriosjteicsjac ceteros oes
lfulaos $ter qncp ciuitates:quoijt nominufuperius habui metione na quo magis pene
trabat \  gr*cia pfesteo plures eum natioes fequebatur, Q uioes exceptispariispoilq
athenas uenerej&č ad phalerum C Parii aute x cythno reličll quo bellumcaderet fpedla
bat }lbixerxesif3ead clailedefceditaiococtum claffiario^ faciedi:&: eo^.audiedi fen
tentiastEo pfečtus ubi £fedit affidentib^ q accitu cius aderatfu* quotp gentis tyranis
ac nauium,pr*fedus ut cuicp rex honorem dederat:quo^ prius erat fidonius rex tu ti
riustdekeps alii gradatimjmifit ad eos mardoniu tentadi gratiafeifeitatum flgulos pr*
lium naualc faceret ncc ne.Pofteacj mardonius afidonio cxorfus flgulos circuiens inter
rogauit?c*teriquidemeadem dixerefententia iubentes fieri ^liu .Artemfsauero h*c
Aartemi/ Iquit mardoniqu*dico regi ref eras me nm pradiis ad eubciageftisignauiffimaex
fiaecon tititTeme^ minima cotuliffe in tedominc tldeocu talisfit equuefleeaqu*inrcmtua
filium maxime effe fentiodemoflraredtac^ hoc tibifuadeomt manibusparcas.nec prtelium

nauale tacias cum iis uiris:q tato fut tuis in mari pflatiores:quato focminis uiri. Q uid
enim neceffchabes omnio uenirc in diferimen pugne naualis.Nonneathenashabes;

VRANIA

CXVI

q«o^ grada expeditione fumpfiftimone reliqua gratda;Nemo tibiobfiflit qui tihi ob
f/liebat ica ^tmorifunt ut eos decebat: Q_ uo autem ego recafuras hoftiu res arbitror;
id  esponam Sin  inftabis pugnas nauali comittedae; fed daffem perges hic cctinere ad
tetra;actender ipfeiQpdopondum;tuctibi domiefuccedet ca quorum gratia uenifti.
ISJeqj eni diu tibi reliftere gracd pofluntifed dilabetun& abs te ad fuas qfq? urbes aefu/
gient, Q^uonia ntq  comeams eft ci s in hae ifula C ut ego audio D neqj effe credibiie h
ne<|fitu \  pdoponefupedeftres copias duceshic eos perftiturosqillichucaduenerut
necjidc  pugnapro atheniefiba fadeda curaturos.Q^uod fi pugna nauale gerere appro
perabismereor ne copiae nautie« male rc gefta pedeftriba bnt exicio.Pra:tereahoc etia
rex in animu djmitte ufu uenire ut bonis quidž hominiba mali feruij/ntimalis aute bo/
nnldeocgribi q uiroig es optimus ferui fut mali;qui numero fodo^ cenfentur segyptin
cyprii;dliccs;pamphili:e quibus nulla utilitas e«Haec loquente Artemifia quicuq? eibe/
neuolebant ncjdailli rebantutfua orationem taqaliud malipafluraeab rege quČ uet a/
ret pugna facere nauale At ii qde male cofultu uolebant:inuidebantq3 utpcto cui inter
primes (ociou  oiutn bonos habereturtgaudebat eius quadixeratfententia taqperitu
rae,xerxes poftqad eu funt relate fententiaejmaanopere ddečtatus Artemifae fentetiaec
cu iam anrea offidofam cffefenftfledtunc muko lpenfius collaudauikNihilominus ut
piufibus ftaretur:iuffit ratus ad euboia fuos fponte male pugnaffej^ uidelicet ipfe ab/
fuiffet, (taq3 coftituitfpečhculo pugnse naualis itereffe. Claffiarii ubi nuciatu eft illine
dTefoluedudaflemifalamine uerfus ducuc?6£p ociuinacicmfutdigeftirSed cum eos
dies defec$et:quo minus prseliu comitterent C nox enim interuenit D in pofteiji diefe
fe inftracbantjtu interim graecos metus formidocpeepit cu alios:tu uero peloponefes;
q> tpfi defidentes in falamine pro atheniefiu terra effent certaturi;quifi fuperaretur j in/
fula deprehenfi forent obfidedi fua terra fine pradidio reličta.Per eade nočtem pedefter
exercitus barfearopt cotendebat in peloponefum:qqcučta quat poterat excogitafa erat
ne barbariper continente ingrederentur.Na ubi leonidacumfuis apud thermopylas
oceubuiffe accepercpeloponšfes cderrimeex urbibus concurfu fafto iflhmu ifederut
duce deobroto anaxandn'dse fiiio Leonidae frater Jbicofidentes primu uia fciroide ob
{lruxerunt;dande cofilio initio iflhmumuro i$edificabat:opuft| perficiebant ,Q uip
pe nemine cu tot milia uiro^ eent ce3ate‘Na & lapides & lateres &C  ligna &: ciflas fabu
fo pleas afferebat nullo tpis mometo opus itermittetes neqj diurno nec^ nočlnrno q
egraedsad idhmu auxiliocuonmicopia uenerunt:Hi fuer Iacedžemoii S^arcadcs hc
fei & corinthii 3č ficyonii dl  epidaurii dl  phliafii troezeni 3l  hermioenfes.Hi fuerut qui
aiiXf1io uenerut prsmetuetes periclitatigraeciaetcoetens enim peloponefibus id nihil ad
modu euras ctmdl  olpmpia ia dl  carnia praeterierac.Incolunt autem peloponefum gen
tes feptetqua^ duše indige na: eude que habttarunt olim roču nuchabitantiArcades dl
cy nutiijuna aefeaica quae nuq iila qde e peloponefo excefTit;fed priftino loco egrefla alie
nuincolitRdiquacquatuorefepteaduetiti 2 efuntdorienfes actoli:dyropes:!cmnii.Do
defiu muke fut Slinfignes ciuk3tes;£tolo$>  fola Helis ;dryopu Hermoa dl  afina:quae
anteCardamyla laConieafitae.LeniotnoesLparorcitannCvnuriicufintidigenaefolipu
tant iones ee fed effečiifut dores  ipfa diefub iperio argio^ lpofiticucent orneate dl  pe
rioed.Ha^ igitfepte getiu eseter« preter eas quasrecefui e medio ceiTerdtj&i fiigenue
locjuifas eff in mediofedetes cum medisfendebantiApudifthmu qdem in talilaborc
ifti oceupati erat utpote pro omni iam curfu q> nullafpcs e clatTe effnlgeret currentes.

Cleobro

tus

Pelopon

nefigen

tes fepte

Arcades

Cynurii

Achaia

Doriefcs

A e coli

Dryopes

Helis

Hermio

na urbs

Afina

urbs

Cardami

la

pmeate

Periochi

LiBER OCTAVVŠ

CYux  audientes illi qui in falamine eranttformidk afficiebatur no ta profeipfi S ;<|pro
peloponefo foliciti. Adeo ut alius aliumadies ac fummiffa uocc admfrarctfirj Eury bia>
deeonfiliimopia.Tadcm res erupit in mediumtconeilairacfs cotra&um eftt&multade
hoc ipfo dicebantur ab his quidena oporterc l  peloponnefum nauigare:# pro illa adire
periculum non aute pro regione captiua manentes pugna nauali decernere. Ab athe
nienfiba uero & seginetis de  megarenfibofatius effe ilSic manentes dimicare.lbiThemi
(locles poftqfententiapeloponefum cuicinclanculum econcilio egreffus mifitad el ab
Sicinnus fem medoi^ nauigium cum quoda iuffo dieerequae opcitereticui nomen eratf/cinno
psdago cotubernali fuotatqj eodem paedagogoliberorum fuoru;quem pofl: has res geftasipfe
5 us thefpiefe fecit. Vbijhefpienfes ciuitatem funt recepti atq? locupleteds tune nauigio ad

duces batbarorum profečtusihsec inquit dux athenienfiu q? partibus regis fauenpr«/
optatčpresueftrasqgraeco^ effefuperioresmifit medam aliisgrsecis indkatu  uobis
illos metu perculfos fuga facere uelle:& nuc offerri uobis occafione cxeqned/ rem om/
nniu praedariffimamifi per negligentia eos dilabi finatis.Na neqriter feccfenciuntjnecji
uobis amplius obfiftetiquoscernetisinterfed!mkates eosquiuobifnjt& eos quicon
Pfvttalea tf a uos fentiut,Hac re Sicinnus indicata abillisabfceffit, Cui fidem habefes barbari tu
infula ininfulamparna nomine pfyttaleam:qu« inter falaminem ti  eotinetefita efl multos

Coeos perfarum traiiciutttum mediam circa noftem cornu quod ad uefpera fpečfebaf jprodu

Cynofu' c ^ f  Eminem uerfus ea ciraiitui i.Producuntitem qui circa ceon & cinofura inftručH
ra  eratoccupantes cmne fretunumichiathenus .Ideoaute &nauesproducebatne qua
graecis liceret effugeretfed circuuenti uice tedderentpradic-^ ad artemifiutn gefterum;
Si  infula pfy ttaleam trašciebat aliquot perfasiut comiffo nauali certamine cu plurimu
ti  uiroiu ti  naufragioK eo efferretur C erat enim infula Itraeičtu pugn« fita Diiperfse
fuos feruaretjalienos iterimerer.Hoc ne hoftisTentirericlaculum egere nullancčbs par
te conceffa fomno Jn has ego res intuens non habeo aduerfari oraculis«tanqua no ue
ris uolens euidenter loquetiaconari refellere:Auricomxpofl:quam dianaelittora iun/
getiNaualeS potes cum Iittoribo cynofur«:S«pe ftolida fortes athenas marte fube/
git compefcet iuuenem meriti&ima poena fuperbumiinftinftum furiis fibicastere cun
čtaputante. Nam mifcebitur aesaerimarš fanguinepontuinficietjgraiis tune liberate
pora reddet Saturno genitus fimul ti  uičfcoria poles.Cum ita euideter in his a bacch u
de dieaturtProfe&o necp ipf« de fide oraculis derogada aufim:dicere necp ab aliis dici fu
ftineam.inter duces qui in falamine erant ingensconflatus eft tumukus no du fcietes
a batbarorum nauibus fe circumueniri. V bi autem orto fole infpexerunt hefle inftru'
ftum cenfucruntiibidem fibi manendum. Q uibus cogregatis applicuitex angina ari/
Ariftides ftides Ipfimachi aethenienfis quidcmfed in exilium a populo eiečtus;quem egoiut eius
iuftiffi/ moreš accepimirum optimum athenis atqi iufliffimu cenfui.Hic uir concilio afliftens:
mus Themiftodem euocauit no am 'cum fibi f ed in primis inimieum. V crum pr« magnitu

dinepraefentium malo^ oblitusfimultatum euocauithominem colloquendi gta pr«
fenferat enim peloponnenfes maturare ad ifthmum claffem reducere.Q^ui cum pro/
diffet Themiflocles ad cum inquit,Nos Si alio tempore d£  hoc ipfo contenderedebe/
mus inter nos hac de re uter noftrum depatria praeclarius mereatur.Te uero certiore
facio peraeque effe peloponenfibo muka uerba facere hac pauca de abducedis hinc na
uibusfEgo tibi q> ipfemet uidi referomunc ne fi uelint quide corinthios at qs ipfum eu
rybiadeenauigarepoffequoniacircudatiabhoftib3Undi^fumus. Q^uare ingreffus

VR.ANIA CXVII

S

ad cos hoc indicato.Cui rcfpodens themiftodesjiocuudafane inquitiubes bon« afTe
res nundrjifi,Naquod ego praecabar utfierctiid ipfe tucčfpicatus fieri ucmfli nune ja
Sum. V c.n.fcias qux fiatu a mediš propter me fiurmquonia opus fačtus fuic utgrseci
qui uolebat fua r pqte adpugna defcedere defcederut inuiti.Tu uero qdcquic!e iecutv
da nudatu ueniftnp te ipfum nunciato.q fi ergo retulercukdebcr te ccmen titia ikcrc
n ec ipfis pfuadebo taq n hoc agedbus barbar js.itacj tlite ingreffus liti rex het ipfe te/
feras, Q_uod ubi feceris fi ribi fide hebuntjoptimc het.fin minus periode nohis crit*

Ne<j.n.fi unditp circundatifumus uttuais amplius ifti diffugient.Ariftkks eondlium
introgreffus eade fetulitdicens fc eraeginauenifleiSC $gre clapfuejdatuerk ftaticnem
ftioftiu oem.n.claffe grscojž a xerxss daffe circuueta,ld cc<| hoti are fed ut ad defenfio/
ne fui illi fefe ppararent.Haec iocutus ariftides tetro abiit.Ruffus im er duces altercat/o
orta plcrtfcp eop  fide nuticio n habetiba:qbus tio eredčtifo aduenk itifemes traffuga
uiropt tenio^euipraserat Panetius Sofimenis c| oemuerkate attulifcCuius fačli ode Paactius
senii s tripode q delphis dcditatus eiinter eos q barba^ debdlarut fctipti fu*re,Ex haž
jtiauiq adfalaine ČC  vkeiaquse ad arteifiu traffugitrirpleta egrseccig clajffi strecetc^ &
očloginta nauiu.Duas nlep prius ad expledu nume& defuerat naoes.Grssdobi eis pet Graeccp
ba£enio^fecefuncfide,fefeapp 2 ueruttaqdimtaturi.Etfubd;!ueulucu |>pugnatcpt nau.es
caetu fecifTent;Temi&odes ex oibus q expediretprsedpkbattcuius cratiois fiima trst cccJxxx*
mdioip  cum pcioribus coparatio quaecunqj in hotnlois natura atqs mduitna cxiftunt Aminias
Exhortatus ut meliora eligeret.Vbiperciauittmffit illos in gredi nauesfQ_uib«s igref Pugna:
fis rediit ab atgina trireis quac pfečfa ad aeaeidas crat.Mexq? oes nauesgrseci foluerunt. rnuiu sd
In quosmouentes condnuo barbarifuntinuečlkibicaeteriquidenrgrsecicumin hi b e faktnme
rentremos cedim^irentiAminiaspalleneus uirathenienfis eucčhasnaui in hefhlem
currmcuiimpfkimscumheterctinccabfirahipoffetntacateri uenientes auxilio con/
ferd funttH$ne in modum aiuntarhenienfes extiti^einit r umpugnat,Aegmet3£ uero
nauim qux ad scacidas abierat fecifTe ioitium.Qguanq etia hcc refertur fimulacru mu
lierisfuifTeds ob!atum;8č cuappkuiffeekaillos exortatu:utomnisgrsecoiji exercitus
oaudierit fed prius his uerbis couiciatuiOdemoii quoufcp feos ibsbebitis: Aducrfus
atheniefes iftrudierantphccaices.Na iicornu tenebantjqdadefeufina hefperucp uer
gebat aducrfus lacedsemonios inftrufti crant iones.H; ccrnu tenebant,qucd ad auro
rsmfpečfabat & piraja:quo^ pand admonitu themiftodis de induftria ignauiter »ge
bant:plcrii| roinimc.Enimuerocoplurium tf iearcho^ nomina comemorare po$cnt:
qui grsccas naues expugnauere,fed ocmine nominabo jpr^e t heomed orem Androda/
mantis:^phyl3CumiHiftkiambofamios.Q uot£dun*3xatideo mentioem facio:^
tehomeflorob hanenauataoperaapeifiStyrannusfamicrcatus.Phylacusmterbe«c Tehom^
derege meritos afferiptus etSimulto tračlu foli donatus.Benemermaute de rege pf v  fter
caGngua crofangac uocantunde hisquidem it  a res hetMukitudo atregia^ nauiu ad Phyla/
falaminen cxpugnabaturpafti athenienfibuscorruptajparti ab atgincris ut pote gr se cus
cisfetuato ordine ac loco certantibus barbaris & incopofste &  incofult? agentibusiVt Otcfaii/
n ab te fucrit tale eis rem cotingcre qua!is cotigit;qq eo die fuerunt extirerant fon

gefeipfis preftatiores;^ čf ad euboiaextiterat feqf<|anitetes;acxerxereformiddtesi
G/  ab eofefinguli confpiei arbitrabantunSi de aliis qde ue! barbare^ uel grsece^ fingil
iatim.quodittiicauerint mpoffu p coperto referf.Circaartemifia uero hocreigrftu ex
quo itnpcfius illa regi comedata e, Nam pofteaqregige res in multu tumultuationis dc

t

LIBER. OCTAVVS

ticts cratittlioč inicri tempere aftemifia cu nsue fua attica inftquerctur n uliti tn hns cf
fugimti quja ante ipfam naues amito^e fua uero |>xima hcfb trat hoc Cjhi putsuit fa > t
ciendum:qu:od & iecifle profuit.Na ut fugiebat attica naucm in naiietn togam quse
Damafy erat uirofžcalvndenfium impcgic qua<j rex caimdenhum.Drmaluhmms uthebatur;
thimus Cum quo bi  fi huic lam in dum cent in hclkfjpoto cotentio intcrccffitunincertum an
Artemf cofulto id fcceritian fortuito nauis calyndefmm oblata tueut eaartemifia ubi incurrit
tix  paricer dernerfir profpcro cafu ufat& dupla: hmcfibi bonu adepta.Nam triearcus atti

pugna cae nauis eam eolpicatusmcurrdle barbaio^ Uiio|t nautm exiit.ni2ns;hanc at graeca’
glotiofa ce naucm antc bar buriš profugifte;&: a grseas pugnare:ab hac ad aliss fe ccnuemt.lra
cx hoc fa&o eodgit artcmifisc rum utpcitcm eujur etn um m  e malo opereprecipue (c
probatam apudx£rxemreddcrit«i>iquideni ituut trm itxfpečhns anithaduettikc
hanc nauem alteri ineumffe quenda cop  quia<krant diXjfie*CertHS artemifia domine
ut bn pneiiatunutip naucm hoftile deprefiit &  regem mterrogaffe, Nunquid ucieid
opus artenjšfiac cev,  3£ illos qui plane nofkiatinfigne nsuss artcmifisnaetifa rt m habere
affirmalTeiratos cam naucm qu*corrupt» eechoftikm fuiffcJNapraetcr fictera quac
Viri extn mulieri ut dičhim pfpere ceffcruntihoc quotp accefiktcp e naui caiy ndtenfi nemo! cm  a
terutfoc tuseH:quj exifterct accufator.Vnmanm ietunradea quse n ar tab an t,dix 11 e, V in qui
minsefee dem extiteruntmihifcemineifceminacauteuiti.Hseeastme dixiffe xaxe;In co piatiio
itunae at cum aiii mulri &  riluftres uiti tam peidfa|£ medorumcji q alicjtfoacijt occuhueraTum
uiri uero d«x ariamignes dariifilius;xcrxif^ frater egra.aspauci;Q_uippc qui gnan nata/

Anami/ dicumfuae nauescorrupte eimmcc pugnapifleni ad 1 alamtee enatabaticuius rei quia
gaes imperid crant bar bare^ pleritgt in ti )an paiere.Pcfleačj eept pr .mat naues in fuga uer

fe fundtum uero plurimaecon umpebauc Nam q in pcifaiot La letate eianttdu cape
ppugnatores conanf pretenremt či  ipfi ajkjepaniregi nauaredund^ in fuc^i naues
incidcbant,Q_ue intumultuet ačtum eft;utquida phcenices quc^ nai^s cortupta
fuerant regem adeuntes infirnulaueunt lones tanq pj odueres o? ppter tos amili se na
ues cent, V n id cotigit no ut ionum duces inter£kcrcntur*fed ut n  phoenices q illos in
firnuIabantJea accipctcnt mereede.fc temm fflcadhuc ea lcquentiL us (am oihracia na^
tiis attkse impačta eam dcmetfmbi m hanc atginetka impulfa ipfam depi sffit, V cu. m
famothracesurquiiaculatoreseentepibatas nauisausc (uam deprefierat iaculcrum
ičlibusextukrunuecrum^confcerjfanau!potitifutn,Qgucd frdturn iones liberaujc.
Nam xetxes ubi id egregium facmus ionum afpexsnconu«rfus ad phcenices m erai fu
pra modum mccflus &  omnes arguenstmifit ecriim capita praeeica ne cum ipfi imbef
leseficnt meliores crftnmarentur« Q^uetiCs aute ru f uoi un> qucmpi 2 fn aiiqucd opus
edentem cernebat de eo hcmincpcrcontabatur fedens fub monte quicfl e regide faia
minisnominesegako &  feribe tt-carehuilkm afatmlia & urbcfobpi o armetabann tt
c'adiphenicuqm aderantadditus e.Aricramins uirpfaqqamicus regis.frfliquide i
phocnices comiertebant-Barbansitin fugam uafis di  ad p hais^e clabenubus seginc
tadn fretofubfiftentesopeiam memoratudignamediderunt. Nam athenienfesqui
de/ntumuituauonc naues Gbi cbftftentes fugičttf^ ezpugnabanf.Aeginetaeuero eas
clabebaniur;quoticns altquaeffugitbat« Aihenknfes eoipfocutfu in arg-netas inču
debant cumiutenm confl;xerunt naues dtieiuna themiftoclis infequcns alitrmaltera
Pytfeeas ^ 0 ^ cr '^ crj ° g cli,tJU,rž  scgipetacclum nauimfidcniam inuadit iltatnuidelicetquaefpt'

1  '*  culatoriam in lciatho scgmeticam ceperat;qua uehebatur pvtheas ikheni;que peif*

VRANIA

CXVIII

feminocem plagis rn admrrarioneuirtutis fcruatum in naui habebant. Sidonia quac
huccircufc^bajc nauis una cupcrfts eft irercepta.Vt pytheas itafcfpesrediret i aegine
ta.Polycntus ubi infpcxit atuca naue agnitofigno nauis imperatoriae idamas Thcmi/
ftode iocatus e exprobras acgincris q> cu mediš fentiret.Hoc po!ycritus fua naui incur/
res m themiftocle faculatus e.Barbari quo^ naues fupcrcrat fuga fc pripu« ut \  pha/
Ieijtpedcftres ad copias.ln hac pugna nauali egrcecis optime audicrut atginetat.S/cun
do loco atheniefeste uiris polycricus aegmeta aiheniefefqjEumencs anagirafius bi  ami ^ uniC/
nias pal!enaeus:qui &artemifiam eft infecmus5 priusdefiturus qaut šila cepiTctiaut nes
ipfe captuseffet.Siartemifiaeanaui uehianimaduertiffef,Q^uippe trierarcbisatheni Amin-as
cnfiu praeceptu eratut eam caperetjpropofituejspTaemiu decem milium drachmaijt eiq Arterm
uiua cepiJtTefclndigne.n.ferebant muliere aduerfus athenas militkire:At illaC ut antea °diu
diftueft 3 aufugit.fuerut U alii quoiji naues ineolumes in phalcijt euaferunt. Adima^ a &man/
tu corinthiopt duce athenienfes ferunt ftatim inter initia cocurfus nauiu expaucBflu t,JS
at<| pertcrritu fublatis ueiis fugae k  dcdiffc.Corjthiofcji snfpeftafuga nauis imperato/ ^dradis
riaeitidem abiffe bi  cu fugičdo uemftent ad teplum mineruacfciradis quat eft in fakini m,ntr

._ fr.  _• _ - i : ■ -__ -_^_ r “ ...-f-er.^ _*a__ f.'r. _ _ . n* tf n

ton/

fteoccurrHTeeisce!ocčdrainaaimp5pa;quequifnamififletcumncoftaretfciretq! ne tf l

mine fug daffis adipfos mifiOfeeos ob idcoiečfafferediuinaee:& ii’os in celoce eram P- um
ubi propiores fuerutiita iocutcs fuitTe. Adimatetu quide couerfis in fuganauib:>abfe
grgco^t proditor« At illi qtu uotis coceperuttui&orcs hcftiu euadet?& cum his uerbts
fide n haberet. Adimatus hsec ite^ cisxifTc ipfos poffe pro obfidibusduiftos morte obi/
retnifi coftaret graecosee uiftores.itarouerfanauiadimantucum catterisad clafTein fu

O

eram rc ia ab aliis nauata ueniffe.Hic de iiiis apud„athenienfes tumor extitit!qcf ipfi co
rinthii negltfe inter primes pugnatores extki£Te:pro quibus teftimoium dicit reliqua
graecia.Ariftides lyfimachi uir athemefis cuius pauloante ut uiri cptimimetione feci p Ariftidis
cu tumultivn q circa falamine ficbat hoc rei gčffit.Permultis coiy qad littus falaminis P u g na
locatierant fumptis ge n ere athenienfiba bi  in pfyttalea infula tradučlis oes pfasqin ca
infula crant i terc m it. Defun&i nauali pugna graeci redučlis in falamine nauibus potiti
funtnaufragiis:qug illicfuperantparatiadalia dimicatione ^fperarentrege iis bi  quae
fibi reliqug erat nausbaufu^Porro naufragic^ plcracf uetus zephyrus ex attica mo/

Jicns afportauit t  ora note colizdhvt  fpletum fit oraculu du decgteris qad pugnam na
uale ptinct faeičs metioneitu uero de naufragiis iiluc euečlis a bacide bi  mufeo multis
annisantea p d idr u acredditulyfiilratoatheniefiuirofortilegoq7 0 cs grateos latucrat,
Horrebutreis mulieres coliadčfes.Hoc furu^t erat pfečte rege.Cognita fua dadc xer/
xes ueritus neqs ionu agrscisfubornatusautfuafpotcadfoluedos potes in hellefpo/
tu nauigaret.Vn ipfe! europa deprchefus falute piclitaretur defugiedo eofultabat. no
lestn neipagraecisnecjafuisdeteguagereifalaminctetabatcduccrc nauefep phenicu
onerarias ut ,p rateacmuro cent neftebat:fiiife faqalia pugna naualefačVurus ad beliti
iftruebati Q uat agete uidetes caeterip certo hebant eu manedi aio at<^ belladi illaap/ Mardo
pararefednihileoi^mardoniulatebatutpbegna^igeniiilliusxcrxes&haec fecit bi  n,us
fimulipfidemifjtqpfetedadenuciaret.hisnuciisnihil pniciustrafcurriti reb huanis Tabellio
qd negoduhuc i modu e a pfis cxcogitatu,Q^uot cx dieba fota uia coftat tetide equcs num cui
acuiros ferut ee diftičlos ad fingulc^ die^ jter faciedu quos neq uis niuiu neq? imber fus bi
ne<^ eftus ncc| noxdiftiet:qn ppofitu fibi curfu ederrime coficiat:Q^ uo^kurfe^ pri moreš
musmadata traditfcdofcdus iti tertioj&ita delceps illa madatai aliuat«j aliu ptrafcut

t ii

LIBER OCTAVVS

Fsx uti!/ queadmodu apud grascos fax cj V ulcao pufccs ferrkurfores pfeuerat .Mac cqucj^ cuf
sant fitationc pfae agareon appellat.Btprimus quide nucius fufapiatus xerxe ajhenis pctf/
turn eje tata perfas qui reliftf erant uoluptate affecifcut omnes uias myrto čkmftrauo
rinn&pereas odotcs incenderint;& ipfi infacrifkiis acgaudiis uerfaretur. Secudus ac
ita eoscoflremaait.ut uniuetfi uefles dilaniarentjuoeiferationecp &eeiulati irreqetc ute
fetur culpa in mardoniurefundentesno ram dedaffeč| aeipfoxerxefolliciti.lcJc^ ta<im
duxerxes iiios ita affeftos reddedo fcdauft.Mardonius cu uider t xetxe rnagnaepugna
naualiiaftura feciffe fafpkas agitat fuga ex athenis £ feipfo £xius etat  tagpoenas datu .
rustqregi pfuafiOct lferr graed3C,bcllu:putabatqp fibi coducibilius ee pklitari;autfubige
re graedaaut magna opa aggtefTu hoefleuitadefugftqq opito eius ae fubigeda gratcia
^pefjor erat,Hocc£fccu agltafiettrege hac prone eallocutus.Dne tioli m^rore ob hac
Mardoni regefta capercaut p ita magna hoc iaftura ducerc.No eni certamc quo c!a nfacoftat
orado ad \lignis efed I uiris &eq$.ltaqi nemo tibi aut hc^ q tibi uident ola cofedfleegrefTuse
xerxemj nauibaconabifobuiafeferreauteKhaccotinete.Vn^feobuics tufere pcenas tlederet
Q^dfi tibiuidet faciedu ut pefoponefu tetemuscot/nuo tetemus.Siuide C fupfcdedu
fupfedeamus licetmec alo coflerneris.Neif eni ul!a poffut rone fubterfugef gred,quo
minus rone det eo^ quat & nuc SC  anteappetrarutttukp futfer.ui.Et hoc quide pdpue
tibi agedu puta, Q^<5 fi tibi coflitutue ut ipfe cu exercif u reuertaris, Aliud quoq? heo ex
hac re cofiliu.Rex ne comittas tu ut pfac grseeis Judibrio fiat.No eni res pfajjj affkfte fuc
neqitu ubina ujn' fuerimus ignauiidicer potes qies fiphoenices^ atgpptii & cj/prii čili/
ces fuermihil ifta ad pfasattinet culpa.Q uar quoia pfsehuius rei Ifctesfuniamihi ero
dito.Sitibi no uidebif pmanedujrcmea ipe ad folu natale cu pleracjipfe copiaru.Ego cu
deleftis de exercitu.xxx.miryadiba rnilitu debeo grsecia \  tua redigereferuitute lis audi/
tis xerxes ut ex malis gauifus eftjuolupratetj coepiu& ad mardoniu inqt fe ubi ad cofi/
iiu retuliffet refpofuip utru eo^ effet taftu rus} Et cu \  coftltum uocaffet deleftos pfaj^
jcerestplacuit ei artemifia quot|ad cofultadum accerfi:qua fola coflabat anfea qux fa/
deda e0ent Itd!exiiTe.'Q ua:ubi adueit ea xerxes fumotis aliis pfaj^ cofiliariis atffi fate!
xerxis litiba hunc I modu allocutus e.Iubet me mardonius hk pmanere ad tentada pclcpcne

otatio ad feumtnegas ulla culpa huius dani cflfe penes perfas atcp pedeflres coptastfed ešs uoieti/
artemifia bus hoc tentari debere.Tta<^ 3ut hcc me facere hortatunautfibi tradere trigibta myria
de&deleftopi milituadfubigendamihi graecia. Meuefo ad patriasfcdes cu reliquo ex/
erckureuerti.Tu igitur quaedepugna nauali no geredaprobe cbfuluiftr.Vtrujmihifua
Artcmi ^ es ^ 0 ^ c l ll0 ^^%^ 0 ^ ericrn ^’ <:0 ^ 1;ieta ^ aec  xerxicofultattrefpciidens artemifia
fiaconfi/ / ar< ^ U1 ^ ^ ! n< | £r€x 111 c  dicente tibi opna pfpe^cofiltu darettame e fiatu rejpe pr^fcntium
liUttt *  mihiuidetur cfTe faciedu ut tu ipfe domu remeestMardoniu uero hic retiquas cum iis
quosuuIt fi mo uelidlle:atq recipiatfeifla faftu^: Na fiueea qux aivSe učile fubege'
rk:di  haecefex animifentetiafuccedatjtuares domineagitun.qaid tuš feruicfTecedttSi
uenardoniocotraopinionem fuam contfgattno magna fanecalamitaserkfaluo 6^ te
& rerum domeftica^ flatu.Etenl f; f columis es dl  dornus tuatprofefto gracci  fatpenu/
mero pro fe ipfis muka certamina cuf fitabuttat fi qd cotlgat mardonio cladis.ld nullius
erit momenti graeckpulcendo nouiccrint fftuotuo iterempto.Tuuero athenis Icenfis
coius rei gratia expecntioe fupfifli reuerteris.Deleftatus eo cofilio xerxcs qd ideilla fu/
afiffet iq4 ipfe haberet i  aiotquippe q C ut ego opinor D no remafiffetifiuel cunfti at(j
cufteid ei fuafiffet adeo pterritus erat; ArteiGa iaudata dimifit ducete fcculiberos regios

VRANIA

cxvmr

ephefu.Na aIiquot eu filii noti comitabanf:cu qbus a J co$i  euflodia mifst hcrmotimu (q er ^ 10
genere quide pedafenfe;fed apd rege  iter cunuchos nulli fcdumJncolut at pdafenlcš t ; mvs
fup halica^iaflnlapd quos hoc rei tertur cotingeretut quoties aphičtiefiba:q citca eam Pedafen/
urbe habitat aiiqdaduerficertu Itra tepus c cucniu^ tuc antifliti quae illk minerue efl fe
gradiš herba nafca£jquae res bis apud cos accidit.Ex his pedafenfiba hermotimus erat ^ ^
cui maxinaa ex o!ba:quos qde ipfi nouimus ultto cotigit acceptae iniurix.Siquidč eum fn ^ fS
captu ab hoflibaac ueualc mcrcatus e.Paeoius uir chius cx hocfpuriflittio qflu cfue fa p Eecr „' ns
ditabat uita duces.Na quos pucros forma |3ditos coemeratieoscaflrabat;dudofqi aut Eunuchi
fardis aut ephefu magnapecuiauenudabatApd barbaros eni fkioficres eunichi futq  * n  p TXC j 0
gnfuntcaftrati in o! generefideigratiaatcj? utalios pmultosnta hunc qucqi patonius f un£
exercuit:ut q cxhac re uita toleraret.iaedn ufquequaqi !felix herntotrmus e fardiba ad
regecualiismuenb3deduduse,pgrefTuq3tpisex o!baeunuchismaximo in honore
apd rege xerxe e habitus.Cu at rex aduerfus athenas moucret e fardiba p id tf5s hermo
timus cuiufda negocii gratia defcediti agru myfiu:q a chiis fcolififed atarnis uccitatur ^ f3fn * s
ibiiuetupsoniuatfjagnituallocutuseSimuItis&coibusuerbisprimu recefes eiq> _
pillueetaiTecutus bona. Dem pollices qgratia illius meritifcretrelaturusjfiho cu (ms  &
doeflicisilluccomigraffeuEaoratioe iibeter audita Paeonius cotulit fe illuccu uxore &l
liberis.Q^uepofteaqcuo! refailiariadeptusejHermotiushisuerbisaffatuse.oium p secj0 j /
pus hoies natos fcdefliSimu q ex nefadiffima negcciatioeqflu fads:quid auti]5e ego '
aut meotg quifpia ud tuoiji cuipia malifecinq> ex uironeutijt me redidsfli iputabas f o
rc ut qtuc machinabarisdateret deos q iufh lege utetes te lfadoijt opifice tradiderut in
fnaus measjut de poena a me tibi irregada qri n poffis.haec ubi exprobrauit ho! filiis in
cofpedu eius addudss q qttuor eraucoegit patre illoijt genitalia rccidere:qd cu ccadus
f eciflfet filii fui adačtifunt eius uirilia abfc! dere.ita fuppliciu ab hermotfo in pseoium re/
diit,xerxes fil/cpt ephefu deducedoijt negocio artemifiae demadato accitu mardonium ^ cfxf - s
iuffit ecopi!stqs liberet eligereut cofentanea uerbis tačVa exequi experiretur, hadeus r
co die  e adu,Nodu at regis iufiu pfedi daffis c phaiero foluete retro helkfpot um- uer
fus abierunt p fe quifq accdlerates ad cuftodiedas ra tes;quiba rex ptrafiret. Q ui cu ad
2oftereaduetaretrminutaqda cotineris p teta pmocoria barbari fufpicati nauigia ee p
diuiilinc aufugcrunt.Tepora dein edečtin nauigia eesfed pmontoriaiin agmcnfefe re
ceperunt.Vt dies i!luxit gratci cernentes ibide pedeftres ccpias hofliu perftareratidaf/ rcs
femquo(|circaphale 5 teeacpugnanauale comitendaifeadrefiftenduapparabantjfed
cognito illa uda feciffeicofeft! infeqnda fibi cefebattitatp ea ifecuti andro teus eernere
cu nequiffentiad and^t pfedrconfultabat Q ujbus Themiflodcs fuadebat ut infulas
uerfus pfedielafle hofliu infeqntes reda ad hellefpotu nauigaretfoluturi potes. huic
contrariam euribiades opponebatfmam ^dicerentfore utfidiiIoluerentrates:max!a
ob id calamitate afficerent grazciam.Perfatrnn.deprehenfus sn graecia manere Cogere/
turjn quietu^ ^ fibi ociuquide agenti ncc ullares poffet pcedere:nec ulli retro oflen/ 1
deretur receptus & exercitus fuus famecaficereturpcedetiuero &  reb? gerendis ope
ra dati o!a pofTent p  europa fuccedereitu in urbiba cum in nationibus q uel captae fuif/
fent:udanteafefedediffentjqu:n et rcfruentariahabiru^exhannuisfemperfrudib3
graecopt.Nuncautem uideriillum utpote uidum nauali pradio n perflituijt in europa;
ideotji pmittedum fugere dum in terram fuam f ugiendo pcrueniat.De qt«rra deinde
ccrtameniafieriiubebatiHuicfentetiafalio^pdoponenfium duces affenfere.Themi/

c iii

Liber. octavvs

ftoclcs pus aq siaduertit fe n pode plerifq! pfuader utad hcllcfpotu nauigaretjadi/tate
niefes q jdcipue St idignabat hode effugere:aiatiq3eratad naurgadu \  hcJieJpotu etpfe
ipfosfi caeccri recufafiet,Eofq? ita e allocuto.Er ipfe mulris ia h m o; cafiho m  rcitfui: & d e
muko pluribo audiui calia codgiflc uiros ad neceJifitare redačtos f'liu indaurare;& f U pj
orecj accepiffentcalamitate emedafie.ltacj? nos quoiainueimus qu©pačk> St nofjpfcs
Stgraeciatuereunrepulfatata hoium nuben ifeqmur eos fugietes Neoj.n.ncsiftud
cffccibSifed diipiter St heros qui iuiderut unu ce uip  St afiae rege St europaj q fjt jp/jf
f/mus atqi fcelcdus:qfacra pn atqj'|>fana hns utraqi incedit.DeoruCp fimulacra fubuec
tic:q St marececidit HagellisiSt copedes lilluddeiecir.Sed bn nobifcu lpns tjSsagftur.
Idotj nucqde ut St nriipfo^ St nro$i  doedicoijj tura geraust & ut fpaciu quis ad rcfici
endas£desfaciedaq^femite hcat igraecia maneausbarbaroprfus e/e&o.Cuatutrap
Themi P e£et tL * c  ‘ n  bellefpotu St in ionia nauigeus.Hazc dicebat themidodes aio Gbi apd' pfa
ibocics fubfidiucoparadi:ut fi qd apct atheniefes accideret aduerfi fibi heret,‘qucfe couerreret
put 8 i  cotig/t.Haec diceti theiftocli athenienfes cu tn ab eo deciperentladenfi funt. Na
cu anteaprudes hitus fuiftet pcftea uero prudesac boa cofules -ptus eet; prcifus ad
ei  affctiedu ,pmpti fuer .ille ubi ateniefes ipfius fn a  pbauerc  uedigio uircs quof
da cu nauigioadexponeda regi madata iu(Tos tacere St fi\  oe tormcru deueniret quo^
unus erat.Scina eius cotubernalis.Hi pcdeačj ad attica puenerjcatteris apd nauigiu re
maentib:? ipe ad rege afcedinatcjj itaeu allocutus e.Tbeidodes neolis filius dux qdem
athemefidfcd tter oes focius uir optius ac fapietiffimus mifit m/ tibi den uciatu^ gfa
tibi inferuiedi fi  retinusffe graecos clafle tua infeqndi cupidosjpotefcp q fut in hellefpo/
tofo!uedutaqinuncmagno cufiletioteillucrecipias.Hacrenunc/ataidi abiere,Grad
podeačj dcreueruijt tieqj preqndurt>fibj ulterius barbarom daffe ne^ nauigandum in
helkrpotu ad foluedu trasedu: And^ obfcederut aio illa aeled/.Na primi ex ifulants an
Suadela ^ f ip c cunias pDfcčtithemiftocIidenegaueratieicp a!eganciatheiefesilIucirecfuob-> ma
neceEi § niS  numinib^ fretos Suadela 8t neceffitatejSt itafibidandas ut : qjeepecunfasrnderat
tas  atheas pportoemagnas eeatcp felices St d«is ppiciis bn pceffirfe.Na (c  ad maxrmdfcl»

tenuitateredad:os:andriorucpinrula totide f>pria numina nu^derelicjrejfed fp Tcolere
in opla St ipofibilitate:qb> diis obnoxios andriosipecunia ndaturos nunq.n,andric^
in po iTs b il i tare u a’ id ior e fore atheniefium potctia.HaeeiUi cu rnd:fTenr netpecunia de/
diflent obfidebat, Theidocles uero C netp.n.nučj ab acqredo cefifabat 3 ad catteras ifu/
las minacia uerba mittes pecunia flagitabat eifde nuciis cifdecp uerbis utfsjqtiiba apd
andrios fuerat ufustnifi pecunia daret q pofcere tur exercitu fegraccc^inuc addudu^j
St ea ifula obfeffa deletu^.Hasc dicedo ingete pecuniaž ui coegit a cariftiis arqi a parii s:
quiauditotu andpz obfideri^cu mediš fčfidet tu teiflode maxTo I honore iter auces
eejhocmefu pecunia mifere.Alia^ at infulaKaliq pecuniadederftnec ne r.ffirmarene
qo.Reor tndias quo*^ dediffe n has folu:Q^ udq caryftiis ne bac qde re cotiait  e fTuge
re clade ut pariis qui tbeiftocle pecunia delinito hofte deuitarut.ira thcmiflocles ex an
dro pfečtus da cztcris  ducib’ 1  exegit pecunias ab infulais* At copiae xerxis illic aliquct
pod pugna dies f morate mouerut in boetios eade q uenerat uia appe mardoio uifu e
frmul regefmittereltepediuuppanitpsbeHigerarifimulin thcttaliafothee  htbcrnar
Idames ^ dlein leutc tacrc tctif-c pcloponcfu.is ubi t theffaliapuenitjibianciadecemilia pfaRi
q tmortaks uocatur degit excepto eciy duce idarne q negauitferege ee relidu^.itede
aliis pfis toracatos St.m < equifes,adk' medo^t facaKtido^ peditatu egratucp bas natoes
fibitotas Mu$\  t :ex aliis at fauciis paucostquo 5 t duntaxat aut fpecie aiaduertebattau*

VRANIA CXX

aliqsJ egregiu facinus cognoueratded plurimos ex una gete pfaijt dlelegit torquatos &
armiiiatos, Secundo ioco medos q n nuero pfis iferiores eranfed 1  cbore.ita ut uuiuetfi
trigtta my Jadestma cu equitib:> eent.Hoc lteri tpe quo mardoius het deiedu ccpiapt
& xerxe,scirca cheUalia agito oraculu e delphis ad Jacedaemoics ueit ut xerxepcenasjne
cis leoidaerepofcereO& qc£ daretur ex cq  rcciperet.Mittuc igitur q citifijme Iptiatse ca/
duceatorčds adhuc intheffalia načtus exerciiu ubi t cofpečlu xerxis ueit ita uerba fecit.

Rex medopj, lačedaemoii te 6 £ heradideqe fpartafutpcenascsdis rc pofcut qucp!rec c
ipfopž interemifti du graecia ptegit,Ad ea xerxes chachinos tollittacdiu rnfo n reddito
hiciquit moftrato mardoio ut ei aftiftebat mardoius pocnas tales dabit q!es illos decet
Caduceator hoc rnfo acccpto difceffit xerxes mardoio 1  theffalia reLčto ipfe ad heliefpo
tu ire maturabat:intraq? quinqs & qdraginca dies ad traiečtu puen&nulla ppemodutn
parte eopta^duces:qquoajqi uemebanudč adquofcunqi hofes eepidireptis fručtiba
uefcebat.Vbinihil fručtuu reperiebat.ipfa herba utefolo germinabat ncnullideliba/
dscordciba 5t  ftričtis frondiba arbopt ta agreftiu q manfuetapt nihil cmnino relinqen/
tes hoc |3fame facere coačti. Q^uos ddn peftilentia excipiens ac dpfenteria.i.tcrmina in
ter uiam extinguebat«Eopr n multos xerxes aegroros rdiquit in iungens ciuitatiba ut!
cjqs ueniebat utiillos curarent &pafcererqucldaet theftalra & aliquotin firi pceonae &
in macedoniaiubi facpt ieuis cur& quem in grsecia tendens reliqratreuerfus n cffendi.

Eupsgonesthracibacu dediffent!tnrepofcendixerxidixereunacuequisinter pafcedu
fuiffc abačtu a rhracib^gfuperiora ftrymonis circa*fontes kolerent*Q uo in ioco rex
bifaiteopt astcrraecreftoice thrax facinuseximiu fecit.Hic U(c  dutaxat uolete negauit
xerxi feruituptieocgi edita motiš rhodope abiit:& filiis uctuitne aduetfusgrjeciam mi/
litarent.llli patr: coteptui habito fiueaiioqnlibidie 6 el]iinfpiciundimilitauerecuxerxe
quipoftčjmcolumcsreuerterunt;oib:>paterC erantatfex Dob eacamocuJoseffedit.

E t ifti quide bane mercede acceperunt^pfaeat ubi citato itinere ad traiečtum peruener:
Mefpotunfufba traieceread abiduuNo.n.intetas i  a ratesfuenerefed tepeftate diffolu
casdbt copiofiore q \  itiner comeatu adepti nulla modeftiafefe reficietes ac mutatif eqs p
muki jntenbantexiisquideexercitufupfuerant,Caetericuxerxefardis puenere.Nar xerxis na
ratur aute 51  aliter hsec res,xerxe pofteag athenis profečtus eft ad oram fup flrymmo uis ad fu/
neillinenaplius iterfeciffejfed exerdtu hydarnipermi{Iojque ad hellefpotum deduce gam
rentipfu nauiphoeniiTa cofcendiSe ut in afiam fe reciperet :&  du curfu tenct a ftrymo
nia fngenti uento fuiffc exceptu; 6 i eo uehemetius tepeftate uexatu ^ nauis referta ue
dioriba erat adeo quide:ut fup cotabulatides eent freq*ntes pfx:qui cum xerxe uebeba/
tunibi metu pereuifum rege cum clamore interrogaffegubernatore numqua falus eis
cea8£  cum illerndiffef.Here nullaadmodum efttnifi hopt uečtop? a]iqabitic,Tuncxer Perfap«
xem eo nudite ita Iocutu.Virip fae nune aliquis ueftpt deelaretfecura here regis.in uo/ multjfub
btsm.uideturfka ee falus mca. Haecubidixitxerxes illos eo adorato defiliifte in mate: merfi
atqjitakuata naui xerxeincolume in afiam pueniffe &  ubiprimum in terra egreffuse:
hoc egifte gubernator? q> regis quide anima feruaftet aurea coroa doaffe;^ at multos
pfapz pdidiffet decolafte Hic alter modus qnarraf reuerfiois xerxis haud čjčj fide ap«J
me hetcu pp alia tu ,ppter obitu pfa^,Na U.  id regt a gubernatore dičtu ettn ex infinitis
roib-> uel ob hacunacuirepugnari n pot negari hoc rege fuiffe fačtuijuqn potius pfas
tufu 92  e tabulatis in uentre nauis defcedere utiqp priores pfa^’ &  reiges phoemccs neqq
jper fis  mimero pares in ma.reddcčlui^.S ed cu ut dičtu e fuperius irinerepedeftri cum

LIBER. OCTAVVS

rcliquo'exercitu i afiam reuertiffe.Cuiusrei id quoqi magno eft teftimcic5q>coftatxer
xem cu rurfus i  afiam reciperetfe abdera pcrueniffe:adhibuifteqj conuiuio gbderitas &
acinace aureo eos ac ciara auro itertexta doaffe.& ut if?i oppidai aiut i!Iu pcft*[ exathc/
nis retro fugit:q<fapd me fide eareuillic |5mu zona refoluiffe adeo fnerat terrof ccrrep
tus fut at fita abdera ad hellefpotu. Vel potius ad ftymmone atqj ad sittus ex quo nauiu
Abdera ille confcdiffe fert.Graeci pofteagandru ezpugnare nequeuttčouerfi j caryftu uaftato
ubi illope agro redicef falamineftbi an oia diis primitias fe legerut cum alia^ re p,tu  phoenif

fa^i triremiu tres:quaru una reponeret apud iftmhu:q ad mea ufq? mecriatn extabat:
altera apudfimiuttertia aiaci illicapudfalamine.Secudoloco^da iterfe difpciere*,ex qui
ba primicias delphosmifere, V n ftatua effe&a eft logitudinc cubito^ dece:trunca na/
uis partemau fuftinjs eodei locoftas:ubialexaderm3cedo aureus miftusddphospri
miciis graeci puhlice deu percočlatifut nuquid pfečtas & acceptas primicias accepiflet,
Q_uiba ille refpodithaberefe quidea graeeis aliis ue^? no ab aeginetisifcdrepcfcercdo/
nu optime nauatae ad falamine opera? 1  pugna nauliJd cu audiflet aeginef ae aureas ftel/
las tris dedkauerut:quaefup malu nauis aereu ftatapudagulu proxime Croeficratere,
Poft difpartita praeda graeci ad ifthmu nauigaueruntdat uri prectpuu praemiu graecc^
meritiflimo q t'hoc bello jpdariftime re geffiffet.Eo ubi puetti eft duces graeci i  ara,Ne
Themi' ptunifuaquifqj fentetiafcriptadetulerequenaexotbusprim ut$£quefecuduiudicaret
ftodes in ca autefuu qufq? nome ifcripfit fe tilu gpraeftatifftmus extitiftetexiftimas.Sedffe/

okrni pru cudis partiba themiftocliadiudicadispleriqj cogruerutdfa cufinguliiprirnolccofin/
dentiffi ' gulos calculoshaberetln fcdo themiftocles multo fupior ext?tit & licet hfc re m graeci
mus  liuore quoda fupfederk iudicare in fna quifq? parna reuečtmn themiftocles & habitus

Themi c &celebratus pppiuerfa graecia oittimgraecc^loge prudentifTimusdpfegano fuiftet
ftodes fe honoreaffettusab iis gad falamine dimicaffentmt honcreaftkeretlacedaemonefeco
lacaede tulit.Eu lacedaemonii bi fpledideexccperut:& magnifke honorauerutjE^primas ade
moncm partcsrei bn gefte eurybiadae;folerciae ueroacdexteritatis themiftccli dederutmfnVj
cotubt ojeagina corona donarut.Praetereahunc biga?quae apud fparta erat praeftatiffimajlau

Eucibya/ datucp uerbis ampli*Timis trecenti ex orimoribus fpartia ta$i  g equites uocant difrede
d cs  tem ad tegeaficos uftp fines comirad fut.Huncfclu ex r oibaquos ncuimushoibDfpar>
Timode/ t!ar3E sbeutededuserut,Eidepoftqexlacedaen oe athenasuenitnbitimodemusunus
mus ex inimiciseius aliogn no e dar/s uiris liuore lfamens crimini dabat itione lfpartajdiees
Artaba ^ athena^ refpeftu no fui ab lacedaemoniis honores affecutu:Et cu non faccret ftne
2us talia dicedi iquit ei themiftodes.O ho ita res het neqr egofi belbitanusforejfica fparta/

Potidaea/ nishonoratus fuiftejnec^tuetfiatheniefes.Atc^haechačlenus; Artabazuspharnac/s
tx  uiriter pfaS cu atea illuftristtu exrebaplataeenfiba faftus ilfuftrior rege deducebat/is fe

Palične xagita miliba:qu3ef«bi mardonius delegerat:que ubi traiečlu tenus ccmtratusjeft Si  ia
Potidaea c ^ c  * a f« a  ftik regreffus circa pallenen agebat utpote mardonio p f heftalia macedonia/
Bottiei ^ kibernantetnecaliascopias obirccurate.necefua dignitateexiftimabat non diripere
Thermo re bellespotidseatasiquoscafukidiffef < Etenipotid3eatae pcftqrexfreriir Si clafTis per
usfmus ftcaefalamte fugiens abiit ecofpečtu a barbaris defecerat. Mcx alii qucq;Opallene in
Critobo collebatrebellantib'Jtucuero artabazuspoftdaea©bfeditfufpicatus etolynrhios ab re^
lus g c  defefturos:5^if os ob(edit.Fa at urbe tenebat bottiei q e finu thermeo fuerata ma

01yn/ cedoib^ eiefti.Hcs artabazus poftg obfidioe cepit \  palude dedučVos trucidauit, ^ ; rbe
thus adminiftrada Critobulo toronaeo tradidit aegne chalcideftlta chalcidenfes olyntu

VRANIA

CXXI *

optmuetc;expugnata oiyntho artabazuspotidse obfidendsimpenfkis incumbebat. Timoxe
Hoc faciens sum timoxeno fcioneo^?,magiftratu de facieda pditioe trafegit mccrtum nus
mihtquona moabimcio.Ne^n.rraditur ad eztremum eft.C^uotiens cxaratutnlibcl
ium auttimoxenus ad artabazum.aut artabazus ad timoxenuni mittere uclebat eo fa
g«ts poftreo inuofc;bat:adaptatif<j defup pennis ad locum de quo coueneratfagittam
cmittebat.Sed timcxenusqui potidseam prodebatiproditioiscopertuseft Ne artaba
zus ad couentum lotum fagittam dirigens fruftrate iadu hume£ cuiufdam pofrdsea
ix peaflk.Ad quSfaucium turba C ut affoletin bello fieri Dc um cocurriffet fubito re,
uulfa fagitta aiaduertens libdlu detulit ad magiftratus: Aderat at & c^tetosi pailetien
fmm comiiitium.plečlc li bello mag.ftratus &cognito pditiois auftoren tn cenfucrut
timoxenum*e plečlendum fcionaeeeiuitatis grame in pofle^fcmpfcionaripro pdito/
s*ibus herenfur.atqj Kunc q lem in modum timoxenus proditiois manifeft usfuifcarta Artaba
hmim utw  tris iam menfes obfidentem inges sflus maris excepit & is  diuinitus. Vn Z  mo  '
barbari uidentes locum feftumlacunofum in paličnem coceflerut.C^uo^ cum 'dux ™ **

partes pmealent eluuicm Cres  aiiae fupererant:qs ubi ptrafiffcntiopcrtebar intrare pa!
lenem.Sed eas tanta maris aefbatio inuafjt:<|ta nung extiterat utindigen* aiunt:cum
ea frequenterillic accidit.Eo^i qui nandi erantignari interiere, Q^ui erantgnarnecs po
fidaeatasnauigiisadortitrucidauere.Huiusaeftusacreftagnationis 5icladis perfa^fe
rune potidaeat* hinccam extitiflc:$ ifli e perfis quifunt a mariopprefli in teplumnep
tunni &  eius fimulac^glfitum eflin fuburbanis impiegcfferant-Hanc fuiffe ca'm illi
uidentur uere dicere.Eos qui fuperauere |rtabazus in theffaliam ad mardoniu duxit.

Et cum iis qui regem reduxcrunt ita eft ačlum Claffiarius at xerxis exercitus qui fup,
fuerat ubi afalamine fugiens ateigit afiam rege cum al/is copiis e che-foefo abydum tra

dučlo hyemauitapudcumam,Idemprimoftatimuerefaniutti couenitj ubi nonuliac p
naucs h y enjauerant.Eius claffis pleruj epibatac erant ex perfis &* mediš ducefes fupue ^
nerat mardotes bagad:& artayntes artachatiicuius patruelis amitres ab eodem afcitus

■cm  collega.Hi utpote magnope perculTi n audebant cccafum uerfus producere
neunufqutde:fed apd famu fubfidentes ionii a rebeliando phibebat trecentas naues
cum iadib ihnces ne<J expcčlantcs fore ut graeci in ioniam irent:fed ut fua tutari co teti
eentdudaexhocc'iečbur3:^!pfoscf3laminefugientesnfuilTentinfecumfed libeter
abfcefTiiTent.At^ utfeuidos mariita iogefupeiore terra mardoniufuru^arbitraba^.
Q^ui dum 3pud famum erancjGmul confultaban t fiquid mali peffent facere hoftibus
fimui fubaufcukabant duonam res mardoii fpeftarent. At gr^cos excitabat tum ueris
aduentus tumardoius \theffaliaagenstEt eo^quidem exercitus pedeftris nondu co
gebatunnaues atinaeginam abierant numero centu acdcce^fedoatcp nauarcholeuti
chidi qajfujtmenarisjqui fuit helifei:qui fu/tbippocratide:qui fuir Leutichide:qfuit
anaxild;q fuit archidemi q fuit anaxandrid3etqui fuit theopopi:qui fuit Nicandri;qui
fuit eunomi:qui fuit poIydedistqui fuit pritanis:qui fuit euriphontis.qui fuit prodis:
qui fuit ariftodemitquifuit Cleodaei:qui fuit Hylli quifuitHerculls filius ex altera ab
regia familia.Horum omnes qui prius commemorati funt preter duos pofl Leutychi
demregesfpartacfuerunt. Athenienfitimautem duce Xantippo Ariphrois filius*
Hac omni clalleaeginam profečto aduentunt eo nuncii ionum:iidem qui nuper iiet;at
adorandos!aced3emoniosutioniamliberarent,quorum unusfuitoHercdotusBa//
filidis  filiustfeptem ab inirio qui coniuratione inter fe fačta de trucidando Stat'

Leutycbi

des

LIBER CCTAVVS

Stattes tčchiorum tyrannopoftea confpirationepatefa&aper unu ecpt qu«rem detuleratCc
teriqfexerantechio fubduxerunt:fparta^cotulerutj6ž^tucatgiri oratursigraecos uti
ionia nauigaret;aegraeqi exoratos delo ufej perducere.Na ulteriora oia grsedŠ fermido
Jofs erat co locojg ignaris cum plena hoftiu effe credetifcot Sč tat ufide abeffe famu;qua
tu m herculis colunas.Cotigittj id rei ut neq» barbari fuprafamu hefpept uerfus nauiga
rc aude^et metu perterriti;neq$ greci chio^ rogatu aurera uerfus ultra dejon Jta timer
mediti ec$t  tuebat.Du gratci nauigauere in delu.Mardonius qi hybernisapud thejfTa
lia eratjnde moues mifit ad oraculu quedam gne eurepeu nek mure iubes utquantu
cuqr fibiliceret puaderet ad oraculu cofultandum:edccuitqj gd uellet ab oraculisfcfrei
Qc?at fueriuhaud copcrtu habeo no enim meorat.Opinor nihil aliud q derebaf fet/
b 3  fuli?e.Co(lat hutrc mure in telebadia ueniSer 5C  mer cede corrupto qufoda indigena
trophoiu defcediftet bC  ad abas pb o cefra &  illlc ad oraculu qukt?a prius tbebas adiffe;
ifmenius Ibitf tu Apolline ifmenium cofuluiffe cpilHe queadmodu mclympia fas eft in tcplis fci
apollo fci tari oraculajtu quoda no thebano fed hofpite pecuta corrupto in delubro amphiarai

obdormifle.Ideo at neini thebano licet eo \  loco uaticinu ce«Q d* cu Amphiaraus op
tione eis dediffet utru malet uateuti fean auxiliatore«hebanifibiaučlore eummalue
Amphia r 5 tt £ a  propter nefas e ulli thebao illic obdormifcerc.Tuc aufcmmaximu extitiffe mi *
Mus u ; r raculu a thebanis mihi narrat mure europeu perueftigatis omniba craculis iffe etiam
ad phaum apolinis ptoi.Voeat atjdphanum itarfed ipfost thebanoru eftfitum fupra
paludemcopaideate moteproximeurbem acriphia.Ad hcctephim pof!quaperueit
is qu? mus appellarefrfcecutos ca  tris uiros publice dekftcs ad deferibenda ea quae ho-*
mmirefpodercn£,Et fhtim atsflite barbara ligua ufut8fqeosfubfequebaturftupuif/
feaudietes barbari lfgua pro gra:ca!Cuqi nefcir e t qd! praefenti negecio ageret: Mure
europeu pugillares ab eis quos ferebat abftulilTe; U  in illis ea quae diceretur  a propheta
€xara(Te:euqi ut dicebat ligua cariat & ubi illafcripfiffct digrc^tim \  theffalra abiifle. Ea
q  ca  mardonius intelligens quid dicerefc nucium dehinc athenas mittit alexandrum mace/
Bubares amyntae fliujtu qa in euppenfierantperfae; Qjrippeeuiusferorč Cigara amyn
abanda Jae  ^ ,n matr it n onio habebat bubares uir perfesrejc qua genuit amyntain afia aui ma
4  tern* ferete nomekuiab regephrygiaedata eft koledaurbsalabandattu quiaaudiebat
hofpitaleatgjmunifeuefTeuiptmardonius mittenduduxit,Hac praedpueroe arbitra/
tu^fe cociliatuijtfibiathenienfes populu & multu 8i flrenuuee audiens?&gcladispfi/
cx\ mariaccept^prsecipuusaučlorextitiCfet,Q uibusfibicociliatisfpem cocipiebatfa
čile potiudi maris prout etiam cotigiflet.Na terreftribus eopiis longe fjbi fupericr ee ur
debatur. Ita colligebatfuas res fore fuperiores rebsgrsecoru,Cui fottaflis oracula illa
redditafuadebantutathcnienfem fibi ibcium afeiferet, Hisobtemperes alexandrum
Teme-^ hunc mittebat feptimum a Pcrdicca:qui maeedonum tyrannidem optinuit bunc in
nus modum.Tres fratresa temeno oriundi gauanes aerepus perdiccas ex agro in illyricos

gauanes profugemnt:& ex illyris tranfgreflifuperiorem macedoniam peruenerunt ad urbele
aeropus baeam. Vbi fc ad mcrcenariam operam regi Iccauernnt unus quidem equis:alter ue>
Perdicas ro,bobusjminus autem natuminutispeccribuspafcendis.Erantauteprifco^boium
Lebaca tyranidcs \  re num marša exiles no folu populares facukatest Adeo ipfiregi fua uxor co

F-egis grebat cibaria.Haec cuaiaduertiffet pane pucripdiceae fnercearii du ccqretur effšci du^
uxor co^ p!u q eraCJd(|fempcontigerejindieauit maritodlle re audita ilico ingreffus e ut oftetu
<8 serneret quona mo qd maius excrefccret,Mcx<| aceitis merceariis ut a fua demo di(e€

VRANIA

CXXII

€crct iniperauit.Et cu ifli diceret ita dcmu fc abfeederc: judu ee:ubi m crcde ac cepifTet
Tucrcx mercedenoiariaudies hunc inquitfo!em cftcndensindeum contemehci us
dignam uoSis mercedem reddo.immcabatautem in aedcs per fumarium fol.hcc audi
cntes maiores n3tu gauines &  aeropus Tfcetere attoiti,At adokfces accipimus rtx  qifie
cUsprselocutusgUdu.C Ni giadium gefcbat D circufcripfitin paiuimento domus So
lem:drcufcriptum:|C4ter ilinumfuum hauftffcttabiit cuca:ecris.Q_uak autem jHtc
idquod Bciebat puersSi q> datacu illo^afien ! u accipiebat minimus nam remkjauit:q
damalTe3orumreg!»Htacaudu:orexirapefcitusequites adecsitcrimedosmittiuEft
autem in ea regione am tistem tanquam bberatori immolat pofteri iliorum qui ab ar/
go erant.Hicamnis podeaq eum temenide ttafkrant ita uehemensefiečlus eft;ui ab
cquitibus tranfirs nequierit, remenidae in aliam macedoniise plagamtranfgreffj habita
runi prope hortosqui ferebancarefte midaeGordiogenituO^Uibain hortisfuafpon
Cc nafcuntur rof#fexagenum folio^ fragrantfori odore qcaeterae;&: uiquibo ut fer tur
araaecdonibus Silenusfait exceptus. Super eosfjtus eftfons ncrmnc Berbinus Jvfycbe
perhyemeninacce&u. Huicegrellipoflqeamplagamoptinuerunt.Temehds: cx'c-  ^ ortJ
ram maceaoziiamfubegcrunijAbhoc Perdiccahuncinmcdum akxandkr oriundus R 0 fae fe/
cH:.Amyntef;iiusfuit AlexanckrjAmyntasaicetae:pater Alcetaefuit Aeropus: Aero- xa « <n ,j
pi PhillppusjPhilippi Argeus:hušus Perdiccas qinparauitimperiutrh Ita Amyntas f 0 j, 0rum
fuic Aiexaderfsiius:quiubjathenasuenitaMardomom!fius itauerbafetir.Vinaihe Siknus
tiienfes Mardonias h£cinquit.Nunciusmthiabregeuenitinh£euerI?a.athenienfi. g €r binuf
hainiuriasqu3S mihiintulerunt ornnesremitto.Nuncautemtnardoi ita facito, Sua CRS
ds regionem reddito;Praeterea aiiam profuoat bitratu digant;fuaq« libertate potiatif. Alexadri
O^uinetiam eop.  templa fi meeum fbedus inire uoknt:eiaquae ego iacendi t eftituito. gentJS
Hic nuncius cu mihiallatus fir necele habeo tfla exequi nifiperncs ftetčrit,Fgo uero amvntas
tiaec uobisd&codicenda;quidinfanitis beilumregimferetes:cuinecunquampraefhr: ^] cctas
tie«femperobftarepoteritis.Nofl:nsenixetxis5icopias & fačtaaudiiisqucqs nucde p a l pn US
exercituq meču efbquefifupaueriusat<| uiceritistnulla uobisGfapkisfpeserittcualš p a( ^
us muko maior exereitus fit affuturus.Nolite ig ; feqparando uos regi priuari foio ut o
& p uobifipfis afltdue difeurrereumo potiushismoleftiis uos exp!tcate:cu afiit uobis
puleherimi expiicadt facukas:^ ab rege prouocafi ut focietatc belil noL/cu Icatis cifra
dolum S^fraudemiiberatiemis.HaccmeiuSritatheniefes spuduosrttaidoniusdictf,,

Ego uero de mea in uos beniuokntia tnhil comcmorabo.Nec^ enim nune pt jmu eam
cognouiftis. Obfecro mutmardoniomoregcratis:quos aiaduerto nofcpualidos fo
re ad gersdu cu xerxe be!iu;quaksfi aladuertere eiTe:nequaqhuccu his madatis uenif
fe.Q^ uipperegis uiresruprahoimfut &mausprae!oga.Q^uodmriprcpereaffčtiami . •
ni rnagna po!licefib3.Q^ulppeex3equo foedus faccrc uolentiba tintec uefiram uicem: ^

qui ex omnibus fociisSč maxime \  uia habitaris;5cfo ! i Temper prsecipuam clade accipi J

tis  poffidčres tettam lter diuerfasacies pofit3mdtaqt lducitc \  hoc aium qucd magno
pereecueflradignitate curexmaguus uobisgrarcorum folisiniuriasrcmlttescupiat
cfTici amicus,HjecaleX3nder,Q^ ucmathenas cuntem adiducendes in barbatifocieta
remathenienfes cuaudiflentlacedacmrnitidnefferetnehementer ex titr.uerut remini/
fcentesoraculo^ Tacaleeffe ut ip^scucacterisdcricffbus epeloponefoeiicerent a mediš
jpariter &C  athenienftbj.ldeocp fine mora mirtendos iiluc cenTuerc legate s.F i fane con/
sitigutcontfoniadeSentlaccd3emonii.Extraxerantenimatb<;nienres tčpusprobetd

LIBER OCTAVVS

entes fore ut lacedsmonii audirent uenientem a batbaro nuneium ad focietate cotra/
hcndam. Q_uarcde mduftria idfecere ad declarandam laeedaemonjistemfuam.
Vbi dicendi finem fedt Alexander excipientes nunciifpartanoftim italocuti funtqu«
Nds uero miferelacedaemonii oratum nos ne quid ncui in grsedam agati5:neqmerba
afferu:a bar biro admittatixc£ neqjiuftumfit ullo modo ne® dccorum cum aliis grae
cistUjfčipue uobis idqj mukisdecaufis.Vos enim hocbeilum excitaflis etianobis in
uitis:ič propter imperium ueftrum efl decer tatum:quod cer tameti nuc l  uniuerfa gre
ciam emanauiucujus totius uos praecipui au&ores fuiftis, & gracis caufaferui; uriš res
nulio pačto toleranda cu pracfer tim conftet athenienfes Temper dl ia inde a prifcis tepo
riba uindicafTepermultos homines indibertatem:$£ triftern quidem Conditiencm ue/
ftramdolemus.quodiambis prouentu frugum fraudatieftisi&ia domsb3qua:c!im
tatfuntcarctis.C^uonomineiacedaemoniiuobis accsetai fociifpondentfeuxcres ue«'
Titanus ftras dl omnia ad bellum iutiiia proxime dcmefheos fnos quoad bellu hoc fteterit
tpranno turos.Ne®uero uos AIexander macedo feducatcommendans mardoniiorarione.Fa
operapre cit quodfibi faciendum eft<Qjiippequityrannus tiranooperam prstflat.Sedndide
ftat ueftrafaccrcintereftjfirečtefapitistqui firis nihilfcarbaris eifenecpfidum neejuerurrn

Barbaris Haeccumnuncii dixiffcntathenienfes aiexandro itarefpoderuntjEt ipficcgnitumha
nihil fidu bemus hoc uires medorum etiam atqj etiam maiores efTe «| noAias<Vt id nihi! interfit
neqjuem exprobrare nobis* Attame \  tutada libertate eatenus refiftemus quatenus ualebimus
Vt autemfocktatcm cum barbaro contrahamusmecp tu perfuadere tenfesmeep nos Ti
tu tetaueris perfuaiebimur-Tuuero renifnria mardonio acheniefes dicere quoadfoI
codem itinere meabif;quo nune mf.at:eouf<| Te nunquam cumxerxe focietatem initu
rosjfed Te protegendo propulfaturos eu fretos epe deorum at<$ h cro:um:quorum ille
nihi! penfi habenst ternpla dl  fimulaera incedit.T uquoq pcfl: hac ču iftiuf medi ora
tione ne comittas ut athenis uidearismeue per fpeciem emolumentoi u ičfanda nos fa
cerefuadeas.Nolumus en! te ingtatum quippiam ab athenieGbus pati:quibus & ho>
fjaes &amicus es,H3ecaiexandro refponderunt. Nunciis antfparttata^ ilia Iaceckmo
nios ueced nefoedusineamus cum barbarojfanehumaum e neq?hoc uerčtes eos tuf
pe efl: uenifle:quiba mens athenienTium ejeplorata eflTettqucniarri ne® tantu auri ufq
gentium eftneqj:regiouIiafpecie & bon/tatepra:fl:astquani nosacdpientesmtcdme/
aisfentiremusadtradcdamferuitutigrseciamtduceremunquoc!ne faciamus & G ud/
mus muka & magna nos adhortatitunprimum atq idem maximum cp deo^ sedes ef
figiefcjincenfae pariter dl  obrut3efdt:quas nos in  primis ukum ire necefle e potit/qua
cum iis fccderari qui ifta fecerunt« Deinde quod Turnus graeci e/ufdem čl  Taguin is Čl
9  iinguae quomm dl  fana dl  facrificia communiaiut dl  moreš aflimiles:ecrum prodifo/

res fieri athf niefes non bene habcret,Ex quo Ti atea nefciebatis nune ifa a ceiphtis  du
ue! unius athenienfiumTupererit:nunqua nosconuenturos cffe cum xerxe.V eflram
autem erga nos prouidentiam quod confuler nobis demo earentib? ita ut domefliccs
noflros alere uelitis gratam habemus« Etlicet beneficium uefl^t cumulatum Tit: nos
tamen ita illud orabimustut nihil uobis mojeftiae afferamns, upd cum ita fitteopias

primo quo<| tempore emittendas curate.Na ut nos coniečlamus non diu difFeret bar
barus?n|fediregjonenoftramjfedTimulattpacceperit nunciumnos nihi! eorum efie
fafturos qua’ orauiaaderit.Q_ui antequam affitin atticattempus efl nos in boetiam
•uxilio ire; Hoc ab athcienfibus reddito refponfodacedcmonii Tpartam reuerterunt*

CXXIII

CALLIOPE

Herodoti halicarnaffei hiftoria^ Liber Nonus qui inferibitur
^ CaUiope:Laurentio Vallcnfe interprete.

Ocab athenienf/busrcddito refponfolacedarmonii fparram reuerte/
runt*' Mardonius pofteačj regreffus ad eum alexaoder athenienfjum
rnfa indicauit moues thelfalia citato agmine athenas irc c6tendit.qua/
cunqi it er faciebatdllinc uit os ad beliti futnens theffaIisducibus<juos
adeo non pcenitebat cop.  quae hačtenus egerat ut etiam muko Audio
fius perfam inducerent.E quibus thoraslariffaeus &  xerxem effugien
tem deduxeratSe tuc mardonium propalam deducebat in graeciam.Mardoium ubi cu
exercitu thebaspuenitjthebani exeeperunt:fu<ft!endo n finebant progredi Iongius:q>
negarent illum locum ponendis caftris cpportuniorem ee q illum ubi fubfidens confe
queretur ut oem graeciam fine pratliofubigeret Arduum.n.ce etiam uniuerfis hoibu?
tu fubigerc grazcosinterfeconuenientes:quod &antea cognouifTent.Siuero feceris di
cebant q<? nos f uademusjoccupabis nullo negocio ualidiflima qu$q? illope cofilia.Mit«
te pecuniam ad eos qui ^potentes funt in ciuitatibustM»ffa pecunia grseciam ad faftio
neredsges:Hinceos quitecumnfentientadmotiscopiis facile expugnabis.Ha:c the-
bani fuadebat:quiba ille obteperandum n putauit partim animi faftu partim acri qda
iibidincathenas itcpt occupandi pradertimfperans incenfisper infulasignrtr declaratu
rum Te regi fardibus ageti athenas ab ipfo teneri:igfl;ur in attieam eontendens eum iliic
athenienfes ne tune qde inucnifTetjfcd plerofq« top  in cla^ead falamittem ee aud/ereti
urbecepitdefertadecimomenfeqfueranTepjabregecapra,Eopoftquenit mittif ad
f damine Murychide quenda hellefpotiucu eifde snadarjs.Q use 3lexander macedo p
tuliffet.Mittcbat at eade madata gnarus ille quide n beniuolo erga ipfu an»’mo ee athe
nienfes;$ed fperans cotumacia depofituros tanqfubačla of attica regioe & fub ipfius t
perio pofita^Hac de ca Murychide mifit in falamine.is ubi in fenatum ucnit mardonii
mandata expofuit,Et fenatoriba Jyeidas fniam dixitfatiusuiderifibi eeut ea qure Mufi
chidesapud fenatum diceret:ipfi admietentes ad popufum referrent. Haec ille diecbat
fiue q>pecunia a mardonio accepUTettfjue <£ id fibipbaretur.O uodfimula(qi audierc
athenienfes ta ii q u» ex cofilio:q q extra cocilium erant indiVn e ferentes Iycida circunfte
teruntdapidibufcpinteremeruntiHdlefpotiumueromurichidedimiferuntillaefuir>.Ex
citato de iperda apud falaminem rumore:3£ cognito qdgtAum eratjatheniefiu uxores
alia aliam exhortantes attpprehendentes ultro domulicidae adiere hotfcpuxorem ae 1 v
beros lapidauerunt.Hunc in modum athenienfes in faIaminetranfierunt,Q uam diu
ipficopias e peloponefo uenturas fibi aueilio expcftabatjtadiu hoftes in attica habuet
ilaf/ua. At ubi & fotii  tardiusfegniuft^ agunt:& mardonius aduetansiam ee in boetia
audiebatur.ita fupportatis ofbus rebus SC ipfi in falatnine fraieceruntmu»ciofqi in tace
daemonem miferuntcucoqucftu , delaecdaemomis qui negleduihaberent barb;*iy efle
attica ingreffum:neqj eum ipfis ei in boetia occurriffentttu admonitum eo^ (J f?bifi ad
eumdeficere uellentmardoniusfpopondiflet:tu praedi&um nifi prefidioipfis eflentfe
aliq J' per femet remediu inuenturos, Agcbat at pid tempuslatedaemoniifolenia q uo
ca tur hyačinthia:q fefta deicelebrare plurimi faciebant Ad hsec mu fibi in iflhmo ex
rruebant:qiam pinnas aeceperat, Ad hos pofl:eaq nuncii athenienfium lace^Tmonem
ueneruntducentesfecammegarenfiutnacplataeenfiumlegatos.Ephoris aditisitalo>
čutifunt: Atheniefesadhaec nos referendamiferuntregommtdo|icunoftranobisrc

Lyddas

Hyacin/

tha

LIBER

NONVS

eioncttt rcddereucl tu focietate nobifcu *qs coditioniba inire  circa fraudetn & dplum
ta  atia regtone noftr« addere q ipfi noftro arbitno opcrauerimusmcs ta p&ferc grasci
nots Si p masno flagitio ducetes pdcrc gracid annuere nollafed recufare quis imuna
affe&osa aractsac ptodicos.Qui Si fin ignoremus coducibiltus cf nobis fccietatem
imrc cu pfa d beliu gererettnfp 5tc n? afocietate n inibimusiEt hac quide nta funt q in
graeco^ pftamus cfliciajAt uos qui tune in ocm metu deuenerans ne pacifceremur cu
pfa poftead coptam huiftis fnlam nfam mč|q prodedi gr«cia Si mu^ quc i ifthmo in
adifieabatis abfoluiais nuDi hčtis athenienfium tonem :Et cu conuenentis nobifcu de
occuredo pfa ad boetiadefertores extitiftis pmhilo ducetes barba^atrica ceingreffu.
itacs uobis athenienfes in pns uf^fucc&ent $ n eftis offo funfti.Q d' fugefl ut primo
quocs tpe nobifcucopias miuatis iubeticjuo barba^ in attica:qucnia in boetia defeci,
mus excipiaus nta in terra:ubi capus thriafius appofitiffimus erit addimicandum.hac
Thriafi/ ubi accepeephoritrnfu i die pofle^ diftuleruntPcfterodic in akcjuidcp in decem dies
us cap/ fccerunt dig dc die exthraetes: intta q<! q$s uniuerfipeioponenfes magno ftudio tcutn

tuš ^ bentes ifthmumurointetcluferetad fineqi pduxere:n aufim dicere Hanc fuiffecam cur

ifti tatope folliciti fuerint cumalexader macedo athenas pgebattnea’ heniefes medo$i
ptes fcquerent:nucat nihilaliud curarenqut fibi ifthmus inaedificaretur putates n opli
us quicqatheniefib3 indigere. Atfub aduentualexandriin attica muro:ejextruebatn6
dupfedto perfas uehementer extimefcebatTande & rnfu Si exitus fuit hmoi.Pridie q
Chileus iaultimu cociliuiieret uit tegeata noie chileus apd laccdamoios maxime inter hcfpites
potenci* cu audiffent ab ephoris ota qu« atheniefes dixiffen t his uerbis ecs&llccutus e
itafe h't uiti ephori fi athenienfes nfentiunt nobifcu fed cum barbare quis ualido mu-
rofit ifthmos inadiiicatus:tn magn« fores patefačt« funt batbaro in peloponnefum.
Qjiare prius eos audiatis qaliquid decernant:qd clade graciaafferat.Hoc chileus co/
c iliu ded:t q ^  in alum admittetes ephori cofeftim nihi! collocuti cu nuncij qui a emir  a
tibus uenerannqutn^ milia fpartiata^ cu adhuc ncx eetdimiferunt ppofito eis paufaia
Paufanis Embroti filio:q pfeftura erat qde pliflrachi leonida genitiifed cu is  puer eet paufanias p
Pliftat/ fečlus eft;qui eius patruelis erat:& ide tutor.Na cleobrotus anaxandrid« pater paufa/

. nixianfuperatnd»upoftqcopiasčjmujjzextruebafini{lhmoreduxerat u j ta  fuftus«

Rcdumat at abifthrtio copias cleobrotus ob ea ca m (jfil rmterfacrificandu aduerfus
Eutvana pfam Sol in caeloobfcutatus eet,Ele^itat paufanias fibi collega eurpanafte doris tiliu
ftes^ fuu getile. His copiis efparta cu  paufaia pfeftis nuncii deilla^ profčtioe ignari ubi dies

illužtjephoros adeunt hntes in aioabire in fuaq^ciuitate,Vbiadierunt itauerba fece
te. Vos qde lacedaemonii defidentes hic hyaeinthia:ac Juditis focits pditis: athenienfes
uero ut a uobis lafi ob penuria focio^ ita ut poterut cu pfa trafigent.Scluta at fociet a/
te uobifcu p|la enosfiregis fuerimus focii militi« comites futurosu quaa '9  regidem
nos illi educent.indeuos difcetisqdna uobis ex earc fit euentupr. Hadocutis nunciis
ephori iur eiurando intetpofito dixere fuas fe copias putare in oreftio e (Te tendentes ad
uerfumperegrinosjperegrinosenim barbarosappellabant.Hocilli non intelligentes
quiddicereturfcifcitabanturjfcifcitati &ren^omnem cdočb'afqueftupcfačtiquam co
lerrimeabiread illos infequendos Sf cumiisquinque milta finitimorum lacedamcnio
rum delefta. His iflhmum uerfus ire matueantibus: Argii ubi primum audiere co/
pias e fparta cum paufania profeftas praconem quem optimum e diurnis eurforibus
inueneruntin atticammittuntad MatdoniumJeui uidelicetanteareceperantfe futu-/

i

CALLIOPE ' CXXIIII

ros impedimetojquo minus fpartiata egrederetur.Prseco ubi athenas per uenit mardo
ni inqurt: jjiiferimt me argii nunciatum ubi šuuentutem e laeedaemone effeprogrdFa
feqi ne ilia pgredert pftare negflfe, 4  Ad haectu bonui eontiiium adhibe.Hocille locutus
retro abfceflic,Q_uo aadito mardcnius iam non fidebat ampiius perftare l  attkajubi
io hačtenus imoratus fuerat qd audire cupet ac fcire ab atheniefiba quid agcretur neqi
populans ncq  laedesatticu a gpe affidue fpetasfore ut fecu iliipafcifceretur,Q^<J i»bi def
pcrauit re coperta priufq paufanias cum copiis ifthmum egrederefdubduxit exercitu Athcpš
incenfis athenis fiquid aut muroiy. aut aediu $5uata^facrar uq? cxtabat{e® oi diruto; atqi rum inče
obruto.io at excedendu tibiputauit cj? neqjadequitabilis efietartica regio neq fi ipfe ma dium
k  pugnaflfet euadi poterat nifip angufbas ubi i paucis trafitu .phiberi poilct* Statuit
igitur recedere iliinc thebas tu ciuitate amicatu regionee^tibaoportunaprofečlo illic
mardonio dt  ia iter farientipfertut nuneius pperans aliu exercitu milie lacedaemonio^
megara iterhfe.Eo audito cofukabatii quo pačlo hos pmum poffet excipereJtaqjc£/
tier(ucxercitum ducebat. Megara pmifiio equitatu qui oe ora megaride inrufaret,huc
ufqj europa: ad fole occidente uerfus logiffime pceffit hsec pfica expeditio ,pus hsec nun
ciusad mardonidueitgraecos i ifthmo coačtos ee.ita retroceilitp deccka,- Mgratus.m Decelea
thebaniaccolas afopio^ accerfierantjqui mardonium in fphendaieas dč  iliincitanagra Spheda/
duces itineris deduxeretdn tanagra nočfcemoratus mardonius poftero die in agri the ka:
bani kolatrafuerfis tramitiba perueniubi thebantfi^ rurataetfi medkas ptes fouetiu Tanagra
uaftauitmlilopeodiofed ingenrinecefficateadačlus^udlettumcaftrfcomunire tum Scclos
fifibiin aeie n cederet ex.fnia effugiu coparire,Exporrexit at caftra fua ab erithraeisfecu ager
dum hyfias platasenfi tcnus agro mxta Burne afcpu muro comuniesjfed n p magnitu
dine caftroiji uc$z pfinguias frotes dena ftadia hnii.Hoc in ope barbaris occupatis At? Attagi
taginusphrynonisfiiius uirthebanus couiuio magnifice apparato mardonium ipfum nus
&pfa# honbratifTimos quinquaginta inukauibFiebat at coenathebis.inuitati ilii ho- The rfan
mine funt fecut/.Caetera quie refera ex therfandro aceepi uiro qde orchomenio fed or j rus
chomeniinterprimos honefto:qui fe qtsoq? aiebat ad hanc ccena ab attagino inuitatu
cu qnquaginta thebanis.necut rofq^feorfum difeubui^fetfedi fingulis kčtis alternos p
fam &  thebanu.Sccondueenacum potiom daref opera:pfam q eodetoro recubebat
grsece ipfum interrogalTe cuias eenfe uero rndiffe orchcmeniu eeUuillu dixilfe,Q^uo
niam tu mifii mefscofors dčlibaminu effedus es:uolo tibi relinquerefnt2 meaemonu
mentumaitipfequoq prifckis huius rei (jas tibi conful uere.Cernis hos pfas in couiui/

.um acceptos U  copias q ad flumen in caftriS reličta funt.Ho^ ofm parno poft tpepau
culoscerneffupllitesjEt rnter dicendum multas lachrimas petfam effudiffe;admiratu
q(c ea oratione adillum d«xiffe,None h«emardonioexpeditdicere Si iis perbsquife/ ,

cuadčr eu in  honore funt; bi  illu fubieciffe hofpes qequid ex deo fieri opo«:et:Id hoi ine
uitabile e,N£ n e credibilia q uide dicžriba credere uult, Hoc pmulti perfa^i cum fcia/

mus:tn mardoniufeqmur illigatineceiTitate.Eft.n.hocin hoibus acerbiffimurmeum
quimultufapit miniepotenteee.Hsecego exorchoeniotheffadro audiebam:& ideo
ipfum hsec fbtui aliis enarraffepriufq ppcelid ad plateas faftum efl:Mardonio in boe/
tiaftatiua habenti attuleruntcopiascaetericircagraeeiquicum mediš fentiebanu&ad
athenas congregatiluntprseter phocenfes.Nam dl  ifti uehementer partibusmedd^?
fludebantmontamcn uoluntariifed coaftn lidem non multis poft diebus q thebas
itum eft; 5£ ipfi aducnere milie armati duce Harmocy de inter populares fpečlatiftimo*

u ii

LIBER NONVS

11 er mo j? os  mardonius ubi thcbas peruenere miffis equitibus iuffit feorfum 1 campo fubfide
-dcs rc:quod cum feciffent protinus affuit uniuerfus equitatus.V nde poftea runjor exerd

tum graccijž qui cum mediš crant perfuafit phocefes ab equitatu iaculis cof odi qnetia
per ipfos phocenfcs idem deuulgatum eft:qd tune dux fuus harmoevdes his uerbis ad
hortabatur.O phocefes pala eft hos hoics certe nos neci deftinaffe accufatos C ut epi,
nor } a theffalis,Qjiare unuquenq» ueftru oportet egregiu uirum eetq dedentes nos
foediffima mortc trucidari.lpfi quoqiinteIligantfe barbaros ec inter gracos quiba mor
tem intulerunt.His fuos harmocydes hortaba£,Quos ubi coclufere equites inuehe/
bantur tanq ad eos occidendos teliš intentis ueluti emifTurimonuHiqi etnifcrut,Phoce
fes cx aduetfo ftates fačto orbe quoqu6uerfuscu fefe opponeretibi equites digreffi re
tro abiere incertum an adhos interficiedos rogatu theffalc^ icrint equites;& pcfteač|
animaduerterunt eos ad defendendufeconuertcreueritimeipfi uulnerarcturiraretro
abfcefferunt tanquam a mardonio infTi an experiri uoluerint nunquid ifti praeftantias
haberent.Poft abfceflum equitatus miffo ad eos pračo ne mardonius ita inquitBcno
eftote phocenfes ankno.uiros.n.uos ec dediftisfpecimen non tales qles ego audleram*
Q uo magis alaeri animo tolerate hoc bellum.Non.n.auf me beneficiis auc rege uiti/
cetiaHafknus q circa phocenfes funt geftadLacedaemoii ubi ad ifthmum uenerenllic
caftra comun iere.Qj? audientes ceteri peloponenfcs utiq? ii quiba meliora cordi era«
cerneretcp fpartiatas egredi uokntestindignufe putauerunt a lacedsemoniis fe in exeun
do fupcrari,itaqj cu pulehre litatu eettcufti ex ifthmo pfefti funt & in eleufinem perue
neruntmbi cupulchra $tfuiffent exta ireprdxcrunt. Q uiba atheniefes e falamine traf
Erythra mittetes in eleufme admixti fantlftipofteag ad erythras boetiae uenereteognito barba
ros ad afopum caftra haberetinito de hae re cofilio e regionč tetenderut fub citheronis
radicibustinquosmardonius^incampundefcenderentjoem immittit equitatu cui
Mafifti praerat Mafiftius:agracis mafiftius dičtus uir apud pfas ielytus »Nifseo e^uoinftdens
us aureo frenot& aliis infignibus eximie ornato.Equites ubi promoueread gracos p tur

mas egreTj muka detrimenti inferebant,Fodas eos eopeHado.Erant ferte magaren
fes ea parte collocatitčj parte nulla alia magis dppugnari:nulla$ magis ab equis adiri po
terat.Hac impreffion e equitu megarefes quiafatagebat:mittutadduccs graco^prae
cone qui ita cu uenit uerba fecit.Megarefes aiunt uiri (odi  noS foli excipiendis heftiba
lparesfumus:qui tenenms eade in qeollocati fumusaprincipio ftationc.ibi hačtenus
ta&fi aegre tn ftrennue fortiterep refiftimus, Nuncnifi aliosnobisfubftituatis:fcitote
nos ab acie difceff uros.Haec ubi prečo renuciauitpaiifanias expediri fecit gracos fi qui
alii ultro ad locum irent ut megarenfibafuccederent: Recufantibus caeteris athenien/
fes fufceperehoc munus uidelicet eorum trecenti delečli:quibus praerat o!ympiodo//
rus lamponis.Hj fuere qui pra omnibus graecis ad erythras caftra habentibus inftru
&ifuccdTercfagittariisfibi aflumptis. Q^uieum aliquandiu pugnaftent hfctuic pu/
gnae exitus.impre(Tionem facicnte per turmas equitatu. Equus Mafiftiiut erat pra
aliis cminenstfagitta per latus iftus eft;quodolorein pedes ereftus Mafiftiumexeuffit
collapfum confeftim athenienfeseircunfiftunt:equo prahenfohominemc^fefe defen
fantem interimunt:cum aliquandiu non potuiffentjita enim fuerat armatus:q>/.itus
gerebat t^oracem aurcis fquammis confertum defuper phcenieeum palndamentum.
Thorax 0 US  thfuracem cumferirentmon prius aliquid profecerunt;quam quidamre animad
PaJuda/ uerfa illumpercuffif in bculo J ta Mafiftius colapfus interiit 4 quse res latebat alios eq«i

CALLIOPE ’ CXXV '

teS.No.ii,euutabequocadcnteuiderant:autcccubete«Atnetijquidecufe recipiebat mcntutn ^
q<f ačtu ztgt  togn o uereded p us q conftiterc quia neo ipfis jperabat ftatim defidei aue'
runtducecognitoqj qdgeftu erat mutuofeadhortarkoes in hcfteequos admifere ut
morcuucripcnt.Eoscofjpicacin ia turmatifed unruerfos panter irruere caeteru cxerc v
ju  idamauerunuDu ©ispedicatus auxilk> ueiebat;interea ciet aere p liti decadauere. A t
ubi piidio uenere copiae n apiiaspihterc eqtesuta nec mortuu eripe potucnjt fdtalios
fup iiiu e fuis amifete.DigrdT) ilhncduo circiter ftadiacefultates qd fačtc opus eet deere
uere fibi carentibus praefečto eundu ad mardoniu.Vbi in caftra redkre inges ludus cu
oem exeKstum:tu uero mardoium coepitextičli mafifhi uirifcdm mardonium heno- Mafifti
ratifTtmi taapudpfas q apud regeutaut eiulatuveoji oem boetiam puaderer.Sč feipfcs' us
&  equos SC  iumenta totoderint.Ec bar bari quidefuo more mafifhu defunčtu honcta praeftans
bant.Graeciatpoftq cquitatuinuadentiucxcepcre,&exceptumreppuIcre:mukofunt uir
audadoresefFečh&anteoiacadauerplauftroipofitupftatioes circuntukrunr.Efatat Mardofti
fpečiaculodignapceritatis acformegtaj^iofacicbant:^acudlirdičtisftatipnibaadin us *

tuendum mafiftiu pgebant,Dehinc cenfuerunt adplatzas defcendendu:q> frbi plataee T cnfuta
fis ager muko eet opportunior hndiscaftris qerythr3eus eum pp aliajtu ppter aquadi obfunus
comoditate,Vbiuifum cin  eu locu SC  ad fontegargaphiu:q ibide eftfatius abire;$£ d?f
pofitis ftatioibo illic hfecaftraduptis armis abieruntp radiccs cithercnis fedm hyfias in Garga
zg$i  plataeenfem.Eo cu puenere flationes nationatS cčmunkrunt pxime fente garga phius
phid SC  phanu adrocratis herois p n edkos tumulos SC  iocu planu ibi i  diftigedis natio/ fons
mba magnafane altercatio cxtititinter tcgcatas Sl athenitfes utrofep fc d/gnos q akciji Hyfias
cornu teneret arbitraates 8C  fua facinorapclaran^recetiatuprifcarefercbat. Dicebant Andro/
quide h?s uerbis tegeatae.Hoc nos fp digni honore a fociis oibus habiti fumus:quoti£f crates
cunqj a peloponefibacomuniter in externas pegrinatioes itu eft SC  pxime SC  quodam
iam m de. E:s quo heraddae poft morte Eurifthsei funt conati in pdoponnefum redire:
quo tpe hac dignitate aflecuti fumus ob hac rem gefta.Pofteaqcum achaeis SC  ionibs
qui tune peloponnefu incolebat nos auxiliarii in ifthmu profefticofedimus aduerfus
čos qui redire conabaturrtunc Hylus t oratione habuit n expedire ut utertp exercitus to
fligendo pericl/taretunfed ur alii acquiefcenubus fecumfingulari ccrtamine dimicaret.

Is quepdoponnefes iudicarent efuo exercitu praeftantiffimu accepta conditioncpelo'
ponnenfes foedusinhxeuerbapercufIerunt,Siuin€ethylus peloponenfifi ducemtut Hylus
heradida: in paterna reuertantur.Sin uiftus fucrit,*retroheradidaeccdat ;Sc  exercitum
abducantrne ue per annos centum de redeundoin pdoponnefum agitcnt.omnibus fo
ciis ad eara rem uoluntariis elečtus eft dux atque idem rex nofter echenus eropi filius: Echeus
phrigis nepos:quifingulari congreffus certamineHylum intcremit.Ex quo fafto nos
cum alia decora interpeloponnenfes aflecuti fumustqu3e adhuc optinemus:tum hoc
ut akeri cornu praeeflenius quotiens coiter itur in expeditionem.Et uob?s quidem la/
cedemoniin aduerfamunfed optonecedimus utri cornu praceffe malitis. Alteri uero
cornu ut praefimus nobis uendicamusquemadmodum fccimus:adboctempus etiam
citra hoc fačhim quod narrauimus athenienfibus digniorcs:qui hanc dignitatem opti
neamus:qppequiprofpere SC  muka nobifcumuirifpaftiat^certammadecertauimusi
Sl  muka cum aliis«Q^iio fit ut cequus fit'ncs alterum cornu tenere cjathenienfes a qui
busnon tales geftac res funt:quales nobis ncqi recentesnecp uetuAe.Hacc^tegeataijad
quxhunc in modum refpoadere athenienfes.Etfifeimus has copias pugnandi cu bar

u iii '

LIBER * "NONVS

taro n altercadi gr a ee co tradasjtn qiloniam tegeata referre cofiituit prše clara f aciuont
tumuctuftatum noua:q per o e tcmpusutrkj feeeruntmecdTe habeu« Sftigs expone
rc apud uos.Vn nobis patrium eft;qui femp egregii fuimus ee primes potsufq areadi, A
buš heradidas:quo^ duce tfti apud lfthmum i e praedicant interfeaffe nos foii excepi,
mus eiedosprius ab oibus grasets quos lili mytenxc^feruitute£ugientesadibanuS: .
euryfthei imuria lina cu eifde pugnado .ppulfauimuSiUidonacp potttifumus de iis q tu
peloponefutenebat,Pra£tereaargiOsqaduafusihebascurripciinicemili£aueramu!ta
*. defudtos Si ifepultosdudai cadmeos expedtt»oe nobis receptos fuifle dicimus:& i' no
ftra terra apud eleufine huatos.ta uero noftiu pda^ f acius extat \  amazotdastqa fluie
thermodote aliquado in neftram tetram cxcurrere. At ne m herou quid£ labonbus q
ad troiam bellauerunt fuimus in poftremis.Sed nihil admodum pertinet*ho^ faceve
mentionemuEteninifiuequitunc egregii fueremuncinftrenniiifunnfiue tune inftren
nui nune egregnfuntrfatis fic de rebus pnfcis ifla dixiffe.Vt nullae res aliae nobis geftae
fint:qua:muit£e U p  cianiTimaefunt^ut quorucu<jaliO^ graecopz certe ob re i  matatho
ne a nobis geftam digni fumus:q hoc dccus Si alia ifuper optineamus:q foli grscorum
p nos cum pfa dimicauimus:6i rem tantamaggreffiuidores euafimus (ex & quadragi
Natioes ta natiombus fuperatis.Q_uo folo nomine digni fumus ut huc locihonorem cofequa
xlfupera mur.Verum noti decethacrerumcoditione de loči dignitate e6te«derembicumqi Si
tx  tnma infta quofcui| uobis lacedaemonii^idebittmappofitiftimum nos ftare illuc euntes cp/
rathone teperabimus*YbicUmcgeoscoIIocatifaerimus:conabimusftrenuiexiftereitaqi edrn
citenos taq uobis pituros.Haeceum j>fuapartcdixiiTentatheftienfes5cunčlis iac cd&
moniorum excrcitus fueclamauit djgniores geornu tenerent athen iefes q arcades.Ita
athniefes tegeatis i uperiores habuerecornu tnox hunci modu inftrudi fut Si qfuper
Lacedse ucner grsecoru & qa pricipio uenerat dextru cornu tenebatlacedaemonioru dece milja
monii quo^ qutqj milia erat fparbatai^uos cuftodiebant leuiter armata trigiw qnqi milia
fpartiatse f«ruo$ifeptenisferuiscircafmgulosfpartiatascoilocatis»Applicattcratfibi fpartiataeSi
honoris Si uirtutis etga tegeatas numero mille Si quingentos armatos.Scdm hos fta
bat Corinhio^ quinqt milja.jSter hos inucniebant apdf paufania ftatestreceti potidaea
tae coyz  qui erat ex pallene.iuxta hos ftabant archadu orchomenio^ fexcemi:iuxta hos
ficyonutriamiIia.Hosfequebantur epidaurjof’ odingentufuperhos Iocati crattroeze
Lepreete n “ nailleiu^ta troezenios totidem lepreetae.poft hos myceneoi$«8i tyrinthio^ quadri
Philiafii g c nti:fecundum hos mille phliafiitdehinc hermionenfes trecenti,iuxta hermionenfes
Anado Eerctrierifium Si fyreoi£fexcenti.iuxta hos chalcidefiu qtringenti,poft hos ampratio
rj -j taruniquingenti.pofi:eosleucad!O^Sianadorio 9 i odingeii.hosfequebatur palične
Pallenen tiu quifut ex cephallenia ducenri.poft hos inftrudiasgineta^ quingenti.iuxta hos me
fes garefium triamia.quos fequebatur plataeefium fexceti. Vitimi 8i iide primi ftabat athe

Aridides n ’^ es  leuum tenetes cornu odo millia duce ariftide lyfimachi.Hi oes praeter eos qui fe
ptemcircafingulosfpartanos ftabantfueruntnueroomnegrauis armaturaeaduetfus
barbari cotradijLeuiter uero armati trigitaquinqt milia fepte circa fingulos fpartiatas
collocati unufquif£| ad pugnanduinftru&us. Girca caeteroslacedamonios ac grsecos
fingulifermeleuiterarmatinuero trigintaquattuor milia quingenti.Summ3 tetiusle
Kisarmaturae quae pugnare poffet fexaginta*milia quingeti.Totus autem graccus exer
citiisquiadplatxascontienitpugnaeaptustamleuis quagrauis armatura: fuit unde
cummyriades minus mille 8i odingentis ideft centumcdo miliaducenti,Sed tiumc'

CALLIOPE

cxxvr

fc

rum tmdcdm myriadum cxplcuere f hcfpienfestqui aderant a d isille & cčHgetos;qui
nec ipfiacsna habebant.Et hiquidem graeci ad flumen afopum eaftra diftributi coni'
municrant,Barbari uero qui cum mardonio eranc pofteaq mafjftium luxerunt ccgni
to graecos apud plataeas cftaU  ipfi ad afopum qui iliac fluit c regione funt a mardonio
collocati:aduerfus lacedaemonios perfae qui numei o longc anteccdcbant eorum acies
quae multae crant ufcp ad tegeatas opponebanturjita ut qd robuftiffimum in ekarcitu
er anid omne contra laccd*monios;quod infirmius id con tra tcgcatas effet. Hace fa
cit bat M ardonius thebanorum indicio atq? admoniti, Iuxta perfas idem collocauit
tnedos.ut ex aduerfo effent corinthiis bi  potideatis Si  orehemenis &ficyonis. Poft
rnedos collocauit bačtrios cx aduerfo epidaunotum bi  troezeniorum bi  lepraeataro ac
tirynthioijt tnyceneorumqj bi  philiafio^,Secundu bačtrios collocauit idcs cx aduerfo
hermioneftum bi  erethrieoiy fty eorumq? bi  chalcidentiu. Poft indo ftatuit facas op/
pofitosambraciotis&anaftorifS& leucadiis U  pslenenfiba&aegineris.Pcftfacas po
fuit cx aduerfo athenienfium platcaerrfiumcp ac megarefium boetios bi  locrps bi  melie
fes bi  theftalos Si  milic phocefium. No« enim phocefes omnes a parnbus medorum
ftabantjfedcorum nonnullicumgraecis fetiebant apud parnafTum deprebcnfi bi  illic
profeftideduxcrant:comitati<jfuerantmardoniicopias pariter Si  grscorum qui cuil
o crant. Con tra atheniefes itc pofurt macedonasuhefTalia^ accolas hc natioes a mar/
donioinacieminftruftccrantmax!meccIcbresmyximeqiinfignes&f’cipucmcntioc ,
d/gne;necnon caetcrarum quoq?gcntiuuirimemoratudignicualia^tSphrygu:myfo j-j crmo/
fu:thracu:paeonu. Q_ ufetia etniopu bi  aegyptiorum qui hcrmotibycs bi  calafiries no tv b, cs
minat gladio dnčti:q folifut ex egyptiis pugnaces^ mardonio cu adhue eft etiphalero C aiafirics
e  nauiba in quibus hi epibatae erant in terram tranflati.No enim cu pedeftribus ccpiis
quaecum xerxeathenasierantaegyptiiccnfi fucrat-Barbaro^C utetiafuperiusoftefu
eft 3 tr/ginii myriadcs fuerc.Graecopt uero mardoiiauxiliariu nemo nume^C necp.n,
nuera ti fuerat 3nouit. V tat  Coicftura colligit licct ad qncp myriades fuiffc coiedo.Tot
quiex aduerfo lftručtt fuerc pediresv Egtatus uero feotfu erat collccatus.Ita difpofiti
nationatim manipulatlcp urriqj poftero die facrificauerut: Apud graecos harufpcs erat
Tifamenusantiochifilius.Isen/mhuncexercitummtcscomitabatur heleusqdem6e 'Tifame'
<x genere iamtdeorumc!ytiades:fcd a lacedaemoniis ciuitatc donatus.Nam confultanti nus
uaticinium apud delphos dcprolcrefpSditpythia qnqs ipfum maximas palmas ecerta Clitiad«
tninibareportaturum oraculo non intcllcfto:Tifamenusgymnafiis operam dabat:&
tanquam gymnicasuičtorias adepturus«Cucpfeexerceretad quinij ccrtaminaf uno
dum currit oIy mpia uenit in contentionem ui&oriae cum hicronymo andrio*Lacedac/
monii/nterpretantesnonadgymniea certaminafpečtare Tifamenioraculurrr.fedad o-
bellica  conabatur eum mcrcedcconduecrcsut una cum heraclidis bellorum dux regi/ ■
bus foret.Hic animaduertes fpartiatas plorimi facerc ipfius amicitiam abnuebat:q> nc
garet fcalio praecio id fafturumquafi fpartiatam fe ciuem faceretomniaiuraciuitatis
impetientes. Idfpartiatae cum audiTent ab initio ferentes indignetoraculum miflum
ojnninofeceriTnt.Tadeimincte hodngentiperficiexercitusmetuannuebat:Tpeiireqj
bominiuolebanEosifteimutacosintelligensnegareiamfeeo foloeffecotcntum :fed „
oportere fratrefuum hegiam etiam fierifpartiatam cademconditioequ3 bi  ipfe f/ere?. ^. e ?5 as
Hocdicesimitabaturutcoieftarclicctmclampodemregnumpariter & ciuitatc depo/ 1 e * a P u V
fccns, EtcnimMclampus cu abargiis mercedcconduceret:cpyloadcopefcendu mor/

•i

• ^

LIBER NONVS

bum furoris mulierumargiarudepofcebat prcmercededimfdiuregni,R.ccufantib3
id argiis atqj digreffis cum plures e mulieribs ifaniret it a obteperates cjaodniebiTipus
popofccrat daturi rcuerter ut. Ibiillecernes hos ee imutatospluraoptauit negas fein
Bias dultu^i q udletmifi di  fratri fuo bianti tertia parte regni donaiTet* Argii in aičlum reda

&ihocquoqjannuerunt. itafpartiatastifameno quo maioremin modum cgebatprb/
fus affenferut; 6i concedu iftorum tifamenus heleus fpartiata efifečtus quinqi maxitnc
certamina ex craculo illis optinuit Hi duo ex omnibus homnibus folifunt a fpartiatis
Tifameni ciuitate donati quinqj autem certaminahxe fuere.Vnum & id primum hcc quod pu^
certamle gnatu c ad plataeas.AItcy quod ttegea cu tegeatis atqi argiis* Tertiui quod i dipauelen/
Gbus cum uniuerfis arcadibus praeter marinecs* Q^uartum quod cu medenis adiflh
Matičnae mu.Vltimum quodin tanagra cum athenienfiba dc  argiis. Hoc ultirnumconfumauit
qnq»cercamina,Tifamcnus igit fpartiataijt tune dudtor uaticinatus e grajcis in agro pia
txenfi.Ec apud graecos qde pulehre litatu efl fi fe defendetet no fi afopu tr anfgreffipu
gnacapefferet.Mardonio atcapeffendaepugne auido non extitcre pukhra exta:nif) &
ipfefefe defenderet.Na iisquoqigraecisfacrificiisutebatur harufpice habeshegefiftra
Telidaei tu uiijt heleu:8i telideoiji |5ftantiffimu. Huc ant ea tepora fpartiata: cu cepiffentnuin
Hegefi cula coiecerat morte affe&urimt a quo mulca itollerada ppefti fuiffef.HegeGftratus in
Bratuš hac calamitatc pofitus utpote pro aiafollicitus 8iqan morte multa actriffia foret paffu
pedem‘di rusjre ppetrauitfidc maiore.Naužeratligneis atq? ferratisfoleis uinčfus ferro qucd il
minuit latu fuit potiuc cofeftl excogitauit opus oium q nos nouimus Iiofflimu' Cčmentus
qua tone reliquu pedis educeret.pcidit fibi dimidiu pede hoc ačlo quis ab excubitorib?
obferuaretuntn fubruto muro pfijgit in tegeam uerfus nečtu iter faciens:mterdiu fili
usfeabdensatqriftiorasuttrino&iotegea puenerituniuerfumlacedsemoniis eum paf
fim pferutantiba admirantibufcp magnopere hcis audacia:cuius dimidiatu pede iacen
tem cernebantupfum nučj inuenirepoff entuta hegeGftratus lacedaemon«os elapfus in
tegea q per id tepus non erat pacata lacedaemcniis traffugir.Sanato uulnere&ligneo.
pede affi&o ex laccdaemoniis hoftis extitit,Sed nonad poftremu eiproiračhim inlacc
demonios odium profuit nam in zazpntho cum uatičinaretur:ab bis captns 2 tq  inte
reptus efte. Verum hic hegeGftrati interitus pofteriorrebus platreenfibus fuit .Tune
at is a mardonio non exiguafummacondučlus cuprdcfacrificabat cum in lacedamo/
nios odio:tum Iucri gratia.Cum igiturexta non effent pulehra adpugnam ccmitten//
dam:ncqj ipfis perfis neq» graecis qcum illis etat C habebant.n.&graerifuum harufpi
cem quemdam Ieucadium ippomacum 3 cuqi dilaberetur muki grxri fuafit mardoio
HippO' timogenides herpyiuir thebanusjut exituscithxroniscuftodiendos’curaret q> diceret
machus affidue grecos ad hoftem ! quotidie tranfire:fc<^ coplures deprahendiffe .iamdies cčfo
abicrant pofitis e regione caftris cum ifle mardonio hoc confilium dedit: Mardonius
Capita ad mo n eri fe pbe intelligens primis tenebris eqtatum mittit ad ingreffus cirhxronis?CJ

quercus p!ateasferunt:quaboetii tria capita athenienfcs capita quercusappellant,Fqtes miffi
non  fruftra puenere. Nadi.n.ingredientia capum angentaiumenta qcommeatume
peloponnefoad exercitum fubuehebantdiripiunt:8i eos qiumentafeqbaturinmiTe/
ricorditertrueidant:ne<jiumentis neqj omnibus pcentes.in quibus cccidedispcftea/
gfatisfunt graflatieum caetcris qux eripuelrantad mardonium fut & ad exercitum re.
uerfi.Polt hanc rem geftam biduum afumptum eft neutris pugnam laceffcrc ueten *
tibus.Na Si fi afopo tenus barbari pcefferat irtitadi gtscos gr a ne utri tnfibitrafeum

CALLIOPB J  CXXVII

du ftatuebat.Ecjtatus mo mardonii pgredicbaf:# graeccs molcflia afF/ciebafjga the
bani utpc£e*i amorem medorum uehe meeter ppenfi ! fcrebat alacriter beliu:&: affidue
jpuehebatur ufq» ad fSliU.Deide excipietespfepiteracmedipeipuepclara facinoracdc'
bat his apiius ad dcceufqi dies nihil c a£tu. V bi undecimus dies illuxit cu ti  gra tci  tnub
to phircs efficeretut ad plataeas caftris c i regioe pofitis ti  mardoius ftatione grauat etur:
ibi uenerein colloqu mardonius gobryis filius artabazus parnacis uir apd xerxointer Attaba
paucos pfaig uirtute cxpta::Q^uo§i cofultantum hae fuere fententiW Artabazi qdem 2118
expedies ce  cStračfcis čj primu copiis iread mocnia thcbana:quo muhum rci frun.cnta
tix  ipfis multumcj pabuli iumcntis copararertt;atqj ibi cofidentes p ocium rem cofi tt<
rent uidelicet' cum multum auri tum fignati tuth n fignati herenpmultum et argeti at'
poculorum ne pceret illeifed ea ad graecos mitterent eos pcipueqdiatibus £fiderent*
Fore.n.ut illi fuafraderentlibertatč:neqioportere pugnadi adire difcriml.Eadcm the/
banorumqiftiusfniaerattanqaliquidultrahoc jfpicientis, Mardoniiaute fententia
ferocior ptinaciorqj ti  nullo modo cedens:qppeopinatis meliore fuu elfe ijgraecorum
thebano^ fatius prio quoqi tpe cofliger q comitter mt plurescj coačti efiit graeci eogC'
retur hegefiftrati 'uero aufpicia ualer finet nec eis ui affcrrejqmmo pfaip more feruato
debere cofligere, Mardonio ita opus fa&o effe cenfenti nemo contradicebat. Qui ibi
fetentiafuauicitaceitis cohortiuprsefečbs bi  qfeeu erant duciba graecorum C penes eu
nacp cratfuma iperii no penes artabazu DpcotabatUr nu quod oraeulu fciret de perfis
ta<| perituris! graecia.Silentibus cuocat/s partim q> ignorarent oracufeparcim q> haud
turu putaret proferr cjuod fciret:lnquitij5e mardonius:Q uonia uos aut nihil noflis
aut pmere no audetistego re pfera taq bene eograta hns.Efl oraeulu pfis fatale ee ut i
graecia pjfečti diripiat templu q<? delphis e* VtrVpdirepto teplo oes intereat, Q uo cirea
cu hogfriamus:neq? diripere coabimunnecj adibimus teplu ob hae cam ltcritu deuita
turi. Q^uo?iofeqcu<^ ueftru bn pfis uolunt uoluptate capiat tagpfis graecos fuperatu
ris,  Haec locutus fecudolocofignu dedit ut oia appararetj& corpora curaret uelutifub
hicis  esortu plio futuro«Oraculu quod ad pfas aiebat fpedare mardoius:id egofeio no
pfis redditu e fed ill^riisj&encheleopi copiis. Q uod at de boe jSIio redditu eft abacide
id uero hoc fuiffe.Gramineis ripis afopi ac thcrmodootis:Barbaricegraiisaciesc!amo
recoibut. Hic multi occubet defučbi muere uite. Q^ uqdo fagittiferis aderitlux ukima
medis.Hcecego ates alia his fitnilia e mufe n oni ad perfas fpečbauiffe. Fluuius at ther-
modoon tanagra ac glifanteintefluit, 7  n feaueti riočfce q mardonius de oraculis iterro'
gauit exoratufqjfuos eft cxcubirores difpofiti fuere. Ejus noftis cu multu proceffiffet
d>ticin!uqj \  excreitu eflfet &C  tps cocubuiT ue alexader amvnte dux & ide rex macedo
nuad excubt3S atheniefiuadequ!taujt:Hfi1rfgitauttcp fuos utcuducibacolloquere£,Id Mufaet\
audietes exeubitoresp!eri(|remaferutmonulliaddueescucurrerut:qbaaditis iquiunt ThermV
quedam equo adue&um effe eeaftds mcdo^:q nihil a(iud|>loqucrefur nifi nominati dooti
appelfans athenienfium duces uelle fein coloquiu illo^t uenire.Duces hoc audito cofe/ y an3 g r ?
ftimad locu exeubiarufecuri fut.Q uos alexadcr ub uenerejhis uerbis allocutus e.Vi Glifanife^
f i atheniefes hsc ego uobis uerba depofrto trado:n e cui efferatis nifi paufan iaaneob id
me perditu eatis.(^uod haud quaqdieeremmificum uniuerfa graecia follicitus effemt
qppeq uetufla originegraecusfumec uelle uidere graecia jp  liberaferuiete.isačp uos ter
tiates  facio mardonium atqj exercitu litare no pofte alioqui olimiacofličhjnj.is nunc
fsmfkh  ualerefinerccoflituinut ti  ubi primu illuxerit uobifcu cofligere extimefccns

- ~ LIBER. * NONVS

admodu quatu ego coiieiottie piures ad copias ueftras accedat, Ad hxc  uos parati efto
te, Q_uod fi differret mardoniusmec comittet ccrtame uos pfeuerate 4iic mgnerespau
cos enim dies eis fuppeditat comeatus; Smhocbellu uobis exfententia fitsieftdebebit
aiiqušs ueftrum reminifcimei mcxq  libertatistg gracco^ ca re adeo temerariam iibeter
tn fecisut ad uos coftlium mardoni defcrremeue barbari ex jpreuifb uos adprireCEgo
aut fuaf akxa der macedo. Haec locutus akxander ad exercitum fe recepit ad fua<| fiati
onemi Duces athenknfium ad cornu dexttum profečb';quse ab Alexandro audierant
Paufaniae retulere; Hacratione Paufaniasinmetum perfarum addu&us}quoniam
inquitfub auroram ptadium fietiexpeditu.es athenienfes ftareinacie aduerfusperfas
uobis cognitosiut qui cum mediš \  ma^athone pugnaftismos uero qui eorurn fumus
inexperti atque ignaru C Nemo enimfpartiata medorum periculu fecit 3 cotra uobis
oppofitos boetio s Bi  theffalostquorum fumus expti horum grseco^ grada Jtaq? opus
cftimptis armi?i uos in hoc dextrum.nos in finiftru cornu tranfirej Ad haec ita rcfpodc
re athenienfes .Nobis quoqs olim iam inde ab initio pofteag afpeximus peifas aduerfus
nos e$e inftna&ossfuit in aioiftudditere quod uos dicerecccupaftisded uerebamur
nenograta uobis efTet oratio.Nuc quadoqde ipfi feciftis huius rei metione Bi  nebis io
cunda orati o esparati fumus iftud exequii Vbi hoc utr i(q  copladtu eft;& icca pmuta;
Ueriitfub aiurora re aduertetes boetii ad mardoniu detulerut.Ea audita mardonius ex
teplo Bi  ipfeconatus eftpfas cotraraeedaemcnics trafferre.Paufanias hoc fieriitellsges
nec latere fačfcmuu rurfus in desttr d cornu fpartiatas redueit.At ubi mardonius U  ipfe
fuos 1  finiftru duxiti5i acies priftino iloco ftžtereimiffo caducearorc adfpartiatas.Mar
doniusita inOjt.Lacedasmonii uos usto farna fertoium qiftkfut effe praeftatiffimosid
neqs e bello fugiatišmečp ordines deferatisifedperftates aut interfieiatis hoftesiaut ipfi
occubatis.Ho^ nihil admodu ueri e.Q_uippe atcc[ manusconferantur uos cernamus
fugientessta cieqi deferentcsi& relegato athnienifbus piculo eonfiftentes Sc  aduerfo no
ftroi^ ft.ruo^iquod neutiq eft fačlu ]5ftantiu uiroi^;Ex quo plurimu de uobis nos fe/
felit opisi io duos expeftabamus ex nominis gloria miffuros ueftrafpente caduceatore
nos prouocatu q? cu foiis pfis tan^ huic rei fufficientes pugnare uelktis<Aenihi!tak in
uenimus quale ferebatunfed potiusee nos metupterritos,Nuc igii  quoniaipfi no oc^
cupaftis hoc dicere occupamus. V t qnquide uos I ter graecos pftatiffimi ee exiftimaml
& nos iter barbaros dimkemus totide utriq? nueroiEt fi uideatur ut eseteri quoqj itide
ti  illi p oftmodu pugnet, Sin hoc no uideatunfed fatšs ee nos felos decernere nos foii
decernamus Bi  uti e nobis uiceritsii totS exercitu uiciffe cefeantunHžec fatus cadueea/
toreualiquadiu expefta{fetinemine quippiarefpodetetetro abiitiSi remardonioret
tulit ille maiore 1  modu ktatus Bi  frigida uičloria elatus egtatu 1  graecos Eqres

Hippato 5 graecos lue^bioemillo^ exercitu pturbabant iaculis fagittif<| kenffetes. Q_ ui cu eent
xotadeft bippatoxotsideft equitesfagtttariicomluspugnar ifuetifote gagaphiu.unde čuftus
eqtes fa aquabatur exercitus cofuderut obftruxerutq»iEu iuxta fotefoli Iacedsemonii

gittarii ftatione hebant.Caeteri graeci ut qq  ftationes habebant maius minus ue procul illinč

G^rga^ abcrantiErat quidem afopus in propinqup;fed aquari ex eoab equitibus miffilibuftp
phius fes Pobiti ita ad fote pergebant.Huncin modu aqua exercitus exutus cum eftet Bi  ab eq
tatu perpurbaretunDuces gržecopt cu his tu aliis de caufis frequentes ad paufania i dex
tru cornu ueniut .Q^ ui 8eT(taks effent re^ftatusstamen ob id pcaecipue agebatur q
»arefrumetaria dcficiebatuncu ipfopt ferui in peloponefum miffit frumetatum fterclu

CALL10PE

cxxvm

derentab cgtatuiquo tMnusadcaftrareuerteretur.Dehocdelibefantiba Jud bo uifij
eft fi pcrf$ eo dkfupetfederent committere praelium cfie eundumin infulam quse ab
afopo# a fontegargaphioubi caftra habcbant decem ftadiis abcft ante cppidum ola/
teatnfefita in contjnentehunc ki modum.Fluuiusfuperne c citharrone ddabes 1 capu Ocrcc
diucrtia fadururfufcp intcrcapcdinetnum fermeftadiorum fua flučta cčm fcet.Huic ^nfula
infulac nome eft ocroetqua af opi filia cftc idtgenae aiur.ln hunc Iocu gtxci  trafire decrc/
treratmt & affatim aquac ad ufu haber«tjneq» ab eqtatu ficuticu cx aduerfo eratifefta
rentar.Et decrcuerunt tranfirc no&e fecunda uigilia ne ipfos pficifcetes cofpcatt perfe
ffequete egtatu in tumuku ucrteren«qn cc cum ad e um Iocu uentu elTet ubi afopi £u
fia ocroe diuprdo aqpž e cithaerone cingifur mftterent fub nočledjmidiu eopiarun, in
dthaeronem ad rccip/enda feruitia quae frumentatu concefferantErant enim illain ci
thaerone interelufajHžec ubi ftatuer unt toru tilu die fccffcnte eqtatu fmenfu labore p-'
takrut,Sub exitumdid digreffus egtibaea nočbsboraquadeabeudo coueneratple
ri^fumptisutefilibaabfeefferuntnohntesinafc^uemadioeuutircnt conucnerant f
NonuHi ut mouericoeptu eft iter ptaraeenfem ad urbe inreduntcupid/ equitatu efFuge „ n t on!S
cen teplucp^unonis fugiedoperueniu«quodfitueanurbe afotegargaphio uigitifta tv P um
diis diftas, Q^uo ubi peruener pofitis pro teplo armis circa teplum ipfum Caftra pofue
re,Hos paufanias cernens ab exercitudigre(rospraecipit & ipfe lacedaemoiis ut fuptis
armis iret qua cetcri praccederet ratus illos tendere dd Iocu coftirutu.lbi ad optempera
dupaufanixcxicriprxfečtiparaticuefTcnt amdpharetus poliadas triBunuscchortis am °pba

Euryanax cum indigne ferentes no parere fibi illujtu idignus cohorte pitaneta reličhi
ari tribuno repugnante;quod erat futurum fi ipfi eos miftbs feceret gratia excquedi ca
qu&cum al?ls graccis coftituiffent hdt reputates fubftiterunt culaconids ccpiistccna
batq» perfuadere homini no id fačto opus e (Te & alti gde botabafur folu amophareru
a lacedaemoniis aetegeatis relinqut. Atheniefes athocfibi faeiedu putarutjut ubi collo/
cati eratdbipfifteret intelligetes lacedacmoniop? ingenia aliud fentičtiu:aliud dicetium
itacs ubi exercrtus mouere ccepit equite cfuis miferut fpeculatu nuquid fpartiatac teta
ret abire: %  abire prorfus in aio haberec rcifcitaruq3 a paufania quidna faccre opor ter et.
Pra?co ubi |3uenit Iacedaemoios cer nit \  Ioco i ftru<Š:os;eonjqj primores tčderc ad rixas
hortatib:) enim amopharetum eurynačte &  paufatiianelacedamionics qui foli rema/
nebat \  peritulutraheretmecdu perfuadetibMdonecuetum eft adiurgianteruenitpre
coatheniefisamdpharerointeraltercadum fumenteambab*» manib?faxu diilludan
te pedes paufanie 'ponete ac dicente fc illo calculo ftntetie fue calculum date no fugien/
dos dTe peregrinos appellas.Eum paufanias ffanu nec potetem metis uocasjad prečo
nem atheniefrum quae iuffus erat percotatcm ref podit ut iilis referret praefete re^ fua
ruftatuobfecras eosadfefeueiret:& dedifcefluead^uaripfiagerentPraecoeadatbe
niefesreuerfo hos iter feakcrcates aurora deprehedit.Ad id tepus paufaias morata da
to figno c^teros ces lacedacmonios tegeatis fequetiba pedin afcduxit ratus arnopba/
retu no deferturum aliostprout St cotigitjHo^ itinererurfus iftručVa acie atbenir fes ie
ret^ quia Iacedaemonii praerupfa occupauerat 6C citheronis radices metu epcitatus ip
fi  deorfum ad capumdeflexere. Amopharetus no efedes atifu^ ipfosrelinquere paufa
nim circuke c  cs qui manebir ne defereret ordine, At ubi ii qui cu paufaniacratiaabt

LIBER.

NONVS

Argio

ptus

bat.Tunc ratus e difciplina milit ari fe deferi fumptis ar mis cohorte fuam leto gradu du
cere ad agme:quod dece circitcr ftadia progreftum ad amne melcente®in fcep q dicitur
Melois argioptustubi fitu eft teplu.Ceteris eleufine fubftiterat opperies amophareu cohorte
f ru>  eo confiliout amopharetus cu fua cohorte non djfccderet ioco in qu.o inftruda eranfed
i eo pftiteretjretro ad hoiem fuppetias irct.Itacp Si  amopharetuscu fuis ad eaeteres per
uenik& ois barbarovi equitatus igruebat ages p fua cofuetudie.Na cu ifpexiiTetIocu
ubifuperioribadieba habuerat graecicaftrauacuu admiflis equisaffidue infeq pgens
illos adeptos urgebat, Mardonius quoqscognito hoftiu nedurno hitu ifpedocp loco
deferto accitis rhorace lariffaeo SC  fribus eius euryphilo SC  thraffidiaeo l  qt:Filii eleuei qd
riadteetisadhuccuhacdefertaceraath alaccdaemoiisiquos negabatisuosfinitimi ex
acie fugcretfed uiroš fumos ee! re bcllicatqui SC  prius ut oes uidimus locum in acie im
mutauerunt:& nune proxima node fe fuga proripuerunt. Proripuerunt autem quia
necefle eis etatcum his praelio deeernere:qui non falfofunthominum praftantiftimi.
VndenuIJtus cffe fe praecii inter graecos St  ipfos nullius praecii uiros oflenderunt.Cse
terum uobis pfaruminexpef tisfanc q ignofccbilaudantibus iftos uobis cxptos. Arta
bazum aute uehemetius admirabar formidarelacedaemoios SC  praeformidine fet
icere ignauiffima expedirc.6C his caftris nos turbem thebano$

l

dicerc ignauiffima expedirc.& his caftris nos turbem thebanoiji conceder cbfidedos
jua fententia rex antea aliunde q ex me audiettSed de hoc alias dicet. Nuc auteiftis ita
'acietib - ) no eft remitendumjfed inftandum:donec intcrceptinobis det pcenas eorum
quae in perfas perpetrarunt JHaec iocutus petfas afopo tranfmiffo curfum ducitcontra
praccorum agmentaq fugacapeftentiumlacedaemoniofcf folqsac tegeas adeptus eft.
Nam atheniefes trafuerfis tramidhps fupter praerupfa in planu digreffus no cer nehat
Caeteri barbacorum agminu praefedi perfas mouetes ad graecos in.fcquendcs cčfpica-
tifublads SC  ipfi.T fignis cundis ifequunturprcfequ)fq maturares nulla diligetia nuilo
ordine uia ingraeffii.Et ifti quide uociferationc ae tumultu iftabat graecis fdq excepruri
Paufanias uate ubi eqtatu premi ccepit:equitead atheniefes mittit qui baec diceret.Vi/
riatheniefespropofitadimicatioe maximautautliberagreciafitautferuitutiobnoxia
prodicifumus afociis nodu eiapfis SC nos  laeedaemSii SC  uosarhe;efes.Q^ uod reliquu
e ita nobisuidetur ee faciendutut q ftrenuiffime pofiumus nofrnetipfcs defefatesmu
tuofimus auxi!io fi f uos priores impetu dcdsffet equitatus:noftra dignitate cratSCtC'
geatapt quinobiseugrxcia no prodiderutfubfidio uobis ucnerC4Nucqucnia totusi
nos equitatus cotendit debetis uos ad partemaximelaborate fuppetias ferre. Q uod
fi uobis alšquo diferimine occupatistfas no e fubfidio ueninfalternhocgratifcami no
bis ut fagittarios mittatis quos agnofimus loge oium qui \  hoc bello fut propt ifftmos
ee ad nos exaudiendos,Haec ubi audiere athenienfes cu mouerent ad ferendam ftren
ime ope: Sc  |am aduetarent ibi in eos ii graeei qui partes regias fequebantur ex aduerf o
iftrudi inuadunt:quo fadu eft ut atheniefes abiis urgentiba auxilinm ferre no poftet
agrc admodum id feretes.ita deftitutilacedaemonii numero cum !eui armatura quin>
quaginta milia SC  taegeatae numero tria milia.C Hi en! nufčjab lacedaemoniis dirimeba
tur D facrifieauerunttanqcofliduricum«jardonio praefentibufep copišs: Si  rum litare
no potuiffentjmulti eorum intereacadebattmulto plures uuInerabatunCcnfertis eni
gerris pe|fae ingentem uim fagittarunt ermlerunt adeo inftanter ut fatagentiba fpartia
tis SC  quia litarindn potersnt refpiciens ad templum iunois'plataeenfium paufanias in>
plorauitdea obfccrauk<| ne fpes fua ipfos omninofruftareturvAdhuceo deahisuet

CALLIOPE CXXIX

bfs muocante:Tegeat& prius exurgentes in barbaros fendunfcftafcimijipofl: paufanie 6

preces facrlticaotibus iacedaemoniis extra pulchra extitere:qui aliquatulo pofl Siipfi in
perfas eun t.Perfae omifiis arcubus ex aduetfo ftetere.Ad quo^ gcrra primum pugna
atrox coni! da cft iuxta ipftirn.Casteris templum eaqs pertinax;donec ad propulfionem
uencumeil:.Siqiiidem barbari prehenfantes lanceasconfringebantmec au^acia nec
robote inferioresjfed inermes erant Si imperiti:necho{libusprudentia pares;qui 8d Ti/
deniplures uc aut pauciores in fingulos irruebantitamen quia confufiincidebatiafpar
tiaris confciebantur.Mardonius qua parte ipfc ex quo albo cies pugnam milic deleftis
perfa^ž praeftantiilimis fhpatus ea maximc parte hoftem uergebat;qui c[diu fuperfuic
tadiu perfce refiftentes fefeqidefenfantes ftrauere mdtos lacedaEsnoicrum.Poflea uo
roq Mardonius Si agmen q<?circa illudrobuftiffirnu crat oecubui£:tu demualiiquocB
terga uercentes ceffere Iaeedaemoniisiquorum plcrifqs cfficicbat ueftis armis uacansdn
ermes enim cum armatis pradtum faciebantdbi Si ulfio neeis Leonidce de mardonio p
ačtee{ifeaidumoraculum{partiarisreddnum:Siuičloriaomniuquasurrqcouimus Paufani
fpedofiffima potitus eft paufanias cleombroti filius anaxandrids neposiHo^t fuperio as  uičtor
ramaio$jnominamIeonidarecenfui:quiSipaufani3emaiores fuere.Oppetiitat mar/ JVI ardoji
donius fub arifnnefto uiro inter fpartiatas eximios;qui aliqdiu pofl belki medieu trece/ mois
tos uiros fecu hns apud flenpde^ c d ol bus meffeniis quibuscum erat beliu conflixitt Arimne/
ubi pfe&trecentioccubaere.Adplateasatperfe^oftgalacedžemoiism fugam uerfi ft us
funtmulloordinegdcafiTafuacontendunu&admu^ligneucpefeceratinparte qua 5tenyde
dam agri thebani.Tenet me admiratio ctfm iuxtalucum cererisdimicaretur:ne unum rus
qde pfape uifum ec intraffe phanu:neqi circa tepluvccubuifTeifed p!^rcfq in propbano
opinorfiquid de rebus diuinis opinari oportetideam ipfam eos no recepilTeiquia tem/
plum quod efl in eleufine ana&orium concremauerant.Hačtenus pugna hatc gefla c.
Arrabasus-pharnaeiscuiiainde ab initio difplicflerat: Mardoniumrelinqui ab rege iti
graecia:quic|t multis uerbis pugna difisadens nihil pfeceratihccfibi agendu putauitijs
q> fibi n placeret q a mardonis ftebatteos qbus j?erat C Praeerat at n paruis copiis D ?d
q dragima milia holumducebat ir.ftru&os dupradiu fiebat quid futu^i e pradio ečt ;p
be intelligensmifferatcjioes ire cofcrtos  qcuqjipfe ducerettSiqua oidereTipfu feftinan/
te«S.ic iuffas tanq ad pugnacopias ducebatjeernit perfas fugietes.lta n feruato ampli/
us eode ducedi ordineded repete effufo cutfu fugaefe dedit n ligneum muiy uerfus aut
thebana mceniarfcd ad phocefes animo celerrime pueniedi ad nellefpotu.Et ii qde hor
fum ker intederunt.Caeteris at graecis q ftabat a regis ptibus ignauiter de Iduftria ageti
bus;Boetii tnp dšu cu atheniefibus decertauerut.Na ex thebanis q cu mediš fentiebat *

hi n pa^j ftrennuos (c  praeftiteranUg uoletes ultro ignauiter agcreita dimicarutjut tre '

centi eo^priores acfortiffimus quifcp illicfub atheniefibus occubuerint,ubi &ifti ter/
gadederuntn quopfs & alia mulritudo;quxaut cu neminepugnaoeratiaut non expe
daueratifedthebas uerfus fugerut.Oem rcpependifleepfis q| Si ipfo^qdaanteqcu
hofle cogrederentjfugaefe midauerutjap(? me fide fa cit q^ad pfas ituebant:atqita cu
fti/llis uiftis fuga cape0erut: pter eauitat^tu aliu tu boetio^uihafteus pfuie fugi
tibusutaffidueadhaeres hcH:i3teereteu ab amicis quos graeci infeqbant"; Infequeba e *
eni graeci uičlores urgSdo xerxiancs atcpiterficiendo.intcr huc tumnltunubat grsecis:
q circa tepiui iunonis Iflručti a pradio aberat geri praeliu Si paufanios ulcere.Ea re audi
tacorlthiimegarefes Si phkafr nullo ordineeutt corinthiirečt^ pereol!esqi^ad cereris.

liber. hohvs

tep!u:alii p campu quae plaiffitna uia^e cfl, Q_uos ia h  o fli ppintfucs nullo ordine irruč
Afopodo re confpicati thebani equites;quo^pta:fečtus eratafopodorus timandrrequc$ millos
rus Icitaueruc :eofcf adortifexcetos ftrauerut«Caetercs ad dtbaercnetn ufq? p feeuti terga ce

ciderut.Ec ifli quidem megarcnfes atq? phliafii nulla cu laude pcrierupAt perfae caetera
qimulrit;idopoft:c| ad ligneu mupi effiigkruuturres atequam laeed«mcnii adueniat:
afcedcrc occupatdllis confccnfis čj comodiffirne pofTunt murum praefl:ruut.Ex quofu/
beu cibus mox Iacedemoniis aerior exckit muri oppugnatio. Nam quoad at bniefes ab
fuerenomodofef: barbari dcfenfabatifed etia Iacedemoniis atecellebat ut pofeigna
rismuroruoppugnado^.Vtueroatheniefesfuperueneretu atrox muri oppugnatio
j>pugnatio<| extitittciqi per magno temporisfpatio tandem uirtute & pertinaciaathe
nienfes mu^tranfcenderunttfubrueruntqj:atqi ea partefe graeci infuderunt;quorum
tegea tae ltoier principesiiide tetoriu mard6iidin‘puerun& ex eo cu alia:tu uero cquo$t
prae fepe mardonii ex aere totum fpeftatu dignu:q <$  prae fepe mardonii tegeatae iti teplo
ageles mletje repofuerut. Na exteraq čepe lunucuceterorugraeecru pda cotuleruf
proruto muro barbari no aplius caterua cogere nemo ftrenuitatis memor ee uidelieeC
oppreffi Ura exiguum tepus:& tot myriadibus Itcrceptis menki, Q^uos tato H: udio
graed trucidabanut ex trigita myriadiba exceptis quatuor cu qbus artabazus aufugit:
netriaqdqmiliahoiumcaedifupfuenr.Elacedemoniis gfpartani ečntunus&trigita
funtoio defiderati. Tegeataptfede^ atheniefiu duo & qnquagitadnter barbarcsmČ'
nuiffimi estiterut e pedibus qdc pfae cx eqtibus at faese, E uiris uero mardcnius.Inter
graecos cu tegeatae atheniefefqi nauku emmueruntu muko plus Iacedaemcnkqd' nub
la alia re podu oftederetnifi q> oes ii to s ej fibi oblati funt uicerut Lacedaemoii uero qč?
robuftifimu fu*it hoftiiis erercitus fuperauerut.Q uo^ longe ^fbatilTimus extitit mea
Ariftode fmaariftodemus is qfoIustrecentoptex thermopylis cbeuafiffetdedecus igncminiacp
tnus prae acceperat.Secuduhuncn3uauerecpfcrampcf<dcnius &phiiilocyon S^affiopkaretus
ftantiffi/ foartiata, Q uaqcufermo haberetqfna£jftan*i0imus cxtkilTet5iifpartiataeq3fTuerc
mus cenfuerutariflodeimn&fipraeclarafacmora ediditkame ad eluendaeaqua cotraxerat
Pofidoni inuidiaiordin« defemiffe.& ppala mori uoluifTe. Pofidoniu uero q per/renoIaifTencb
tis id extitiffe tanto pflabiiiore uiije.Vepe id fortafle liuore dixerut q hac \  pugna morte ep

petierejoes honore affečti fut |5ter ariftodemtkej io caruit henore q? ob cam f dičta fib i
occubedi putauit.Hi funt q ad plataeas nobilidimi extitere.Na callicrates extra y’liu co
cubuit:quo neo tuc \  caftra graecoije jSftatior ueneratno mo lacedaemoniopifed etalio/
rugrsecope,Hiccu paufanias facrificaffetfedesi ordinefagittap lat&ra idus e:& cu aliis
Cuilicra] pugnatib^ipfe exportareturfefemoriete miferabatur adarineftu uipe plataeenfefqens
ies noGbidolore p graeciaperiretjfed^nihil mau ufus eet;nullaqi opera naua0ctdigna
Paufanise fe & fua cupiditate nauadi,Ex atheniefibus eminuiffe fertur fephaes euthychidis e tri
jnors bu decelefi.Decelefes atrem aliqngefferutut ipfiathcnienfesaiunt lomneaeuum fra

Sopha čtuofam.Siquide:ncumolimadinuefl:!gandamheIenamtyiidaridaecummagnisco
jies piis ora attifa inuafiffent & populos e fedibus fuis eiicerent ignari quonam loči fubdu

Decelen/ čta Helena effetituc decelefes ferutur & ut auidam uolut ipfe decelens tum dolore con/
fes tumeliae:quae thefeo fereutum metu totiusatheniefiu foli ne uaftaretur cxpofuiOe illis
očm rem gefta:eofqi deduxiffe ad aphidnas:quas titacus idigena tyndaridis proderet
apbidnes Q uo ex fsčlo decelenfibuspmanfitad hac uf<y memor ja in fpartaimmunitas ueftiga
Titacus lium ^ dignitas praefidendnadeo quidem ut beilc?quod multis poftea annis inter athe

CALLIOPE #

o

CXXX

enturta

decelatemperauermt.Ex hocpopulo crtus fophanes 62 pracdtanflime inter atheniifes
tiauata opera anešpiti fermone cekbratununo fertur geftafle ferrea anchora ebaiteo
thoracis cathenajdiigatatruqquotiensaduentantibus hoftibus prcpinquus trat abii'
ciebatme illi ir ruetes ipfum cx ordinetummouerc pcfienr.Rurfus eifde I fugam relief
tentib? refutnpra anchora ka fugientes infecjbatur.Akero fermone a fuperion differen
tefertnr geftalTe anchora n ferrea cx  bakco aJligatadedinfignitam in fcuto qd nunčj ac
gefccs afTidue rotabatat.Extat 62 akeje Sophanis praccla^t facinus cj> obfideotib? šegi/
nam athcnienfibus eurybiade uiijeargiu quinqjcertaminduičtore ex,puocat«one inter
cmii.Seda!iquatopofi: hoc bdium in quo uifegregitis extitit dum aihenienGum una
cum Ieargo gla aconis dux c5et: &de metallis aurcis deeertarettc© tigit ut fub h edoibus
apd dacon occuberet.Poft barbarovi ftrage ad platcas edita tranffugit illuc ad gfacccs
mulicr c| erat pallaca pharnadatis filii theafpis uiri pf x\  Hace eu accepiffet pfas fiufos

ee?grsecos uičtores tu muko auro omata Itcr anciilas 82 ipfas ornatas cumaiefte fpecio
cifltima carpento aducnit ex eoq» defeendes pgitad lacedacmoios adhue in cede cccupa
tos:32 intuita paufania illa ola admimfkanteagnouit hoiem:cuius 62 notne iampride
patria dcdicerar,Eius genua amplečtens fpartac rex inqt Iibera me fupplice eaptiuita/
tis fe*uitute;q et hoc fačto demeritus es:q> iflos extrinxutitieqi daemenu net^deope rc
fprčH hntes,£qde generefucoa hagetoridseartagforac filiamirapta ex co uir perfes ha/
buit.Haic rndenspaufaias bonoiqtaio efto tu qafupplcx:tu qa mul& ločlris ucra.Na
ftlia eshagetoridaeeoiinihiinteroesgdla^circalccakolunthofpirisfuimi.Haeclocuttis
ca in £fentia£e ephoris quiaderatcomcdauit < poflroodua:g!naquqjIauo]uitducedacu
raufcpoft huiusmulieris digrellum cotinuo mantinei fupucnerunt re»ia confefta qfe
aladuertes ueiffe feroad pugna magnac iadure loco idfibi ec putauerut fed idoecs fe ee
ad fumedčs de fe poenas dixere Jraq? cognif o medos qui cu artabazo erat fugsefe man/
daffetcos t theOTalia ufq? pfecutifut:82 G uctariba lacedacmoiis ifequi f ugietes ide poftea
domu reuerfiduces fiios exilio mul&auerut pofl: matineas aduenere helei:qui iride ut
matinei magno id fibi detrimefo extim3tes domu regresifuntjfuofcg 52 ipfi duecs exi'
lio mulčbuerut*Ha&eusde mantineis 3e heleis.erat a d platcas in exercitu aegineta^ c
jSmoribus !ampopychei:quipaufania adies infandiffima ufus c oratioe iaens fili cleo/
broti re tu tnkifka 62 magnitud me fulgor gdTifthtui dii tribuerutmt liberata grnccia
oes q uos nonimus grsccos gloria fupgrcderis. Q_d’ fupeft \  ha c re agas ita ut 62 tu ma
žore farna ee!ebre-ris:62aliquisbarbaro|tpon:haccaueatncfanda fadnora ppetrare in
graecos.etem leoidaeapd thermopvlas interepti recifo capite mardoius ac xerxes trncu
iti crace fu(lu!erutTquibt fi u?ce reddesdaude nacifeeris primu ab c lbus fpartiatis: S ecu
do !oco ab uniuerfis graeds. Siquide fuffixo mardoio leoidam patruutui^ fueris ultus.
Hsc Mpo gratia fe initu^ratus ap! pat/ania dicebat.Cui rndens paufanias tua in q uit
iiofpes Zginete beiuolena atq? puidctiaampleftcr tnab cquitate iudit adi deerras. Na
& me 62 patriam quos inaltu extuliftiobhaccgefta ad mhiluredigistcufuadesenihifsc
uire i mortuujaif<|meauditu^ rnelios (jiftudfecero:qd barbarosdecetpotiu«faeerc
cjgrecosiquodi| 'nillis 62 cxprobamus.Q uare ego necg seginetisnet| iis quibus if!:a
^ban^affentioncotentufc^fufpartisplacereut hone(leagahonen:eqjdic4IcotitdeTui
me iubesparetareaffirmo 62ipfi i32cac5cris quiapudthe?mopylasoceubueruf mapni
tii  c ce parentatum innumerabilibus horum funeribuSiTu aero poflhacad iflud con

(

LIBER.

NOKV5

fulendu ne meadieris:quod tibitpune cc Icco bnfici* ccnasjHcccumiile audiffct abnt«
paufanias edito ppofito ne^s de prscda quid tageretnuliit feruos oern u,5pditarepecu'
nia.lllip caftra difpfj inueniut tentoria & argento refcr£o.Leftcf(| auro & argentocon
ftratosccrateras etia aureas phialafq? Si  aliamfa potoria n ceno fatfcos fup plauflra inter
lucentibusintus Iclufis exauro & argeto IebetiBus.Q uinetiaecsfp^: cadaucribusex
uebasufmillas & torques S l  adnaces aureos,Na uarii generis ueftimeta nullius mome
ti habebant.capi reru multu furto fubtrahetes ferui aeginetis uenudabat mulcu quod
occultare no poterant reprcfentabat.Vnde prncipiu extitit ingentiu diuitia^ aeginetis
ut pote auijz aferujs pro aere mercantibujcollata pecunia decima fe Iegerunt;ex qtu deo
Tripes <| delphis eft tripes aureus ibi repofitus e ififtes fup tricipiri ex aere colubro pxime ara
aureu£ tu deo qui c in olympia iuppiter aereus dece cubitorujtu deo qus e apud iftfcm u neptu
nus sereus fepte cubitorutru Hacparte felefta eaeteras inter fe diftribuerut pro fuo qfqj
merito aecipientesdtemejs pallacas petfarum & aurum Si  argentu Si  rcliqua pecunia cu
iumentis,Q_uae at peculariter data funt q optima opera nauauerut ad plataeas referč a
neminejdata ramen fuiffe arbitror,Gcrte paufaniae fut ex omnibus clen3 &ea eleda‘do
no data ex mulieribus:eqs talcntibusicamelis &item ex caeteris rebus,Feriltur autem
haec quocg ačta f e: Si  xerxe du e graccia fugit oem appai atu fuu ex suro argetoc^ Si  peti
petafmatjs mardonio reliquiffe;& paufania du eum apparatu uidiniuffiffepiftoresde
co quos coenafibi uti mardonio intlruercnt;quod cu <lli feci^ent tupaufanias kftos in
tuete aureos argeteofeg probe inftratosmiefas etia aureas ac argetcas magnificura coe
nae apparacuppoficis bonis ftupefaftu imp&ralTep iocu fuis miniflris utlaconica iflru/
eret cocna.id cu iUfex pacioinulcu difhnte fedffent:i"bi eude cachinatem accerfiCegrae
co^e ducesieifor ubi couenerut er oftededu utriufej? ccene apparatu dixiffe uiri gr aeci
hac ego uos de ca eouocaui?q> uoleba uobis amštia medojpe ducis oftendenqcu rale ui
ta ducerer ;ad nos fubigendos uenit:qui tam mifere ui&itamus. Haec paijdanias apud
graecoipeduces dixi{TeKrt,interieftodeindetčppre coplures plataeefiureppeterut locu
Ibs auri argetieg Si  aliapepecunia^,Hoc quo<s rei apparuit pcftmodu l  his mortuis car
Caputfi' benudatis ut cueo^oila coportaretunumlocuplatatefesinuetumfkeaputnullafu/'
nefutura tuiihabens:fedex uno ojTefolidu.ite ir.axilla cu ; eo qd' fup masillae habšs dentes Si ( i
Detcs ex diftičtosttame exuno ofle uniuerfos tamolares q caeteros. Q uinetiacfiauiriquin<y
uno olTe cubito^Pofberodieeumardoniicadauernoeitareticertu aqbahoib:Tubtračtu,Au
offa qu v  diui tame iam diuerfos illufepcliffetde ob id pmultosfcio ingetia dona ab Artote Mar
^subito donii filioaccepifTe.Q^uis cmainfceperitcadaueris mardcniihumddijpro copertono
ri^ potui audirechabet tame huius rei non n ihil famse dionyphancs uir ephefius mardoni

Artontes u s  ^de hoc modo tumulatus e, Grsci uero pofteaq pda difpertierutcc^fos feparatim
Diony' qf<|fuos tqmularut lacedremonii tribus fepulchris effeftis.in eo^c uno facerdctes e  q
phanes bus fuere pofidoius Si  amopharetus 3i  ph»locyd & callicrates.in altero reliduos fpar,
tratasnn tertio feruos humauerunt,Hunc in modulacedcemoniifepultjfujir. Tegeatae
uero Si  atheniefes fuos utri^ promifctie eodiderutmecno megarefes at^phliafii fuos
ab eqratu keremptos.ho^ oium fepulchra fuerunt plena.Na alio^ fepukhra quse ad
platseas ofledunfjea funt quatu ego accipio*ab iis excitata;qerubefcebat fe a pugna ab
fuiHecupifcrofuperueniffent, O^nipoetumulusillic uifnurqdicitur sginetaruique
ego audiodece poflhacprfgnaanosrogatueginetaf;, abckadeautcdiciuiroplataeenfi
tmc £ c -  jlloi^ hofpite cxcitatu ! feiil!e,Graecis (lati a cadbru huatioe \  agro plataeefi inito cofilio ui

CALLIOPE * CXXXi

fd dl  bel!a thebis ifcs-edfu peteduqj eos cu mediš fenf/ffet; & lprimis  timegenide & At
t3ginu:q Čridpes fačtiois extitidec:8£ t  eos dedidiffent no prius ab urbe difccdedu q ea
euertidcnt.Hoc ubi decreuere undecimo a pugnadie moueres obfederc thebancs iuf
fosded£requosdic1mus,uiros,Abnuetib3dedercthebanis agru eo)^ populabantlmu
ruqj adorrebaf.O^uibDab agro uadado no difcedetiba uicefimo die timegenides ad po
puiares ita inqt.Viri thebani quadoqde graecis /ta coftitutu e no prius abifceclere ab op
pugnationethebaiji<|aut eas expugnauerlt :aut nos dedideritis abfit:ut n ra eaufa the
banus ager splius uexet.Sed fiue p cam depofcedi nos pecuias cupiuupeeuias e/s publ/
co demus:Na 5i  publice cu mediš fefimusm at nos foli fiue reueracfepofcetcs nos urbe
obfidet nofipfi nos l  difceptatione exibemus eu thebai fae |»be ’& opportik Jocutu arbi
trates:e uedrgio caduceatore ad paufaia mifer:uellefe uiros dedef ea re iter eos coueta
attaginus ex urbe pfugit.cuius liberos ad fepaufaias addu&os culpa abfoluit negas pa
eros faftiois medicae ee pt/cipes: Cxteriquos thebai dedidere i|3i qde putabat fe cr/me
refutaturos ac pecunia dapfuros.Paufaias athoc ipfufufpicasforte ubi /Bos acccpit dj
trudiš oibusfociorum copiis corithu dedučlos fupplkio affecit.Hiec hačtenus quse ad
platseas & ad thebas geda fut. Artabazu pharnaeis ut eplataeis fugies porro fe pr/pue
rat. Thedalicu ad ipfos ueit hofpicio iuitatu iterrogabant de reIiquo nercku  /gnari |>r
fus rei ad plateas gefta;. Ide ltelligens f/ oem ueritate pugnae referret ad/turu fe uitse drC
crimecufuo exercituC foreeniut oescognitarei-ipfu adorkcntur 3:ideoneapdpho
cefes qde retulerat qppia:ad theffalios aut ita locutus ed equide uir/ iheffal i maturo ut
cernitis q celerrime p^enirt iti thracia miflgs cu hac exerc/tus parte ad quodda negociu
trafigedu mardonius ipfetu fuo exercitu aderit-podris ucdigiis Uiftesjcui hofpitiu &
offidu praedate.Haec enim uos i  tepus prxditiffe n poeniteb/t. Ha?c fatus copias fefli
nabundus per theffaliam macedoniam^ agebat refta rbraciam uerfus tanq uerc ppe/
rasjacFegkme mcditarranea fkidespuenit bizantiu per multis fodorum-in itinere rdi/
ftis q n el a thracibus obtrucatifunt:qel q> farne atqi labore erat enečb\ex bizantio nau/
giis trafmidit i  afiam.Huc 1  modu ide rediit, Q^uo at die ad plataeas pugnatu e a pfiš ea
die cotigit hoc apud mycala ionixgeri. Cu apud delo grxci cofideret ii q una cu leuty/
chidalacedaembnto nauib-) uenerat;eoappulfi fut: e farno legatilapon thrafidei &athc
nagoras ardaidratidse &  hegefidratus aridagcrse miiTi afamiis dam pfis acty rano the
omn edore andromadantis:que pfx tyramnu farni codituerant.Hi Cum adierut duces
uerba fecit hegefidratus muka ^uariatfore eni utfi tantumodo hosuiderentionesa
pfis def ceret:neq baraari cxpetarentet ut expe£l:arent tam e non aliam prxdam tale idi
rcperirenf :Prsterea deos iuocas obfccrabat ut graecos graeci liberarent; ulcifcerenturcf
barbargtfadlia dicebat fačlu ee qa naues illopi fegnes edent ad curfummec pares grxcis
ad prsliu.Si aduero apud hos fufpition/sfubeffetmedolo deduceretur^dicere paratos
ee fe ut i  horu nauib? p obfidib? ageretur.in his obfecrad/s cu multus eet hofpes farni
usfcifdtabatur eu cutpchidesf/ueois gratia uolesaudire nomc fiuecafu id deo agente.
Samic hofpes quodtibi e nome.illerefpodethegefidrato.Eutychides iterpcllata reli/
q eius oratioc fi q ua inditu erat accipio inqt paugurio hegefidratu hofpes famie effice
tu ut nauigemus data nobis pte bi  idosgtecu funt fide fam/osproptos ee adjeuda no/
bifcufocietatc.haeclocutus fii re pariter’'exequiaggreffuse.Nacufamiiea:,teplofjt1ei.'
terpofitoe£iureiiiradodedidet;defuafocietatecugrxa's tutychidesdimiffis domuce/
tem  legat /s iuffit cu cuius neme pr o augurio acceperat fecusn nauigar .Graeci eum illic

uideš

. &

Atragi/

nus

Mycal«

*

Deipho

nus

Apc^Ioia

Sol/s

oues

Lacmon

LIBER * NONVS

ftions diem commorati poftridie pulchre litaucre haur ufpicc deiphono cuenir apolloniata ek

Gricus apolloniaqu* eft in finuionico,Huius patri Eueniores huiufmodi contigidjint inhac
portus apolloniafacrsfolisoucstquasintcrdiu fecundum flumen pa(cunt.quca e m<wite lac/
Euenius monepapolIoniatemagijzfluitinniareiuxt3oricoDpottum«eas2V3Čhi Habulantes in
Lupi.xL antro n pcul ab urbe cuftodiut delečti uiri diutii&82 gen ere inter populares fuos fplen
Euenius didifTimtfingulis annis fingulis q> ex oraculo quoda apo]loiatx eas oues pmagnifaciaf.
caecus lbi euenius;hic cd a!iquado delcčtus ad cuftodiendas oues n excubaret uigilans fed ob»
dormiffetiingreffi ant^ lupi circiter fexaginta oues trucidarunt.ld ubi <fte animaducr/
tittre fuppreffit,neminiqi aperuit hns in animo totide merrari qs fubflituerett At apol
loniatasubi acceperunt C neqi.n. eos qd' geftum erat latuit 3 adduftu iudiciu cuenium
codcnaueruntmt qa tiigilia edormiffet uifu pfkiare£Q_ue pofleaq excecauerum mox
ds neqipccora foctificauere:neqihumus p cofuetudie fr učtu ferr.erat at illis pecora 82
in dodona 62 in delphisdnterrogati prophetse cam mali prxfentis refpoderuntjcaufam
efle:qur a cuftodcfacraptouiu eueniu inique luminibus otbafentjfe.n.immifilTe lupos
nec prius ablllius ultioneceffaturos:q ei fatiffeciffent ex iis qux in eu ppctraffcnttput
ipfefibi fuo arbitrio fatiffaftu putaret.His pfcftis daturos fe euenio taledonu (£ haben
te plerkj hominu putarcc beatu.haec apolloniatisfunt reddita oracula 4 Qjux apolloni/
atx fiietiofupprimetes qbufda e ciuibus exequeda delegaueru t.lfti hunc i modu puta
rutexeqnda.Eueniuminftationefedenteadeunt:eiq3affidentes aliisderebauerbafaci
untjdoncc deueniutadmiferandahominis caiaitate ita introduč^a eius reimentionep
cočhnt' čj mulfta optaref.fi ea uellent pedere apolloiat«♦ Hie qui oraculu n audilTet:fe
optare dixitduoprxdiaciuium quos ncnrinabatj quoijč patrirrtoia olum 3pclloniaijt
putabat ee pulcherapia: 82 $terea ddlttiri]iu:quodin urbefdebat ee optimum.Ho^ fi
copos effettus Čcttn infenfum fe pofthae fore d/cebatifed hae fatiffa&icne cctentum,
Hoc cum mdiffet euenius tuli qui ei affidebant excipientesiEueni inquiunt bane tibi
fatiffa&ioneapolloniatsp ereptis oculis tibi repeduntex oraculo eis reddifo.Euenius
ubi oem rem audiuittindigno animo tulit fefe fvfittc  deceptu.Ciues ea prxdia deminis
mercari huic qui illa optaffet dedere:qui mox deinde infita diuinatione optinuit, V n te
Euenius lebratiiTimus euafit^huiuseuenii filiusfuit Ddphonus:qui dufrus a cortnthiis exercu
uates tuj uaticinabatur« Qjjanc[ illud quoqi audiui deiphono negociu in grxcia fuiffe exhi/

Deipho bitum:q>fefiliumeueniicuiusneetnuncuparet:Pofteaqlicaueregrxci claffeme delo
nusuatef famum uetfusfoIucHintJ^cumfamumapplicuiflcntadtetnplumiunoniscalocaucre
fefe ad'prx!iu nauale apparatcsieopt curfu ad fe ee perfaeaudientes 82 ipfi caeteras naues
adcontinentereducut 6terphoenifTas:qs abirc permiferant.NGn.nfcenfebanipugna
^ nauale fibi ee capdlendam cu pares hoflt n  ee fibiuideret JncotUnenteat io nauigabat:

ut eflent fub fuo peditatu qui apud mycale agebat ^cepto xerxis ab aliis copiis reliftus
ad ionia tutahda numero fexaginta milia duce tigran.e olum perfaijj 82 fpecie 82  ITatura
Tigranes cminentiffimo.Ad hucexercitu eoflituerat refugere ducespfcaeclaffis;fubdučfo’fqj na/
cminetif/ u jbus munimentaualli circundare inillaiyfuuq}prsfidiu^Hoc initocofilio profeftifunt
fimus ac j potnienfium templura mpeales praeteruefti ad Gefonem 82 Scolopote ubi cerehs

- eleufinat cernitur templum:quod Philiflus Paficlis condidit fečlans Heleum Codri in
Philillus C g} onj *a mileti Idcanda ueneruntdbifubduftas naues munimentocircundederunf:82
HeIeus t f ax ,’ s  fti{?itibufquefdiciutjiarborum:quas ipfiexdderunt:č£ cirCummunitionesde-
codri paftisfudibusfeinflru^crunt tanqua 82 obfidendi 82 uičloria potituri. InutrunOietrl

CALLIOPE ' CKXXiI

9

tafi3 ratione initifefe apparabat.Hos abiiffe in cotinetem poftg acceperegraecitanqua
eos barbari.cffagiffeuaegrae ferebat mcertiqdageret retro nc fe reciperent an tenderet
in hcllefatonr umu Tadem ticutrum hoiji ud um eft efte faciendumjfed porro cundum
in cotincte.Praeparafcs igiturad pugna naualčrtabulatis aliifqjquibufcuq; opus eruad
mycabn nauigan«5i cum proximc ca^ris hoflium fuercnemine exaduerfo obuia fer
si uidet:fcd naueS ltrarauijzfubdučhs Si magna ni m peditatuspro littoredilpofitam
ibi prim d euty chides naucm littori applicans q niaxnme appropinquare poterat ioncs
perpconcm copellabat inqui 2 S,Vrnionesquiaiq?euobisme cxaudftisitclligitcqus
d/co.Nihil.n.hopz quac uobis mando inteliigunt pfae ubi pugna cofcc uerimus;debctis
ante ofa rerninifaliberatis:Deindeteftereheb;s.Hocqeuobis no audiitab eoqui a«/
diit difcar.Muius fafti cadč mes fuit q themiftodis ad artemifiurw:<£ uidelicct hxc uet>
ba filatcrcnt barbaros lduftura ad obf equedu ionas eenfcfm delata ad barbaros reddc
rent cis grscos ifidos, His p eutychide admoitisfecudo loco graecis naue Irttcd admo
tietfSi cx iflis i littus egreffi fefc ad pugnadu inftruebat, Q_uod facientes cum ocrncret
perfae Si fcirenlfamiosfuiffe adhortatos arma famiis adimuntrufpicati i!l6s fen tire cu
graeds. Q_uippefamii exceptos drča attica athenienfes a xerxe:d£ illuc elafife barbarom
deuečfcos redemerant oest athenafcg ca uiatico remiferat,Q_uo noie no \  minimafufpi
cioneue«erat;<y quigentahoium capitahoftiuxerxisliberaflet, Prae terca milcfiistačj
maxime locoiy gnaris pfae Iperanttut compita qua^ad cacumina mycaks ferut cuftcdi/
ant eo cofiiio facietes id ut milefii ab acetatuabeffent.Huc in modu ab iis ionibus qali
quid reiy nouaru molituri uidebantTi facpltate nafti eent«P erfae fibi pcauerut iide fafta
ex gerris teftudinefeft CoftfpaiscratGraea 3£>i inftrufti fueretirc in barbaros tendunt:
qbus eutibus aduolauit inuniuetfuexercitu rumbncaduceucj fujrra fluftus pofitu ap
paruit.R-umorauthuiufmodiadeosfereba^graecosacieiboetiis fuperaffe mardonii Res diui
copias. Multis aut fignis res quaediuinitus fiut dcciarafcSifi tuceodčdiecotigitutratj n ims {w
dades caq adplataeasaccepta;Si quaead mycalenaccipicdaerat.famaqhucadgraecos turaefi
oenmredidit cos muko ferocioresj&M fubeundu ultro piculu a!acriorcs:altepz ctiam gnisde/
qdda cocurrcrccotfginutadutranq^ pugnam fuerintcereris eleufinaetepla* Na apud darantur
spfucercrisphamiC utamefupius demoftratue DiagroplatazefipugnacomitfaejSi
ste in mvcalc iufh cereris delubru pugna erat comittcnda« Vtno ab reueneritad iftos
farna uiftoriae paufaniae:at<| graeco^Na pugna ad plataeas diluculo diei gefta cftjapud Piatearu
mycale uefpcri. Q  uapz utraqj eodem ciufde mefis die gefta effe«Non diu poft ab his re pugna
ffcpetetibj anotatu e ante rumoris aduetu.fubibat iftos timor no ta de feipfis q de grae Mycadcs
cia:ne mat doio fubiiceret-At ubi farna haec ad eos aduolatiitupefius atep pperatius ad pugna
eogrediendu pcdTerut tato aio gr^cisac barbaris t  pugna tedetibus taq ifule eis Si hel *

lefpotus ppofita pmio eent. Atbeniefcs Si q iuxta erant lftrufti pene dimidiu eopiam 1

iter tenebat p littus atcy planidae.Lacedaemoii at Si dciceps collocati p cofragofa 8i mo/
tes q dulacedfaemoi? dreuibant.Interlatheniefes \  altero cornu pliabatur.Perfae quoad
fibigerra maferereftafefe defefauer nibilo lferiores hoftiba.Poftea uero čj atbeniefiu
Si eo§z q cu atbeniefiba erat copise anixae futmebemetjus femutuo adhortates«tlaus
operiš ip r opz effet no Iacedaemonioru:tQ comutari iam res Si deieftisgerris grseci con^ ♦

fertiimpreftionem facere in perfas.illi a^cepto impetuperdiu reftiterc.Ad poftrenjuf
tnunitionesrefugereteum quibus paritet irruperunt athenienfes Si coritfthii 8ificy/

,#nii Si troe^enii.ita eni erat it T aefe collocati, Vbi uero Si murus captus hibi  barbari n

; LIBER - NONVS

roboris memores eeifci fugac prstcrgpf*. Hi fo!i ai paucos f pbgnatat grscfs

a aiftduei mu^irrucntibus.(^uo^duoduce5arr3yntcs &ithsmitresck?T«rii cxcrcu

tus duces effugerutitotide pugnates accubueruf mardo^es &  pedeftrium cdjpiapt dux
Tfgraneš adhuc dimicantibusperfisjfuperorncrcSaccdsemo!! acfocmqui eos quifuper
erant truddauerunt. ] pfoiy quoqs grascoBtcoplitfes fISic *cedderei &£  ek alii ex ficy oniisttu
Perfaus eQipduzpcri!mstqu!nemfamiiqiiiitiexerdtu medeni  miiitabat; quib:> adepta, arma
fuerahubi uiderut ftatim ab initio pugna ptinadore quosd poterant graecis fuppetias
ire.Q_uos inchoaffe cernentes aliiicnes ita 51  ipfi a pfis defidetis adorti funt barbares:
Milefiis jSceptu etat ut exitus utajjtcuftodirentjpfaijt falutis granit fi quicafus C quead
ipoduaccidit DeosdepfchcndiHentimderiisducsbafaluce fibiad mycales cacumina co
pararent.Huius quide rci ca milefii illiccollocatifueranttneuefi pugne^dd-Tent aliquid
innouarent. Atilii ccotrariojsrfus ofu(Tifueratfecerejaliifcp qadhofle ferebat uiis in
barbaros ingruere &  ad extremu in ess mačtadis oim extitere hoftiliSfmnhunc in mo
du ioia iteijt dfecit  a pfis J hoc j5!io pclariffima iter graecos opri nauauerar atheiefes: &ex
atheniefib^hcrmolitus euthyni i pacratio celebencui poflea cotigitut bellointer srhe
Hcrmo nienfes &carifliosin pugnaapdcyrnu agritariftiifaftaesefus in geraeflo iaceret. Seču
litus dum athenienfes egregii extitere corinthii troezcniiqt3cfycmi,Grxd  p qua multis bar

baropt aliis in pugna aliis in fugainterfe&is eoig naues iRcederut:totu<| rau^ egefla il
Iincinlittus pdas&J quibufd£pccun ia^thefauris repertis ubicaflraatqi naues crema.
uerejucla fecerunt:3£ cu famu appuifi futnofuStabat degente io»ia trafferedaj& ubina
in grseda illalocari oporterefteuius ipfi fperiujabtinerentdSJeqj,n,uidebat eis ficripo  fc
ut p oetepus ioniba tutadisprsecffentjfpeTandum eeut iones #pfis rebclbffc gaude/
rent. Ad naec magiftratus Iacedacmohiopt cenfebant emporja nationu grsca^: c|c>5 me
(  dis fenfiilent eiečfcis incolis dandacum terrkorio ionih? habitandaiathenienfes e cotra/

rio n ee principalu iontse fummouedutmnec Iacedatmoiis de ipfcig cclciis cofoltadum.
Et cum in boecotenderet athenienfes libefcr ds  ceiTere,peloponefcs atqritafamios 5i
chios & Iefbios accacteros ifulaos:q fecu militabat adfodetatis foedus adegerunt:data
aqceptaqj f ide cum iureiuradofepmanfurosifodetatsmccab eadefciturcshoc iurciu
rado accepto ad potes foluedos nauigauenmt ratiadhuciSIos itetos feee iueturos.Et
Mafifles bb/ qde \  hellefpotum nauigabat.li uero barbariq pfugerant n ita mubi eum ad acw
Artayn m * na  myca!es pueniffentjfefardis recip?ebat.quidum iterfaciunt mafžiles darji fifius
tes quipugna2malegefl:seaffuera^c6uiciariartayntaecuallis mulris r pbris:tum uerodieer
Muliere i^ummulierfuiffeignauiore:itailla^fečluraadminifl;ra*TetjdtVnumt| o\ maioeequi
ignauior ds regia domomale meritus eet.Apud pfas fummo opprobrio d§turaudirs fe muliere
xehagO/ e eignauiorc, Artayntes ubi muka audiit ldigne ferens:3cinace \  mafiftem flringit iter
ias amV ficiendiauidus:que ifruente cernens xenagoras praxilia uir halicarnalTeus ut flabat a

mofus ter ?° hoiem medium acdpit:fublatum hui alliditjintereaa? fatellitesMafiflis affuere,

Eo fafto xenagoras U  rpfius mafiftis gf am iniit:8c xerxis cuius  fratre feruafTet,Q^ uip/
pe ab eo ob haere totius eiliciae jSkčtura doatus e.Nihil hocaplius iter uia barbari ege
runtdardif<^pueneruntubirexerat:&: ex  eotpe quo p  lionaualimalegefto atheis illue
^»fugeiat.Sardibus autem tune agens adamsbatuxorem mafiflis:quae &  ipfa illic erat;
Eaeum potiri non pdTet necp doniš miOTtandistnet^ ui quam afferre nolebat fratris.
Dareus ^ a ^ ,,s  rcfptftujquae resSi mulierem retinebat probegnaram non fe coačhim iri ui.
Ibixerxeseaetera phibitus hue cuafitut jfilio fuodareo in matrimOniu daretfiliam hu

.. /

\

CALLIOPE / XXXX HV

ius mulšcriSjšc mafiftisr.otiftirmns fi hoc fecifTet comodiusfe illa potitusj« Contra&o
Bmtrtonid^lii&J CKCofuetudiecelerbatisfufapfečtus efl.Eo poftg puen!t;& uxore da
rco domumduxit ita demu ab uxorts mafidis amore ceffauit adamata ex famiitaritate
siurus maf iftisf iliarflii nome etat artaynt35.C^uacu potiref pceffu tpisres patefačla e
huc t  modu. Amedris uxor xerxis atfiiculu q<5 ipfa texuerat atqt grade acqi didin&u Si
fpečfotu dignu uiro doauit.O^uo ille dek&atus;atqt amiftus ad artayntafe cdfert*atqt
aibifeobledauit cu ca iuffit a fc peteremuliere cj optaret fibi ficri in remuneratione cb/
Cequi,0;a.n.qpeteret ipetratura.Ad hociilarndensC dcbebaif.n. toti familisinfortu
aiiu 3 dabšs ne lquit mihi quicquid abs te petiero,Xerxes oia alia potius eapetitura ra
tus cu iureiuradc pmifit,Q_ui podq iur auitt*nulier intrepide amiftum popofcit, xcr/
xes enimucro recufare n ob aliud <|quod uerteretur ameftrinmrtc illarem q agebatur
iampridefafpicatadeprehenderet.OfFerreei ^urbest&imenramuimauri & copias
silili tu quib:> nec procter illa eet prae£c&urusiEximiu at donu ed apud pfas ejrercitu do -
aiari. V ep  cu n požTet pfuaderemulieritamiculu dedit:Q_uo dono iila fupra moda ista
*tQ  gedando gsdiebac* Ameridris ubi muliere habere amiculu fciuit: regeftam non
puella cocepk  oiium fed in illius m a tre penes q culpa;3čq huius rei audorem ee črede
ibatjadtUT madhi naf.ohfcruato itac^ tpe quo uic fuus xerxes regale idmeret eoena q coe
sia femd q d a n is eo die quo f ex creatus e indruebatur ccsns notne pfice tyčla grsce te
lion.i,pfete’n q rexfolu caput omatunPerfafqjftrenis denat.Hoc die©bferuato ame Tyttacee
Uriš a xcrxc pettit  utic malidis uxof donaretxerxes id  indignu fa&u pefariu^ arbitra na
ti  uxcre gerrnai don^darirea® infonte ncggjii illius cuius ra trxorfua ea fiagitarct.l an
de huius pdbus euičtus &£inditutoquo nefas eregiacecna »ppcfitaorante n exotare
i  ultus a d modu anuir trsdefeg uxori ac iubes facere:qd liberetgemlaoad (e aceerfito ita
inqr.Mafifta m  darii ftlius esddeejj mihi frater:j5terca uir eximius:tn cu iila muliere cu Mafides
qua cotul^rntu Hess noliheroin cuius locu dabo tibi filia meatcu qcctuberniu heas.

Ifta k  čj in matrimoio bes C m cm  mihi uidetur hnda 3 mšffam facias.His ucrbis ftu/
pefaftus mafi&es dne Iqui? q tu meču oratione hes iportnna:quiuxore ex qBberimi
hi funt adokfcf.tes 3t  filiae qua^ una tu filio tuo duxifti uxore{iubes me relinqre: qux
mihi e cx  animt mei fnia ut filia tua \  matrionio duea.Equide rex &  f j magnifacio me di
gnati coiugio filix f ua::tn neut^ facia.Tu uero qui nequaq necene hes noli hoc

ad rei mc co^eresalius no inf ericr me exifi:et maritus filise tuscsfineme meae uxoriscon
fuetudine frut.Hsc ille cu rndiffettpcitus ira xerxes atqui iquit.lta tecumafifla agetur
ut neq? ia cibifiiiameanuptudcnecptucofuetndinetuadiutiusfruarismt difcasacirp
pereoblata f Maffft«shisauditis fxtr^ abiii haftenus iocutusdomie nodu iteremifti,

Hoc mten tj5e du xerxes cu fratre coIbquit;ameftris accitisfatellitibo xerxis uxore ma Maftfla:
fifirae excarnificat;maroiilaspr£ddkteafq} canibus abiicitjpracciditnaresjaurssdabrajlm uxor lacc
guatatt? ita excarnificata remittit domu.Ha^ re^cu nihil audiffetmafillestmetties tn taca
alkjuidfihiee mali carfufe domom pripiebat.Vbiuero mutilatao^ore uidit cofeftim
initocumliberiscofilio abiit badracumilIis6žaliisquibufdamtanqprouinckm ba/
tftriam ad defcčhbne indu&irustSf plurimum mali regi fafturus qd* Si coti%jfittC ut
mihiukk£ 3 fi occupkTet  ad bačbrsos č2  ad facas afcendere.Et enimjSfes erat hač^rič^ »

a prouincialibufc^ dil/gebatunfed hxc  čbm perpetrarum xerxes auuiens miffis aduer
fns hominum copiis &Cip(um & liberos & copiasin kitare truc!dauit,D^amorexe*v
xis Si  nece Mafilliaehsc hačtcnus Grsci amycakpfefti heljefpottimuerfus primiim
7  “ *

MBER • NCNVS

Lepoti circa kSton  ftatione habuerut a uentis iterccptnlnje fo!ucrttesabyddii tefiuet utjpog
tcftjquopž praedpac ca illuc ierant credetcsfe adhuc eos icentos cfTein^etmcs cii rep/
penffcntfolutos ddiberabit lcutyehidi Si qui eu eo erant laced«moniis uide^at \  gr«/
da  radeudurmathentilfibJ at Si eoijt ducfxant;ppo illk manedu: tli cheronefu tentaret
ita<|i peloponnefes qde abiere. Athenienfes uero t abydo in cheronefu tniicietes. Seliti
obfrdebdt.Huc paftqauditu e graecos in helkfpontoadefietaquaad oemeiustračtus
Car Ji a urbid ualidiiHmomuro pdita couenef cu alti ex aliis circa oppidfsttu ex cardra oebazus
artaydes uirperfesquiarmaepontibusilluccopor cauerat*Tenebatat idoppidu rdigenae.Aco/
Protefila }es iunčlis pctOs parit er Si magna fociorum frequentia tyrannidcm illiusprouiriatob
us rinebat xerxis pr«tor artaydles uir ille cpiide perfa:fed dirus tamen Si farinorcfus;qui

xerxcm athenas tendentem ex eleunte cireunuenit petiris Protefifaiiphidogenitipe/
cuniis, Etcnim eftmeleuntechcrfonnefi Protefiiaifepulcrum Si ei phan u mdr cum/
fečlum:ubiineratignens uis pecunise trecnon phtalaeauresargenre« qiie Si'ars Si ue
(lis aliasp donariarqua: artay<fks rege donante compifauit.-his uerbis eum circuuenies
Herc ellhoc in loco domusuirigr«ciquicum militumcopiis terram tuam adortus
meritas mortepoenas dediueius rruhidomum dacoutdiffcant alii no miiitareaduerfus
region? tua.Haec dkedo faale erat pfuadere xerxi utlargiref' Obidomu e/us uiri de quo
njhiifufp?€abaturiftueafentire,Enmerofentiebatartayčles protefilau in preuinriare/
gis mi!italTerqf ujdelicecpfaeomn^abaTuddTearbittabaturjSi erus femp qui potifre
gno.Hic po{lquapecunns ab rege donatus e:eas ab eleunte ad Teflon exportauit:pha
nu^feuit Si eoluit:Si quotienseieuntefvebat:inadyto id«e(lint?p!iIoco?nacceSTo cu
mulieribusconcubebat. Tuticauteabameniefiba obfidebatur nulfisrebapraeparatis
quae prineret ad tokranda obfidione!quam nS expečhuera£ exiprouifo a gr«eis inua/
Tus.[liipofleaqu3mGbiobfideribusadueneratautunus grauari pegrinama patriae*
pedirione quoniSm muru expugnare n pofTent.itacp orare duces fuos ut fe  iliinc redu
ccret.Duces’ negare fe prius id fa&urcs q aut mutum expugnafTent:aut ipfos republr/
c^atheniefium aecefiGfet.Adeo res illa ei cordi erat; At ii q cum artayčte ina muros erat
inomneaddufticalamitatem adeo ut funibuslečlorum elixis uefcerentunubi iam ne
hascquidemhabebantitafub nočtem capeficrunt fugamcualsi perfantum Attavčles
8i oeabazus dekpfia pofleriori murorum parte;qua:praecipuede(lituta ab hofltbus
eratPoflquami!luxitcherfonitanieturribusremindicauereaiheniefibuStportar<|!pa
tefecere«AthenienfmmpIeriq?fugienspeifas perfequentihusa!iiurbemrenuere.Oca
bazum in thradam fuga elapfum thraces abfinthii exceptum plefloro ldigenaedeo ri
Pkflomf tu fuo immolauerunt 4 Csterum eius comites aliter iter tecerunt, Artayčles autem cu
fuis inita.poflerius fuga cum paucieffentfupaegos fluentadrcumuenticoperdiufefe
defenfafTcntjpartim oceubuerunparrim uiui funtcapti*quos graeci alligatos Sefludu
xerunt inter^j} s eos artayčlem cum ftiio Tuo.Fertur a cherfonttanis uni eorum qui iflos
aflferuabant :duin čarnem falfam torretjtale oftentu extiiifle cffa illafalTur« prius im
pofita re f i!iit palpitauittf quemadmodum pifces recens cap?itqua de re cum circunfufi
adiršfarentur. Artayfl-es cflenfum ut uidit accito uiro qui falfuram coquebžt hcfpes
fquit atheniefes non efl quodiflud metuas o{lentu?quod no tua caufa extititfed mea;
ProreTIao quieftapudefeuntemfignumdit£qui mrrtuus acfalccoditus habetadiis
poteftare eum a quointun>mexcepitueXadi.Hucigitur ei donariareflituere! animo
habeoprac pccuniis quij!em quas e templo fuftuli huius dei centum talenta penda^

'U,d ( g?"P'
ronrf?’ 'S'*-

, ;j  Wl)aJus
o f fiac,Aco>

s P r °Wcij Eo | )

c, norcfus;qyj

IC  °b^* 3, fipo
,IU,m c»rcunr/


LOČ

c  ^ars^uj

1: ,rc uuenies
adortus
1  -rcaduerfus
ls uiridfquo
P f ouinc;arc/
P ^ui potit"rc
rtJurbphi
oitncccffo cii
bipnrparar/s
ar/xfisinui/
ima pa tria ex
tf# illmcrcdu
ipTos rcpublp
lamtiroscrat
uriubnamnc
im Aitavftes
.ib hoftilpiis
jsrportaf^pa
rrnucrc.Oca
Jro cnx dco ri

ftcsaufcm cu
cdperdiufdc
lfCS

ru mC]Ui'^ oS

,. r xpriusim

lic b«hcfp« s
lS b tbttd**

r,er c\^°
nf i pcnW

CALLIOPE / GXXX.1I1I ;

bieauero ipfius falutc ae filiiducenta.Haec polJicens Xanthippu athenienfium duce n
gjfuafitjtu Tila (pote animaturmtum ab eleuntiis cxoratutn:quo pretefiiaum ulcifcerem
turuthomineintcrimeret.lraqjaddu&:uhuncin Iittus I quo xerxes rraiečlu iunxerat:
ut alti aiunt in tumufu urbi mady to Iminentecle pačtis burni afferibus fufpendertint
fdioeiusantepamscculoslapidibuscfbrutotHisačhsathenienTesingnsciarcmeaue' ^ rta y
ffunt portates tum alias pecuniasttu uero arma pontium taq apd t?pla repofiifc*;uNeC ^ cs
aliudpraetetea quippia geftum eflp eum annu.Huius arrapftat quifufpenfus efl: auus ^P rn

res

Si  ex uiris tibi Cyre Aftyage deicčfco agedum iemigrates exbac rcgioe:qua & exigua
habeus Si atpera optineaus mdiorealiiuMultaefuntnobiscofin^s urbest muleae Ion/
gmqu 3 e,Q^ua^una icoletes efficiemur admtrabiliores apd plercfq3,Decetat hcc eos
uiros facere q pofTunt.Na qn facultas nobis praddabif’ meliorejdu multoi^kcminu
speriu habeus ČC  uniuetfae afiae.Hac orationeaudita cyrus band quaq admiratus iuffit
cosilludfacerefeditautiubedoadmoeretfepofthacppararčtnadiperatidiialiisapli/
ustfed aliis paredu.Natura,n,eoparatu ee ut e mollibus regtonibus mclles uiti  exi{Htt ui

neuc ex eade terra admiradae fruges & egregii bello utri gignan£,HacCyrifma pfaefu- n ex
pati afuadeftsterunt;pra:optaruntq}exilefolurnmcolent€simperareali5s;qcampefl.re g !0n »bus
colentcs aliis feruire, j

Herodoti Halkarnafd Hiftoriarum Libri Noni Et Vbjmi Finisi

» * * 0*  1

Ant.Macmellus V eliternus ad R eueredum sed is Geminianae A nf iftiteiDiuicJj Marci
Canonku Nicolau rubcuAf enetoije decusiomniutf; bonaiy arriu & uiftutis  cultore m«
Erodotihalicarnafei C Nicolae Rubeč Venetoipdecus confilio pariter Si  lin
igua prafcftans 3hiftoria Laurentio V allenfi larints cleganuiTimelitteristra/
h ditafprefforesVeneti&l^cniammagnaeKptecorruperdtip uadereAn
tonius Moretus Brixianus bona^z littera^cultor cupies illa fideliter impri/
snitmeadiittme orauitjopus omneperlegere accuratiusPer!egiquide inuef u efl firdc/
prauatutn &  diminutumlocisqpiurimis.ltaqt altero exeplari collatofmendatafuntfe
reoiajMarginibufq3fignata quxcuntf fcitu d/gniffimajappofito et is  quo facilius inue
niantur indice, Q^uod ite in Strabonis Geographia nune agimusi&r ni Dioaoro iam
aegimus,VbicunC|t tn Antiftoechonreperireturbaud mihifed iprcflbribiisaferibatur
Cu exeplariis en^edatiffimum dcderi.Necmi^ff qncp littera plittera inueitur ob impri
mendidifFicultate.Si^bus uero haec oia grata fuerint:Tibi Nicolae R ubee prsefidium
meum debebuntiNifi em ab Vrbe Venetias me pfeftum domi ruae C idep Mantuao
hiIariofacerdoteqoptimoduce6^ aufpicetadtenacfbuiusraeculj alterum Mecornatc
ab eo dedučhis Si  comendatus fut 3 recaepifTessNec ifta necalia mea qltaeunqi paflfim
nuncaberentur,Tu3eigtturIibera!itatitTuaegfae:Tuismoribus:Tuaebenigniratidebe
bunt:quibufcunt5 uigiitae noflrae placucrint:Ego autem te Temper ut numen uenerari
nondefinarm Imitorquippeaethyopasillosquieosaquibus bencficium ar^Sjierunt
prodeishabent.ViueiVa]le<|Murarum bofpes, ^ •

Regififrum, •

AabcdddefghiKlmnopqrstux  Omnes jlji funt term\exceptis A qui eft
duernus Si  dd quaternus, ,