, & ineo non folüm nil orthodoxx fidei , & bonis molibus contrarium reperimus: fed etiam ob ftyli člariratem, eruditionem, & magnam, quae tum confcientiae arbitris, tüm Ecclefiafticis Tribunalibus obvenire po-feft , utilitatem , ut in lucem publicant prodire valeat, omnino dignum cenfe* Jiiuf. Datum Labaci in Conventu D. V* Atiumptx die 6. Julij 1744* Fr. Godefridus PfdÖer. Sac. Canon. & Ss Theolog. Lee* tor generalis aBnalis. Fr. Vincentiüs Mariash;rlt $s. Tbeolog. Leftor generalitf SÜHtlii. Facultas A. R. P. Miniftri Provincialis. COncedo facultatem , ut Opus inti» tula tum ; Trati/itus de Impedime tis Matrimonij dirimentibus &c. ä M. V.P* Joanne Nepomuceno Trapper Ss.Theo-logiae Le&ore generali aÖuaJi elucubratum, & S duobus Theologis revifurn, fervatis fervandis typis mandari queat. Datum in Conventu noftro Labacenfi ad D. V, Affumptamdie Julij 1744. (L. S.) Fr. Benno Waltreich Reformas* Provincia Caf m moli* Mixlflcr Provincialis. Facultas Reverendiilimi Patris Miniftri Generalis. F. Raphae! ä Lugagnano Le£lor Emeritus, Catholica: Majeflatis in Regali Congreffu Madritenfi pro Immaculata Conceptione Theologus , ac totiui Ordinis Fratrum MinorüS. P. N. Fran-cifci Minifter Generalis, Commiflarius Vifitator Apoftoiicus, & in Domino Servus. Dile- Dšle&o nobis in Chrifto P. F. Joannt Nepomuceno Tropper Le£tori generali NofttiE reformatae Provinci® Carniolias falutem, & Seräphicam benedißionem. Cum juxta Apoftolicas, Noftrique Ordinis Confli turiones revifum, & approbatum fuerit Opus quoddam, S te com. pofitum, cui tituluseft: TraRatus de Impedimentis dirimentibus Matrimoniji$c. te* noreprafentium facultatem tibi impertimur, quatenus, fervandis fervatis, illud typis mandare peffis, & valeas. Vale. Roms ex Ara Coeli die 30. /ulij 1744. F. Raphael ä Lugagnano Reg. De mandato Reveren• di(f. in Cbrtflo Patris F. Silvius ab Arce priore Secretarius Generalis Ordinis* Facultas ReverendifTOf- ficij Epifcopatüs I abacenfis. UT praefens Tračiatus de Impedimentis Matrimo- nij dirimentibus, ä M. V. P. Joanne Ncpomnceno Troppef Grd Minor Striči, Cbfervan-* tix Ss. Theoloeiae Lečtore Generali magna diligentia conge-ftus, & ä duobus Theologis fui Ordinis le&us, &approbatus, typis mandaripoffit, licentiam hifce concedimus. Ex Officio Epifcopali Labaci die 20. Au« gufti 1744. Carolus Peer Ss. Theologi# Dofäor, Canonicus, & Vicarius Generalis Labacen* ßf* ÖQQQQOQQQQOQUfl gSQOQQOO (3QQ fef«ofioe finäSaoeseaeeeeoeBS w-^Lm ▼» ^W> ^it* ^Ic ▼». VIL ▼Si* ▼m.VfiL Amicc Lečtor! NE ad publicum Aftum , cui ratione Offici; pro more praefidere teneor , vacuis, üt ajunt, manibüs ccm paream > fed munere aliquo benevolentiam tuam devinciam, prasfens tibi offero Opufcu-lum , rantd, üt aeftimo, gratius, quantei familiariorem exhibet materiam, cuius ilffema, fi mox in limine nolle defideras* en illud in compendio! Siftema totius Traftatm. Error. f. r. Explicatio Erroris. P*g- 4- $. l. /mpedimentum Erroris. 6. §. ?. Explicatur Error qualitatis re-dundantisin perfonam. 1$. 4. Refolvitur Cafus de Errore. 13. Conditio. S* I. Explicatio Conditionis» l§. A4 §.*, §. *. Impedimentum Conditioni», »t. §. Proponuntur aliqua dubia. 35* § 4. Refulvitur Cafus de Conditione.45» Votum, I. Explicatio Voci. 49, 5 z. Impedimentum Voti folemnis» quantum ad matrimonium fub* fequens. JJ, $. j, Impedimentum Voti folemnis quoad matrimonium antecedens. Ö7. JT. 4. Origo hujus Impedimenti 74* $.5.RefoJvitur CafusdeVoto folera «i» f9* Cognatio,- Articulus A Cognatio Spiritualis. t. Explicatio , Sc Impedimentum Cognationi; Spirituali*. 84, § Z, Specialia de Patrinis. 9g, $. 3. Refol vi tur Cafus de Cognatio» se Spirituali« , iqi. / Articulus II. Cognatio Naturali». §. 2. Explicatio Cognationis natura* iis, 10;. $.2. Int- $. i.Impedimentum Cognationis naturalis. 5» §.%. Refolvitur Cafus de Cognatione naturali, Articulus llh Cognatio Legalis. J. 1. Explicatio, & Impedimentum Cognationis legalis. 1^9, $ 2. Refolvitur Cafus de Cognatione Legali. 147’» Crimen. § I, Impedimentum Conjugicidij. ISO# §* Impedimentum Adulteri) cum promjffione matrimonij. 159* § j.Quid fentieftdumde eo, qui hoc Impedimentum ignorat? *7** j§. 4. Refolvitur Cafus dc Impedimento Criminis. 179. Cultös Difparitas. i, Examinantur matrimonia Fidelium cum Infidelibus. 187. §. x. Examinantur matrimonia Ca. tholicorum cum Acatholicis. 109. Refolvitur Cafus de matrimonio Catholicae cum Hzretico. 216, A s Vis, Vis, feu Metüs. 3. I. Explicatio Vis, feu Metus. 119. z. Impedimentum Vis, feu Metüs. ti6. & 3. Corrollaria ex didis, ubi etiam de probatione Metüs. 237. 4. Explanantur quaedam dubia. 7.47. <5- 5. Refolvitur Cafus de Impedi* $. I. Quid de Minoribus Ordinibus ad propofitum dicendum ? 165. §. 2. Impedimentum Ordinum Ma- jorum. 268. §. j. Refolvitur Cafus de Impedimento Ordinis. 2«* Ligamen. i. Polygamia praQieata. 291, jj. r. Impedimentum Ligaminis. 294. §. 3. Quasdam pro praxi neceflaria explicantur. 304. $.4. Refolvitur Cafus de Impedimento Ligaminis. 3164 . 4-./" ' *’ . * r ( Juftitia publicae honeflatis. J.l. Explicatur publicas honeftatis mento Metüs. 257. Ordo. JuftUia i. Impedimentum public« hone-ftatis ratione Sponfalium. ff. 3. Impedimentum publicae hone* flatis ratione Matrimonij rati. 340. $.4. Refolvitur Cafus de Impedi' mento publicae honeftatis. 34*< Affinitas. $• I. Explicatur Affinitas. 35O» §. t. Impedimentum Affinitatis. 365. $. 3. Quid de Affinitate, quas matri* tnonium lubiequitur ? 37$. §. 4. Refolvjtur Cafus de Impedime-to Affinitatis, Impotentis. §. 1 Explicatio Impotentiae. 391. $ 1. Impedimentum Impotenti*. 395. § 3. Modus procedendi cum impotentibus. 495» §. 4 Quid de Senibus, infirmis, her*-^ nupbroditis, eunuchis, & in indebita jetate conihtutis fentien* dum? 423. $.5 Refokitur Cafus de Impedinae» mento Impotenti«. 455. Clandeftineitas. 5.1. Explicatio, & -Impedimentum Qandeftineiuus« 44z, £« §. i. Ea, quaj Parochum, & Teftes concernunt, dilucidantur. 446. 3. Utrüra Clandeftineitas fit ubi. que impedimentum dirimens. 465. <§. 4, Refolvitur Cafus de Impedi* mento Clandeftineitatis. 475. Raptus. t. 1. Explicatio, & Impedimentum Raptüs. 484.’ §, 2, Refolvitur Cafus de Raptu. 493. Ex hoc Siflemate abundč vides, ex quibus, & quo ordine pofitis Opufculum coacervetur. Si ultra normam, quä ufui fum,prasnofcerecupis? fequenseft. Sty« him adhibui currentem, ütarbitror, clarum. A copiofa allegatione Autho-rum ftudiö abftinui, faspiffime, dum alitervifum nor.erat, unicö contentus, licčtplures non defint, ne intelle&utn tuum in legendo diftraham. Dum ad Canones, & Decreta, quas funt origo, & radix, ex qua Impedimenta emanarunt, deveni, ea exipfo fonte Juris fideliter, etiam longiufcule quandoque , defcripfi, ratus, ä tua utilitate futurum , fi ea hic repereris, quae aut in Corpore juris operose quaerere> aut fi illud ad manus non fit, non line nocumentqignorare debe* res: tüm quöd plus efficaci*, & ponderis infit formalibus Legum, quam dum, lo« cis tantitm indicati, per aliena verba proponuntur: nativa etenim lux praefui, get adfcititije. Quamvis vix fit fenten-tia, quas a contradicentibus non infefte-tur, fufficere tamen cenfui üt plurimum, eam,quae praplacet , fua cum ratione, aut authoritate (impliciter fequi, intac-tis, & inimpugnatis( dum fpeciale moti* vum aliud non fuafit) fundamentis op» pofnis, ne eis probabilitatis laudem dc* mere velle aftimer* Omnia Impedimenta calamö atqu£ externo profecutus fui, licet quaedam rarae fint praxeos ; fufficit namque ea contingere poffe, ut fcientia illorum fu. am habeat utilitatem. Quodlibet Impedimentorum propc/Ito, & refolutoCafu »liquoampliare /}udui,ad forum quo« que externum oculum convertens, quS theoria ad praxim reddatur facilior. De Impedimentis mere impedientibus nil dif-euffi, nccdedifpenfatione Dirimentium (fi {fi pauca quadam očcurrente exigenti^ öiateriae exceperis ) ne enim Opufcuiurrl in Tomum erigatur, brevitas temporis ä Scholafticii Leäionibus , & exercitijg vacui, calamum neceflario continuit. Si tamen ftudijrequifita, & typi faverint alia forte opportunitate defeäwn fup* plebo: interim exiguo bccce labore ime* re a & vale» TRAC* «OS S so* t TRACTATUS unicus. De fm pedi mentis Matri* monium dirimentibus Praeambulurrt. UNanimiseft Catholicorum, ßcindtl* bitata fententia, matrimonium noti tantüm contraöum effe naturalem , k Creatore omnium, qui Legem illam Gea* 1. 43 i- crefcite, & multiplicamfai) imple* rijuffit: tnox ä cunabulis mundi in Pa* radifo inftitutum , & admifium,dutn Protoplaflus ille ( c. 18 xxvii.q- 2. inter Pa* leas ) radix, <& origo noflra> deträclam ftbl voflam i» mulierem videns formatam ^ pro* pheticofpiritu inter alia protulit; Hoc »amt os ex ojfibus meis, <(3 taro de carte mea * » -propter hoc relinquet bomo patrem ^ ($ m a» trem i & adhaerebit KXori frne fät. quibtiJ verbis quoque perpetuus > & indiffoJubi-lis nexus maris, & fccminai ex mente Concilij Trid. in profati fejf. Ž.4. de Sfi» uram, matrim. fignificatur. Verüm etiarrt a Salvatore noftro ( Mattb. 19. reje&6 Repudij Libello, qui Judaeis aliquando Conceflus ?tit Deutor. 2g. ob dumiant cordis eorum, & matrimonio, primaevee* A ce * _ «BS @ SB» & originari* perpetuitati reftitutA ) a d veram rarionem , ac dignitatem Sacramenti nov£c Legis elevarum efle, ut fic efficaxfignum Gratia? , quas,ut explicat Trid.ibid. naturalem amorem (conjuguin) perficeret, indiffiolubilem unitatem firma- ret , conjugesquc fianliifiearety qui obicem peccati non ponunt, recita corulantur, ficut Gentet, qua ignorant Deum.Tob. c. 18. Hsec ratio Sacramenti efficit, quod contraöus matrimonij alias politicus, & civilibus Legibus fubjeflus,ab illis tanqua facer (fi Infideliu conjugia excipias) c m-nino eximatur , nec alias, quam Ecclefise Leges veneretur, qua: dum eidem patrocinium ferunt , firmum, & ratum manet. Si quis dixerit , eaufias matrimonia-tes non fipeclare ad Judices Ecclefiafiicost anathema fit. Trid. l.c. Can. iz. Quamquam negari haud queat,ä Principibus quoque fascglaribusf dummodo contra fa« eros Canones nihil attentaverint ) per Leges circa contrahenda matrimonia publico bono profpici poffe, & illos in earum tranfgreflfores animadvertere , falvafemper manente integritate, & va-lore matrimonij,ütconfiat exc. dcFran.* eia I. defiponfialib. 4$ matrim. Quapropter huic amSoritati innixa JScclefiajduplicisgencris conftituit impe- dimen- m p $ i «31 men ta , alia pure impedientia, guseva-lorem roatrimonij non tangunt, Ted illud illicitum duncaxat reddunt. Alia dirimentia', quas ita inhabilitant perfonam, quam afficiunt, ut validum matrimonium celtbrare nequeat; & talia, ijs ad-numerala, quas aliunde de jure natufse* & Divino matrimonium dirimunt , antiquitus non nifi duodecim erant, fed äccedemibös per Trident. Gonciliü ali!» duobös, defafto ad decimum quartum numerum afcendunt, & in fequentibu» verfibus, quae obvie leguntur, exprimi folent, licet quida eos variare maluerinti Errot,Conditio, Votum, Cognatio', Crimen, Cultus difparitas, Vis, Ordo Ligit-men,Honefias, Si fis affinis , fi forte coire nequibit, Si Parochi, «tut duplicis defit prafe** lia te fi is, Raptdquefit mulier,ftec parti reddit* tuta. Et hascimpedimenta dirimentia eo ©rdine, quem Verfus exhibent, ex probatis DD. tum Canoniftis, tum Theologis , üt plurimum vero ex /ure explicare, dilucidare, & refolutoad finem Cujuslibet impedimenti Cafu aliquo, ad pf axim accomodare fludebo. In Dei ergo Nomine incipio. A 2. £r* 4 ms ® E R R O R, §. f. Explicatio Erroris. •I. (PI etiamnü homines non djvitijs, üt OoptabatMarcus AureliusImperator, md Fauflinam Conjugem fuam fcribens , fed probitate ; non pulchritudine , aut aliis qualitatibus, & finibüs, fed virtute conciliarent connubia , quöd volebat Lycurgus , dum Lacedaemonijs legem tulit, ne ulli liceat dotem dare, aut datam accipere; cujus etiam mentis dicitur fuifle Camillum Romanorum Belli Ducem , quieß, quod ali j divi tes, a lij nobiles, alij pulchras, juvenes &c. offerebant filias, conjugem miliam filio fuo unico, triginta licet annos nato , eligere voluit, quia, utajebat, nemoerat, qui filiam virtute prxftantem fe daturü polliceretur. Si ita, inquam, res in matrimonio ageretur, nequaquam tot deceptiones, fic errores intervenirent, & Judices confei» entis tot querelis non oneraretur ü Gon. jugibus, qui fe circumventos lamen. tantur , dum longk aliud fubinde fnd damnö experiuntur , quäm ante matrimonium fperabant. Ut igitur innotefeat, quid iJlis refpondendum, de erroris impedimento bk agam. Error *>§ ® $0* 3 2. Error itaque,quieft finiftra apprehendo : aut falfum judicium intellcflüs fecundum illud c. ln quibus xxii. q. r. Errare, id efl, aliud pro alio putare: contingit vel circa perfonam, fi iwnirum credashanc, quam ducis, efle Cajam ,& efl Bertha; vel circa qualitatem, qui error eft accidentalis, ut fi judices, illam efle Virginem , divitem &c. quas eft cor» rupta, pauper ea enim omnia, quae circumflant perfonatn , illique per acciden* conveniunt, in propofito nomini“ qualitatis veniunt, üt nobilitas> pulcbntudoi in-tegritns, ingenuitas, bona fama, legitimus tborus, bonejlas morum lmqueoppo« fita. Quamquam de qualitate fervitutis fingularitrr agetur infra Jub impedimento conditionis.Porro uterque error poteft ef-fe antecedens, vel concomitans. Primus contingit, dum quis eam ducit, quam erronee credit Titiam, aut nobilem , non dußuru.v, fi fibi de hoc errore conflaret : unde ducit illam, quia tali errore laborat* & hoc ipso hic error dicitur dans caufam contraElui Alter ver&;contingit econtra-rio, dum omnino ita difpofitus eft, ut etfi opinione jam fua tantp B z Comi• io «&§ ® Comiti affin:ffaSitts: alibi reperit Comitis filiam adbuc barere apud Monialts, & hanc ejf ? meretriculam quamdam, Lanionis filiam, qutecaßce, & nobilis Virginis nomen fumpferat. Conqueritur, & matrimonium effenullum vociferatur. Quid confilij ? 17. Refpondeo, fcifcitandum ä Cre-fulo, utrüm in hanc feminam abfoJut£ confenferit, forte, quia corporales illius dotes multum placebant, quod vel maxime fieri potuit, fi illa ex carnali commercio devin&um, aut addiäum fibi habuit Crefulum : vel ideo tantum illam elegit, ut fe optimae domui affinem red* deret, habiturus filios maternae nobilitatis, immo & bonorum heredes? fi primum ; validum eft matrimonium er di-ilis NN. 16. Si fecundum: conrra matrimonium procedendum eü juxta M. 14. nifi, deteflo etiam errore, matrimoniali Jure ufus fiiiffet, eämque üt maritus, carnaliter cognoviflet. Nam cum matrimonium cum ea eatenus tantum voluerit, quatenus erat via, & medium, fe tam nobili familiae aggregandi, voluntas illa ducendi in re conditionata erar, & tam parüm cenfendus eft in illam con-fenfifle , quäm parum Lanionis filia uti» lis'eltadeos nobiles fines, quosCrefulu® fibi praefixerat. 18 Et $ Sfl» 11 18. Et revera,fi candide fateafur, fe non venilTe Venetias', anirr.6 ibidem ducendi aliquam ( dum ergo ibidem hoc con obftante duxit,utique id iačhim deli-d t rio, fe tam confpicuaj.aflociandi familia;) uJtra eriam fe fcivifle, foeminam hsnc Venetiis non bene audire : non ergo ii'am duxifle , quia bona erat, fed quia aa fines prasftirutas utilis vifa j fsepe e-nim contingit, quod dum dos fit ('nobilitas , aut aliud notabile commodum ) nulli m vitium vitio vertitur , üt ait Plaut. fed quodcumque palliatur & excufarur. Si inquam, candide haec exponat, quae maenam probabilitatem praefeferunt, non nimii durum experietur confeffarium. iq. Sed'quidy fi inforo contentiofo putatitias fuas uxori litem moverit, (eque ab illa, etiam per fententiam publicam liberare voluerit ? Rcfpondeo : cum in foro hoc multam reflexionem caufent gravia pericula fcanda/i, damni prolium, perturbationis RejpubJiciE &c. quas facile orirentur ex difToiutione matrimonij ob pia:tenfum errorem circa qualitatem , <]uae femper, dum quis uxori, quae ingra* ta eft, valedicere cuperet, per modum conditionis, aut principalis motivi matrimonij fingi poteft: arduum Crefulus experietur negotium, necfidera eorum, £ 5 quas «juae allegaferit, & Judice obtinebit, nifi ea ■ mma , gravibüs rationibus, & forti-büsdocumrntis, aut teftibüs probaverit; Jura enim volunt pro matrimonij indiffo-iubilitate pro poffihili itari debere. Et ta-jnetfi,dum de contrahendo matrimonio agitur, tam clarae, & plenae probationes non exigantur.* fi tamen matrimonium efl firmatum^ non debet Ji ne plurittm juramento diffolui.c. fupereo. z z. detejiib. 4$ at t efl at. Und«-concludit CararnueI l.c. ». 9743. ex errore nuliiter contrahentes, difficillime per fententiam deffinitivam Eccle« fuftici Confiftorij juvari pofle. 20. Optime autem agent, fi confili-wm, quod ElbeJ cit. x. 95. exClericatoad-«jucit, fecuti, qualitatem illam, Cujus motivöducuntur in contraäu matrimo-nij, cxprefse inpa&um,& conditionem deduxerint (addo < autfaltem coram a-Jijsproteftati, etiam ante contraöum , fuerint, (e numquam contracturos, fi hxc qualiras,quae d cittir,non adeffety nä visi illa conditione,aut depofiti jurameto ab ijs,quiprottftationeaudierant,finedif-ficultate fententiam nuditatis conjugij obtinebunt. Quamquam enim difficultas n ta'is faöi contingentia in eo ulti» marin fita fit, utrüm,qui conditionem expreflerat, aut coram aiijs proteitatus eft, «OS ® w 2? eft , fe nullatenus, nili ob talem qualitatem contrahere velle, animum fuum non revocaverit; nam omnino certum non eft , eum fuum confenfum in aflualicou-traäu ad illam conditionem, aut qualitatem ligäfle: quis enim novit, an non ille fiMtn mentem mutaverit, vel ob complacentiam in perfona abfolute deinde confenferit? & fi non tempore contra-cftus, falcem poftillum ? & ob hancincer-titudinem, etiam probatio conditionis appofitas, aut proteftationis coram alijs fa&a:, non videretur ad concludendum nullitatem matrimonij fufficere: qui e-nim (impliciter confenfum negat, hanc negativam probare plane nequit, cüm per rerum naturam faftum ergo multo magis confenfum pure internum) negantis pro-batio nulla fit. L. Ačlor. quod aßeverat. C. de probat. Nihilominus quia, ubi probationes direftffi haberi nequeunt, tunc id, quod per circumftantias, & prsfumptio-nes probatur, verum efle cenfetur. arg. c. tertio loco. 5. de probat, nifi altera pars oppofitum probaverit, ut docet cum alijs Reiffenft. lib. i.tit. 19. ».67. poterit Ju» dex , ut diftum, ad fententiam nullitatis conjugij defcendere. Sed haec i neiden ter tetigifle fufficit , amplius de probatione j ad nullitatem matrimonij neceflariä, a-libi craftatur. B 4 21. «4 *>§ ® M» 21. Illud notandum, quod tametfi tale matrimonium juxta allegata laborec vitio nullitžtis, confeflarium tamen inducere debere, ut illud novo confenfu raufi etur, <5c hoc ob bonum prolis, fi quasfufcepra fupponatur, ad vitandum fcai dalum , aliudque incomodum, quod in !e timeri fors poffet s & posnitens tanto facilius eo inducetur, ut exnectflita-tefaciat virtutem, quant6 magis confi-derit in Divinam bonitatem, quae hanc ftaudem , quam patitur, aut paffus fuit „ altis felicitatibits indubie alleviabit. Si denique diöa pericula , & incomoda non adfint, nec poenitens animum revahdan-di mattimonium habeat, in foro tamtn exu rno intentum fuum non affequatur; jta fe gerar, ut nullatenus jure matrimo-B'aii erga uxorem utatur five a&ivo, five paffiv , fed eidem, tanquäm frater foro-ri coh bitet per ea, qua de licito , 'illicita v[n mairitnonij traduntur: nifi forfitan, caufam divortij objicere, & evincere pof-fii. Dum vero fugae ad aliam Regionem Jo. us erir,arrip at illam, modo fine fcan-d Io, & aliorum damnorum timore con-itili valeat , & in alia Regione aut co? b m agat vitam,aut aliudconjuaium Sitienter, prout fibi magis expediens vi-ium fuerit, Sed de hoc ultimo vide, guas «6$ @ 2S agendo de Impedimento Voti folem-vis fuse dicam, & probabo äN. 54- CONDITIO. §. I. Fxplicatio Conditionis. 2i."V 7" Arias efle conditioncs, & qualita-V tes perfonam, matrimoniu contrahentem, afficientes, vifumeft in priori Impedimento.” fed-in prsefentiarum ve ni t cond i t io ftirvitutis proprie talis d u n-taxat conGderanda. Proprie talis, inquam ; cum enim fervitus dicat fubjeo tionem ad alterius dominium, ficut va-rid modo haec fubje&io contingere poteft, Varia quoque eft fervitus: & quidem, ut nihil dicam de Famulis, qui ad tempus tantum fervitia Domino locant; alij funt fervi adf:riptitij, q u i gleba, aut pras-diocolendo perpetuum addifti, fine Domini licentia inde recedere nequeunt, & redditus Domino applicare tenentur, demptis iis, quae funt ad vi&um neceffa-ria, & ad recompenfationem expenfarü, in colendo praedio abfumptarum. Alij funt erigfaarij,qui fcilicet ex Adfcriptitijs ©riginaatur, Alij denique PrpPrti tales, B 5 i» @ so» in quorum perfonas, & aftiones magnum Dominus obtinet Dominium, cum eos & mittendi in longinqua, & vendendi, ac commutandi arbicrijfm habeat. 13. Ec haec eit dura illa fervitus , quam Innocentius graviter deplorans, ile vilitate humana conditionis exclamat .• O extrema conditio fervitutis ! natura libe» ros genuit, f?d fortuna fervos conflituit. Ser-"Uus cogitur pati) & nemo finitur compati ;/ eiolere compellitur, & nemo condolere permittitur Extrema profefto hsec fervitutis conditio eft, quseita enervat hominem, ut civiliter fit quali non ens. Homo fine capite non eft homo, & fervus cenfeba* tur olim efTe acephalu» L. quod attinet 31. jff. de R. I. ac T. Politic. voluit Ariftote-les, illum ad Dominum pertinere , ficut pecus. Verum quia hac fervitus inhumana prorfus eft , placeat audire Do&o» rem Subtilem, qui 4. d. 36. q. 1. §. ad argument a inquit: magnam crudelitatem fuiffe in prima indu flione fervitutis , quia hominem arbitrid liberum, & dominum fuarum aflionum ad virtuose agendum, facit quafi brutum , (3 libero arbitrio non utentem, nec potent em agere virtuose: quam libertatem in fervo etiam Sophocles agnovit, afle« lens , quod etfi corpus fervum fit , tamen mens eft libera 1 nec euua fieri jufte poteft, uc «os § §0i 17 ut homini nulla prae bruto eminenti* concedatur. 14.S. Ambrofio videtu»-, fervitutem ab ebrietateprogerminatam ; ait enim.* manebat ante vini inventionem omnibus in-concuffa libertas: nemofeiebat ä conforte natura fine obfcquia fervitutu exigere. Nott ejjet hodie fervitus , fi ebrietas non fuijfet. At difficilis eft Caramueli hasc fententia: fatetur quidem , paucos inter ebrietatis initium (quod fuit inNoacho Gen. 7.) & ebrietatem inteifeH annos; verum e-nim vero,ait inTbeol.Fundam. /.3.». 3752« propter ebrietatem homines fuiffe fervit ut e damnatos , ficut non audeo afferere, fic nec D. Ambroßo adverfari pr re fumo. Quidquid fit, indubium eft, quod de vera inno• cent c. 164 fentit S Auguft. Nomen, & conditionem fervitutis culpa genuit, non na» tura Dicit quidem Seneca 7. contr. 6. Ne» mo natus liber, nemo fervus: bac poflea no-mina fingulis impofuit fortuna, fed id in-teiligendum videtur de indifferentia ad fervitutem, & libertatem, quatenus ex fui prima:va nativitate,aut origine homo natus quidemeft liber , non tamen cum ea neceffitate, ut talis permanere deberet, quamvis permanfiffet, fi originaria culpa non praecefliflet, tollens privilegium libertatis > & concedens fortunae, ut 2* «O? # 50» aliquos fervitute damnet per nativitatem f. dura videlicet ab.anci!la nafcu nturj captivitatem, venditionem, aut juftam etiam Principis fententiam , quam üc legem tulit Periander unus ex feptem Graecia; Sapientibus, qua: in Antoniode Guevara/, i.e. 40. ira legitur : Si quis forte in rixa alium interfecerit . modo ne fraude fiat, capit: neutiqu am luito: fed oc-cifi fratris, aut canfanguinei perpetuum fer-•uus efiv , quia, iit ibi additur, levior pcena eft mors brevis , quam diuturna fervit us : & fecundum Curtium iib. 8. triflius morte efl i» fervitute mori. Quomodo, Scquandoex di&ismodis aliquis jufte fervituti propriae tali fub-jiciatur , videndum relinquo apud Juns-confuhos, & Canoniftas in lib. 1. Tit„ xiix. Deere t. II. Impedimentum Conditionis, 25. TJ Omarii olim Cives fervis, vili-XV büfque perfonis non nifi contubernia concedentes, matrimonia inter fua tantum privilegia recenfebant; Inter fervos, ait Paulus L. 2, Sentent. C. ZO. liberos matrimonia contrahi non pojf unt, contubernium poteji 3 quatenus Domini, non «Xpeäato fervorum confenfu, ancillas, alias« «0$ ® SO* a* aliarquefocminasiliis jungebant, vel in perpetuum, vel ad tempus. jure quoque Civili L. cum ancillis \.C. de irtccfl. nvpt. omnia liberorum cum ancillis reprobantur matrimonia ea ratione, quod ex hujusmodi contubernio Jervi najeantur , quos utique confonum non eß beneficio tajifl comuberniorum multiplicari. Verutn quia a veteribus Romanis praäicata contubernia fornicationis potius promovebant turpitudinem : necenim fine con-fenfu, aut ad tempus tantum matrimo* nij vinculum fubfiftit ; allata quoque Lex Juris Civilis, cun&a liberorum cum ancillis irritans matrimonia, in hac uni» verfaJirate approbari nequit. 26. Ideo c. 1. de conjug. fervor, lex illa eft emendata: Juxta verbum Apofloli ficut in Chrifio JESU tieque liber, neejuš * fervas eft a Sacramentis Ecclefia removendus- ita nec inter fervos debent matrimc»i* ullatenus prohiberi: & fi contradicentibus Dominisinvitis contratta fuerint, nulla ratione funt propter hoc dijfolvenda : debita tamen, & confueta fervit i a non minus de• bent proprijs Dominis exhiberi. Ex quo capit, evidens eft /. pofle fer-vum cumancilJa & licitum, & validum celebrare matrimonium, etiamfi defit eonfenfus Patroni: quemadmodum enim ju# io «©§ ® so» jus habent ad alia Sacramenta Ecclefia?, cum ftatu ferviJi compatibilia, & in utilitatem (iifcipienrium duntaxat ordinata: ita non funt privandi jure ad hoc magnü Sacramentum matrimonij. Meritöigitur ä DD. redarguuntur illi Domini,qui fimilium conjugia prohibent, & impediunt. Matrimonium liquidem eft ex fine fuo fecundario ad remedium fragilitatis natura;, quz ficut fe apud omnes mfi-nuaf, ita hoc antidotum contraeam nemini, nifi qui fe fpönte abillo retrahit, negandum videtur .* prasfertim ciim, ne Domini, aliquod damnum fibi inde oriri, lamententur, provide cautum fit, fla tuendo// fervos'nubentes ad fervitia Dominis prteftanda , omnimode obligari *, nequeenim fine propria voluntate jure, fibi alias debito , privandi funt Verum de hocultimo amplius §-feq. 27. Unde maledifta,& crudelitatem fapiens eft ex Scoto , üt priori §. vi funt. illa fervitus , quam quidam invehunt, volentes fervum nullam omnino fui corporis habere poteftatcm : proinde nec pof« feeam alteri tradere, quae tamen traditio eft de eftenria contraftös matrimonialis. Quamquäm verum fit, fervum non habere illam liberam, & plenam corporis facultatem, quägaudet, qui eft A fer- vitu- «frS ® §*► 31 'vitute liber, sicque talem facultatem, & poteftatem conjugi fecum contrahenti dare nequit, fed modicam tantüm, & multum limitatam : fi timen ilia ( ait Scotus cit. ) velit ejfe contenta illa modica ■poteftate, fivead modicum ujum ( vult autem hčc ipso, quod cum fervo contrahat fcienrer quemfcit, eum po{fe dare, bene pote/i fibiipfi praejudicare ( in non accipica-do ampio jure in corpus fponfi , quod acciperet prscifa conditione fervili illius ) & tenet commutatio, maxime cum & illa, utpote pariter ferva, feu ancilla, non ni-fi reftriäam fui corporis poteilate fpon-fo tradat. 28, Dixi autem N. 26. Servum habe» re jus ad Sacramenta Ecclefit, flatui fer~ vili compatibilia &c. qualia funt Baptif. mus, Euchariftia, Poenitentia &c. Nam cum Sacramentum Ordinis propter vilitatem perfona; fervilis eandem dedeceat: probrofum quippe foret, hominem, ob fervitutem vii/penfum , facris Chara£te-ribüs infigniri: non fine ratione c. 5. de ferv. non ordin. prohibetur fervus fine Domini confenfu ordinari. 29. Per omnia fimilis eft decifioni Juris fuprü N. 26. aflatas, declaratio Con-cilij Cabilonenfis II. qua refertur c. di-ii am eji 8, xxix. q. z. Nobis vifutn eft > ut coit- 3i *0S ® _ SO» conjugia f 'rvorv.m non dirimantur, etiaryift diverjos Dominos ( ancilla ursum , fervus a 1 m in ) babeant: fed in uno conjugio perma« gentes, Dominis jerviant fuis. Nec obftat, quöd C. admittuntur diji. 54. Servi non admittanturad Pr fcffionem religiofam, nifi cum confenfu Domini, cum tamen ha:«: favorabilior fit matrimonij vinculö. Quia enim, üt ait Scotus c it. loco ,profitens in Religione totaliter fe fubmittit obedientia Pr alati illius Religionis, fy in hoc ex toto fubtrabit fe d conivetis fervilijs Domini fui: merito ad ProfefTionem non afliimi-tur fine voluntate Domini, ne hunc fuo jure, quod in illius fervitia obtinet, invitum fraudari contingat, nonfic, pergit idem, contrahens matrimonium, fed fo• lüm in aliquibus afiibus (fe obligat fuas conjugi ) qui poffunt flare cum boc, qubd reddat fervitia colluet a Domino fuo. 30. Validum igitur eft matrimoniü fervi cum ancilla, tum de jure, tum ex natura rei ob «qualitatem , quae in hoc reperitur, quöd neuter contrahens fraudem , aut detrimentum patiatur, fed quilibet poteftatem limitatam fui corporis alteri tradat, & talem in alterius corpus vicifTim recipiar. Si tamen fervus hujus eifet animi , quod nollet aliquam jiabere in uxorem } quas non fit liber* (nes «&§ # SO* 3? (nec enimdefunt, qui in commutatione ditefeere cupiunt, plus, quam tradant, accipere volentes) ß illa fitferva, hoc ipso matrimonium erit nullum , quod omnis qualitas,confequenter n uxore periculum majoris peccati, nifi ve» bementi ardori carnis per maritum fatis:» faciat , cui periculo omnimode obviandum eft. Et pro hac fententia citatur D. Thomas. D. Bonavent. & multi alfj. 37. Verum quia refolutio prioris qusefiti aliud fuadet,8c confequentia doc* trina; fervari debet, per fequentes Affer-tiones refpondeo. Affero itaque I. nifi obfequia fervi fint Domino pro illo tempore neceffaria , aut multum utilia, ex lege charitati* debere <~ervum relinquere uxori,donec huic fatisfaciat. Nifi, inquam, obfequia fervi jitit Domino necejfaria, aut multum utilia i hoc ipso enim, quod maritus fit lervus , jus habet Dominus ilJo utendi, quo jure fpoliari non debet in grave proprium detrimentum propter commodum alterius; rec ad id obligat charitas. Nec urget, fer-vum effe fortius obligatum uxori, videlicet ex jure natur«, quod prajvalet juri Gentium, ex quo tantum obligatur ad C 3 obfe« 3 $ «O? SÄ» obfequia Domini. Etenim ficut fervuf incontraftu matrimonij no n potuit fe obligare ad ufum illius, nifi in quantum fine damno Domini licuerit, aut fine praejudicio: ita nec uxor accepit jus aA poftulandum debitum, nifi fub fimili conditione» tantum enim accepit, quantum ille dare potuit; adeoque deficiente in illa jure petendi, maritus non obligatur ex jv»re naturas ad reddendum debitu, fitrd potius ad ferviendum Domino. At uxor ( ais) indub;e labetur in peccatum carnis, nifi per maritum fatisfiat. Refpondeoy omnia peccata libere commicti ; fi voluerit, peccabit, fecüs, fi noluerit: proinde maritö, in fervitijs Domini occupato, in uxoris arbitrio erit, aut labi in peccatum, aut ftimulis, quibus agitatur, mafculč refiftendo, fe ab omni labe praffervare. Quid faciunt Ccelibes, qui beneficiömatrimonij carent: homines (unt, utalij, fentiunt aliam legem jn membris fuis: habent & illiftimulum carnis, qui illos quandoque colaphizat * nec tamen omnes labuntur, fed claman-tesad Dominum,confidunt in illud Paulo di£him : Sufficit tibi gratia mea. 2. Co-rint. ii. Immo multi etiam conjugati alijs negotijs inhasrentes, proficifcuntur in longinqua , & quis aflecurat uxorem, domi «0§ # §<*» -?9 domi manentem , ab infolentia carnis ? ln conjugio cafus multi occurrunt, in quibus conjuges fine culpa, fcd non fine c au] a abftine• re coguntur, c. quonia.b.ut lite non contejlata. 38. Aftero II. Di minum ( praetifa rieceiTirate ) a fortiori non pofle fine lac -fionedbaritatisfervum profemper ita applicare fervitijs, quod numquam tempus fuperfit utendi uxore. Patet ex huc-ufquedi&is. Nec opponas, qrod dum Dominus potuerit fervum ita applicare ante contrarium matrimonium, fi poft illud non pcflet obftante pracepto charita-tis, fine iua culpa, aut voluntate perderet aliquid de fuo Jureinfervü, quod non videtur admittendum. Nam nihil novi cft, quod « uandoque aliquis ob va-riascircurnftantias remittere excharita-te teneatur aliquid de fuo jure, üt conflat de puella, quae quidem jus habet pro-fpiciendi per feneftram, a quo ramen jure defiftere debet, etiam fine fua culpa, dum advertit, fe ä Juvene expeöari fub feneftra, qui eidem infidiatur: & hoc, ne feoftendendo, occafiomm pra?beat interne lafcivierdi. Charitas ig tur refpicit proximum , ad quem femper attendendum, ne per exercitium Juris, quod quis obtinet , il!i detur occafio rumae , aut e* tiam impediatur ab al quo magnobono. C 4i 39. vf/- 40 ® S4»t 39. Affero III. Quämvis Patronus praeceptocharitatis adllnngatur, ne impediat fervum ä reddendo debito uxori, illud poflulanti, & hoc conformiter ad ylffertionem primam: fi ramen impedi» at, non peccabit contra juftitiam. Quia, iit dičtum ibidem , potell falvä jufbtia Dominus mirrere fervum maritum, ad aliam etiam Regionem, eümque ibidem detinere, quocafu debitumuxorireddere non poterit; ergo etiam poteft illsesä juftitiäimpedire ilium ab exfolvendo debito, dum id ux#r anhelat. Immo ut diöum N. $7. uxor non habet jus ad exigendum a marito debitum , dum eo Do* minus uti voluerit. \ 40. Affero denique IV. dire#e ad quas-fitura: fervum debere ex juftiria'Domino potius parere, fervitiu imponenti, quam uxori debitum urgenti. Hoc ips6 enim , quod Dominus ex priori Afferto non peccet contra jus, dum tali cafu fervitium imponit, sicque habeat jus illud imponendi: neceffario infertu1-, in fervo efle jus paflivum prasftandi illud obfequium , cum jusadtivum, & paflivum fint corre-Jativa Peccabir quidtm Dominus contra charitatem ex Affertione I. @ II. fi id fecerir,.quia facile pro hoc cafu potuit futim jus remittere, non jubendo fervitiu «0§ ® *0» 41 ullum.* at non peccabit fervui, fi relija uxore Domino paruerit, quu h huif parere necefle: <& imputari non debet ei, per quem non flat} fi non faciat ( non reddat čonjugi debitum ) quod per eumerat faaett-dumy R. 41. l.i»6. 41. Quires III. An idem dicendum, fi' Dominus confenfit in matrimonium fervi cum ancilla? Refpondet Doftor Subtilis loc. cit. Dominus concedens ( fe< vo ) contraheret matrimonium ) relaxat implicite illa fervitia confueta ( nifi expie (se contrarium excipiat ) Et fi Dominus po-fiea revocaret i jiam conceßionem , utpote ip-fum toteliter (ergo aliquando non prohibetur id faceie ) impediendo ä copula carnali, vel mittendo eum in partes longinqua st •vel detinendo eum in laboribus ita y quod nonpoffet aliquandovifitare uxoremy peccaret mortaliter, öf in manifeflis (en manife-ftum, & evidens hoc Scoro eft ■ ) efet per Ecclefiam corrigendus, fi fcilicct fit fidelis , & Ecclefix Cubd tus, 41. Quteres IV. Sed quid ? fi dum Ingenuus ignorantercontraxitcum ancilla, & ita invalide, dete&a poftmodum puta* titias uxoris fervitute, vellet nihilomi« riü1;in matrimonio permanere, illa autem feparationem urgerer, debrretne fogi adpcrfiftendum in matrimonio? C 5 fpon* 11 ' *0» fpondeo, inculcandum i Ili prajceptumchs-ritatis, vicujusad vitanda fcandala, ad tnagis providendum prolibus, & ad obviandum alijs inconvenientijs ad permanendum in matrimonio obligatur. Cogi item poteft ä Judice EccleflaAico , & hoc in poenam deliöi, quia fcilicet fie liberam fimulando decepit maritum , qui talem efle credidit. Si tamen fcandalum in ali-quocafu ceflaret, nec alia damna ex ju-flitia reparanda eflent, vel aliä via, quäm tatificando matrimonium , refarciri pof-fient: nec prsceptum judicis urgeret, aut fi urgeret quidem , fed ab ilia, licet non abfque peccato , contemneretur, & proinde cdnfenfum renovare nollet, certum videtur, matrimonium, non cbftante renovatione con Tensus a marito fa&ä, nullius effe roboris, cum illud utriufque requirat confenTum. 43. Ovares V. Quo Jure conditio fervitutis dirimat matiimoniö? JRefpon-deo contra Pirhing , Schambog. & alios cum Scotiflis communiter, illud dirimere de Jure naturae, & non mere pofitivo Ec-clefiafticö. Ratio urgens eft j quia nemo prudens, nifi id alias conflet, cenfendus cft, feipTum in contraflu onerofo graviter damnificare velle, aut fibi magnum inferre praejudicium j quis enim hoc Tu p- ponet «ft? SO» 4} ponet? jam verd matrimonium eft con-tra&us onerofus, & liber vi iliius dae poteftatem ad plenum, & illimitatunt ufum fui corporis, ad valde autemre-ftriftum accipit ab ancilla , im mo fors ad nullum, fi contingat eam ä Domino fuo continuis fervitiis occupari, autalid mitti ; nec nifi tam modicutn, & valdedubi-um Aii corporisufum illa promittere po-teft in contraöu matrimonij hoc ipso, quöd fciat, fe ancillam efle, & ab arbitrio Domini pendere; adeoque cum tanta ina;qualitate dati, & accepti, ex qua graviffirnum Ingenuo accidit damnum, non eil ullo modo cenfendus in hoc matrimonium confentire. £t hoc eft, quod Scotus cSt. ait, im« pedire fcilicer conditionem fervilem eum, qui commutat poteftatem fui corpori* cum poteftate in corpus uxoris, ne recipiat tantüm, pro quanto intendit comma« tare. Accedit, quod nemo cenfeatur confentire , aut velle tale matrimonium, ex quo fua pofteritas mancipatui fubjice-retur, cum potius quivis ad bonum fuse fucceffionis afpirare foleat : Ex matrimonio autem, cum ancilla init6, non ruß mancipia nafcuntur juxta dicenda.: N. 47. Conflat igitur defe&um confen-süsin tali cafu uon oriri exeo, üt quidam 44 «OS ® SO» dam fupponfit, quod fervitus repugnet fubllantias matrimonij; hoc enim com-patibiJe efle cum fervitute negari nequit propter diöa N. 16. Sed quia in ipfa commutatione corporum, qus principale eft punöum hujus contraÄüs, valde notabilis intercedit inaequalitas, & liber , fi ita loqui liceat, laeditur infra dimidium. 44. Imo fi attentius legantur ea, ouas A A. dicunt, evidens erit , illos idem fen-tire, licet in conclufione differant. Etenim Schambogen , fi interrogetur, cur error circa fervitutem dirimat matrimonium , nonficerrorcircaaliasqualitates: refpondet, agendo de fervitute, his verbis: quia error conditionis fervilis contingit proprie circa ea , qu etiam uxoris, maxime turna vinculo, & curo ji g. fervitutis manuroiflä, plena fruatur libertäre. II. Quod fi 0-ronrius, necqufdquam facient«* haccha-ritatisobligatiOne, fe ex nullitate matri, ironij liberare ab uxore vt lit, pariter ei* dem dcrem, fi quam habuit, in inte?ru reddere t.rttur, texru claiccit. c.i.dc conjug. fervor fi reto aliter fuerit, (3 ien~ tentian. divortij proferri contingat, mulieri pecuniam, quam pnefato viro pro doucon* cejjit> reflitui faciatis. 47 Pro ccronidt hujus materiarJtvV* citabtr’j, quale judicium de prolibus, ex ancilla genitis, formandum/ funtre ingenua;, vel fervas? Reipondeo in aliquibus Provincijsconfuetudinem obtinere,quöd proles fequantur conditionem Patris, non artenta fervitute, aut libertate Ma* tris, üt legitur d. t. c. 3. Ceterum pracci-fa hac confuetudine , de Jure communi* proles genita ä Matre, in fervitute con* flituta, fervituti pariter fubjicitur per L. panum 7. C. de rei 'vindicat, obtinetque hic illud tritum ; partus [equitur ventrem'-Jrtellige, fi Mater nec tempore concep* lionisprolis3 nec nativitatis3 nec intermedio «©§ ® ^ _ 4 9 tnedio libera fuerit: nam fufficit Matrem liberam fuiffeeo tempore , quo nafcitur, lieh ancilla conceperit; £? e contrario, fi libera conceperit, & dein ancilla pariat, placuit eum, qui naf:itur, liberum tiafci: iit habetur Inßide Ingen, inprin. quia enim //-bertas res i/neßimabilis eß, L. libertas io5. de R. 1. ne prolem illa pri var i contingar, Jura libertatem Matris pro quocunque tempore , quo proles fuum efle accipit , aut habet, lufiicere volunt. «OssO» «DStä&;30» «U§š<&» «e§§^ VOTU M. §. I. Explicatio Voti. 4*.T TOtum eft promiflio DEO de me* V liori bono libere ta£ta : & quia Deuseft amator bonorum, mox ac votum ab aliquoelicitur, illud acceptat, ex •qua acceptatione vovrns, qui erat liber in vovendo, fir debitor in reddendo. De c aut Aftrologica horarum . fcd fufficere 3 ut quis die anui verfana fimpJicirer profiteatur. Et fi alicubi conßitüfiones contrarias emanürurir , id non fa devoto i» 6. & c. un. de Reli^ioJ. Domib. in 6. V. Denique debet adefle confenfu> illorum , vel illius, qui pollent authonta-te admittendi ad prcfeffions-m, arg. c.ad p yipoßolicam federn, i6.de Regal Profef* fjo enim eftcontraftus onerofus & pro-feflum , & religionem obligans Noxe Regularis ipfa profeßio ( S. Bernardus /. cit. «4..) qitä fe junior fubdit fpovte Priori , ieque adliget Priorem ? communis equidem paBi pari reor utrumque neceflitale teneri , fiertque duos per unius fponfionem alterutrum debitores : fidelis c ur te unum , alterum humilis obedientice. Facultas itaque profitendi ä Superiore petenda eft, cujus petitionis omifiio facit quidem profefiiene inval dam-- fi tamen nomine Praelati, aui Superioris admiffa erat, per facultatem, & confenfum demde accedentem fupple» tur deftflus prior, & profeflio ex integro fanata, reparatur, 6c ad valoris firmitatem reducitur ; dummodo ante ratifica-tionem , & confenfum , ä Praelato dein» a «le obtentum , profeflTus interim mutando voluntatem ä profeflione non refiliat. Pirhing ad Decret. tit. g j. n. 156. Reif* fenft. ibid. n. 170. per lura, & rationeJ ab illis allatas, Quas omnia currunt quo- «K 51» 55 ^uedeconfenfu Capituli, feu Conv^n-tfts , qoando is ultra confenfum Prselati requiritur. 51. Etbscde foletnni voto profeffio-nis adnotMe fufficiat: qui plura fcire de« fiderar, adeat Tbeologos, & Ecdefiafti« ci juris Confultos, copiose hanc materi» am pertra&antes. §. ir. . Impedimentum Voti folemnis quantum ad matrimonium fub-fequens. 51. TAmolim juftirtianus Imperator, J perpendens gravitatem fceierisin eo, qui Vngines, DEO per votum facra« tas, aJ matrimonium folicitare attentaverit y facrilegum huncaufum morte expiandum duxit. L. 5. C de Eptfcop. & Clericis. Si quis*, non dicam, rapere', fed attentare tantum, jungendi matrmonij cau» sd jacratijjimas Virgines au jus fuerit, ca~ pitaliptenapuniatur. Summi vero Pontifices non tantum excomunicationis fen-tentiam fulminantin bos facrilegos, 'ed infuper Perfonas, folemni voto D<-o dicatas, adomneconjugium plene irh-bi-lirant, utconftat ex c. 3. qui Clerici, vel voventes, ubiconfultus Al x der 11 f 7?e-fpondetyus inquit, /; qui [quam , <7« Dj > S4 ® §- da 1 fli o- e ; Si quis dixerit-, Clericox %n Jaerii Ordinibus conjlitutos , vel Regula» res caftitatem f'oldmnit er profejfos , pojfc matrimonium contraheret, contrattumque va* fidum ejfet non fib flaute lege Ecclefiaftica , Vel voto t'(- anathema (it. Cum enim ca-{litatem in profeflione foiemni fpondens, ft;, fv$mque corpus Deo in holocauftum offerat , indignum -flet, fi illud per ma-trimoniurri conjugi ad ufum concederer, Ke poteft Deo firmiter adhaerere , terrenis folicitudimb&s implicatus1,* nam qui uxore premitur, cogitat, qua funt mundi: quomodq placeat uxprj, divifuj tft- i. Cor. 7. 53. Pr®ter folemnem profeflionemj in qua tria, paupertatis videlicct, cafti-tatis & obedienti * folemnja vota emittuntur , etiam ea, licet fimpHcia fint, eitufla in Societate JEfu ä Novitijs poft biennium probatipnis, dirimunt, non quidem in perpetuum, fcd ad tempus dunta* xat; cum enim rationabili ex caufa, üt loquitur Gregorius XIII. Bulla: quanto fruRucfiüs, ann6 1 581. data : juxta confli’ tutiones eafdem (Societatis} d pr>epc(it6 Ce/ii’ «ft? # 55 Generali dimitti, & ä votis bujufmodt liberari pojjint: certum eft, £ic liberatos , nifi al.ud obftet, habiles iterum reddi ad matrimonium. Sed de his votis plura apud DD. Societatis. Dirimit item matrimonium fimplex votum caftitatis, quod emittere debet uxor, quje poft matrimonium confummatum viro licentiam dac fufeipiendi facros Ordines , üt multis cit. tradit Sanchez /. 7. de matrim. difp. 40.per totam. Ob quod nequit illa, etiam poft mortem viri ad Ordines promoti , alteri nubere, prout ftatuitur c. quia funt 10. di fi. 28. ibi. Si in conjugio Diaconi muhe» rem, de ijv.a agitur^ fuijfe confliterit - - - - ijt qui male fociati funt , disjungantur. & can. feriatim , difl. 31. Quia tamen tn his locis vis dirimendi matrimonium, poft mortem viri ineundum , non attribuitur voto , cujus necfitmentio: ob quod eriam uxor, qua? licentiam dedit marito ad Ordines afCendendi, licet illa continentiam non voverit, iababilisfit ad aliud matri, monium poft mortem viri, üt docet Sanchez l c. cenfeo, eam inhabilitatem non provenire a voto uxoris, quod fimplex eft, Ted potius uxori interdifium efle ab Ecclefia fub nulJitate aJiud conjugium, (jve voverit continentiam , Uve non. Porrd ex hoc non licet inferre, idem D 4 fen «©s » §«* fentiendum effe de uxore, qu* poft f09f fumatum matrimonium facultatem fr** buit viro ad profeflionem Religiofam: qudmvis enim teneatur caflitatem vovere ex c. cum fit, de convers'. conjug, & c. ad ylpojiolicam Sedem, eor/. cum tamen mili* 1 bi in Jure irritetur matrimonium , quod poft mortem mariti attentaret, terendu eft, illud fore quidem vaüdum, fed illicitum , utpotc impediente fimplici voto contraftum. 54. Quares I. Eftne impedimentum dirimens profeffio, dum eam cfte nullam contingit, aut ob defcöum confensüs, aut statis debitas, nec hiq defeßusprobari poteft ? Caramuel in Theohg. Regitor». 7.». 1541. hanc ponit aflertionem numero oflavam. Religicfus, qui evidenter fcit y fe invalide fuiffe profeffutn , id tarnen plene probare non potefi, fi uxorem ducat , matrimonium invalidum erit, & nullum , &hasc aflertio, fi nullitas Profef* fionis proveniat exdefe&u confensüs pu* re interni, eft illi manifefta: fi vero et defeclu externo, occulto tamen, videtur eidem, efle ftatutaab Ecclefia. Hoc ut de* monftret, recurrit ad fundamentum et L Barbarius q. de officio Prator. quod ni' mirum error communis ob bonum publicum Jus tribuat; contingere namque po* & §a» 57 teft , illum, qui publice creditur füperi-or,aut Judex , ob iatcns aliquod impedimentum talem a parte rei non effe, sSc-cue omni authoritate deftitui: ne autem caufa:, jam feroel coram illo terminatae, ad tribunal iterum rcvocenrur, prcemia, bene meritis ab illo collocata, excidant, &pce?!jere/litutioni, aut refufioni fub-jaceant: prudentiflime flatutum eft, omnia! tali Judice a&3 effe valida, utpote cum Jus, & poteftatem, quam k parte rei non habet, ob bonum publicum, flan-te tali errore communi, ab Imperatoribus accipiat, in quantum illi defeßum fupplere voluerunt. 55. Prsemifsfi hoc fundamento fu» mit Caramuel. 1. diftum exemplum Judi-cis, qui quamvis a parte tei non fit talis , quia tamen creditureffe , flatuente id Jure , omnia,qu£Eagit, valida funt, ficut afta veri Judicis: ex quo infert, quod «flo Petrus ob defeäum confensüs purd interni ü parte rei non fu profeflhs j quia tamen creditur communiter üt talis, fe etiam ut verum profeffum gerere debet: quemadmodum igitur vere prefeffusdu-fere uxorem non valet, ita nec Petrus. 56.11. Urget idem exemplum de Judice, quioblatam in eum excommunicationis fen ren tiam, fedqu* ä parte rei D 5 in* $S «s« @ so* injuftaeft, tenetur fe gerere üt communicatum, necačhis Judiciales valide ex* ercere poteft, id eft , non punire, non prcemiare, non jubere &c. quia videlicet communiter creditur , quod fit jufteex-communicatus: pari iguur ratione, qui fupponitnrcfle vere proftffiis, quamvis coram Deo non fit, valide ducere uxorem nequit. 57 ///. Qui contra invalidam pro-feflionem infra quinquennium non opponit, poftmodum non auditur amplius: von audiatur , prohibet Tridentinum/ejf,. 2.5. de Regul. c. 19. ni fi intra quinquennium tantum ä die profejjionis: (ed habeatur tan-quäm vere profefius, omnibus illis privilegiis fruatur, quibus ali) profeffi ; & inde eft, quod poffit ad titulum papperta-tisinitiari Sacris Ordinibus, promoveri ad Pralaturas, habere vocem in Capitulo &c.ut omnes DD.fentiunt:fi igitur fimi-lia illi valida funt ex eo, quod credatur efie vere profeffus ,* eadera ratione invalida illi erunt, quas talia funtrefpeöu a-liorum Religioforum vere profeflorum, uti funt contračlus matrimonialis, emptionis, venditionis &c. cbftantibus votis caftitatis, & paupertatis. 58. Cum veto hasc fundamenta applicari vakant matrimonio,quod quis fic* tc «O« 0 Sfl» 5f tfc contraheret cum aliqua ; nam 8r tališ crederetur cum confenfu contraxifle, 6c matrimonium in ftcie Ecclefiae reputaretur validum, licet ä parte rei, & coram Deo foret nullum. Caramuel ibidem con-fequenter refolvir,hoc matrimonium efle impetlimentüdirimens refpectu alterius, quod rcliäa priore conjuge contraheretur cum alia : unde ita contrahens ab Ecclefia cogeretur redire ad primam , Sc juberetur illi convivere J & quia illa tangere non auderet, cüm illius maritus ä pa* te rei noneflet, teneretur confenfum, qui defuit, de novo elicere , quo fafto licentia matrimoniali uti pollet. <><)■ Verum ab oppofita fententia, quse in DD tum de profeffioneReligiofa, tüm de matrimonio traftantibüs, paffiut reperitur, non recedens, fequentia ratiocinia fubjuogo. I. Nulla authoritas humana, nullae etiam Leges efficere poflnnt, ut quis nolens vota in profeffione vero, & lincero animo elicere, ijs in confcientia obftric» tus manear, ut omnes fatentur, quia nimirum voluntas, & confenfus eft ex natura rei ad votum necelTarius. Si igitur votum, in profcflione/ine confenfu interno emiffium, dirimeret matrimonium feqtiens, cum hxc vis dirimendi illi> utpö- te £• «81 $ m tein fe nullo, ex fe non infit, deteret neccflario provenire ex decreto Ecclesiae, quas tamen nunquam id /laruit, quia ttec injure, ilee in aliquo Conciiio ex-prefium legitur. Jubet quidem Ecclefia, lic is, quiaflcrit fe fine dtbito confensu profefTuns fuiffe, de lateSad-chez ds matrim. lib. 7. d.ifp. 31. ubi etianl pr bat, quod, cum vir« Regularisfit opus nimis arduum, & difficile, quafi diffonum ffiquitati naturali videtur, nolentem ad ii genus vita; in confcientia adftringere. Ex quo optime concluditur, Legem Tri» dentini de non audiendo, indebito tempore reclamare volente, fedin monafterio detinendo, fundari in prasfumptione aut validae, aut faitem ratificat* profeffionis, quales leges multa; reperiuntur in utro-* que jure, & aliquaeex hoc tra&atu patebunt. 6t * *)§ @ Sfl* 65 62. III. Verum eft, non tantüm Legibus Imperatoriis, fed etiam Eccle-fiafticis bono communi in cafu, quoerror comun s intercedit, provifum efle: Unde Parochus, Epifcopus &c. dum communiter credunrur( praefeindoautem ab illa difficultate: an requiratur titulus coloratus ) tales efie:po{Tunt validi exercere ea, quas (unt Jurisdiff ionis, üt Parochus affiliere matrimonio, Epifcopus dare facultatem abfolvendi &c. Immo ea quoque , quae funt Ordinis, fi illi funt ä parte rei tales, fed ab exercitio poteftatisex occulto aliquo Canonico impedimento prohibentur: v. g. Epifcopus occulte ex-communicatus , nifi fe continere fine fcandalo valeat, aut fui diffamatione, po* teli conferre Ordines. In Sacramento quoque Poenitentiae fuffragatur error communis? quia, üt multi Theologorum ture docent, vaJideilludadminillrat, qui seftimatur comuniter approbatus ab Epi-fcopo, licet non fit. Quapropter in pro-pofito quoque ille, qui fifte tantüm pro-feflhseil propter errorem , quo creditur vere, & realirer profeffus, valide,& licite etiam, dumabilinere nequit, dabit vota in eleftionibus, acceptabit Praelaturam, & üt Praelatus valide jubebit, de. legabit confeffarios &c. üt notant Cano- uift« #4 «©§ % 55» nittxad 5. Decretal. tit. 31. & Sancfce* «■;>. Quemadmodumautem is, qui a par-terei nonefl Epifcopus aut Judex, fed eeftimatur talis, renetur aut procurate, ut talis legitima i n rti turione fiat, aut ab fe abdicare illud officium, quamprimum «ommode poterit fine fui infamia; pari ratione, qui ob defe5u alique occultum non eft coram Deo profdTus in conferentia obligatas manet, aut facere pro-feffionem validam, ratificando v. g. nui« liter emifTam, vel qu&rendo difpenfa-tionem,fiex aliquodefeäu, alias nona-movibili, nulla erat: aut mox dum fine fcädalo, fuique diffamatione locus erit/e liberare i Monafterio, quod fiec fugiendo, hocque fecundum dum frcc-rit} kbef crit,& expedicusad uxorem ducendam. IV". Similiter admitto Judicem, etiam a parte rei injufte excommunica-tum, fed qui creditur efle jufte talis, non pciTe afhis judiciales exercere : quia tamrn fententia excommunicationis io eum fulminata fundatur in prasfumptio-ne , quod fit reus, čc illa valida, ha:c au* tem prasfumptio fit falfa , non illum ligat in foro interno, & confcientiae, nec fubjacet effečlibus excommunicationi* coram Deo, id eft non privatur communibus Ecclefiae fuffragiis, aliisque com* «CS ® _ SC* 65 mo- cit. c, 2. de converf. conjugat, ibi ■ Stcut S a nči i quidam de nuptijs vocati fuerunt. Ecclc-fia itaque Authoritatr, ä Chrißoacceptä, declaravit, diflbJvi per profeffionem Re* Jigiofam vinculum matrimonij r3ti, üt amplius deducit P. Maftrius cit. d n. 190. qui etiam ». 198 adductum Scoti textum fubtiliter ex Hiquaeo explicat. Sanche* quoque late probat hanc difTolutionem non fieri Jure naturas, aut ex natura voti de matrim.l. 2. difp. 19. n. 3. & difp. priore ■n. 1-adfert aliqua exempla eorum, qui poli nuptias religiofam vita amplexi funt. Qualia etiam leguntur in Gratiano po/f t. fcripftt. 26. xxvii. q. 1. & Scoto loc. cit. §. V. Refölvitur Cafus de voto Solenni. ANtonius, dum crediderat fe fex tum decimum at at is annum fuperajfe , in Jllonaflerio N. ad Profeffionem admittitur. Pofl feptem inde annos advertit ex Matre fua, qua tempus fingulorum , a fe Genito-rumy exafte recenfet, fe tardius} quam pu. tdrat, lucem vidijft, & dufto «alculd fex qua. So } & Sti» quafi Menßbüs ante J 6. anmtm profejfim fuijje. Interrogatur iterum Mater, an firmam eorum, qua narrat, memoriam babcat, dümque omnia etiam Juramento roborare •paratam videt Antonius, deliberare incipit, an non /ibi liceat a.' f fumitur ex Jure Tridentini, üt diftum 2\f. 61. Tüm quia in omni Religione con-fuetumeft, profeflionem fingutfs annfs certa die renovare: in foro tamen Poli, Jjaud obftante contraria opinione Sanch. /.7. de matrim. d. 37. n. 12. credo eam prxfumptionem non currere, cum Tri-JF bungJ ti «ÖS © so» bunal confcienrias prasfumptionibüs nequaquam regatur; fed ficutconflare debet de ipfa profeffione, ut quisquam illä Jigatusdeclaretur , ita etiam de renovatione, dum certum eft, profeflionem fuif-fe nullam. Alioquin dubitans de illa renovatione ex pofleflione libertatis ä vinculo Religionis abfoivi debet: pro quo vide, quae dicam in fine Numeri r^.t. Adverte aurem, renovationem debere e^> animo fieri , quod fe ex tunc ad-flringat votis , licet contigiffet , profeflionem in principio nullitatis vitio laborare: Nam fi quis profeflionem priorem repetit tantum, quia aliunde credit, fuifie validam , non repetiturus, nec renovaturus , fi fibi vitium illius conflaret: utique illi nihil roboris aecrefcit per ea, quse generaliter docentur de re-vovatione confensiis , & tetigi N. 45. t>1 fine. 79- ergo, fi Antonius certus ef- fet de nullitate profeflionis, quam etiam nunquam ratificavit? Refpondeo: cüm quinquennium ab illius emiflione fit, üt in cafudicitur, prasterlapfum, ad proban* dam nullitatem illius non admittetur, nifi ä S. Sede obtineat Refcriptum , vigore cujus audiri poflit. Clericatus de Re-gttlarib. difcordid 37. ». S. feqg. quem »ide. Trickri tinum namque omnem audientiam denegat* cui Prši a tus* & Or-dinarius contraite non audent, donec a Pontifice* aut Sac» Congregatione* ne-gotijs Regularium praepofita , ad id nort legicimentur. Coeterum fi fe in foro fori juvare non poflet, una etiarn animum permanendiin Ordine non habeat: p.as. ftofetur occafionem fine fcandalo* & tlt« multu clam fugiendi, & ita liber confli* tutus attentet id , quod fibi magis con» gruum apparebit. Interim autem , quia alitur ä Religione* pro viribus fuiseidem ferviat, Ue fit fruges confummere natus, fit onerofus ; al» aftibus tamen legitimis* quoad licuerit , abftineat, quia turC tan-tiim valide eos exercere potefl , quando fcandalum , aut publica admiratio illoS jubet. Et haec patent ex ijs, qus «O? ^ bilis, qui non aliquid lucretur praeter prar-eise necefTaria , ab omni obligatione rc-ftitutionis liber manet. c6Z^7\ o. " Triplex eft cognationis genus : Spiritualis videlicet, Naturalis , & Legalist de quibus, tanquam diftin&ls Impedimentis , per diftinftos agä Articulos. ARTICULUS I. Ccgnatio Spiritualis §. I. Explicatio, & hnpedimentum Cognationis fpiiitualis. Si./^Ognatio fpiritualis eft vinculum t contraöü f x difpenfatione Sacra* mentorum Baptifmi , & Confirmati-ni» tantum, quoniam ex datione aliorumSa• cramentorum cognatio fpiritualis nequaquH oritur , qu& matrimonium impediat , vel dijfolvat. c. ttlt. de cognat. fpirit. in 6. HoC Cognationis Impedimentum non origi* natur ex Jure naturas, cum nec Sacra« menta fint illius Juris: nec ex Jure Di* vino, quia in Sacris Paginis non expri« nrnur : fed ex ftatuto Ecclefiae duntaxat, Xh Baptifmo quippe illa fpiritualis generati* «ÖS © S®* , S5 celebratur, cie qua Veritas aitOportet VOi nafci denub quia nifi quis renatu y- fuerit &c. c. debitum 4. de Regul. quae generatio vi Confirmati, nis amp'uis roboratur* & perficitur.' quia , üt Melchiades Papa (. Spiritus S antius z diß. 5 de co»jecrat. dicir in boc mundo tota cetate vi čl uris inter invifibiles bofles , & pericula gradiendum ■iß: in Baptifmo regeneramur ad una»; , poji Baptif mum confirmamur ad pugnam in Baptifmo abluimury potf BaptiTmum roboramur. Et quamvis continuo tranfituris fußiciant regenerationis beneficia , viti uris tamen nsceffaria funt Confirmatio»’ ( -’vxi-lia&c. Hinc voluit Ecclefia, ur, fk . t ex generatione carnali refultat Cognatio, quas matrimonium di'im it , ita oriretur ex gen^racione fpirituali , cum «St fpi,-i-tuahbus Patribus debita fit reverenna, quas indecens : fficit opusmatrim mj inter illos, & filios. It a diligere h o orare , revereri ) homo debet eum, qui fe fufci~ pit de fac^ofonte , ficut Patremt ait Nieo-laas Papa c. i.xxx. q. ‘ feff, 24 de reform, matrim. c l. du£ju Spiritus S-iead reftringenda aliqua Impedimenta accinxerunt:, & a Cognatione fpiritua-]i initium (umentes, fanxdre : ut unus tait-tum fivevityfive mulier juxta facroru Ca• nonum inflityta, vel ad funtmym unus , & una baptizatum de Baptifrno fufdpiant : inter quos , (£? haptizatum ipfum , fä illius Patrem, Matrem , ne c non inter bapti’ Zantem>4$ haptizatum, baptiz-'t'ique Pa' treniy ac Matrem tantum fpirityalis cogna• tiocontrahatur. Juxta hanc ergo fandio-nem cqgnationis Impedimentum folum-modo afficit baptizantem, & Sufcepto-res, feu Patrinosex una, &baptizatunij hujusque Patrem, & Matrem ex altera parte: ficin exemplo, Petrus Baptizans fiut Cognati Titio bap- tizato Paulus non inter fe Lino Pa- Patrini tre Titij Anna fed cum Caja Ma- tre Titij Quia videlicet Petrus, Paulus, & An°3 fiuflt «0? S? fiunt Parentes fpirituaies Titij, & Com-patres, feu illius fimul Parentes cum Lino, & Caja Parentibüs carnalibus. Nifi ergo aliqui, de quibus dubitari contingeret , fint ex perfonis , in hac figura pofi-tis, ä ipirituali cognatione imunes cen-fentur, nec hoc impedimento onerantur. 84 Eodem modo limitat Concil. cit. Cognationem ex Sacramento Confirmationis : Ea quoque cognatio, qu & quidem etiam illegitimis: quapropter qui filium Tuas concubina: baptizavit,aut levavit, illam in uxorem habere non po» terit. 111. Ad emanationem hujus Im* pedimenti Baptifmum debere efle validu t nam aeccfforium naturä[equi congruit prir* tipalis. R. 41. I.in 6. quando ergoBap« tiimus nullus eft, nulh quoque erit cognatio, quas eft illi acceflbria. Dum tamen non conftaret de invaliditate Sacramenti, ficut praefumererur valor illius, ita etiam cognatio. IV. Hoc impedimen-tum non emori ad mortem prolis baptiza tas > fed efle perpetuum, üt alia impedimenta, quae ä Jure ad certum tempus nonar&antur : proinde notante P. Sporer dematr.n. 136. non verificatur illud ufitatum Germanorum. ÄMt) i(t ffotben / Die yöcoattccfc^aftt f>at em enD. Atque haec funt extra omnem dubitationem, & cognationi ex Confirmatione c>r* tas, ubi fieri poteft , omnino applicanda. 85. Dubitabis vero I. Utrum fiat cognatus, qui in neceffitate baptizat? Rt' fpondeo affirmative eo , quod Baptifmum miniftret, fiatque verus Pater fpirituali* kaptiaati. Et quia Baptifmus non conficitur «O? ?°? Sfl* 89 citur , dum poftmodum folemnitas ccere-xnoniarum fuppletur, nec ille , qui eas fupplet, nec qui affiftunt, cognationem contrahunt. Sed qui / dicendum, Si ob dubium de valore Baptifmi, ex iminenti periculo collati, ii/um fub conditione iterari contingat? Refpcndco : P. Reiflfenft. 4. tit. II. ». 18. ex Sanch. /. c. difp. 6 t. k 6. da-cere, quöd Ecclefia ftante caJi dubio cognationem prsefumat in eo, qui BaptifmQ fub conditione repetit, & Patrinis tunc levantibus. At feclufa confuetudine allen-jus Ecckfia, crederem, in foro interno faltem, oppofitum effe verius ex ratione , quöd in dubio prsefumendum fit pro va-Jore Baptifmi, in neceffitate collati, donec aliud non conftet .* adeoque prasfu-mendijm quoque erit pro cognatione, ab illocontraöä,qui in neceffitate baptizivit, non abillo, qm fub conditioue rebaptiza-vir. Qiiod autem haud obflante ea prx-fumptione de valore Baptifmi, i/Je nihilominus repeti conditionate debeat: id fit propter furfTmam neceflitatem hujus Sacramenti , guas poflibilem certitudinem exigit: praecifa autem il/a neceffitate, ob merum dubium utique nulla reiteratione opuseflet, prout videre eff in Sa« «ramento jnatrimonij v. g. guod ob me-F 5 rum «©g SO» rum dubium non amplius repetitur, ficut nec alia Sacramenta plura. Dixi.* Sechtfa confuetudine alicujvs Ecclefia ; quia ex ea poflunt impedimenta meri /uris Ecclefiaiiici ampliari , & alterari, üt patebit perdecurfum, & am» piius docetur agendo de Impedimentis in genere. 86. Dubitabis II An idem fentien-dum deconjuge , qui proprium filium in neceffitate baptizavit ? Refpondeo : hoc ipso, quod cognatio fequatur Baptifmu valide collatum, conjux efficitur compa-ter , & cognatus (uas uxoris , & econtra: feparari tamen propterea non debent, nec aperfol vendo invicem debito conjugali prohiberi ob claram decifionem c. ad limina 7. XXX. q. I. ubi refertur, Joan-nem Papam VIII. reprobäfle fa&um An-felmi Lemovicinae Epifcopi, qui ob hanc caufam , quafi rectitudinis zelo flagrans) maritum a Tua con uge judicavit fepara» dum: etenim fi Genitor filium fuum( üt ibi Papa ait') corpore morientem afpicienfy 1,1 animam perpetua morte pereuntem dimitte-ret , [acri undd Baptifimatis lavit, ut eui» de potefiate authoris mortis , & tenebrario» eriperet, 43 in regnum Chrifli jam regnaturum ßne dubitatione transmitteret, be*\ feciß'e laudatur > ß idcirco fua uxori> f1^ ® §0» ' 91 ^ jam legitime foci at nifi ad continentiam fervandampofftnt induci: quia fi ex ignorantia id facium efl , eos ignorantia excit fare videtur; fi ex malitia, eis fua fraus non debet patrocinari, vel dolus t dum retnpeconiux patrinum ageret, ut inde cogrtatus fux uxoris, quam forsaverfa» tur, effeßus, facultatem haberet ab ea recedendi. Porro tametfi textus expref* sc fi «©$ # SIJ* se fr ner de rcnjuge, fuurn filium Imnte mitum, ä fortif n tarnen omnes intelli-gunt etjam de baptizante. Illud nihilominus concedo, conjugem hoc abfque neceflitare attentantem, delinquere in Canones cauf xxx. qui id tam folicitž vetanr. 87. Dubitabis III An infidelis, pro* Jem fidelium baprizans, illorum cogna* tu fia r ? Refpond. negative l quia hxc co« gnario rro iuo principio agnofcit autho-ritatem Ecclefiae tantum , cui infidelis fubj' ftus nonpft Maftrius4.d//p. 7. 465. & communis Modernorum. Accedit analo gia ad cognationem carnalem; ficut enim copfanguinei ab uno commum ftipite de* fcenc*ere debent: ita cognatio fpirituaii* exigere vidttur, ut eäaffe&i, ab uno fpi« rituali ParenteChrifto Domino per h-vacrum regenerationis defcendant, quod de infideli non verificatur. Pari ratione fidelis non fit cognstusinfidelium paren* tum , eorum prolem baptizans. Nechasc cognatio convalefcit in cafu, qu6 infidelis poftea ad fidem converfus, Baptifmd initiaretur ; quia quod in initio vitiofum cfit non potefl traflu temporis convalefccre. L-quod in initio 29. ff. deR. I. Unde illa R(g* 18. 7. in 6. Non firmatur traciu tempori*) qtwd de Jure ab initio non f abfijiit. ^ Sfl» 95 Signanter dixi: fidelis non fit cognatus infidelium parentum ; Quamvis enim non fiat illorum, fit tamen talis refpedu prolis eorum baptizat« , quas ratione Baptifmi fit fubdita legi Ecclefiae, hanc cognationem inducentis , ratione cujus non poterit fidelis, qui baptizavit, matrimonio illi jungi, iit norat Sanch. /. c. difp. 60. n. 15. Et quia hasreticus etiam propter chara£tere baptifmalem fubjici« tur Ecclefiae, trncturque ad leges illius (quod multi volunt, de quo alibi ) fequi-tur illum exBaptifm >, & officio Patrini verum evadere cognatum. II. Specialia de Patrinis. eft fuprä 2V.8 z. ut unus tanni tum fivevir ,five mulier, vel ad fumum unus, (3 una batizatu de facro fonte fufeipiant, jubere Trid. ibi cit. quod ultra adhuc mandat, ut Parochus, antequam ad ßaptifmum conferendum accedat, diligenter abijs, ad quos fpcftabit,fcifcitetur, quem, tvel quos elegerint, ut batizatum de facro fonte fufeipiant: (3 eum, vel eos tantum ad illum fu/cipiendum admittat, & in Lbro ßo-rum nomina defer ib at $ doceat que eos, quam cognationem contraxerint) ne ignorantid ulld ex. 34 «D§ 0 exci i>, 95. ex Gobat refert in Dicecefi f-011* ftaß* «OS & §0» 95 ftantienfi,in qua inatrina A Patrino poft ablutionem accipit infantem. 90. Ex hoc apparet, quid dicendum de eo, qui mediaote procuratore, aut Legato patrinum agit. Et quidem eam praxim, licitam efle experientia docet quoad i/Jurtres , & principes perfonas, fundaturque in R. 68.1. in 6. Potefl quit facere per alium, quod potefi facere per fe ipfum, nifi id Jure prohibetur. Quantum verö ad impedimentum cognationis, conveniunt DD, illud procuratorem non tangere,cum non fuo,fed mandantis nomine infantem fufeipiat : nec hoc munus exercendi irsten tionem habe2t , qua; necefiaria eft, pt N 96. dicam Nec elečlus, & defignatus fit , quod fimiliter requiritur ex dicendis N. 93. Sed an idem fentiendum de ipfo Principali, feu mandante , variant DD. Reiflfenft. Pirhi ng II- cc. negant cum communiori. Verum prxeeifa Declaratione Cardinal, aut confuerudine in contrarium videretur affirmandum ex N. priore, quia videlicet ad cognationem contrahendam neceflarius ert ta#us phyficus , quem tamen mandans non exercet, üt certum eft. Propterea huic rationi, <5c opinioni ad-hxrent Sanchea cit. d 59. n. 4.Marchant. Trib.fdcr. tem. 3. p, 3. traft* 1.1. 5. g- 2. prx- §6 50» praefertim dim Impedimenta tamqulnt odiofa, potius minui, & reftringi dibe-antj qucd <8c Tridentinum intendit, üt N. 82. vifum. Concedunt nihilominus, Mandantem obligari ad omnia ea, ad qua ex can. 105. d. 4. de eonfecrat. Patrinus er^a Baptizatum tenetur. Et quia hanc obligationem in inftitutione Patrinorum Eccltfia primario intendit, ut fcilicet pro Baptizato fidejubeant, illümque ia defeöu aliorum , veluti Parentes fpiii tuales in neceflarijs inftruant: confentit, ut munus Patrini etiam per alium obiri pofli t. 91. Notanter addidi I. pracisit declarationibus S. Congregationis. Dicit quidem Marchant. l.c. eas, qua; circumferuntur , efle partim incertas: partim fibi invicem contrarias , licet nullas tales adferat. Engel item 4 lib. tit• XI. n. 6. videtur defiderare aliquam ufu receptam, & authentice ad mentem De* creti Urbani Vili, exhibitam : At P* Reiflfenft. cit.n. 23. praster plures deci* fiones Rotas, de quibus teftatur, üt ait» Barbofa , adducit declarationem Cardi* nalium, quzeexprefse fonat. Prodtra^ von contrahit cognationem fibi, fed manda*' ti. Addidi II. Pr qui de mat r. n. 147. ait, fibi a Reverend. Confiftorio iUius gratiosč refcripiü fuiß» fe, Infantem, cujus nomine paJer Je* varet alium e Baptifino, contrahere co* gnationern fpiritualem. Sed jam regredi* Cndoad textum Trident. N.t$. pontum;. 91. Notandum II. eos tantum effici cognatos, qui hapiizatnm de facro fonti fufcipiunt. Igitur, qui, Baptifmo domi jam collato, agunt deinde parrinos , dum fuppVenturccEretnoni®,eximuntur ä coa gnatione, conformitcrad di&a iST.8 5. 93. Notandum III. Illos tantum j quos parentes elegerint^aut alij , feu de-fignatos hanc cognationem contrahere : Unde ß qui commoditatis caufä, aut quacumque ratione baptizatum tetigerint > aut fufceperint, non evadunt cognati i ficut nec illi, qui Baptifmo domi, ex accidente coilatoj affiftunt, ni fi id fieret advocato Sacerdote, & deiigna cis Patririfsj prout cum prolibus Nobilium quandoque fieri videmus; quamvis major folennitas, & cceiernoni* in aliud tempus d fferrcn-t ur. 94. Notandum den i ave illud : ävt ad fammum unus, (3una baptizatum defucra fsntefufsipiant. Ex quibwi yerbis aliqu* G coi- gS «0§ colligunt, quod fi plures, qüäm doo ai hoc munus eligantur { quod licitum eft propter confuetudinem aliquorum locorum) nuilus illorum fit cognatuscen-fendus ; quia dicunt, Concilium pras-fcribendo duos tantum Patrinos, irritäf-fe facium plurium: cum igitur in cafu, quo plures eleöi tangunt baptifmu, non £it major ratio de uno, qtiäm de altero, nullus illorum contrahit cognationem. Verum quia plures illi fpecialiter elefli funt, crederem cum Sanchez cit. difp-57. ».i4.ReifFenft.Maftriow.467. &c.omnes ex illis fieri cognatos, qui tangunt,& fufcipiunt baptizatum. Prohibet quideö Tridentinum, ultra duos non efle admittendos a Parocho, nili praxis aliud Cui-deat: fed notum cft, quod multa fieri prohibentur, qua fi fafta fucrirtyobtinenl roboris firmitatem, c. ad Apojiolicam 16. de Rc4 gttlar. Interim ad obviandum omnibus dif-3, fi culta tibus placet faflum Cararr.ueiiS) „quod ejufdem verbis refero: Adhiht ndi j, plures patrinos erat cofuetudo inBohe-3,mia, antequäm ibi Archi Epifcopatum 5>gubernarem. Juffi, ut unus, & una in j, Baptifmate,unus,vel una in Confirma* 3}tione( nempe vir pro viro, femina prO fcemina ) cflScprimarijaccetcri fecunda- «DS ® SO» ,, fij.Bt declaravi, primarios erfe Ecclefia-„ fticos, & juxta Canonum inllitutionS „ fufceptos.Cceteros efle politicos, & tan» „ tummodd concernere politica authori» „ tatem. Illos debere fcribi in libro Paro' ,, chi, & affinitatem ( Cognationem') con» ,, trahere: hosaute aut non eflfe fcriben« „ dos, aut efle fcribendos cum addito, ut „ Fetnper ex libro conllaret, eos civiles, „& non canonicos fuifTe Patrinos. Ita „ ille Theolog. fundament. lib. %. n. 3 113‘ 95* Qgeeres autem I. An Patrinusa« liquam intentionem habere debeat? Rc-fpondeo: utique aliquam necelTariam ef* fe, ut levatio infantis deBaptifmate fit aflus humanus.- fiifficit verd, ut velit a» gere Patrinum juxta inftitutionem Ec-clefiae, feu e6 modo , quo ad id invitatur, quia videlicet invitatur, ut fatisfiat voluntati Ecclefiae. Necopuselt, utfead cognationem fpiritualem refleflat: eam namque contrahet eöipsö, qu6d Patri-ntim agat: quia huic aflui cognarioab Ee-clefia eft affixa; ficut affinis fir Caja; hoC ipsö, qu6d carnaliter cognofcat fororem illiuš , licet de ea affinitate non rogitet. iUque ex his patet, eum, qui ufu rationis caret, licet baptizatum de facro Fonte levarent, ulla cognatione ligari; ni fi prop» ter contrariam confiuetudinem aliud di» G a cen» aco cendum fit,qua Jem adeffein Dicecefi Ra* tisbonenfi dixi N. 91. Patet item hic- ad» effe locum Errori fubftantiali, iit fi leves filium Pauli, quem credis effe Pe» tri; etenim non efficieris cognatus Petro, quia illius filium non levafti ; non etiam Paulo, quia defuit intentio illius proli levandi, fedvide, qua: dixi N.6. 96 jQuares II. Quid adhuc requiritur in Patrmo ad contrahendam cognationem ? Refpondeo ; Ex communi fe»!entia in Patrino Baptifmi exigi, ut firbap-tizarus, & in Patrino Confirmationis, ut fit confirmarus. In Baptifmate, ieJ Chrij• mate non poteft alium fufeipere in filiolum> qui non efi ipfe baptizans, vel confirmatus, tan.ioi. de confecr.dift .4. Et Riruaie Romanum , üt refert ReifftnÜ. cit, n 17. 2$ullusy qui non eß confirmatus , poteß ejft in confirmatione Patrimis, p. I. tit. l. dt confirmat. Qui autem licite effe, aut non effe poflint Patrini, & quse obligatio eorum» vide Theologos: quamquam de obligatione vix reftat aliquid dicendum, cüm inftrußio, Sr alia ä Parentibus, vel Ludi* »agiftris obvie fupleantur. Etquasdiö* funt de Patrinis Baptifmi, proportiona* H intellig« de Patrinis Confirmationis- «6§ & $0* to» §. m. Refolvitür cafiis de Cognatione Spirituali. TEneU partus doloribus vehementer attritd, infantis pes tantum ex utero eminet: Obfletrix , f amina f igax > ani* mofa,($ incafibus inopinatis multum ver-fata, periculum iminere videns , fu mit *■-quam, ČT prolatj cum intentione formd , pedem, prominebat, abluit. Sed quia applicatis remedijs, Tenela fanum tandem edidit partum , fuit ille fub conditione re~ baptizatus , invitato , comparente ad Pairini munus Aufonio. Tenela intra a»m itum vidua effeti a, libenter nuberet Aufonio, quse itque, an id Ane difpenfatione fieri poflit? 97. Refpondeo: probabilius videri , nulla hic opus efle difpenfarione : & quidem primo non ex eo, quod incertus fit Baptifmus ab Obftetrice collatus: etenim dum illa i ft prudens, bene ir.ftrufta, & in periculis fortis, prout in fafti fpecie de* {cribitur, nequit prudenter dubitari , aliquod eflentiale Sacramenti negle&um fu i fle i unde nec Baptifma repetendum efle, nifi confuetudo loci aiuid jubeat , advertit P. Kazenbtrger in Supple^, ad Tfheol. Sacram, P. Sporer n. 44. ftd Ec-G j de? jö* «ÖS @ JMS* elefiafticam folennitatem duntaxat fup« plendam. Secundo non etiam ex eo, quöd , cum Baptifmus, ablutione pedis tantum minift de probat,. five item deicenfus fiat per lineam ma-fculinam,id per Patre, five fcemininl, feu Matrem eandem : unde fit, quod cog-natio,, & agnatio in propofito fumantur pro eodem, quam vis lingua, ad proprietatem Juris accommodata, illi tantiim, qui ex linea fceminea, cognati, & qui ex linea mafculina defeendunt, feu £>ie cittctJ Sftamnmiö i tgtamenč i unb 4>clmž fei>nD/ ut cum alijs explicat Schmier in [ttajttrif ■prudentia &c. agnati proprie diei debeant. (. io. §. z. ff. de Gradih. 99.Con(aguinitas dividitur in lineati & linea in gradus. Linea eft collegio, feu feries perfonarum ah eodem ftipite pro* manantium : & fi perfona? fint tales j quarum una ab altera propagatur, con* fiituunt lineam rettam: fi vero una ab altera non procreatur, fed ambae, aut plu-*-y?s abun§ ali^a faciunt lineam tranfotr- fai*s «QS SO» 105 fawj eeltatersilem, feu obliquam. Gradus eft diÜantiä unius pcrfonae ab alia: per-fonas namque in una linea exiftentei diftinguuntur per gradus, ut innotefcar, quantum una in confanguinitate diftet ab altera. In exemplo : Paulus genuic Petrum , Petrus iterum Andream. Paulus, Petrus,& Andreas funtconfan-guinei in linea refla, & quidem slfcenden-jiiim, fi ab Andrea numeres ad Paulum, quia fcilicet progrederis ä Genitis afcen-dendo ad Genitores; Dcfcendentium autem, fi ä Paulo Genitore calculando defcendis ad Petrum,& Andream genitos. Aliud exemplum: Otto genuicCa-jum, & Annam. Cajus, & Anna non funt in linea refla,quia unus non genuit ^Iterum, fed tranfversä e6, quod ambo fint ab uno communi patre Ottone ge-jiiti : & idem eft de prolibus Caij, dempta und): idcirco aliö opus non eft, quam ut numerentur perfonae.* fic in exemplo jam pofito: Otto genuit Cajum* fcic Titium, & Titius Petrum. Otto Proavus. I Gradus t Cajus Avus I Gradus z Titius Pater I Gradus 3 Petrus Filius Perfonae funt 4. deme unam, manent?, infer ergo Petrum elfe in tertio gradu lineas afeendentium cum Ottone. Ratio feujus Regulae eft, quod nemo foiitarid fump? «ÖS $ $3* 3°s fumptus faciat gradum confanguinitatis, fedcum altero; quiaconfanguinitas fun. datur in generatione, quse eft interduosr duo igitur non conflituunt, nifi unum gradum: perconfequensdum per numerum perfonarum recenfentur^radus, una perfona demi debet. Et clarum eft, in pofito exemplo effe tres tantum generationes, unam iciiicet inter Ottonem, & Cajum, alteram inter hunc, & Titium, ac inter Titium, & Petrum tertiam. ioz. Secunda Regula pro linea tranf-verfa aquali eft \quo gradu di jiant a cornum ßipite,cä diflant inter fe.e.g* duo fratres, tjui diftant uno gradu ä patre, cujus fune fiJij , uroquoquediftant inter fe , & ulterius progrediendo , fumo exemplum fupräpofitum : Otto genuit Cajum, hic Titium,Titius Petrum: Anna vero foror Caij genuit Bertam , & Berta Paulum, & Iröc modö illud ad noto Otto Pater> feu Stipes I. I Gradus 2. Cajus Anna. I.Gradus I | Cradut i. Titius Berta. t.Gradut ^ , I ~ I %jradus 3. Petrus Paulus. %.Gradttt Ut fcias, quoto gradudiftent Petrus, Öc Paulus, num«ra gradusinter Petrum, i i o «D§ &Ottonem , authunc, & Pauttim. Pc* trus, & Paulus cum Ottone funt in Jinea xeöa eo, quod Petrus ab illo defcendat medio Titio, & Cajö, Paulus vero medi« ante Berta, 6c Annä; applica ergo Regulam N. priori pro linea re&a traditam) & videbis Petrum, & Paulum effe Ottoni ccnfanguineos in tertio gradu : conclude igitur, etiam Petrum, & Patilum in eode gradu effe inter fe confanguineos, quii eogradu, quo diftant ä communi ftipfte» diftant inter fe. Eadrm computandi methodo Titius,& Bertha funt infecundo gradu. Ratio hujus Regulaconcof* dat cum fuperiori in illo fundamento» quodconfanguinitatem pariat generatio: cum igitur Petrus non fit genitusä Paulo Dece contta,fed ambo ultimatim abOt« tone , Petrus videlicet mediante Titio» & Cajo, Paulus autem median te Berta, & Anna: ab illo tantum habent fu^m confanguinitatem , nec habere poflunt majorem,quam cum illo habeant. Quo* circa fi licet hanc Regulam ad Diaiefti-cas principium reducere) quemadmodum «ädern unitate, qua aliqua funt eadem uni tertio, funt eadem inter fe, quia nimirum ratione tertij habent identitatem inter fe : ita eodem gradu, qußaliqui fune confanguinei uni tertij funt con- «OS 3š& m fanguinei in ter fe eo, quod ratione terti j tantüm fine confanguinei inter fe. 103. Tertia Regula prolinea trans-verfa inajquaüeft: quo gradu, difl at remo~ tior ä communi ßipits , eö gradu diflat ab altero; du conjun&a eft : jam autem ad oculum apparet, fororem efle propinquiorem fuO fratri , quam filio, Nepoti , aut Pronepoti ex fratre.* non ergo ad perfonam «ommuni ftipiti propinquiorem, fedad remoriorem attendendum eft : & heut Dialediica docet, conclufionem fequi debiliorem partem eo,quod majus, & mimi* extremum non nili probabiliter in con-clufione uniri poffint, dum unum ex illi* probabiliter tantüm unitum eft cum medio termino in una prasmiflarumitaC* Siam cognatio fequitqr remotiorem per* fooa^i «os @ «a* it^ fonafn * quia nequeunt duas perfonaž ftiajori confanguinitate jungi inter Te, quam remotior comunt ftipiti, & fi una remote diftat abiiJo , remote quoque di-üat ab altera. 104. Ex quo fequitur , qu6d , ß Andreas etiam habeat filium,v.g Joanne, ifte poflit fine ulla difpcnfatione ducere ve/ Annam, vel Bertam, quia juxta Regulam mox traditam , in quinto tantum gradu confanguineus erit illis, in quo non ampliiis dirimitur matrimonium , ex dicendis feq. Sequitur item , in hac iinea tranfverla inaequali haberi illum gradum mixtum, in cujus intelligent!» mu/ci haliucinantur: etenim, quia colla* teralium gradus computantur a comuni flipite ranttim , manifeftum eft , Bertam diftarein fecundo gradu ab Andrea, cum hoc gradu diftet ab Otrone : Andream vero ä Berta in quarto gradu, cum in hod diftet ab Ottone ; proinde Andreis, St Berta funt in fecundo, & quarto gradu confanguinei, Teu in gradu mixto* 105. Dum igitur occurrit quasftid de confanguinitate duorum, quorum unus alterum non genuit, five imediate, five mediate, mox inquire de uno illo-rum, a quo fit genitus: dum Patrem audieris, adferibe illum fupra eum, de quo H quae. 114 «0§ ® quaeris: ultra interroga,a quohicPatcr fit genitus,& illum fupra Patrem priüs n- tatum adfcribe. Idem fac de altero, 6f utriu^que antenatos femper adfcribe ita, ut per ordinem unus illorum ponatur fupra alterum, donec deveneris ad duos fratres, vel duas forores , aut ad fratrem & fororem, qui funt ab eodem Patre, vel Matre geniti, quem, vel quam Aiperfus adfcribe. H6c fa&o videbis, quod eveniet una, vel altera forma ex exemplis fuprä pofitis in explicatione Regularum, poterisqueeo modo, quo ä me faftum vidifti, gradus numerare , & illorum duo-rum confanguinitatem , de quibus quS* Itio erat, concludere. Una quoque adverte, difficultatem, fi quam in principio fenferis, exercitatione repetita vinci ic6. Porro haec computatio graduü eftconformiter ad Canones tradita, & in ordine ad matrimonium in omni Jure fervanda. Computatio vero eorundem : juxta Leges eft quidem in Jinea refla eade cum Canonica , fedinutraque transver« fali differt, iit conflat ex epiftola Alexan-dri Papae II qua: refertur c. ad Sedem A• poflolicam 2. xxxv.q. 5. in qua & computatio civilis allegatur, & ratio, ob quam hasc a Canonica diverfificatur: nam §• r* ita legitur. In Legibus ob ni bil aliud ipf°’ «os $ so» graduum mentio fati a ejl, »;//, ut bare Jit as, vel fuccejfio ab una ad alteram per* fona ni inter confanguineos de feratur. In Canonibus vero ob hoc progenies computatur, ut aperte monflretur, ufque ad quotam generationem ä confanguineorum fit nuptijs abfli-vendum Ibi pnefcribitur, ut hereditas propinquis modo legitimo conferatur: hic 'oerbt vtrite, & canonice inter fideles nuptia celebrentur i$c Hac igitur de caufa , quia b quod feci fl i mihi? quare non indic afli, <]u0* «ßc $ SO» 115 ttxortuaeffet? Aulici quidem, dum Catn-byfes Rex Perfarum, fuae foreris amore captu», interrogaret, num fibi per leg m aliquam matrimonium cum ea liceret: nullam adefle legem , nifi hanc, quod liceat Regi Perfarum facere, quod libet, refponderunt, üt refert Hei nies in Fa-feieuio Juris publici, c.l £.».84..ex Herodot. qiii fententiä arumarus, duxitunam ex foronbus, & paulo pöft alreram. Sed nimis affentacorium erat refponfum: nec etiam Cambyses folicitus erat de confen-fu judicum , nid quia abipfo naturae lumine monebatur, per conjugium cum fo-rore fe rem infolitam, & parüm honeftä attentaturum. Ad hanc naturalem honeftatem , & pudorem non videtur attendiffe quoque Cimon, Miltiadse clarifllmi Grscorum filius, dum interrogantibus, cur Elpinicen germanam fuam duceret ? repoiuit: Mea foror & pulchra , & prudens, & dives, & genere mihi squalis , & a communi Patre mex fidei concredita cü : optimum e go fa&u putavi, fi , quam natura mihi pro forore dederat, ultro uxorem ducerem. Verum quia, üt ait Livius/.58. res potius, quam auRorcsfpcSlandrt funti in probandis hifce connubijs illa ipfa, an rationali verecundiae confona fint, conii 4 f^C. 14© «K $ 50» (iderari debent, cum prudentes cffteri homines ad ea quandoque , fi ve paflione, five aliö motivö praeoccupatos, deduci !e« gimus, & experimur, quas cum fana mente componi nequeunt. tbenien» fes, qui de lapientia laudantur, fanxere, lir reftrc D. Hieron. ad Ruflicum Mwa• ex PJinio) legitimum ceferi matri» nium, fi fratri foror nuberet, cum inter aequales matrimonificelebretur: illicitum vero, fi Neptis Patruo, hoc enim per« inw quam fententiam Caramuel Tbeolog.ßf d/iment. I. 3.,». 3763. dicit veram , & om* uino tenendam; cum nulla iex natura irritans adduci poflit, indecentia autem naturalis non nifi illicitum inferi gium. Quapropter S. Aug. 15. itconju* do Civit- dbi «OS ® Sd» m DEI e. 16. & refertur c. cüm igitur cattf. fit. q. i. aperte dicit: ob neceffitatem in exordio mundi hoc matrimonium fuiffe permiflum, quod profecl'o quanto efl anti* quius compellente neceffitate, tanto poflea fačium efl damnabiliuj Religione probibente: & paulo pdft dicit, quod humano genere (refcente, & multiplicato, etiam inter impi. osDEorum multorum, falfortimque cultores fic obfgr vari cernimus, ut, etiam/i perverfig legibus permittantur fratrum conjugia , melior tamen confuetudo tpfam malit exhorrere licentiam: $ cum forores accipere in matris taonium primis humani generis temporibus omnino licuerit, fic averfetur , quafi licere nunquam potuerit. Ex quibus colligitur, h oc conjugium in lege natura valuifle, & quidem abfque dilpenfaiione, quoniam nondttm leges erant , qua talia connubia ftbrogarent, aitS. Hieronymus in que <§£ SO» teftante /. .c .n 1760. Lovanij in promo* ticne ad Lauream publice propugnaverat; quamquam non legatur ea poteftate unquam ufum fuifTe, fortaflls nec, ut un-quam uteretur, expediat, non enim omnia exoediurK, quas licent. Tüm quia piau/Ibilf«- eft fentenria Sanchez /. J.difp. 51. & quämpiurium aliorum , volentium illum gradum Jure natura: infirmare matrimonium. Refert quidem Sylvefter ex Archi Diacono, Martinum V. difpen-fafie cum eo, qui cum fua germana contraxerat, & confumaverat: fed quia alij negant, Archi Diaconum id recenfers, fa<3um hec dubiae fidei redditur. 113 II. Cum Infidcies non ftrin* gantur legibus Ecclefia^eos, qui ad fidem» & Baptifma fufcipiendum convertuntur, non efle feparandos, quamvis tempore Ethnicifmi in primo gradu lineas tranf-verfse copulati fui(Tent,n»fi id matrimonium alias apud ipfos per fpecialem legem, vel confuetudinem invalidum foret, üt rxprefse docet P. A Breno in Manuati Miffionarior. I. 3. e. 5. q. I 3. v.. 7. & feqq> Legitur quidem c. gaudemus, de Divort-Innocentium III. hoc declarafle q.ioad eos Infideles, qui in z. aut 3. gradu contraxerunt, üt fciliret libere po(Jint,& liciie planere conjHxtli , sum per Saeramentum @ so» _ ii? Baptifmi non folvantur conjugia, fed crimina dimittantur. Ex hoc tamen non licet inferre , aliud effe fentiendum de con« fanguineis in primo gradu, ex eo, quöd Papa refponderir tantütn ad quaefitüm, fibi ä Tiberiad: Epifcopo motum de ijs , qui in z. aut 3. gradu feattinebant, nihil ibtuens de ijs, qui primo gradu jungun-tur, quod etiam quidam ex A A. candidž fatentur. 114. III. A fortiori non nifi Jure pofitivo humano irritum eft matrimonium in 2.& ulterioribus gradibus linea obliquae, üt decifum eft c. mox citati. Exftant quoque exempla hujus roatri-monij in far. Paginis.Ge». c. 11. Nachor duxit Melcham fratris filiam: & Abrahä Sarai, quae quidem foror i Ilius coram vE.-gytijs appellata fuit, üt N 110. vifum: fed foror dicitur, quia fiiia fratrit erat. e. quaritur. xxii. q. 2. unde in hoc gradu di-fpenfari pofle, docetur a Trident, feff.24. <• 5. Jn fecundo gradu nunquam difpenfetur, ni fi inter magnos Principes , ob publicant Caufam: quam publicam caufam Fidei confiderans Ecciefia , ne hetherodoxi » qui in i.aut ulteriori gradu conjugati vivunt, a converfione retrahantur, fi juxta difciplinam orthodoxam ä conjugibus , quas difficulter rclinqunt, fperarentur; iz4 «OS SU PrsfeČlis Miffionum, Epifcopis ,acVicai rijs Apoflolicis facultatem tribuit, cum ijs, qui ad fidem convertuntur, difpen. fandi in queeunqueconfanguinitatis, & affinitatis gradu five fi mplici, fi ve mixto linee rranfverfae, dummodo primum non attingat. 115. Dubitas II. An idem de primo gradu lineas reftas dicendum ? Refpondea. Cum gravem indecetiam dicar matrimo* nium cum forore, multö graviorem dicit filij cum matre, aut filise cum patre. Quid cum honore , & reverentia, quam vi Decalogi filij Parentibus debent, fi ex mattimoniali copula una caro effe£H, ad a:qualitatem quamdam reducerentur, omni paterna fuperioritate exftin&a? ubi honeftas illa , refpečhis, & obfervantia , dum turpitudo illorum mutuo revelaretur ? Nefandus profedd foret talis concubitus, nec fieret, iit ait Ovid. lib. 7. Metamorpb. tiifi favarum tuore ferarum, quarum nec omnes illum admittunt, notante Plinio lib. 8. natur, biß oria c. 42. Soliti erant Cimbri, filias eX fe genitas, ducere, fed bane confuetudi* nem, tanquäm naturas adverfam, Marius Con fui, poli quam de illis ,in Germania yi&is, triumphum Roma"egerat, penini* 1 fuftttlit; tontra pudortm namque effi ß' am m ® «s Um itt uXorem fuam ducere* L. drfoptivus 14. jy. 2. ff. de ritu tiuptiar. Atque haec perpendens P.Marchant. Tribun. Sacram, tom. 3. p. trači. r. tit. 5.7. r. fatis rhirari nequit, aliquos cum Sanchez eit difp. 5n. 10. sd tarn in-congruas fpeculationes deveni(Te,ut fpe» culative probabilitatem aliquam(in cafu, 9110 defecifiet totum genus humanum ) Conjunöioni huic nefandiE matrimonij legitimi tribuerint: quandoquidem etiä filia Lotii, quamvis crediderint, omne virorum genus perijfle , nequaquäm tamen arbitrabantur, Patrem fecum ad fufeitandum lemen, & fervandum genus humanum concubiturum , nifi ratione illius, per vinum obnubilata, ad id indu* catur; dixit ergo una ad alteram. Pater nofler Senex efl, & nullus virorum remanfit in terra , qui pofftt ingredi ad nos juxta morem univerfa Terra. Veni ! inebriemus tum vinby dovmiamüfque tum eo, ut fervare poßimus ex Patre noflro femen. Gen. 19. 31. 116. His non obftantibüs, DD. noti mediocris notx , paflim videndi > prafertim apud Sanchez cit. nolunt,hoc matrimonium Jure naturas invalidari eo, quod fubftantiae, & fini intrinfeco conr jugij non repugnet conjunftio Patris cum filia; nec clari ex naturae princi pijs ra 6 «Of @ §0» Jhazc nullitas deduci queat, ob quod Ca» ram. /. c. n. 3761. fatetur , fe Temper ere» didffle, talia matrimonia ex natura rei non efle irrita, & fe oppofitam fernen-tiam cum admiratione fufpicere. At illa multum invaluit, quam etiam Scorus 4. d. 40, q. un. deducit ex verbo Ada: Gen. 2. Relinquet bomo Patrem , & Matrem,0 adhaerebit uxori fu,nes fuperiores continenter. I. appellatione ff.de V, S. Propterea etiam omnes ilh in infinitum ä ferendo teftimo-nio pro Defcendentibus repelluntur itl caufis non exceptis, üt Jurilias advertut. Nec hoc correöum eft per c. nen debet. /#-prä N. 109. relatum, in quo cognatio li> nese transverfs tantüm ad quartum gra« dum reducitur. Non nego quidem illam unitatem fanguinis per tam multiplices commixtiones plene enervari, & totaliter extingui per en,qux dixi N. 107. Attamen, quia hoc non obftante, in morali aftimatione, qua:in Legibus, & Canone fundatur, quicunque Defcendentes tefpc&u Afcendentium nomine filiorum veniunt; judico, quidquid dicant aliqui cum Sanchez cit. impedimentum hujus lineae aeque modö, ac priüs in infinitum protendi. Hinc Adam, fi refurgeret,nullam ex fceminis ducere poflet, quia Jure 12 ® Gentium incefium committit, qui in 'grada afcendentium, & defcen d entium uXorem dii* cit. L. fin. de Ritu Nuptiar. Fateor nihilominus , fpeculativam potius efle hanc controverfiam. Brevitas humanas vitas perquam raro conce* dlt, videre defcendenres in quinto, minui in vlterioribus gradibus ; dumque etiam haec felicitas alicui con tingit , ii non u* nitas fanguinis, exccflus tamen astati* non admittit, ut Atavus Atneptem (ita in quinto, & lexto gradu diftantes vocantur. c. primus gradus, xxxv. q. 5. ) aut Tritavus ducat Trineptem. §. m. Refölvitur caiüs de Cognatione naturali. BErtte , quam fibi defponfaverat, tua• ritali jure cohabitat Lentulus, fcd quia fiuboritur illi dubium (dum ^{ntenatos uxoris attentius confiderat) de cognatione aliqua, fe inter, illa intercedente, accedit co*-fdguinjos,rei veritate amplius expioraturujy qui du in utriufque hlajcres folicitb inquirat evidenter concludunt, Lentulum ejfeex magno Bert* Avunculo Pronepotem, Bertom Vero Prom at er ter Xiftentia confanguinitatis non appareat, iit Omnes in ejufmodi cafihus advertunt. Porro illud de reddendo debito intelligOj iit dixi, in fuppofito, quod altera conjuS bona fide utarur : fienim & illa rationabiliter dubitet de impedimentu, £inil>^r m © so» n* non audet petere, sicque nec alter redde* re; qu/a negato jure petendi non eft lici* tum reddere in fimilibus 120. II. Bene taftum eft, quodeon-fanguinei fuerint interrogati: quoniam «• misquifqutif zam Genealogiam cum teftibus, (3 cbartis, tum etiam eX recitatione map* rumjeire laborat. c. videtur qui matrim. ttecufare , & propterea confanguinei, e* tiam in judicio,- tanquarh tefies hac in caufa admittufttur. cit. c. ČC c. ixxxv. q. 6» unde noneft,cur Lentulus illos interro* gare, & diftis illorum credere non debe-rer, dum jurejurando, fe verum dicere affirmaverint, c. notificamtts. iauf ß q» fit. cum ita reflantes etiam in Judiciofi-dem habeant. Quia ergo adinventa eft confanguinitas, conjuges ab ufu conju. gij, eriam taftibüs illis, qu« folutis vetita funt, fe continered< bent', imm&acoha. bitatione quoque, fi periculum proxi* tnum ( quod vix unquam abefte p tefi i conjugibus juvenibus, &vel maximi carnali congrefliii jam afiTuetls .fimilia attg. tandi id jubeat, foluti enim funt ob nul. litatem matrimonii, & ideo nullus adeft titulus, quj aliquid eorü cohoneftaret. m. ///. Supplicem debuiffe mitti ad Datariam eo, quod impedimentum «onfanguinitatis in cafu hoc aftlitrunduat I * fit ir 4 «DS 3p SG» lit publicum : tametfi enim non publicu, fed occultum dicitur, quod quinque fciunt , iit notant DD ex GJofTa recepra in c. ma-xifefla II. q. i. in aliquo ColJegio, aut Vicina , vel Parochia, cujus communitas ex decem faltem hominibüs confli tuitur: hic autem fors nec quinque confangui* nei aderant, qui in confangui ni ratem in* quifierurir. Accedente nihiiominus periculo ulterioris propalationis pauciore» etiam fufficiunt ad facfendum impedimentum publicum, dum nimirum illul probare poffunt, unä quoque timetvr, ce illud divulgent, prout irj propofito, cum non vereamur confanguinitatem e-dicerealiquorum, quae nullam infamiam generat. Dixi autem: ad Datariam ; hxc liquidem ( quae etiam appellatur Offici'"’1 mitioris gratia )eft tribunal, quodinforP externo pro difpenlatione fuperquarto gradu fim,plici,aut tertio, & quartomix* to pulfari debet Alioquin pro tertio fin> plici, aut fecundo, & tertio mixto ad Caticcllariam: pro fecundo autem, aut primo, & fecundo, vel primo, & tertio, ▼ei primo, & quarto mixtis, aut den'qu® primo gradu affinitatis recurrendum ad Prtefetturam Brevium , ubi fiunt exp£* ditiones fub annulo Pifcatoris. I lb ^ $ §o» m tit. IV. Infupplci Libello debuit eXprimi, Lentulum, & ßertam bona fide contraxifte; qui enim fcieuter , feu tmla fidecontrahunt ( intelligo malam fidem ex parte utriufque conjugis) haud, aut vix fpem difpenfationis habere poflunt* Non tarnen neceflarium videtur exprimere, matrimonium effe confummatum* nifi in ordine ad difpenfationem faciliüs impetrandam, cum ad fimpliciter difpen-fandum fufficiat, matrimonium effecum ignoramiä impedimenti bona fide con-traftum. Plane autem fuperfluum erac apponere, copulam conjugalem fuifle a« liquoties repetitam ad quid enim? ttl V Ultra haec debuiffet quoque exprimi tertius gradus , qu6 Berta eft jun As Lentulo; quamvis enim verum fit, in gradu mixto attendi remotiorem tantum gradum , qualis in cafu noftro eft quartus; unde fi in foro interno petatur difpenfatio , fufficit illum in fuppliciex-primete. Pro furo tamen externoomnimode requiritur propinquioris mentio, non quidem ex hoc fine, quia difpenfatio etiam pro hoc gradu eft neceflaria, fed ut declaretur in litteris difpenfationis, gradum propinquiorem non obfiare. Hocque indubium reddidit Pius V in fua conflit. Sanflißimits inChriflo. 26. Aug. 1566. ibi. I i qubd i,?6 «ÖS @ SO» quod dectetero'J in quibufcunquedifpen« fationibus ac litteris, commiffionibus-que de fliper, etiam Locorum Ordinarij* faciendis)gradus remotior attendatur,tra-hat que fecum propinquiorem , ac ob id fu f-fici at , remotiorem tantum gradum exprimeret: obtentis tamen poflea ( NB. ) fuptr propinquiore Litteris declar at orijs &c. 124. VI. Potuit quidem Official/J Notarium fubdelegare ad capiendam informationem de rei veritate, ut videlicet examinet ipfos Oratores , teftes &c. ai videndum,an omnia (int vera, qua; erani in fupplici libello expofita , & repetita funt in Litteris difpenfationis: haec enim fapiunt meram Jurisdi&ionem, quam Of.j ficialls, licet in propofito fit delegatus, fubdelegare tamen poteft , tanquam Delegatus Principis ex communi düärina. Nequaquam tamen committere potuit Notario, autaJteri ipfum Officium di« fpenfandi, fed difpenfationem ili«? ip^e» ad quem Litteras direöas funt, exequide* ket eö, quod exe-utio fit nudum iriinifte* rium, in quo Delegatus alterum fubdelegare nequit, c. ult. de Ojfic. Delegat. Ceterum non videtur necefiaria informatio de rei veritate per proceffum, & examen teftium in forma judiciali, & in fcriptiJ-fed facis eft > fi Executor fe extrajudic'*- «as % so» 137 liter informet, & deinde comperta rei ve- ritare verbaliter difpenfet. Clericatus in Difcord. forenfib civilib. Difcordid 51. 6. & 7. poft aliosatr. allegans etiam ex Garzia decifionem Rot* in una Mcdiola* nenf. tnatrimonij die 17. Junij 1602. Vide ampliüs dicenda M. 2?9. Irem difcordid 49. ». 4. docet Juramentum de rei veritate, dum id in Refcripto exigitur, pofle k partibus fumi extrajudicia-fiter e6, quod id requiratur pro ipfius Exe-cutoris informatione duntaxat. 125 VII. Difpenfatio ab Officiali faöa nulla erat ob rationem fuprä allata, quod fcilicet non fuerit fa&a mentio in Supplici gradus propinquioris , in quo Berta junfta «rat Lentulo: liquidem ex pfeffio huju^, & defuper fa£ta declaratio, illum non obflarc, non tantum eft necefla-ria , ut difpenfatio liciti executioni detur , fed etiam, ut valde: unde gratil difpenTationis a S. Sede fa&a eft quidem valida , inquanmrn non laborat fub - vel obreptionis vitio, etfi fubticirus fueriC gradus propinquior, ut declaravit Pius V. in Conftitutione cit. At nemo illam valide executioni dare poteft, quidquid dicar Sanchez/ 8. d. 24. n. 29. & ali;, qui attendendi amphus non dum gradus propinquior non eft prinWs> fed fecundus, aut tertius: fi namque eft primus, neceffaria eft noti jam declara* tio, illum nonobflarCy fed difpenfatiopr°* pria,cum Paulus V. in cit. «ß? m Mm nt ne hunc gradum fingulariter excipiat .♦ dttm&do primum quoquo modo non attinoßt : ctim in eo SanElitas fua nunquam difpenfart intendat, nifi id fpecialiter perita exprimat ; unde non faela mentione primi gra. düs, ipfa gratia difpenlationis in fe erit fubreptitia, & nuJIa. Et hoc, quantüm ad primum gradum, verificatur etiam in difpenfationibus ä Sac. Pcenitentiaria proforo interno procuratis. ARTICULUS III. De cognatione Legali. Explicatio, 8c Impedimentum Cognationis Legalis. A Doptio eft a&us legitimus, per quS Et Elius, yel nepos, qui non eil per naturam filius, vel nepos, licet Etcon-fanguineus, vtjuriflae, & Theologi colligunt ex §■ /ldoptio /nfi. deAdop. Quemadmodum enim ars imitarur naturam, & quandoque fupplec defedlum illius: ita Leges, volentes eos, qui per naturam orbati funt Defcendentibüs, confolari, uA-jnittunt,ut in locum Liberorum alios fubrogare valeant, & Familiae Tu», tam- is quam veros filias aggregare : qui faSli defeftus naturas artificiose quodammodo fuppJetur, etjam abundantiüs quando» que, & melius, iit Conflat de Vefrafia-no, & Nerva Imperator ibus, quorum pri-mus habuit quidem fi/ium Domitianum, fed quia omnis pravitatis epitome e-rat, infelicior dicitur Nerva, qui omni prole deftitutus, Trajanu omnis probitatis fpeculum, üt adoptivum tersuit filium; ut verum fit, quod cecinit Srat'\us. l^idiego tranfgrtoi alieno m robore rami altius ire fuis Sed& , Chriftum Dominum fperie quadam adeptionis ufum fuifle, lrgimut) dum in cruce moriens, Joannem fui loci B. Virgini commendavit in filium, & Illam Joanni in Matrem; ex illa hora at' cepit Eam Difcipulus infua Jo «ÖS & 50* 14t & ädminiftrationem fuorum bonorum acquirat. Hinc femina adoprare nequit, nifiex fpeciali privilegio Principis • nec £X natura frigidi, nec fpadont-s: bene vero caftrati, & Sacerdotes, quia illi ex accidente tantüm fuperveniente, hi vero ex virtute Religionis generare non poflunt. Conveniunt denique in hoc ili® adoptiones, quod uträque adoptati fuc-cedant adoptanti, abinteftato decedenti. Differunt autem , quöd per arrogationem adoptatus tranfeat in poteftatem arrogantis: & ob id arrogatus debeteflTe fui Juris , alias fi foret in alterius pote-flate conftitutus, non poflet arrogantis poteftati fubjici: & quia per adoptionem simplicem adoptatus non fubditur pote-flati adoptantis, poterit adoptari etiam ille, qui fui juris non eft. Item arrogatus fjt haeres neceflarius arrogantis ex te-flamento in quarta Bonorum parte .* non adoptatus. Jtern arrogatio requirit au-thoritaten) , feu Refcripcum Principis, a quo & arrogans, & arrogatus interrogandi funt , utrum in arrogatio, nem revera confentiant ; ad adoptionem verö fuffidt auctoritas inferioris Judicis , v. g. Magiftratüs, merum, $C mixtum imperium habentis : nec eft ne» cefiariailla exprefla interrogatio, dum» modi 14* •#§ ^ SO* mod6 aüoquin conftet de voluntate adoptati, & adoptantis. Et hajcomniade-fumunturexvarijs §§. cit. Jnß.deAd• ept. de quibus amplius confule Legi-it as. 128. Ad imitationem quandam co« gnationis naturalis voluerunt Leges eti« am ex adoptione exfurgere cognatione, qua: propterea etiam Legalis dicitur, inducens impedimentum dirimens nrtatri-monij contrahendi, ut patebit. .Solasquidem Leges non fufficerent ad dirimendum matrimonium , rum id authorita* tis apud fideles Ecclefiae tantum com-petat : (ufficiunt tamen , quareniu funt ab Ecclefia quoad propofitum continua praxi , & confuerudme approbatae , & canonizatae : quas etiam Nicola* us Papa venerandas nominale. Ita ditigf-re. xxx q.\. ubi cognationem fpirstualeffl ex naturali, & Legali firmare nititur : ] KJnde inter eos ( fpiritualiter cognatos ) non arbitramur pojfe fieri quodlibet legah conjugium : quandoquidem nec inter eos ,qltt natur & eos, qui adoptione filij funt yv(-nerandte Remana Leges matrimonia contrahi permittunt. In Decretalibus quoque indiftinfte , &fineul!a limitatione ponitur titulus: L}; cognatione Legali, id eft ex Legibus ortä* qns nullibi reperiutur<^e cor« ■hös @ §d» 14-5 eorre&se , aut reftri&s, His itaque Legibus. infiftendo. llo. Quarts I. An ex utraque ad* Option«“ N. 127. infiruatä confurgat cognatio Legalis, dirimens marrimonium? Refpondeo: muitos quidem Tat probabi* Jirer affirmare cum Giofia in c. v.n. deco-gnatylegaliy eo, quöd Jura ßnediftinäia» ne de adoprione Joquancur: dum aucern Jura non diftinguunt, nec nos diftin. guere debt mus per vulgaria. Scotiftse Ce iafuper in Scoto fundant 4 d. 42. q, im. "Verum quia Scotiis nihil exprefse decidit , fed mentem Gloffas^V. duntaxat ad» ducit: al>as etiam impedimenta, tan* quam odiofa, ftrißam interpretationem fubeunt: cum Engei, 4. ///. 12. ». 3. Pir-hingibid. Jf. 2. Sanchez /, 2. d.6%. n. 9. Sporer de matrim.n. 85. & aJijs boc impedimentum probabilius inteliigo de adoptione tantüm , quas arrogatio nuncu* patur: Tüm quia cognatio legalis intro-dufta eft ob ßmilitudinem, quam cum naturalibus habent fiiij adoptivi : cum igitur h#cfimiJitudo non nifi in arroga« tis verificetur, qui tantum familia: arrogantis aggregantur, & illius fubduntur poteitati, licet non ex verbis Legum, ex /me tamen fufficienter deducitur, eas Jioc impedimentum de arrogatione intel-1 hxtixe. j 144 ® S<* 130 ferneres JI. Inter quas perfonal verfatur hoc impedimentum cognatio, nis legalis? Refpondeo: hic adeffe quan. dam analogiam ad cognationem natura* lem quantum ad lineas , & ad affinitatem. Quapropter fingillatim loquendo. I. In linea refta verfatur interad* optantem» tanquäm Patrem exuna, & adoptatum, hujusque Defcendcnres, fub poteflate adoptati exiftentes, tanquam filium, & Nepotes ex altera parte. §. 1. /tifl. de Nuptijs, & L. 15. jff. rfe ubiflatuitur, eos defcendentes cum ad' optato cenferi fimul adoptatos : quos tempore adoptionis fub fua habet potefia-te: ita namqueunäcum adoptato in ad* optantis tranfeunt poteftatem, üt advertit Sanchez cit. n. 34. Quare fi Paulus adoptet Cajam, Cajae filiam ducere poterit! cum enim Caja ncn gaudeat patria pote-flate in filiam. famintc Jnfl.cit. ha-cpef adoptionem Cajas non tranfit in poteftatem Pauli. Idemeftde filiabus Petri, “ fint emancipat*, dum Petrus adoptare* tur& Paulo. Et h«c cognatio, qu* dicitur Paternitas Legalis} durat in perpetuum, nec ceflat loluta adoptione: E«i»i qua tibi per adoptionem filia , vel Neptit ejfe coeperit , non pdteris uxorem duccrt t quamvis «am emancipaveris l. c. aon ob-7 flant« *>§ © SO» _ 145 I ßanfe folutione adoptionis, quae fit , per emancipationem. ( jgt. II. In linea tranfverfa inter filios legitimos adoptantis , qui sdhuc fub illius patria poteftate vivunt, & inter adoptatum ipfum tantum, non autem fratres, aut forores hujus. Haec cognatio efi Fraternitas Legalis , & durat duranre folummodo adoptione : fi qua per adoptionem mihi Joror eff e cceperit,quam-fiiu durat adoptio, inter me, & ipfam «aptix confijiere non pofunt. c. un. de cognat. legali. Concordat L. 23. Jff. De Rite fiuptiar, Eam, quam Pater meus adoptavit, & emancipavit, poterc uxorem habere, aque, & fi me emancipato (fiam in potefiati tetinuerit, poterimus jungi matrimonio. Additur quoque modus, nön obftante adoptione deveniendi in matrimonium : 'Itaque vohati Generum adoptare, fuadetur ut filiam emancipet. Similiter fuadetur ei, qui velit Nurum adoptare, ut emancipet filium : & refertur in Decreto, tamquam Palea c 6. xxx. q. 3. Dixi autem : inter filios naturales legitimps: fi!j liquidem illegitimi adoptantis, ciim non fint in poteftate illius §. jfi adverfus i i. Inft. de Nupt. ex comunr, S;,receptä fententiä non fiunt cognati legale* cum adoptato. Sed 1+6 «ÖS # §# Sed quid, ü quis adoptet plures, Tl* tium v. g. & Annam , funtne ifti impe* diti ä conjugio invicem, tamquam frater, & foror legales ? Refpondeo: In hoc quoque cafu praevalere iententiam negätem tx folido fundamento, quod Jus hoc impedimentum non exprimat. Farigan. tur quidem aliqui ad fciendum, obquara rationem Leges hunc cafum omiferint, Aft cum Caramuele Tbeolog. fu>rdamA]> ». 378. fufficit fcire, quod ] ura iiJum no» refpexerint: ä ratione autem mal£ dedo* citur aliquod impedimentum, quia legi' bxistantiim regimur in ftacuefrdis imp<* dimentis. rj. 1 ix. 111 Ad modum denique cujut dam affinitatis legalis tangit hoc i in pe* dimentum adoptatum , & uxorem adop* tantis, tamquäm filium legalt-m ) & n0" vercam : Adoptivus filius,fi emaneipetufi iam, qua Patris adoptivi uxor efty ducert von petefl , quia Noverca lotum baed' JL- 14. ff de rit. nupt. & viciflim *“* optantem, & uxorem adopt3ti, tanqu^ Patrem legaJem , & nurum ejus, ./W* Notandum autem eft in Lege cit. illud' mdoptivus filius fi emancipetur • cüm c' nim per emancipationem celTet adopti* tio, fi ea non obftante pcrfever»timPft) #S # Sdfc i4y mentum , clarum eft, illud inhoc genere efle perpetuum : ficut in linea refta Dum igiturdubiu aliquando emer« ferit de legali aliquorum cognatione j per confequensde impedimento inde or* to; attende imprimis, an adoptio taa* tura, vel arrogatio intercedat, qudd fi ttf latuerit, accede Legiftas, quorum eftex« a & explicatis, & 6-quidem repereris illos cum älhquibüs Con* Venire, facile tibi erit concludere cogna« rionem legalem, fecus judicabis eos oöi» rin6 liberos-. §. H. Rcfolvitur Cdihs de CognationS Ltgaii. OR mi H us mortua conforie, qt^ liberos illi reliquerat > ducit Libitinam , qudt pariter ex priori matrimonio aliquarum prolium mater fa fla fuit. Üt utriufque ma* trimonij Liberi in Bonis fine dißinflione fuc-ccdere poßcnt) ufitatam in Germania Uni* onem prolium ( jfrnojcftafff / oben t£cb* ©crbruDtcunj? ) requifitis ad tam folennita» tibüs ineunt, Suncne propterea ex cogna* K tione i48 _ ® §<* _ tione aliqua inhabiles ad matrimonium 9 fi quod invicem contrahere vellent? 133. Rcfpondeo. Si liberi utriufque ▼ere fint adoptati, utique non fubfifterec matrimonium inter illos ratione fraternitatis legalis N. 131. explanatas; liberi enim Ormilli fierent filij Libitinae, per confequens fratres, & foiores liberorum Libitinae, &e contra / unde fi quae Or-mili filia afpirartt conjugium cum aliquo Libitinx filio, neceffarium effet, ut aut fuam filiam Ormillus, aut fuum hVi-l um Libitina emanciparet, preut ipfum Jus l. c. inftruit: vel Libitina emancipa* ret filiam Ormilli, ne fit amplius filia illius adoptiva , vel tandem Ormillus fili* um Libitinae; ceflante namque adoptione per emancipationem , aut aliam viam, ‘a Jure civili fundatam, ceffat quoqueLc-galis fraternitas , üt ibidem di&um. 134. Dixi, fi verb fiat arrogati', id e' nim ex mente,& intentione Parentumar» rogantiu patere debet: ex voluntate itetn liberorum arrogatorum , üt deducitur ei diftis N. 127. an fcilicet liberi revera vo< luerint in filios adoptivos arrogari; P*' rentes vero illosadrogare. Ceterum autem, tametfi adhibuerint folennitatesil* las, quae de Jure arrogationi prasfcribun* tur, nifi tamen exprefse de difta volun' ate «ß§ & Stt* 149 täte coiiftet, non eft arguenda cognatio legalis: ia Germania fiquidem etiam ad ineram Unionem prolium folent folenni-tates arrogationis adhiberi > cum tamen illa Unio non tämfiat propter majorem conjunflionem perfonarum, «Juäm Bö. tiorurö tantumj tit diverfoftjm maerimci-niorum liberi asquaiiter tam in Bonis paternis* quam maternis fuccedant, ut advertit Engel 4. tit. iz.it. 7. Člurfl ergo Jii-ra de hac Uniotte nihil ftatüeri nt* slttjud de confuetudine tantum iritrodučia ( e* tiam inter Principes perfönäs ) impedi-’ irentum cognationis legälis riequaquärri ad illam extendendum elk CRIME N. "C’Xperientiä do'tet CohfeÖariosj Jlj qüdd conjuxj prove datum revocet, antequam Titius, od* dat, eaque revocatio ad no.titiam tlliuf Pervenerit, nullum oritur cum TlUtt impedimentum, licet poftmodum occidat • cum Caja ratione fails: revocationis pon fit ampliüs caufa mortis. Simili i"3; tione fi txcoofpirationeCajse, & Titi) yulnus quidem infliftum erat, fed, non lethale, ex quo tamen , ob imperiti»?1 chirurgi inepte curato, obiit, noti ori tut hoc impedimentum, quia videlicet non ?x machinatione, aut vulnere, fed exi"' fcitia medicantis fecuta mors eft: omnes illos ab hoc im pedimento reor l>' beros , qui noq funt caufß phy fica, aul moralis mprtis, liret occafionem ad eandem praebuerint: verfamur enim circa ffa' teriam odiofam, quam falva proprtftate Juris pro poffibili refringere oportet. Ex quo autem fine haec machinati0 fieri debeat, ut caufet impedimentum» dicam N. 140. . «OS & 155 138. //. Alexander III. interrogatus: a» liceat alicui cif m ea contrahere -na-trimonium, quam uxore fua vivente/ibi de-f ačib matrimonio copulavit ? referi pfit: fi adultera efl in mortem uxoris machinata , /?-•ve fidem dedit, five non , quodect dcfunttd hanc effet duHurus , fecundum Canones ab ejus confortio prohibetur , & b”^ «OS 0 Sfl» IJS Ratihabitionem retrotrabi, <*f mandato non cfl dubium comparari. Verum cum hxc Regula fallat inijs, quasexpreflum mandatum requirunt.* impedimentum ver6 criminis requirat aut occifionem , aut mandatum ad eandem , quod utique antecedere debet j nec enim proprie machinatur in mortem , qui mortem jam illa-tamapprobat: Titius imunis erit abim-pedimento. Si fecundum; a fortiori ide dicendum eft to,qu6d in tali cafu ille nec ratihabere occifionem cenfendus fit , nam ratum habere quis non potefl , quod ip-Jins nomine noneflgeflumy üt habetalia Re* gula. 9. L in 6. 140 Dubitas 11. Qua intentione debeat fieri machinatio in morrem conjugis? Refpondeo, me nullam reperire in Jure expreiTam: communem tamen ,& receptam fententiam defiderare intentioni, poft illatam mortem cum fuperflite con* juge contrahendi, quia videlicet Jus movebatur ad hoc impedimentum, ut, ab. lata fpe conjugij cum fuperftite , praeclu deret viam conjugicidijs , ad quae adulte-* n non inclinanr ordinarie, nifi, dum animum habent invicem contrahendi: unde Glcfla incit, can. fi quis vivente, ad illa Verba- occulijf'e notetur, addit, ut conjungeretur alteriiq matrimonium. Sanchez /.7. de nt*' 156 *oe S§5 watrim. d. 78. n. IZ. citans 50. circitet DD. quibus addendi Caram. Tbeol-f««' dam. i.%. n }77*. Engel 4 Decret. Ut. 7. n. 6. Pirhing. ibidem §. 3. ». 26. Reiffenft. ibid.it. 2?. &alj. Ex quibus aliqui ultri volunt, hanc intentionem debere & ma-chinante alteri adu Kero manifeftari. Sci quia nullum hujus fundamentum video, ad qu;d enim ea manifi-fi^tio, cum con-fen(us, aut voluntas alterius nullibi exigatur«' aliasetiam finis Legis falvatur, dum is, qui animo fiiperftitem ducendi; occidit conjugem, fpe, quam concepit) privatus manet, licet fuum animum non prodiderit: potius cum Maftuo4 .fenttnt, d. 7. n 498 judico, fu fB ce re ad impfdi* mentum, ut unus ex adulteris occidat ea intentione, altero non tantum intentionem , fed etiam occifidnem ignorante. Sporer de matrim. n. 105. 141. Ex his info o, non efle locum ( impedimento, fi Titius poft adulterium, cum Caja patratum, occidat five veneno, fiive gladio fuam uxorem , quia rixo» eft, gra vis, capitofa 6cc. aut exaJio qu°‘ I cunque motivß, dummodo nullatenusel intentione, Cajam poi{modum ducendi, de quo cafum ex Navarro vide in P.Spo« rer l.c.n 10?. qui tamen advertit, «n/°* ro externo, dum conftac de uxoricidi0) «0^ ^ 157 r &aöuIterio , femper prsAimi intentionem ducendi, nifi contrariam graviflimis conjeßurls probetur ; v, g. Titium occi« difle ex nimiofurore, & calore irs uxo« rem , quam alias amore profequeba-tur &c. Scd quid in foro interno? Refpon* 4to, eomodö , quö fepcenitens accufat, judicandum elTe. Si vero ille ipfe dubitet de fua intentione, quia fcilicet habuit quidem faepiüsanimum, fe ä fua uxore liberandi , & adulteram ducendi , nefeit tamen, utiüm hic, & nunc, dum occidit exorta contentione, fe etiam ilia voluntas inlmuavcrit: fentit quidem Sporer cit. ab/linendum efle a matrimonio, & folicitaiidam difpenfationem ab impedimento ea ratione, quod contrahere volens debear moraliter certus efle de impe-dimenticarentia, ne Sacramentum ma-trimonij periculo nulliratis exponat. Aft quiafirmiter judico , dubitantem de impedimento debere quidem conari ad in* veniendam veiitatem, dum tamen ea at. tingi ut quit, fecure fe pofle, depofitö dub;6, rcfolvere ad matrimonium, Titium ita dubitantem nequaquam impedirem aconjugio.- quemadmodum nec il-um> qui dubitat e.g. de confanguinita-te cum iponla : cum enim prohibito- riurn 158 «es ® _ so» riumßt ediBitm dt matrimonio c ontrahcndO) ut, quicunque non prohibetur, per corfcqueiu tiam admittatur c cum apuii de Sponjalib. certum efiedeber, & non duhium impedimentum , ur vi illius aliquis a matrimonio prohibeatur •• ficut in alijs mate-rijs certum debet efle praeceptum, aut prohibitio ad hoc , ut aliquid facere non audeam; alioquin manet in pofleflione libertas i llud facierdi juxta Regulam 65. J. in 6 In pari deli flo , & cattfa potior eß conditio pojjiaentis , cui , & alteri fimili principio: Beatus, qui pojft det, innixusC*' rainuel, edidit integram Dialexin delVtf certitudine mfcriptam, in qua ä ratione, exemplis, authoritate DD & Jure de-monfirat , ut aliquid licite fieri poflit, fufficere, quod certum non fit, illud tf& prohibitum. Ex qua folida dodrina It' quitur, eum, qui moraliter certus nofl eft de impedimento, pofle judicium mo* ! raliter certum formare , nullum adcfi« impedimentum. 14z. Dubitas III. Quale requirat adultenum ad boc impedimentum? R(' fpondeo: ad hoc dubium parere ex dicen* dis N. 148. ficut etiam ex N. 145. Pate’ bit, adulterium, & conjugicidium debere concurrere durante eodem conjugio •' & ex AT. • 44 quöd illud conjugium iue' rit validum , & legitimum. r m ® M* *59 II. Impedimentum Adulteri} cum promiffione matrimonij. I43.I. Regorius IX. declaravit ■ tt vJ quis, uxore viveme, fide data promifit aliam fedufturum, vel cum ipfa de-faflo contraxit, fi nee ante, nee pbji, legiti-md \ NB.) ejus fuperflite, cognovit enndemi quämvis utrique ipfvrumpro eo, qubd in hoc graviter deliquerint ( ergo mortalis culpa eft , vivente propria uxore aiteri matrimonium promittere, multo magis aftu illud contrahere ) fit poenitentia injungen* da , non eß tamen matrimonium , quod cum ta contraxit, poß uXbris obitum liirimendu, Cceterum tolerari non debet, fi prius , vel poß ea y dum ( N B. ) vixerit uxor ipfius , illam adulterio polluijfet. c. fi quis, fi n de e o, qui duxit i» matrim. idem iegitu; c.fignifi-c/ijli6. eod. ftatutum ab Innocentio III. Ex quibus evidens eft tertia fpecies impedimenti criminis, quas exinde oritur , quod conjugatus adulteretur cum alia fcemina, cui etiam aut matrimonium promittit, poft mortem fuas uxoris celebrandüm, vel, quod pejus eft, illud Adu cum ea contrahit, vivente fcilicet legitima Tua uxore (idem eft* fi icontra COO* 16o ® m* . . conjugata id attentet cumalio viro, vi* vente Tuo marito) nec quidquam fuffra* gatur , etiarnfi longiflimo tempore adulter, & adultera ita conjugati perman-fiffent, prolibus quoque inde fufceptis; cüm multiplicita r prolis ita fufcepta tna$ii eorum crimen exaggeret, & diuturnitas temporis peccatum noti minuat, fed augmtnttU c. cum haberet 5. eodem, ubi propterea fo parari jubentur, qui per decennium co« pulati cum hoc impedimento, deccrrt proles genuere: erga quas nihilominus aequitas naturalis demandata fuit, ut videlicet utetque( Parentum ) Liberis frih fecundum (jHod,eis fuppetunt facultates, «*• ceffaria Jubminiftrent, in quo EpifcopilB" vigilaredebent. 144. Ad hop autem impedimentuni omnimode requiritur C idem dicdeimff dimento ex adulterio , & conjugicidio proVeniente) ut con jugatus, qui adulte* ratur cum altera, illique matrimoniuM promittit, fit a parte rei conjugatus, M verö, & valido matrimoniö fua; uxorico* pulatus. c.figni fi cavit z. tit.cit ubi refertur, Alexandrum III. jufiiife eum, qul vinculis , & car cere compulfus ad quan-damducendam, eä poftmodutn relifl^j aliam fibi matrimoni6 junxerat, cum hac fecunda permittendum effe e6,diiod pn* mum «&§ §0» i6i mum matrimonium ob metum gravem , & injuftum fuerit invalidum: unde R ub rum dicli c. lic fonat: ft vivente primau-Xore, & ed non cogr.it d , qitis contraxit cum fecunda feiern er, £j eam cognovit', etiam tnortud prima fecundam habere non poteß. Secus fiprima erat non legitima uXor ; quia nimirum ille, qui caret legitima uxore, quam tamen talem credit, peccat quide peccato adulterij ob confcientia m erroneam, dum acceuit ad aliam feminam , fed ä parte rei non committit adulterium , quod tamen in propufito Jura exigunt-Nequaquam tamen requiritur matrimonium confummatum cum propria uxore, fed fufficit ratum duntaxat, üt patet ex Rubro mox cit. ibi. & ed non cognita ; efl enim verum, & legitimum conjugij vinculum, licet non fit per copulam confummatum. Et quia vinculu non diflbJvmir per divortium, vir, abu-xore fua per divortium feparatus , reus etiam fitimnedimenti, fi aliam adulterio polluit, illlque fidem dat futuri matri-monij. Ob eandem rationem idem dicendum , dum uxor alicujus poft confurha-tum matrimonium in aliqua ex Religionibus folenniter profefTa ell , prout deciditur c. ex Litterarum, 4* d- 145. Requiritur item> ut & adulterium i6t «s®« @ SO» rium, & promiffio matrimonij fiant vi-venteeodem, veJ eadem conjuge(quod intellige quoque de impedimento fupe» riore ex conjugicidio, & adulterio, queru utrumque debet comiffum efl'e durantc vita ejufdem conjugis ) ut manifefte indicant verba N. 143. relati cap. per NBt fignaca,colIigicurgue ex alijs c. c. de hoc impedimento tra&antibüs. Quocirca fl Titius vivente fua uxore cognovit Cajam & mortuä primo illa huic fidem matri* momj dedit, poteß illam ducere, quia adulterium,6c promiffio matrimonij no» funt faäa durantc eodem matrimonio. Nec fi fidem dedit Cajsc, fed hacfide^S promiflione revocata eam cognovit: quia per revocationem caffata eft , & aboliti promiflio, sicque manet folum adulteri-um, quod non fufficit ad impedimentum* Aliud foret, fi patrato jam adulterio pro* miflionem revocaret; nam per promiffio* »em priüs fa&am, cui acceflerat adulte* rium, caufatum jam fuit impedimeutfi) quod finedifpenfatione non amplius tollitur. Nec denique, fi Titius data Cajae, poft mortem fuae uxoris duxit An* nam, & hac vivente cognovit Cajam* prohibetur in cafu mortis Annse äducenda Caja co, quod adulterium, & pro* miifio non concurrerint ad tempus ejuJ' iem conjugii. II* # Sfl» 163 146. II. Alexander III. prout legi-turf. propofitum 1. eod. t. confuitus de eo , qui vivente fua legitima uxore fibi aliam hujus ignaram copulavit, & cognovit , hfs formalibus refpondit; quia pr a fata mulier erat infcia , quod ille aliam haberet uxorem: nec dignum efly ut praedi-Mus vir, qui (cienter contra Canones venerat , lucrum de fuo dolo reportet taliter rejpondemus, quod nifi mulier divortium petat , ad petitionem viri non funt aliquatenus feparandi: fubaudi poft mortem uxoris: ante mortem autem abfolute feparari debent ad vitandam Polygamiam. In hoc Rcfcripto Papse patenter requiritur , ut femina, quam adulter data fide fibi defponfat , (ciat illum uxora» tum: feciis enim, fi bona fide crediderat, illum efle amatiimonio folutum , poteftquidem poft mortem uxoris ab illo recedere, cum matrimonium , prius vivente uxoreconrra$um, fuerit nullum: fi tamen adulterum, üt maritum habere, & retinere voluerit, cogendus iileeft, ad conjugium, prius nuMiter contraftum, novo corifenfu revalidandum J id namque naturalis asquitas poftular, ne fcemi-na dolose circumventa , & hac fraude ad carnalescopulasfimulato jure matrimo* nij ftduöa, ädeceptore deferatur invita. L lote* 164 . *0§ Interim vide, qua N. 42. dicebam in fimi* Jideea,qui fe ingenuam fingens decepit ingenuum , quod videlicet fit cogenda ad permanendum in matrimonio, fi ille voluerit. Videetiamdi<3a N. 33. ut fcias,quse ignorantia ad hoc fufficiat, eaque ad pro-pofitum accommoda. Item amplius dicenda N. 306. Qiuede fcemina ignorante dixi,muj-td magis vera funt , dum ipfe etiam vit bona fide credit Tuam uxorem obdormii fe, feaue liberum reputans, progtefr turad aliud conjugium , illoque utitur. Si tamen hi duo bona fide copulati, re* fciant poftmodum , uxorem priorem s* tiamnum vivere, utique ab invirezn fe' parari debent , nec amplius congredi audent fu b reatu adulterij per dicenda dt impedimento Ligaminis. 147. Sed quid ? fi ea notitia non ob* ftanteab aflu* vetum eft : attamen quia nullibi Itgitur» Cfim vim copulas inchoat* a JurcannC' JU« «OS $ $Cm 167 3cam elfe, fed tantummodo adulterio , quod in oditfis non iß dt consummato interpretari debet; nor* elt id afTerendü. Alioquinpari rarione r Öibus enormiter lafcivis, pollutionibus , ör copulte fodo-mitide cum aliena foemina obearrdero ra-rionem visd,rimendi matrimpnij admitti deberet, quod o in fu a Theo . morali *ra fi, J4. d.1 3. q. 4. », 93. adulterium conf m* matum ad hoc impedimentum reqmiie-Tat, mut’tä roftmodum (e oentia u- Iure C anomeol. 4. tit. 7.n. \ \ docuerit, fuf-fice:e copulam inchoatam tantum Addit porro Sanchez l c. impedimentum incurri, dummodo, quacumque tandem ärte, aut inftrumentß, fecmina femen virile r ciniat , licet vas illius non pe etretur. Verum quia per adulterium communi opinione venit penetrate» vališ ex irhiUione membri viri/is, I.ecuia« tioni huic non arbitror adhaerendum. Videantur dicenda de Impedimento affinitatis. ‘49- Dubitas II. de promiffione matrimunij, qualis «fle debeat? Refcon-deo, de ea multiim difcrepare tiim Theologos, rum ]uriftas, aliquibus plura, pauciora alijj requirentibus. Quid ego ientia, L i per 368 m 0 §0» per fequentes Afertiones declarabo, dum tamen praraöouero, generaliter loquedö illam requiri, & fufficere promifliunem , quaeinalia materia valida eflet, & obligationem pareret, Ajfero 1. Prcmiflionem debere efle ▼eram, & a&ualem, nec fufficere vellei-tatem tantüm , aut intentionem promit-tendi: qui enim veJiet tantum promittere, aut qui intendit, aßu non promittit, iu*c obligationem contrahit. Unde fi Titius uxoratus diceret fux adultera;: ji conjugatus non forem, te duceret» : vel, in» tendo te'ducerepoß mortem mea conjugis &c. non ligaretur hoc impedimento. Immc* Engel 4, tit. 7. n. 9. illum ab impedimento liberat, etiamfi diceret; mortua uxori von aliam ducam profer te: utique ex eo, quod exinde non fiat /impliciter obligatus, fed ex fuppofito tantüm,quöd aliquam ducere vellet .* & hoc verum eflTe videtur, nifi circumflanti» aliud fuadeät ▼erum fcilicet promittendi animum. 150. Afero II. Non requiri quidem promifiionem juramentöfirmatam, cüm id nectflarium effe nec ratio urgeat , nec lex jubeat. Requiri tamen feriam , nec fufficere fi&6 animo prolatam : fifla namque promifiionon eft vera promiffio, nec ut tali* obligat. EngeljSporer, Rejffenft* 4K ® SO» l6f //. cc. Sc communior contta Sanchez cit. n. io. &quofdam alios. In foro tamen externo, dum conftiterit de promiflione f judicabitur , ii'lam ex ferio animo procef-fifle, pra;fum>tur enim meutern concordare verbis. IS r. Afero 111. Non eft neceflariü, ut fit promifiio mutua , & reciproca, fed tantum, ut fit acceptata. Ratio primieft cortra Beilarmin. Layman &c. citato* ab Elbel de matrim. n. 165. quod nulla lege exigatur rcpromiffio: immö, quia e. fignificdfli 6. de eo, qui duxit &c. dicitur ‘ ni (i alter eorum fidem dederit: non autem» nifi uterque, aut: ttift alter eorum altero re-■prominente &cc. potius deducitur, promif-fionem unius tantum fufficere. Tum quia in odiofis docemur quidem, verba in omni proprietate fumere, & intelligere, non tamen ultra aliquid addere: cum ergo jus exigat promiffionem duntaxat, ea autem vere, & proprie talis fit, etiam re-promiflione non accedente, nefeio, quomodo hxcfuperexigi poflit. Quapropter mihi minime probatur principium illud , eam nempe requiri promiffionem, quatn fponfalia exigunt. Sanchez c. n. zz. Engel, Sporer, Reiffenft. &a!ij. Ratio fecundi eft , quia promiflio «onacceptata non eft rigorofa promiftio, L 4 fed 17© «OS @ SO» feti nuda pollicitatio, üt pofl: alios ben& probat Sanchez ». 19. Porro acceptatio fit vel verbö, vel fafio: non enim verbis tantum mentem noftram exprimimus * fed fignis quoque, & fačtis. Verbo acceptat adultera prom!ffionem,dum reponit .* placet, accepto &c. nequaquam au« tem, fi audita premiffione matrimonij dicat: ita, fi DExs voluerit, aut fi at,quod Deo placuerit: hoc namque refponfö potius rt jiertur promiffio, cum DEo minime placeat is tračtatus, & promiflio. Faflo autem acceptare cenfetur , dum icemina auditiv hii verbis : fi mibi copiam tui corporis dederis, te ducam , aut me obligo ad te ducendam poji mortem men incurrit eo , quod gravius peccet, qui fcienslegem poenam ferentem , illam transgreditur, quam ignorans: adeoque sequum eft, ut ille g^vius puniatur, sieque irrpedimento fubjsce at, non ifte. Quemadmodum etiam, uc di&um fuit AZ. 146. liber eft ab hoc impedimento, qui committit quidem adulterium, fed nefeit , fe iüud c< mmitte'e, puta, quia credit, alterum non effe con* jugatum. Confirmat ampliüs ä paritate : etenim maritus, qui peccat cum confan-guinea uxoris fuas, ignorans legem, quae illum privat jure petendi debitum ä fua uxore , non privatur illo. Nec eft excommunica tus, qui ignorat deli&o a fe commifloan nexam efle communicatione. Necfit irregularisex plunum fententia , qui ignorat v. g. ft ex homicidio injufto, aut violatione cenfuras fieri talem, non ® §0» *73 obftžte ,quöd Irregularitas fit potiüs qus-dam inhabilitas, quam poena.Tandem,ut multi Theologi docent /» m at srt a dePaeni-tentia , refervdtio peccatorum non incurritur ab eo, qui ignorat,fua deli£U efle re-fervata; ergo etiam non incurrit hoc impedimentum, qui occidit conjugem, aut adulteratur cum aliqua, cui matrimo* nium promifit, &nefcit, feu ignorat legem , impedimentum ftatuentem. 154- Oppofitam fementiam turan-tur Caram. / n. 3771. Reiffenft. n. 26. Sporer de matrim. n. 114. & ab ijs citati , quam etiam Picbler fatetur efle cofhunem: & fundatur iriprimis in illo generali princi pio,quod cum impedimenta non dependeant ab hominum voluntate, fed a Jur6 duntaxat, quod nullibi declarat, neceffa-riam efle/cientiam illorum, ut incurrantur,Sanchez/. 7. d. 40.». 7. ficut alia impedimenta afficiunt ignorantes, ita etiam impedimentum criminis. Deinde, qadd etiam poenae, etfi invincibiliter i. gnoratas,maneant illos, qui fcienter delictum aliquod committunt ( exceptu ce» furis propter dicenda ) docent Layman, Suarez, Ledesma, & commutiijjima aliorum , quos cirat , & fequitur Reiffenft. ad 5. Decret. tit. 3./7. 321. &xontrariurt* videtur Covaruv* error admodum mavifc- j 74 «9« .# $3» jIns , & maxima ofehaniia\ cum cnitit cuivis notum fit,crimina voluntarie tcm* rriffa , nedum ä Deo, fed etiam 3 jure, & Legibus puniri variis modis pro diverfira-te, & gravirate illorum , hfec ips6, quod quis aliquod fponte comitiat , fe fubdlt pesna- in illud ftatutae , habet que impfici-tamfaltrm, & virtualem notitiam talis Legis, licet explicite ignoret pernam determinatam. Quam dečbinam etiam comprobat univerfalis praxis Tribunalium utriufque jud;cij : non qui. dem ex eo , qüöä tribunalia praei fumant notiriam firna; in delinqueb. tibus, qua; fcilicet ir, foro externo fem» per prafumitur, maxime pcettÄ ä Ju. re cornuni influas; fed ex raruine infi-nuata, quod fuffiaat deličlum voluntarie, & fcienter admififle: unde fit, non examinari rn Judicij'de feientia portia;, fed tantum de cnm/ae. Et Deus bene* di & non principaliter potips ad abfterrendos homines, ne fpe futuri matrimonij ad conjugicidium de fcendanc , aucadultenjs afluefiant, uti M i N, 1*4 ’ ® S«» . N. i?5* ex Doftorc Subtili adnotave« r~m: aur fi habeat rationem poenae, non tamen pure vindicativae, fed inbabili-tantis , de qua major videtur difficultas ex deduäis priore §. Tum quia verfamur ii materia valoris Sacramenti matrimo-nijj quae nos ad probabiliora cogit. Dico: ConfcfTarium non poffedecla« r»re , Titiam ex eo ab impedimento criminis liberam , quod ignoraverit, adulte» rio, & promiffioni matrimonij ab Eccle-üa adjunöum effe : fed i njungeredebere, ut Nuptiae differantur ufque ad adventu d-fpenfationis-/ & rarö deefTe poterunt alia? caufiE ad differendas illas , praeferri m dum mature, & debito tempore impedi« mentumproditur 150. At, ais, in cafu noftro non cfle locum dilationi; omnia enim parata fune ad nuptias, confanguinei, & amici invitari, Denuntiationes fafta: publice. i?e-fpondeo , Confeffarium mox polfe recurrere ad Epifcopum,& fupprefsis nomini« büs Oratorum ab eo petere difpenfatio-nem. Quamvisenim in impedimentis di« rimentibus, cfim fint ä Pontifice, auc Generali Concilioffatuta , nequeat Epi-fcopus regulari ter difpenfare ex generali rat ione, quod Lex Superioris per inferiorem fili nonpoteft. Clement, ne Romani. 2. d$ Eltft. «DS 0 SO» i U in cafu nihilominus urgenti« necel-fitatis gubernium uni verfall.« Ecckfiae poftulat , ut per Epifcopo« oviculis 5 in tali arduitate conftirutis, fuccurratur^ pro quo cafu rationabiliter creditur, (um* mum Pontificem eam authoritarem Epi-fcopis concedere : Nam quod in Lege non eft lici rum, necejjitas facit licitum, c. 4. de JR. I. in 6. ampliüsque docetur in materia de conflit, lib. r Decret. poffe fcilicet Epif-copum in cafu particulari urgente necef-fitare faltem proforo confcientiatdli en-fare contra SS. Canones. Saneh z/, i.de matrim d. 40. Engel, Sporer cit. n. 55. Reiffenft. in cit. Append. d n 15. appellans hanc fententiam communem, & pro-pemodum certam. O;-tenta igitur d fperi-fatione , quae oretenüs dabitur Confef-fario , res eft falva 161. Sed necdum finis; poteft ^ra« que contingere, Epifcopum non eflein loco , fed longe diftantem : aut efte durü in difpenfando; quid ergo agendum? Re-fpondeo ex Sporer cit. Elbcl, ac alijs, in-ftruendam efleTitism ( quod illa etiam fuo fponfo fuggeret, cui pariter nota eft caufa hujus impedimenti) ut accedat altera die adEcchfiam , contrahat externe matrimonium cum intentione, non quidem Sacramentum matrimenij in-M 4 cun- i86 «ÖS 3§£ SO* eundi j Ted faciendi id tantum, quod po-teft, cum propofitö tamennon confum-mandi, nec quidquam lafcivi attentandi cum putato mariro, donec difpenfatio procuretur. Abftinebit autem facile in ncftrocafu ab his omnibus, nec folicitari .adquidquam poterit d marito, cum &ille fciat, feufque ad difpenfationem omni jure conjugali carere. Adveniente deinde difpenfatione, & renovato confenfij erunt illis omnia, tanquam veris, & legitimis conjugibus licita. «OSSfl» «OS 3«» CULTUS DISPA RITAS. 161. A Poftolus, ad Ephefios fcribens ZjL c. 4. unus Dominus, una fides , unumbaptifma, triplicem indicat unitatem, qua fideles, foliciti fervar eunitatem Spiritus in vinculo pacis , & unum Deum aequali ritu volentes , charitate crefcnnt in illo per omniay qui efi caput Cbriflus. Ib. iqua trina unitate, ve! una faltem exiliis t qui recedunt, difparis cultus, & Religionis efie notantur, üt Ethnici, Tureae, coeterique Gentiles, & infideles, qui necunitatem veri DEI agnofeunt, nec fidei; nec baptifmatis neceffitarem venerantur > Judsi item, qui unum quidem & sc» 1^7 dem Deum adorant, fed umbris veteris Legis pertinaciter adhaerentes , non ag* nofcunt Dominum noftrum ] Efum: proinde etiam in fide, & baptifmate averis fidelibus alienantur. Et denique Acatho* lici, feu Hasretici omnes, qui in eo ab unitatediöadeficiunt, quöd ab integritate verse fidei turpiter recedant. Viden, (dumad prjefensefl, & examinandum, ti-trum Catholici, feu fideles cum his con-nubia celebrare valeant. §• l. Examinantur matrimonia fide« Jium cum infidelibus. 163. Arranturquidem in Sac. Pagi» X^l BR plura matrimonia , ä veri DEi Cultoribus cum Infidelibus celebrata ; üt Jofephcum Afcenech filia Puti-phariš. Gen. 41. Moyfis cum filia Jethro. £xo/J.2.Hefter cum Affuero.Efler. 2.&c. quorum aliqua ob particuJarenj rationem ex inftinčhi Divino fe&ta fuiffp cum certa confidentia ds adjutorio, quod fidelis no* fubvertetur per infidelem, certum videtur DoSori Subtili 4. d. 39. q. un. Alia ver# uticue, tanquam iMicire attentata, reprobari dtbent: tümquod indecens fit , froflituere Gentilibus membra Cbrijii 3 üt M $ <*& 1*8 «©§ $ ( SO» ait S. Cyprian, relatus ä S, Auguft. t.i. de adulterin. conjugijs e. 25.0b quod Efdr ce 1. f. 9. inter ccetera peccara populi Hrael e-thm hoc legimus, quod accipientes filias alienigenas, feu Idololatras commifcue-runt femen janflum cum populis terrarum. Tüm qu6d praeter raram concordiam coojugum diverfse Religionis prafenrif« fimum periculum perverfionis immineat conjugi fideli; malae quoque educationis prolium, ex tali matrimonio progenitarum &c. Quapropter Dominus Peus, dum feadftiturum Ifraeliris promiferat in expugnatione Amorrha?i, Chananaei, He» vaei &c. Regum Gentil um, inter rdiqua i praecepta Moyfi data Exnd. 34 ctiain hoc erat: Nec uxorem de filiabus eorum accipi- \ es fili js tuis rbi am rationem : ne pofiquätn ipfd? fornicata fuerint, fornicari faci ani (3 filios tuos in Deos Juosy id efi, ad Idololatriam impie (educant •• Idololatria nam-que, quam fequuntur infideles, aut qualibet noxia fuperjiitic fornicatio efi, dicit. S.Aug. I. 1. de fermone Domini c. 16 V'anum autem timorem nonfuifle, luculenter fu6 damnö probavit Salomon Reg. 11. poft-quäm enim adamavit mulieres alienigenas multas de gentibus, de quibus praeceperat Btominus fibjs Ifra«! ; mn ingrediemini ad '<■ ; 'v ens «OS f£ «I» 189 4tas tke. eertißtme enim pervertent corda ve-fira , ut fegu amini Deos earum &c. depravatum efl cor e j us per mulieres, ut fequerc» tur Deos alienos. 164. B ecordor hujus occafionei Rabi Salomonis Jarchi, qui exponens illa verba Num. 25. adoraverunt Deos earum, recenfer modum, quoqusedam ex mulieribus idololatricis ufas, Ifraeiitasad cultum falli Numinis (educebant: quam ex* politionem Caramuel /. i.Theol. fundam. ita reponit. Cum mulieres prurigine Veneris exflrimularentur, accedebant ad If-raelitas dicentes: habeo, quod tibi dicam, sttende me, quafo! & hoc di&o e finu fta-tuam Phegor producentes, ajebant; adora hunc: qu6fa&o operi veneteo fe accingentes, Deaftrum illum impudicum, & nefandum fummo fe honore illo a£iuafficere exiftimabant. Quia igitur concumbere cum illiserat Simulacrum illud adorare, ICraelicse c6 ipso, quod concubue* rint, Idololatra; evaferune. Sed hac per paren thefim. 165. Non tantum in veteri, fed etiam Lege Gratia: reprobantur ejufmodi matrimonia : licet,enim nullibi exprelsU verbis id legatur , unde , crederem , S Aug. loc.cit. dixifle; Non enim tem-fort revelati Teßamenti novi i» Ev angeli o% vd 190 «0? & ve! ullh Apoflolich litteris fine ambiguitat* te declaratum eß'e recolo: utrüm Domi »ut prohibuerit, fideles infidelibus jungi. Patenter nihilominus deducitur ex illo D# Paul; z. ad Cor. 6.Nolite jugum ( conjugij fecundum D. Hieronym. Ep. adGerun-t i am ) ducere cum infide!ibit r: qua enim par- ticipatio jujiitia cum iniquitate ? qui con- fenfu< templo Dei cum Idoiir ? vos enim eflis Templum Dei vivi &c. Si enim omne < om-mercium cum infidelibus prohibetur , inulto magis conjugale, quod cceteus are» j tiusrft,& iatimius. Hincc. 15. xxiix. q. i.ex D.Ambr. /. i. de Abrahame. 9. prohibetur; Cave Chrijliane, Gentilit aut 7«* d/eo filiam tuam tradere.ix c. (iquis. eadem. \ Si quis Judaica pravitati conjugali focista* j te jungitur effe valida, dummodo nonobftec aliquod impedimentum, a jure Divino, quoti soz m? ® so» ‘ quodetiam infideles agnofeunt, aut S Principe Terrae illorum ftatutum; Prin* ceps enim quemadmodum in alios civiles, ita etiam in matrimoniales infidelium cö-traflus poteftatem forcitur, leges videli» cet, quae expedientes videntur, ferendi vel fub poena, vel fub nullitate aflüs. II. Illorum conjugia, quamvis fint legitima, non tamen efle rata, vel firma ad mentem Ecclefiae, claro textu c. quanto, de Divort. Et fi matrimonium verum inter infideles exi• fiat , non tamen efi ratum : inter fideles au• tem verum, ratum exifiit: quia Sacramentum fidei - ratum efficit conjugij Sacramentum, maxime coniummati, quod non nifi morte foJvitur; ciim tamen infidelium etiam per unius conjugis conver-fionem diflolvatur, ut infra explicabo. Jam. Refpondeo: Olim licuifTe cohabitare infideli conjugi prateiso periculo fubver-fionis, aut conjugisconverfi , aut prolium , vel indufiionis ad aliud peccatum (cum enim hoc periculum ex praecepto Divino, & naturali caveri debeat, fuppo-fn6 illo nunquam approbanda erat ea cohabitatio) iit clare indicat D. Paulus l.ad Corintb. 7. qui poftquam de conju-gibus fidelibus Joquens, propofuiflet praeceptum Domini, uxorem A viro non difcedere «O? @ so* *93 * de illis, quorum unus tantum fidelis eft, alter autem infidelis, mox fubjun-git: cccteris ego dico, non Dominus: fi qui frater ( Chriftianus )uxorem habet infide* lem , & hacconfientit bab itare cum illo y in pace, concordia , fine contumelia Creatoris &c. j non dimittat illam. Et fi qua mulier fidelis, habet virum infidelem 6cc. id€, quod prius. Quem textum applicans D. Aug. /. i. de adult. conjugijs c. 13. reli» tus can. Jam nunc. 8. xxviii. q. J. intelli-git de confilio, quoad huc ab Apoftolo dato : Quod mihi vifum efi, eum monendo di• xififie'. quia enim conjux fidelis relinquere conjugem licite potuit inhdelem: ideo fieri hoc non Dominus, fed Apofiolus probtbet ( dehortatur , iit contextus indicat ) quod e-ttim Dominus prohibet, fi eri omnino non licet. Monet ergo Apofiolus, quo poffit ejfie multorum occa fio lucrandorum, ut fideles conjuget in relinquendis infidelibus permifsd licent id non utantur. Et iterum : Non igitur propter vinculum cum talibus fervandum conjugale, fed ut acquirantur Chrifio, recedi ab infidelibus cenjugibus Apofiolus vetat ( dehortatur^ multa enim fiunt non jubente Legef fed libera cbaritate &c. Etqudd hocmotivum,ä S. Auguflr. infinuatura, Apoftolum revera moverit ad dandum id confiiium, ille ipfe declarat s 94 «©$ i? SO» /. c. mox addens J Sančlificatus efl tmm vir infidelis per mulierem fidelem, & vice verfa; fančtificata efl mulier infidelis per virum fidelem, in quantum ad preces, pia monita, & exempla conjugis fidelis bene-di&io quadam Divina defcendit fuptr infidelem, cor illius ad amplexum verse fidei emolliens. Necin eo defperancium eft: etenim vade {cis mulier, fi virum [alvum facies ? aut unde [cis vir, fi muh erem falvam facies ? ibidem, id eft, fcire mini-" me potes, infidelem conjugem ad falutare propofitum fidei exemplo tui movendum nonefle. Pergit Apoftolus, & aliam fui confihj rationem allegat : alioquin fili} vtjlri immundi effittnt5 nunc amem [anili funt. Jam enim erant parvuli Chrijliani (explicat D. Aug./. i. de jerm. Domni in Monte c. 16. ) qui five au flore uno eX parentibus, fivc utroque conf?ntiente fnili ficati erant, quod non fieret, fi Uro credente liijfo-tiaretur conjugium eo , quod proles apud infidelem reltöse, üt faspiffime contingc-ret, in illius luperftitione, & Gentilitate educarentur. 168. Verum enim vero, cilm multiplex experientia docuerit,fpem, que tempore Apoftcli, & aliquibus poft faeculis fundata erat;fucceflu temperis evanuiffe, 4i ebftinatione infidelium crefceote, cvi- deos «K @ 19? dens potius periculum fticcrevifle , ne conjux, fidelis ta£la, inflante altero ad vomitum iterum redeat, aut ad varia peccata fedurarur: quidamfiquidem Gen* tilium,PhiIiftasosfecuti, fornicationes,a« dulteria,& ipfas propudiolas libidines efle adhis Religionis, cultui DEorum infer-vientes delirant : Machometaui quoque & multi Ethnici ex fure fe&a; praefcriptfi propudiofe abutuntur uxoribüs, qua; ex* emplö agri, ad omnem araturam apti , cuicumque libidini exponuntur: ut proinde vix detur cafus, in quo infidelis fine contumelia Creatoris cohabitet fideli. Quocirca abfoiute vetita efi: pohabi* tatio iila,alias pro fuo tempore ab Äpo-flolo ex gravibus motivis commendata. JudtCi . qui ChrijUanas mulieres in conjugio habenti admoneantur ab Epifcopo Civitatis ipfius, ut ji cum eis permanere cupiunt-, Cbri* jliani efficiantur,quod fi admoniti noluerint, feparentur. c. io. cauf & q. citt. f. q.un. art. 3.Quidquid in contrarium opinetur Marchant. toc. cit. concluf. 5. docens, non tantum licere eam cohabitationem, fed infuper ex lege cha-ritatis proximi efle graviter obligatoriam, quatenus fidelis tenerur infidelis falutem promovere, quod facilius proflabit eide cohabitando: ea namque fpes, üt oftendi, vix amplius rationabilis videtur. Non nego tamen, in raro cafu talis fpei pofle, jun&o confilio Epifcopi, fidrlem aliquo determinato tempore remanere apud infidelem, cum nulla regula fit fine exceptione, & concedit Sanchez /.7. de matrim d. 73. 169. Dubium II. Utrum etiam dif. folvatur matrimonium quoad vinculum, | dum unus infidelium conjugum fidem ampleftitur? Refpondco affirmative cum D. Paulo, qui loc.cit. ait.: quod fi infide-lis difcedit, difcedat : non enim fervit uti; ( matrimouij fubjettus efi frater , aut fo~\ vor (Chriftianus, aut Chriftiana ) in bu-j jufmodi cafibus: ideft,fi infidelis nolit co-j verti, nec fine injuria Creatoris manere cum fideli, fed difcefium potius eligat , difcedat, & fidelis liber eft a fervitute con- « S 197 con jugi j: contumelia quippe Creatoris fol-vit jus matrimonij circa eum , qui relinquitur. c. z. cauf. <& q.citt. Quod perpenden* InnocentiusIIf. relarusc. quanto, de Di-vort. declarat.: fialter infidelium conjugum ad fidem catholicam convertatur, altero vel tiullö modo y vel non fine blafpbcemia Divini jV ominis, vel ut eum pertrahat a d mortale peccatum , ei cohabitare volente: qui relinquitur , ad fecunda , fi voluerit, vota tran-fibit. Et in hoc cafu intelligimus > quod ait yipojlolus : (i infidelif difcedit <&c ( üt fu-prä ) & Canonem etiam, in quo dicitur: contumelia creatoris čfc. ( üt pariter fuprk) idem legitur c.gaudemus, eodem: utique autem integrum fideli non efTct, ad aJia votatranfire, fi vinculum prioris matri-monij non exfpiraret. Aft ad hujus in-telligentiam. 170 Quteres: An vinculum matri« monij cefiet hoc ipso, quod unus con. jugum infidelium per Baprifrnum ad fidem perveniat? Refpondeo negative eo, quod crimina in baptif mo folvuntur,non conjugia. c.fi quis I. cauf. <]. citt. concordat c.gaudemuscit. ibi. cümper Saeramentum baptifmi non folvantur conjugia , fed crimi* na dimittantur. Sed ad foJvendum vinculü requiritur ultra,utconjuxcon verfusaßu «lias nuptias ineat, quod mihi evidens vi-N z de iqt «O? @ §*; N. adau&a , eam poteftatem illi tantum facianr, qui relinquitur ab infideli, converti nolente. Tum quia ante fecun-! das conveifi conjugis nuptias firmum manet prius matrimonium, eo autem manente invalidu eil aliud oh Pclygami- i am, ä Ghriflo reprobatam inEvargelio j Maftb-l «OS @ S®» 199 Mattb.e. 19 Quapropter fi poft attentatum tale conjugium etiam infidelis ille converteretur ad fidem, teneretur reiiÖ6 hoc fecundo putativo conjuge ad priorem , amecede-nter converfum, redire ex fuppofito, quod necdum ad alias nuptias ; ranfi verit, & illum rebabere velit. Sed de hoc ips6. 171 .Interrogas'. An mox, quod u-rus conjugum convertatur, habeat facultatem alias nuptias attentandi ? Re-fpondeo : cum vifum fit Innocentium III, declaräfle , eam facultatem proca-fa , quo alter vel »ullo modo , vel noti fine blaJphcemia Divini Hominis , vel ut eum pertrahat ad mortale peccatum , cohabitare vellet: multi fentiebant, conju-gi converfo non licere , per aliud conjugium prioris vinculum difrumpere, dur« alter, etiam infidelis manens, fine blas-pheemia Creatons, aut alterius peccati incentivo ad pacificam fe refoivir cohabi-tationem. Verum quantumvis harc fen-tentia fpeculative vera, & in Jure fundata fit, inpraxi tamert credo, a Sanchez cit. d. 74. n 9 Pichlei &c. nequaquam recedendum, qui conjugem converfum ad alias nuptiasadmittunt ,dummodöal-ter tn ample&endo fidem, illius exemplfl fequi renuat: quod fuadeturex di&is N 3 168. ico «0? 'SsS' SO* 168. de ingenti obftinatione infidelium, & edio in veram Religionem, acvarijs a« bufibus,& peccatis, quibus dediti (urit, & moraliter certum redditur, conjugem converfum ad eadem folicitandum,& impediendum ab ijsquoque, ad quae Divino Jure obligantur. Et hanc fententiam efle in praxi, praecipue pro locis Miflio-num expeditiorem, teftatur P. A Breno in Manu di Mijftonarior. Oriental. I. 3. e. 15. <7. I. n. 16. Quapropter dum unus ex conjugibus infidelibus verae Religioni fubfci ipferit, interrogandus alter erit ( & ccnfuito coram teftibus, ne id aliquando negari pof-fit) num «St illeanimum ad eandem Reli- jj gionem habeat? fi id neget, & hoc fan- |[ dum propofitum deteftetur : aut fi tem- j pns aliquod deliberationis requirat, quod j utique concedendum eft; poft lapfum autem illius in obftinatione perfeveret; fine cunöatione converfus conjux jus obtinet, (ibi alium exquirendi conjugem.;! Quae omnia, qualiter fieri debeant, prudentis viri arbitrio relinquuntur fecundum circumftantias, in cafu aliquo apparentes. Sed quid, dum obabfentiam conjugis infidelis animus illius explorari nequit? Refpendeo, rem pofle per nuntium, i aut i @ SO* ^ ioi aut Litteras expediri : fi vero diftantia tanta fit, quae omnem acceflum impediet, & alias moraliter certum videatur, infidelem fuam domum, fubfiantiam , Jocum &c. non reliöurum, ut fidelem fe-quatur, qui apud illum remanere non audet, ut fupra diöum: admitti fidelis poteft ad fecunda vota ; durum namque illi jugum imponeretur , quod ab amplexu ve-Tse fidei multum abfterreret, fi altero redire nolente, aut alicubi, ubi ignoratur, latente, hic in coelibatu vivere (non e-nim omnes capiunt verbum hoc ) cogeretur. Pro pro ex Sanchcz cit.n. it. P. A Breno /. c. n. 45. a llegat S. Pium V. qui id pro Indis nova; Hifpanice proprio motu declaravit: de quo etiam extat Diploma Gregorij XIII. per extcnfum apud Ponče trač1 de matr. I. 7. c.48. videndum. 17z Et quas hucufque dičia funt de poteftate, quam conjux fidelis faöus , poflidet in ordine ad ineundü aliud ma-trimonium , inrellige de poteftate quoque ingrediendi Religionem, ita tamen, quod prius matrimonium non diflolva-tur per fimplicem ingreflum, fcd per pro-fefli nem folemnem , quz etiam matrimonium ratum interfideles difTdvit , licet fit firmms confummat6 infidelium. Quantum vero ad Ordines facros j utique N 4 poteft poteft converfus conjux ad illos promoveri , fed vinculum matrimonij prioris manebit , quod omne infidelis conjugis conjugium Aib nullitate prohibet, dorec alter Ordinibus initiatus e vivis non di» fcefferit. 17^. Dubium III. Quid in cafu dicendum , quo talis conjux convertitur , qui plurium uxorum maritus eft, quod minime rarum apud Orientales ? Refpon-deo : certum effe, non nifi Conjugium eum prima uxore legitimum reputari per ea, quae dicam de impedimento Ligaminis ; reliquas vero primas iuperimpo* fitas feminas, tantummodo concubinas effe ; unde fi prima ct m aliqua tx alijs il-lu m i-n fide fequatur, illam tantum recipere tenetur, nifi ilii crimen adii i teri j o-bjicere poflit , & criminis injuriam necdum dimiferit, r.ec ille eciam taii reatu fidem matrimonij viciflim violaverit per tradita in materia de Divortijr, & clarč patet exf. gaudemus, de Divort. Id tamen ita inrell.'ge , quod priiram ex uxoribus, adulterii ream, non quidem teneatur recipere, fed tamen aliam copulare fibi non audeat c6, quod adulterium conjugis non difloivat vinculum matrimonijcum igitur illud etiam non diflolvatur propter infidelitatem, quia uxor prima ad «D? 515 SC* 103 ad fidem converfa fupponitur, ligatus manens cum prima utique nequit de alio conjugio cogitare. Si vero prima fuo Gemilifmo obftinate adhaereat, integrum marito converfoeft , aut unam ex concubinis converfis^ aut aliam, quam libuerit, per contračlum novi matrimonij in uxorem accipere: per hocetenim, quod tempore infidelitatis aliquam tenuerit, iit concubinam , non impeditur ah illius nuptijs, cum 6c ipfi fideles fibi concubinas per connubium fociare valeant. 174. At (i dubium maneat, an cum prima contraxerit legitimum matrimonium per verum confenfum, quid agendum? Refpondeo: Urbanum VIII. inter-rogarum a. P. Joan. de Lugo ( poftea Cardinale) de ta!i cafu circa matrimonia Indorum Neophytorü declarafle, quod pcftconverfionem cum quacunque bap. tizata contrahere valeat, üt referunt P.cbJer in4. Decret. tit. r. n 100. & ex Cardena Crifi propofit. damnat, ab Innoc. 'XI differt. I.e. K art. 5. P. A ßreno I.e.. n. 20. Item P. Nicolausde Techo in Hi floria Paraquariae I. 1 o. c. 15. apud Pich-Jer cit Ubi enim ( ait Papa ) intercedunt lentendae utrjnque probabiles ( üt in cafu pofito erant de veroconfenfu cum prima) fequi licitum eft opinionem Barba-N 5 r»4 204 S®» ris illis favor-sbiiiorem , quia non funt adftringendi ad aliquarn determinatam uxorem , dum incertum manet, u* trum illa fit revera prima uxor per verum matrimonium: minus prohibendi lunc ab omni matrimonio cum quacunque, ne propterea difficiles reddantur ad conver-fionem , aut ad vomitum infidelitatis redeant, videntes feobdi&am tncertitudi-nem beneficiö matrimonij carere de« bere. Nec ob fl at qüod prima fit foi taffis vera uxor, quia aparte rei verus fuitcon-fenlus in iliam, licet de eo dubitetur : per confequen«, fi converfus poftmodum aliam ducat , Polygamiam incurrat. Su quidem haec Polygamia erit materialis tantum , & ignorata , qusenon nocet , ficuc necalia impedimenta , quibus non rard conjuges ignoranter ligantur. 175. Dubium IV. Quid juris , dum b contrario unus ex conjugibu' fidelibus ad Gentilitatis fuperftitionem prolabere-tur? Refpondet Innocentius III. relatus f. cit. quanto, de Divort. Si vero alter fi de-i i um conjugu m vel labatur in b&refim , vel tranfeat ad Gentilitatis errorem : non credimus, quod inboc cafu is, qui relinquitur , "vivente altero pojjit ad fecundas nuptias fenvolare 3 licet in hac major appareat con- tume» «O? SO* 205 tumelia Creatoris : quia matrimo- nium fidelium eft indiflolubile , pras-fertitn con fumatum. Nec ob flat --- quod fi delis rehfius non debeat jure fino fine culpa privari , quod tamen fieret , fi. nec conjugem Apoftatam retinere, nec de alioconjuge auderet fibi providere: de-fiitueretur namque favoreconjugij, nulla ex parte fui interveniente culpd. Note ob flat, ait Papa J cümin multis caftbushoe contingat, e. g. fi unus conjugum reddatur itnpotens&c. fimilia enim infortunia non nifi patienter fufferenda funt, tamquam ea, qts» remediö carent. 176 Dubium V. Quid cum prolibus, in infidelitate genitis, agendum, dumu-nus conjugum fidem ampieflitur ? Re-fpondeo : fi filij ( vel filiae ) utpote feptea-niö minores, fintdoli incapaces, in favorem fidei Chrijiian* refpondemus ( inquit Gregorius IX. c. eximeris, de converf. ia-fidei, relatus jpatri( vel matn converfis) puerum ( aut puellam ) ajfigaandum, no« obftante, quod fecundum Leges civiles liberi alias fint fub poteftate , & cura patris fi.fin. Jiifl. de patria potefl favor enim Religionis, & fidei bonum prsvalet di-fpofitioni juris Civilis : nam fummam efifc rationem , qua pro Religione facit, dicitur l. fiunt perfioxa. fif.de Religiofi. ftfiumpt. fu• ntf. i©6 ner. concordat c. Judtei xxiix, q. T. ubi le« gitur, in Concilio Tolet. IV. da prolibus Judasorum ( per conft quens etiam Gentilium cb identitatem rationis ) decerni; filij , quiex talibus id eft, patre, & matre Judaeis ) natiexifiunt, fidem, atqueconditionem matris ( qus ibidem converfa fup» ponitur) fequantur : «Sc vice verfa: hi qui procreati funt de infidelibus mulieribus , & fidelibus viris , Cbriflianam fequanfur Re-ligionem, non Judaica fitperJlitionenhQuavn» vis itaque quivis parens, etiam ininfide-Jitate remanens, ex Lege Divma teneatur filijs Tuis non tantum in neceffarijs corporis, & vitas pra;fto efTe, led ea etiam procurare, quas ad ffter am illorum falutem requiruntur, uri cü IJaptifmus, &Chatholica fides: nihilominus ad fide converfusobligatur fpeciali legeEcclefia-flica adläborare ( in quo ab Eeifcopi1', aliquo impedimento &c- hoc fiquidem irritat conjugia , etian.fi fit lege Ecclffis ftatutum: quia licet hareticus non ligaretur impedimento ab Ecclefia ftatuto, li-gatur tamen catholicus, rcdditurque in- \ habilis ; cum ergo contračtus matrimo» ni) nequeat claudicare, feu in uno contrahentium valere , non inaltero, fatis eft , quod catholicus ex tali impedimento reddatur impotens ad contrahendum. Ex quo fequitur, matrimoninm catholici, voto tolemni caftitatis adftrifli, cum haeretico : aut fi huic eftet in fecundo gradu confanguineus, vel affinis &c. eflej nullum, non quidem ex djfparitate cul-ttis, fed ex impedimento voti, cogna- j tionis &c. I 82.. Si tand? quaras,quid de matri-monijshaererie^rfi inter fe judicancfipjRf-fpondeo ; Ea, fi fine ©tnni impedimento | «oa. I «O? @ SO» 215 contrahantur ,effe non tantüm vera, & legitima matrimonia, utpote nullo Jurc /nfi mata, fed etiam Sacramenta, dummodo contrahantur fecundum Chriiti inflitutionem, licet ha:retici non credant effe Sacramenta: quemadmodum Theologi defendunt, Baptifmum v. g. ab Infideli miniftrarum cum intentione faciendi id, quod Chriftiani folent, obtinere rationem Sacramenti, quamvis ille ex fuo errore effe inutilem reputet cceremonia. Si contrahantur cum impedimento Juris Divini, & naturalis, nulla funt , quia hu;c juri fubfunt. Si denique contra« hanrur cum aliquo impedimento, ab Ec-elefia dunraxat introdu&6, variant DDr Quidam affirmant,hajreticos etiamnum ligari impedimentis Ecclefiafticis ; negant alij faltem quoad aliqua impedimenta. Qnidquid fit, haec difficultas eft una ex prascipuis, quas ventilari folent agendo de Impedimentis in genere. Prae-fens autem Tra&atus conliderat fingula tantum impedimenta in fpecie * unde Le&orem remirto ad alios, & pro negativa fententia commendo P. Marchanti-um tom, 3. Trib. Sacram, p. tratt. 1. tit. 6. q. 4. & P. Pichler/.r. -feJfariumyrem totam enarrat^ 4$ qyid fibi agepesu, qus* m. 183, Refpondeo: Mceviam pecca fle mortaliter npn, quod contra praeceptum JLcciefise, conjugia cum haereticis /Impii? citer vetantis , haeretico nupfent t cum j huic legi per contrarium ufum in Parti- * fcusmixta; Religionis derogatum efle co-ftet ex M. 179, fed quia nupfit contra jus Divinum, & naturale, feexponendo Jtnanifefto periculo perverfionis , & tranf-freffionis praecepti Ecclefiae, v. g. noa fervandi jejunia, non audiendi Miflam 6cc. cum moraljter certum fit, aut mari, tum «DS 3§S SO» 117 tumomnia nori admiffurura, aut ad ea occafionem defuturam. Item quia irnpi» um pactum iniit , de prolibus, in Luteri hatrefi 5 marito educandis per dičla N. 178 Nec refert, quod animum retinuerit , invigilandi prolibus, illisque quavis arrepta occafione catholica: fidei dogmata propinandi Nam femper manet gra-viflimum periculum mala illarum educationis , propter pa£lum initum ; ex alrera veio parte valde dubia eftocca-fio proles in vera fide inftruendi ; & quis fcit , an furtiva inftručlione, dum, ČC quando clanculum adhibitä, quidquam profecrrit ? cüm igitur nunquam Jiceat cum dubia fpeboni fe, vel alium exponere certo periculo falutis, Mcevia ä le-thali peccato nullatenus excufari poteft. 184. Quid ergo confulendü Moeviae/ Refpondeo., eam ante omnia firmandam in vera fide, ac roborandam, ut flante quacunque tenratione, folicitatione, bla-dimentis, aut terroribus Viriiirer ptrfi-fiat, ab omni Apcft< §0* azi cujus manus Tyranus movet ad incen-fandum Idolum,aut genua ad adorandu incurvat. Metus vero eft in fi antis periculi* Vel futuri mentis trepidatio, L. I.Jf.cit.ex qua trepidatione ob malum, quod imtni* nere, aut futurum praevidetur, voluntas eligit potius aliquid afas ingratum , ut illud malum fubterfugiat. Exemplum ufiutum eft ineo, qui periculum nau. fragij experitur; non enim merces fuas ad mare eijceret ad navim alleviandatn, nifi fubmevfionem timeret. Claret itaque in eo differre vim. 4 metu, qftod iiia omne voluntarium ex* eludat, & cui ea infertur, magis pati, quäm agere convincitur, c. facris eft. 5. de his, qua: vi &c. nec ullius culpae reus efficitur. Econträ eft in metum paffo j licet enim gravis mali timor fortiter impellat ad qujdquam agendum, & quaeque etiam difficillima fuperantur, dum Dat flimulos animo vis mceflatimoris. Statius quia tamen metu geftum voluntate geritur, & quidem libera, quatenus mavult aliquid eligere, quam malum, quod metuit, experiri: hinc licet metus attenvet culpam, tamen non eam prorfus tollit, c. cit. quia voluntarium fimpliciter relinquit , quodS. Ang. gelatus c. meriti? 1. xv. q. l. axi «O? exempfificat de perjurio, ad quod quif fubcominationegravis mali compellitur, j perdendae v. g. vitae, nec proprerea ä cul-p.i iethali excufatur, quia fimpüciter tu 11 pejerare eo, quöd veiic vivere, & ideo nnu per [sipi um appetendo , ut falf um juret, fed ut falfum jurando vivat. 187. Nihilominus h-c differentiä metus ä vi, quae cit. 1. f acris, obfervatur, non obftante, pro eodem fumi folenr, dc confundi, üt f. ad audientiam, eod. ibi. qua vi, metxfve caufJ fiunt, carere debent robore firmitatis. & c. Abbas, eod. qud caiu vis latiorem fignificatienem admit- l tin, violenti« fcilicet non abfolutae, fed conditionalis : üt te c arceri mancipabo, (i boc facere nolueris &c. Et in hoc fenfu pro eodem etiam ad prsfens fumuntur# 188. Metus dividitur in gravem, 4 -9 i24 €0? © §0» l8q. Quemadmodum ver6 gravitas metüs menfuratur ä gravitate mali fecundum difla, quod fi nec abfolute, nec re-fpe&ive grave fit, ad metum notabilem non fufficit : ita quoque menfuratUr ab eo, quod malum illud probabiliter imminear, üt poft Sectum 4.^. 29. <7 an. notant DD. univerfim ; cum enim rationabiliter timeri nequeat malum illud, quod probabiliter nunquam fequetur, timor illius vanas potius fufpicionis, qua roettis gravis nomen meretur, de quo tamen exaöiüs §. feq. Perinde autem eft, five malum grä-tt immineat mihi, five alicui exconfan-guineis meis, qui ex unitate fanguinis ullum quid mecum funt, iliorfimque infortunia mea efl'e cenfentur arg. c. friant cunfti. de elett. in 6. Quinimmo idem in-telligendum de amico meo,fed intimiore, de quo affirmare Valeo, quod fit alter ego: fi namque tantas utilitatis in confilio, auxilio Öre. tfle poffit fidelis amicus, ut referente Caramuele in Theol. Regal. Plautus in Epidico Aft. 1. Scen. 2. arbitretur, Homini amico, fjui efi amicus ita, trti nomen pojjidet, "Nifi DEos, nihil prefflare ei. quidni mala illius meritö meutti quoque animum condutere nata funt,üc eft tehementius, quo fuerint graviora j? «O? @ 50* 21$ jArti peroppofitum liquet, quis fit inetus levit, ille nimirum, cui aliquid ex frecenficis deefle cognofcitttr, ut fi & ab-folute, & refpeftive leve malum pro ob-jefto habeat; vei grave quidem, fed quod aut fuodate non timetur, quia rever» non inftat, nec futurum eft: aut fi inftat, fed facilis datur evadendi modus: vel denique fe'it tertium quendam, qui nec titulo fanguinis, nec fpecialis amicitias meus eft 190. Duplici huic metui accedit tertius, reverentialis diftus , & fundatus in reverentia, honore, «Sc pietate inferiorum erga Majores : illi enim jufte timere quandoque debent, ne honorem, & pietatis leges tranfcendant , omittendo , vel faciendo aliquid , ex quo Majores fe ofFenfos conqueri poflent. Et hic timor locum habet in Vafallo, fervo, filio re-fpeftu Principis, Domini, patris&c. Vide dicenda AI. 2o5. 191 Quilibet ex his metibus prove-jiirvel ab intrinfeco, id eft, a caufa aliqua naturali, vel fupernaturali, ut eft metus tempeftatis, infirmitatis, Jasfae confcien-tiae&c. Vel ab extrinfeco, id eft, ä caufa exrrinfeca, & libera , üt ab homine, qui malum minatur, nifi quidquam feceris, £til habet jus ad inferendum illud ma-, luns ti6 3$ SO» Ium , eft metusjuflus, ut fituum cfimeck ad Judicem deferre velit, nsfi aureum dones. Siverö temerarie , & malitiose malum caufare attentet, üt fi crimina fingat, adtecoram Judice divexandum,, fi donum poftulatum dare recufes: uti* que metum injuflum pateris. Ultra denique de fe clarum eft , ptfle eum metum dirigi direRb ad extorquendam conferfunt tuum, ad faciendam e, g. in cafu pofito, donationem : vel W alium finem: üt fi minetur accufationem tui ex vindiöa, nullum aliud interefle intendens , fed tu ad redimendam vexam, quam metuis, por-rigisaureutn. Qnseomnia ad propofitum. & praxim §.feg- perextenfum applicata vide. S- 11 Impedimentum Vis, fm Metus* 191.aequum, & juftu fit, injufto V—/ metu gravatos juvare,& fuccur-rere pauperibus , ac inferioribus , rea Potentioribui, per contra&us non fine injuria extortos, opprirrJtur, & damnum fubeant; in utroque Jure fancte, & provide fancitum eft,ut contraßüs gravi metu celebrati, &iajuüö, licet fiht validi de Jure naturae, tanqitam fimpliciter vo-luntarij per difta N. 186. quia tamen ple- na\ «8$ @ §0* rij *?a JilSertate deftituuntur, & metum in- jurk fum approbare bonis moribus adver-ferur juxta /. 11 j.ff. de R. 1. Nibilconfcn-fuitam contrarium , quam vis, & meius j quem comprobare contra bonos mores eß ; idcirco hujufmodi contraftus ornni folidi-tare carent, & ad inftantiam me turn paf' fi re<< iffieni funt obnoxi j; qua metu vel vi fiunt, de jure debent in irritum revocari c* ylbbas. de ijt, quKvi , merusve &c quo-chc<< l. metum gutem, ff. de eo, quod metüt taufd , decernitur, ut metum paffis, five perfefla, five imperfefla rer fit ( traditio rei facit perft$um,&completum contraclü ) ačliO) exceptio detur> quaeeriam quod Metäscaufd imittilatvir, dequafuse Le« giftas. igg. Aliud erat neceflarium in con-traftu tnatrimonij: cüm etenim femel validus, fit naturä fuä perpetuus, & omnem diflblution~rn, maxime poft con« futnationem, refugit.* ut ab eo omnis injuria, exgravj, & injuito metu,arceatur , fervatä plena, & perfeßä libertate, Jegitur c.veniens c. confultationitua, de' fponfal. matrimonium metu, mox explicando , initum effe nullum, & invalidum. Notabilis efttextus c. i^.sod. ex Alexandro III. Epifcopo Papienfi referi' Lente.' <üm lacum non babeat eonfenfut P (per- 22* «9§'$ §0» (perfe&e, feu civiliter voluntarius) ubi * metus , velcoaftio intercedit, neceß'eefl, ut ubi ajfenfus cujufqite requiritur , coatlionis materia repellatur. Matrimonium autem folo confenfu contrahitur: ubi de ipfo qua- titur, plena debet fecuritate ille gaudere, cujus efl animus indagandus , ne per timorem dicat fibi placere, quod odit , «3c fequatur exitus ( malus) qui de invitis nuptijs folet provenire , & figrificatur ab Urbano II. c-de neptis T,. xxxi. q. i. d>cenre : quorum u-mm corpus efl , unus debet effe 4$ animus > ne forte virgo( mulier ) cum fuerit alicui in-•vita ( per metum indufta) copulata, contra Domini > /ipofloltque praeceptum aut re-diffidi), /itf/ crimen fornicationis incurrat : quod enim quis non diligit, fac ile ^ contemnit, & femina, tenerioris dilectionis vinculo non unita marito, fe alteri proftituerefolet, ficut & maritus alijs adhžerere, ni fingulari amore uxoris con. tineatur. 194. Porro adeffeflum annulJandi matrimonium rtquiriturmetus /. gravis: metum Labeo accipiendum ait, non quemlibet . timerem, fed majoris mali ( L. metum. 5. Jf. : de eo, quod vi &c. J id eft magni, capiendo j comparativü propofitivo, ut ex alijs textibus colligitur. Deber ergo malum illud probabiliter timeri, alioquin metus noa «on- ' «ÖS $§£' irq conftituetur gravis per di&a §. priore. 11. Abextrinfeco incuffus direäe ad extorquendum matrimonium : fiquidem ortus ab intritifeco, v. g. ä remorfu confci-entiae jubentis, eam, quam fub promif-fione matrimonij violäfti, ducere: non eft injuriofus, fponte eniin te obligäfli* Similiter, fi inimicus minatur mortem ex cdioy vindifta&c. quam ut declines, te offers ad ducendam filiam, aut neptim ii-Jius: non es coaftus ad matrimonium, quod tu tantüm fponte elegifti, tanquäm medium effugiendas mortis. 111. Injuftus: fi namque Judex vt offici j fui jubente aequitate , & Lege te ad ducendam aliquam compellat, nullam irrogat injuriam , nec te proprie cogit, fed urget obligationis , quä aliunde tene» fis , executionem. Mirum revera foret, fi Judex de Jure te ad matrimonium nd-ftringere deberet, matrimonium verofo-ret ipfo Jure nullum ! Item fi tuum de-Ji&um grave gravi quoque poena ple&ere velit, tuverd promittis ducere filiam e-jus , fperans condonationem pcena:, nort diceris coa&us ad matrimonium, fed illud tantiimofferre in preetniumcondonationis, iit bene difcurrit Sanchez l.z.d. 15» £. Immo re bene confiderata, metus fi»u provenit ä Judice, fed k tuo deJi&o P 2 juxta 43© . «©§ ® so» juxta illud Sapientis effatum • 'fugit impi• us nemine perfiequente. Prov. 28. & probavit Tiberius, quinarrante Tacito lib.j, jinnal. noßis medib per flentium defixus , fetpids pavore exurgens, mjntis inops lutem operiebatur, tanquäm exitium allaturam: & nec fortunä fupremae dignitatis, nec folitudine protegi potuit, quin tormenta peči oris , fudsque ipfe peenas fateretur , quas ex inquietudine delifforum in * «nimo fehriebat. Sed in dignofcenda gravitate metds. 195. Attendendum, qudd ficut ex £.2. de bomicid. in exceffibus non folum qu&^ titas delicii, fed & at as, fexus delin quentium fiunt attendenda : ita ad gra vita' tem timoris concludenda, non mali dun*-taxat, quod imminere dicitur, fed aratis «tiam, imbecillitatis, debilitatis, & fexus habenda ratio arg. L. 3 jfi- ex quibus cau-fis majores , ubi metus ex affießu ejus, qui ilium patitur, id eft , ex animo, dt com-plexionemenfuratur, per difta N. 188. Unde Rora p. 16. decij. 38. n. 9. & fieq. apud Clericatum inter Dificord. forenfi.ti-vil. dificordiA 55. ».II. accurate monet : ad ejfecium annullandi matrimonium, metu tcntraßum ä muliere, non tantum timoris in i fi a ratione imbecillioris fiexüsf quantum ia •virt requiritur. ■«(}§ ^ §€* *31 i§6. In hujus conformitare fequi-turi quemadmodum malum non eft ne» ceflarid sbfolute grave, fed proportional, & accomodead perfonam, itaetia cli&um iUud ex N. 189. quod videliccc probabile effe debeat, maiumimminere, & in/iare, non eft fimpliciter, & abfolu-te intelligendum : cordati enim, & conflantes, ac fortes animi folet, antequam timore fuperati moveantur ad quidquäm agendum, quod alioquin difplicet, ex-a&e perpendere, utrüm is, qui malum minatur, affuetus fit, minas «xecutioni mandirc/ an non detur modus illas aliunde evadendi &c. utre&e notat Sanchez cit.d.%. n. 5. cum alijs. Cceterum autem ejufmodi difcufliones, & ratiocinia ä ti-midis, debilibus, mulierculis, puellis, maxime verecundis &c minime expefta-ripoHunt: natura enim eorum, aut earum audita fevera cominatione mali vehementer mox concutitur, & forti ap-prehenfione fuborta inducitur ad id,quod in eflequieto, & fibi relifla nequaquam ampieöeretur. Quapropter cum intanru diminuatur voluntarium in fimilibus ex timore mali, licet illud in fe grave non /it, aut fi fit tale,haud tame verofimile, illud inftare, & inevitabile efTe ; quantum in fortioribus minuitur ex malo abfoluti P i «ra» «os & gravi, & certitudinaliter inftsnte; asqui* tas poftulat , ut ficut pofteriorum matrimonia ex defectu perfefti voluntarij declarantur nulla , ita ctiam ob eandem rationem declarentur matrimonia prio» rum, iit prudenter notat Clericatus cit, ». io & alij,fundaturque in eo principio, quod malum, ficut & quodlibet aliud ob-ječtum moveat voluntatem , fecundum quod apprehenditur ; dum igitur aliquod apprehenditur iit grave, quamvis tale no fit, asque minuit voluntarium, ac illud, quod a parte rei tale efle conflat. Sporer dematrim.n. 15 unde Rota cit. n. 4. Qinn-immo ab fque alia probatione fola fujpicio in animo apprebenfa, quod minas pater ex equi potuerit i habetur pro juflo metu in filia tenera, & verecunda. Et ipfe Scotus l c, qui gravem metum efle ait, quando quis-qu~m non levi teßimatione, fed certitudina-liter , Jaltem certitudine/ufficiente in aclibus humanis fcit, malum Jibi inferendum , ex« emphficat de homine virtuofo, impliciti fubindicans, in alio magna virtute, & robore deftitutö , eam certitudinem minime neceflariam efle. Atque hxc funt bene notanda. 197. Sed quid de blandi tijs, precibus importunis, & metu reverentiali fenti-endum ? Refpond, communiorem , ac verio- rsm ® SG* yčw docere fententiam , ea fe folis, & fe« paratirrt non aequiparari metui gravi, n ec annuliare matrimonium: cum non videantur tantas efFicaciseße, ut moverent ad matrimonium, quod fecundum fefim-pliciterdifplicet. Nec adeo difficile apparet, patri, vel Superiori, proponenti matrimonium , ilJudque fuadenti contradicere ; & quidem fine magna Iajfione reverentis cceteroquin debitas; experientia infuper probat, id a filijs, fubditis &c. fas-piüs impune fačhim. Confirmatur quoque paritate profeffionis religiofas, quam recenfita annuJlare nequeunt, utpote gravem metum minime inducentia, per tradita, & variis Juribüs roborata k Reiff» in i. tit. 4. 3 n. 9?. Idque prasfertim veri-ficatur de indu£tione per blanditias, in qua juxta Scotum l. c. & rei veritatem efi multum de voluntario, & parum de involuntario'. blandimenta figuidem fuaviter, & abfque violentia alliciunt animum: ordinarius quoque mos eft , blanditiis conciliare corda ad finem matrimonij. iq8. Dixi fupra: fe folis, & fepara* tim non nequtp arari metui gravi. Certu m e-quidem videtur I. blanditias palliatas efle valde eericulofas, & gravioris mali quandoque indu&ivas. Non enim adeo inföli-tum , ut Princeps, Superior &c. blandi-P 4 endo tu endo movere animum fubdit! nitatur s paratus interim ad fseviora defcendere , dum nihil efficere poflet; nam credunt a» Jiquandofimiles, fevilipendi, &defpict, fi blande t-tiaro procedentes contradiÖio» nem in fubditis animadvertant. Quocir* I; ca, dum aliquod indicium apparuerit, Su«|| periorem tenacis in propoiitis fuis eflfe a. liimi j ambitiofurrs, & proprio honori ni« ” mij ftudentem: rationahili\er graviora inde feuitura mala timeri poflunt. Ma« | xin fi exemplum adfuerit. Dominum j-hunc , Supe/iorem &cc. aliquando cum a-1 Jij* eö mod6 proceföfTe ad manutenendü , f & effv-flugndum propofitum femel con- | Ctjfum : felix enim ; quem faciunt aliena | pe kula caurum. 199. II. Periculcfas item efle impor« § tunas preces, dum, fi reijeiantur, gravio« | ris mali fuhlatet periculum. Tritum eft jllud ; eß crare Ducum, jpecies violenta ju• i srt d i : & Princeps, Superior &c. quandoque precibvs mavult , quam viribus uti \ ( Ovid, 6. Met .) qui tamen, fi nihil effe- ; cerit, opportuniora comminationis malorum remedia non negliget. Et hoc quoque ex indicijs , paulo ante diöis, colli- j gi porefl. Immo exiftirrio, precesejufmo-di, dum fuerint valde importunse, & in. cefläntes, ac a patre, vel alio, cui reve- ren* \ «&§ fö §U* «ostentu debetur, proficifcerentur > adge-iierandum juftum metum fufficere. Ra* tio urgens efle videtur, quod ex una par-» te graviter animum torqueant, fatente id Scriptura Š quaj inflantes JDalilae prc« ces, fecretum forticudinis fibi 3 Sampfo-ne propalari urgent i s,Jud. c. 16. hlfce exprimit: cuniqite mokfla ejfet> & per multos dies jugiter adhaereret 3 [patiunt ad quietem von tribuens &c. Importunum quoque dicitur tale , qusfi fine quiete & fine portu.Ex altera vero parte ipfe metus xeverentia-lis, qui in eo cafu intercurrit, non eü adeo fpernendus , fed reflexionem meretur , cum tam facile k fubdito, filio &c. cbedi<-ntiam prasfertim amantibüs, refi-fti non foleat. Hinc non fine ratione cS-cludi poteft, importutias preces,metu re* verentiali qualificatas, efficaces efle ad in. ducendum metum gravem fecundum il. lud : qua non pro funt ftngula, multa juvant. L. Injirumenta. c. de probat, 200.111 Idem currit de metu reve-renfiali, accedentibus minis non tantum clare expreffis, fed etiam tacite fubin-telleflis, aut latitantibus , quae conjici poflunt, dum Princeps, Pater &c. ejus fit natura, ut omne renitenriam in fubdito, filio, autfilia graviter averfetur, & ea animadversa vehemeter excandefcere* P 5 tei «O« SS» vcletiam fasvire foleat. In quo cafu juxta Clericatum cit. Difccrd. 55 n. 5 & feq: ratio habenda nobilitatis patris, aut militaris, & generofi fanguinis illius; ejuf-modi namque homines, quamcunque e-tiam contradictionem fubditorum efle injuriam honoris debiti autumant. Quod praefertim verum, dum ipfe parens filiam Tuam jam antecedenter alicui in uxo« rem promififfet; quia enim promifia virorum nobilium pro faöis habentur. /. »e* mo ff. de i» integr. refiit. procul dubio nunquam patietur, promifliomm fuam refi-ftentiä filiae evacuanda. Et dum de puncto honoris, & fervandä, aut oflendendd gloriäagitur, nec illis parentibus fidendum , ut cit. Author refi tin , quicoete-roquin placidi efle anirm dignofcuntur. His omnibus accedit tenera astas, 6c debilis complexio filij,vel filias, conformi-terad di£ta N. 195. t& jeq. utphirimum fi fuerit fub rigorofas ferula: educatione in cotinvo timore enutrita: utique enim in-tenfiore reverentia erga patrem fertur, multiimque timet, ne eam, fe voluntati parentis apponendo, lasdar; quöfit, quod ad juftum metum leviores minas fufficiant , defeäumillarum metu reve-rentiali fupplente. Quapropter fenti-lint paflim DD. gravem metum caufari % «O? SO» t\i jtl fiüo , filia, fubditoetiam ex ira, & indignatione patris, aut Superioris : indignationis autem nomine intelligitur , ait Ponce dematr.l. 4. c. 5. n. 7. apud Cleri-cat. Difcord. 32. ».5, torvus afpeSius^ vultus ojfenfus, exprobratio verbis durioribus’. dummodd ea indignatio, üt caute monet Sanchez /. c. d. 6. ». 14. longe duratura provideatur fine fpe brevi futiir® reconciliationis, quo tanto citius fequetur, quanto chariorem fibi pater habet filiam. Sed vide N. 206, §. III. Corrollariaex dičfcisj ubi etiam de probatione metös. 201, T)&° Prax*> ut ea, quo hucufque i dixi, amplius capias, inferot fe-quentia matrimonia Effe valida Si tibi, jufte in carcere detento, cuftos illius dicat: non te dimittam , nifi filiam jneam, aut neptim ducas. Vel fi tibi Judex minetur carcerem propter crimen, a te patratum. Vel te poenis proportionä-tis, 3t de Jure concefsis, cogat ad eam ducendam , quam fub pro miflione conjugij im prognafti: aut cui ex fponfalibus fim-pl iciter obligaris, & causa refiliendi cares. Vel fi Tutor, pater &c. puello, quäm li- " «m $ bidinosč tračlifti, te deferre velit in ordine ad promeritam ptenam, nifi ducaš eam&c. Etenim nulla his incafibus apparet injuditia, Quinimmo nrccoa&io, fundatius loquendo, cum relaxatio caeceris, pcenas &c. proponatur tantum in prcemiumdefiderati conjugij. Item fi pater , tibi in leöo cum fi/ia invento , furo« re percitus mortem minetur, ru verd, ut eam evadas, matrimonium'cum illa offers. Ve! fi inimicus vitse, bonis^ honori tüo infidieturex yindifta, fed tu eum per matrimonium cum 'iJius confanguinea , «epte&c. placare ftud qmeinde fperare licet, dümque id aliquoties repeteret^ & animum filite titubantem quidt cernerety nec tamen refolutum\ut eum tmidem fle fleret, duriora aggreffus media y torvum vultum indignabundus prafetulit, confueta paterni affečlus indicia retraxit> & in futurum etiam fibi in vifam fore minatus efl. Unde denique facium, Met i cui am hujusmodi terroribus vitlamy non tantum Sophio m-pfiffe, fed ei quoque conjugaliter cum carnis comixtione ConviXiffe. Verüm quia nullu violentum diuturnum, Meticula coHtinvd odii Sophium profequituty nunquäm J rixis, «5? Contentionibus libera, $ omni in illum amori deftituta. Quid ad hunc cafum^ &L quid remedi; ? Re- 258 c convincant ? Refpondeo’. baud fupen fTe aliud remedium, nifi ut vel divortium quoad thorum , & fohabitatio-nem obtineat judicialiter ( dantur enim ratii nes ad illud fufficientes , quas funt ad evertendum matrimonium infuffici-entes ) vel fibi fugä confulat, üt advertit P. El bei cie matrim. /t. 149. quam vel ad aliam Regionem, vel ad Monafterium aliquod operä amicorum occulte arripere poterit. 220,. Ecclefia San#a Dei ORDO. Ordinei) eosque in «&§ # SÄ» t6$ induo quafi genera parriri: in Minores, qui funt primi quaruor: & Majores, qui funt tres pofkriures, & Sacri etiam dicuntur ad diftinitionem tantum nomina» lema Minoribus, & proprer adjun&a o-ne. a fpeciälia, quss ex Minoribus non fc« quuntur, quamvis & Hi, tanquäm vera Saciamenta, fint in feomnind facri. Hxc deilifle tantum fufficit ad propofitum , ampliiis paffim videnda. §. i. Quid de Minoribus Ordinibus ad propofitum dicendum ; *21. Ullibi m Jure reperitur, Ordi-JL^I nes Mmores obftare matrimo* nio contrahendo , fed oppofitum potius in varijs Canonib. exp-imirur, quos in re tam explorata fupe fluum eflet recen-fere ; unde jubet Pana rr l, de Clericit Conjug ur in Minoribus conftituri, fi ad matrimonium convolant, non ad dimittendas, fed ad retinendas uxores diflrittio* ne Eccleßafticacompellantur, Quia tamen in talium converfatione Cithara cumPfal-terio male concordat, ut loquatur Inocent. III. c. de diverfis. eodem: tum in hoc, tüm in aJijs «‘.privantur Clericali privile-gi6, & beneficio, fi quod obtinent, de quo fuse Canoniftx ad cit tit> fi. 4 X* i» i6č «o? $ ril. Licecdefaöo Ordines Minorit rullum prasbeant impedimentum ita, ut j ut-c peccatum veniale fit, illis non atten« ] cfs ad conjugium afpirarc { (i prasfeindas I i levitate,& inconftantia) Decetiam Ec*r ; clefia poffit aöu Minoriftis, fimpliciter | loquendo, prohibere matrimonium, & prsecipere continentiam : eji enim Virgini- | qua fu a der i petefi, imperari no» po-fefl : res magis vctiy quam praecepti, c. Jute-gr tas I 3. xxxii. q. X. ex D. Ambrof. lib. exhortationis ad Virgines : unde quibus voluntas propria defiderium nubendi perfuafe-rit , conccß'am ab Apojiolo licentiam ( t .ad Corintb. 7. auferre non poffumus , fatetur i ConcilifsTolet.il. relatum c.drijs 5.difl. 28. PofFet nihilominus Ecclefia fla tuere, ut qüi impofterum Minoribus initiari] defiderant, continentiam fervent, a conjugio abftinentes: illam enim (impliciter non prasciperet, fed qui liberd ordirari vellent, fe libere quoque huic jugo fubji» i cerent. Sanchez /. 7. de matrim difp-i $ 1, j| p. 4. &tx illo CaramueJ. /. 3. n. 3776. Ec perfpicuumeft, eum non cogere, qui jubet aliquid fub conditione, voluntarii acceptanda. zz^. Ex hi $ fequitWy quod erronee etiam credens, Ordinibus minoribus an-oexum impedimentum matrimonij, poffit «OS p 167 ißt illud Inire, niu aliud obftet, licet pauci quidam immerito contradicant; cum impedimentfl non dependeat ab opinione alicujus , fed ab Ecclefia tantum, quas nullum Iiic pofuir. Immd etfi ille voveret caftitatetn, maneret tamen habilis ad matrimonium eo, quod votum, facris tantum Ordinibus adnexum, fit folenne ex dicendis, & irritativum matrimonij. li4. Noranter addidi: nift aliud ob~ flet; Etenim negari nequit , eum, qui credit fe laborare impedimento dirimen* te, non habere confenfum efficacem in matrimonium, tanquam in contra&um /ibi impoffibilem vifum: adeoque exde-fe<5u confensus validi contrahere non pofiTe ? licet impedimentum Ordinis non obftet. Quapropter ut eo errore praeven. tus valide contrahat, requiritur animus faciendi, & contrahendi e6 modo, quö poteft, nam valide contrahere poteft, fanquäm ab impedimento liber. Quas doctrina etiam pio alijs impedimentis in firn ili cafu erroneae fufeipionis defervire poteft , & roboratur paritate Baptifmi v.g. quietiatn ab Haeretico miniftratus valet, quamvis ille credat, Romanam nonefle veram Ecclefiam , dummodo intendat baptizare fecundum inftitutionen* Chnfti; vi enim hujus generalis inten* R 5 ' 26? «os M tionisin rebaptizat juxta ritum Romi. nas Ecclefix böc ipso, quod ea fit vera Eecleha , ä Chrifto pro difpenfatione Sacramentorum inftituta , sicque per illa generalem intentionem implicite deflru-it, & contradicit particulari fuas intentioni , qua non vult juxta ritum Romanum “baptizare, ut loquuntur, & explicant Theologi. Pariter itaque , qui judicat fe effead matrimonium vi alicujus impedimenti, erronee apprehenli, inhabilem, nec pcffe validum habere confenfum, validi confentit, dum intendit confentiie Č6 modo, quo poteft, nulloqtie impedimento impeditur,- quia ä parte rei poteft valide confentire , & per hanc intentionem inefficax redditur erronea illius opinio , nec nocet contraftui matrimoniali, §. ü. Impedimentum Ordinum Majorum. izj. /'"XMilsis variis Canonibus ex di fi. 28.3.1: 32. ($t. fufficit ad propo-fitfi clariffima declaratio Bonifacij VIII. c. un. de voto in 6. exclusi» aliis connn< n-tias votis, illud,quod in profefhone reli-giofa emittitur, & quod Ordini Sacro an-heitumeft, folenneefle, & fequens diri-«herlz ttiatriraoaium declarantis; Prüfen- . «W @ fis declarandum duximus oraculo fanili»* flis : illud fohtm votum debere dici fclenne, quantum ad pofl contrachtm matrimonium dirimendum } quod folennizatnm fuerit per fufceptionem Sacri Ordinis , & per prcfef* Ji onem Stc. quod idem repetit quodammodo Joannesxxii. Extrav. Anttquce. devo-fo: & filbanathemate tenendum prascipi-tur in Cone. Trid. Sejf. 24. de Sacram, watr. can. q, cujus textum videfupra 52. repetendum iterum infra N 228. Unde Alexander Hl.c.fane 4■ de Clericis con-jug. SacerdotQ nuptiae, ait,»o» nuptice, fitl contubernia ( qmd vero contubernia fuerint Romanis, notavi aliquando N.. 75.) funt potitis nuncupanda. 226. Atque hoc impedimentum tangere etiam Clericos Ecclef« Orientalis , feu Graecos, in Majoribus conftitutos, cum communiori jam lententia docent San-chez / 7. dc matrim. d. 78. n. 3. 4. Reif- fenft. /. 4. tit. 6. n. 4. Quapropter, quid quid olim fuerit, de quo aliqualiter Mar-chantius Tom. ^.Tribun.Sacrarn.p, 1.traft. 6 .tit. 1.7.3. non amplius valide inire poffut matrimonium, fed ut decernitur c. p.difl. 7,2.ex VI.Synodo: Si quis eorum -- - voluC' rit nuptiali jure mulieri copulari, hoc ante Ordinem Sub diaconatus faciat. Hase igitur differentia tantüm repe- rituf »7® *ÖS # §3* t lirur inter Orientalis,Sc Occidentalis Ec« «lefias Clericos, quÖA Orientales ( c.cüm »lim 6. de Chric conjug.) in Minoribus Ordinibus ( vel etiam anteeedenter ) contrabunt j £$ in fuperioribus utuntur matrimonii jam contralid) quia Qrifintalis Ecclefia Votum tontinentiiC nott ad mißt, quaruüm ad hoc, quod iliiiuClefici tenerentur ab u-foribus, arttea duflis, abftinere. Ex quo feguitur: uxoratos non tantüm non prohiberi ab ulterioribus Ordinibus , fei promotos etiatn licentia conjugali uti potfe , Sc unä quoque in Ordinibus tnini-ftrare. E contra vero cit. Extravag. Clericis Romani Ritus authoritatf A potio* lica diftrißius prohibetur, ne quisqxam Curante matrimonio, nondum etiaviiconfum* mato i aliquem de Saevis Ordinibus prteju« mat fufeipere> nifi prout Sacris Canonibus moverit confentire id eft, de licentia uxoris fuae , quaefimul debet, aut vovere con« tinentiam extra aliquam Re ligionem f aut in ea, de quo Canoniftatad tit.de Clericis Conjug. vide item dičla N. 5 ?. 227. Dubitabis aute /.Unde Ordo Sacer obtinuerit vim irritandi matrimoni* um ? Refpondeo; terte non a Jure natu-fs, cum ex nullo capite oftendi valeat incompatibilitas flatus matrimonialis fUm Clericali. Nec i Jure Divino, quia fiul- «es & s«* 17* Jjullibi in Scriptura decifum, aut revelatum reperitur. Sed k Jure Ecclefia-flico tantüm: nam c. 1. quiclerict, vsl v*-•ventes » exprefse dicitur, Subdiaconum nequire matrimonium contraherer* Sa-Croruw Canonum Cenfura'. c. ut Lex 40* xxvii q. 1. aperte dicit Inocentius II. copulationem Clericorum, & Monachorü contra Ecclefiafticam Regulam conflat eff s contraclam. Negari nihilominus nequit, hoc fta-tutum efle rationabile, liquidem apud barbaras quoque nationes ulurpatiim legitur, ut Sacerdotes, & Sacri Mimftri vel uxores nou ducerent, rei diebfls, qui« büs roiniftrabant, ab uxoribus abftine. rent: quem morem de iEgyptijs Sacrificulis refert Clemens Alexandrinus apud Marchantium citat, unde TibulliusW. 2* JBlegiar. Eleg. i. canit. Vos quoque procul abejfe jubso , difcedit $ ab Aris, Queis tulit beflerna gaudia nolle venus. (Quem morem etiam Judsis placuifle, probat Mathias fummus Sacerdos, cui aliquando teflejofepho lib. 7. Anti quit. *. 8. non licebat facra facere vel e6 tantum, quod fomniäffet, fe cum uxore rem habere; fiergoiJli* Sacerdotibus incon-gruuna rifuas, etiam licit* vacare libidi* ni ob reverentiam Sacrifici j j quod aptid Judseos utnbra tantüm e?at Sacrofanfti Sacrificij nova: Legis, immö apud Gentiles mera fuperftitio idololatrica : quamd magis Clericis hujus temporis , cum fint Templum, vafa Domini, Sacrarium Spiritus SanBi debeant ejfe } & dici,indignum efl, Cubilibus & immunditijs dejervire. EČ flAportoIus i. ad Corinthe z. hortatur ab« ftinenriam ab Opere conjugij, etiam Lai. cis fervandum> iit liberius j & mente k i carnis delegatione non fopitä , orationi ! vacare valeant; Sacerdoti, cui femper prd populo efferenda funt Sacrificia , jemper o-rand um eji , fi femper orandum efi , ergo femper mätritnoniö carendum ejfe, ar- ] gumentatür S. Hieronym. lib. I. con• j[ tra Jovinian. relatus c. 7 difl 31. cavfy Igitur hujus injlitutiotiis munditia Sa- jf ter dotalis fuit, ut ( Clerici, & Sacerdotes) j libere cunilis diebus orationi poßint vacare . ait Gratianus poft can. t. difi. 31. Qi>® ii1 munditia utexaft üs fervetur, conveni- ] entiffime voluit Ecclefia füis Miniltri? | in Säcris conftitutis, omne omnind ne. j gare matrimonium, ut lex continentiavi metu adiguntur ad fufceptiodem j Sacorum Ordinum, cümenim maneant | fjmpl citer, licet non politici , feu plenž | lihei i ex ditiis de Impepimento vis> fen metus , de valorcordinum Theologi nequaquam dubitant: fed tantüm. %\x. Utrum hi quoque ad Continett-tiam obligentur ? Et quidem P. Pichler 4. tit. 6. ».7 tales poft Abbatem, Palu-danum &c. abfolutdobligat eo, quod me« j tus non tollat voluntarium: quod autem minuat illud , folüm fequirur , quod allegato , & probatA metu difpenfatio« ueab impedimento Ordinis dignos elTe* quam etiam facile confequentur. Ad hanc fententiam videtur quoque inclinare Caramuel l. %. Tbeolog. fund. v. 3777. j licet pofitive nihil ftatuat. At triginta, & unus ex Theologis* &Juriftisapud, &cum Sanchez I.7 de matu i t «OS ® .&* ril fnUtrhn. difp. 29.». 5. defendunt oppofi. tum , quibus adde Marchantium, Pir-hing, Maftriüm, Reiffenft. S pore r 11. cin & Clericatus /» j u is difcordijs foren s. civih jDifcordief 11. n. J. ait, id cmiffimtim ef. fe, & notandum, quod Sanchez citet Rotam Romanam in Mfoviflimis/>. 1 .De-cif. 561. in fini, atteftantem de ftylö Curias, & Baltafarlim Morgillon, qui äflerit, fe tribus fententiis judicialibus pro hac opinione obtinuifle. Continentia enim perpetua eft opus non tantum irtagnae excellentis, fed etiam valde ar-duu,& Lexdeeaaeqtliparatur voro folefii Profeffionis, üt patet ex 2V. 229 adeo-queficut votum oh metum gravem non obligat fecundum Omnes: ita nec Lex ii* Ja ob defeflüm plenas libertatis. Accedit, quod juxta communem Do-Ärinam contra&us illi , qui natura fui perpetui funt, & non facile refcindibiles, aut non fine damno a/iqUo remanrnre > per gravem metum fint ipfo Jure nulli I Cum ergo etiam continentia. Ordinibus Sacris adnexa , fit perpetua : eo meru ordinati Legi continenti* nequaquam fub-jacent; & vel maxime de benignitate pise Matris Ecciefiae prasfumendum eft» quod eos, quibus alias non ftatus CJerica-4is, fed matrimonium poti&sgratum eft» 5 * if zft «D? ® $0* iit contingit in gravem metum patienti. bus , ab eo impedire nolit. Necex. eo, quod Ordo gravi metu fufcc ptusfir validus, arguere licet, valere quoque legem continentiae, Or- i dini ex Ecclefias voluntate accedentem juxt/, Reg 42. / in 6. Accejforium naturam [equi congruit principalis. Nam etiam Or» io , infanti ante ufum rati; nis collatus , Valet ex communi Opinione, ntc tamen ad continentiam tenetur. Fallit igitur ea Regula , dum accefiorium non eft fecundum neceffariam canfequentiatn principali connexum , fed folo Jurcl humano; eftque fu mine arduum, utve-j-ifimiliter conjici pollit, Legislatorem, omnem cafum tub žcceflbrio illo com-'i prehendere minime- voluifTe, prout ex ! Barbofa docet P. Reiffenft. ad cit. Reg. 234. Haec porro intellige juxta omnia ea , quas dixi de Meti-ts Impedimento t videlicet, illum debere efle gravem , in-jultum , & direkte ad fufdpiendos Ordines incuffum. Item in cafu tantum , qu6 ita ordinatus non ratificäffet Ordinem (eeffante fcilicet metu, «Sc fponte fua exercendo aöus oidinis , & alia onera (ub-eundo, aut commoda percipiendo ex beneficio , Ordinem illum in Beneficiat« requirentej qui enim ratificat Ordinent fufceptum,fiabeo recedit ta n qua m A po-fiata tračtari jubetur in CocilioToletano TIH. eriamfi invitus fuerit ordinatus. Art femper inteiüge : dummodd ratifi-canti confiiterit, Ordinem metu fufcep-tum nonobllare matrimonio , per diÖä N, zi z. & i i 'j. Re£te igitur deducit P. Reiffenft. /. c. r. imetu gravi ordinatum pofle adhuc ducere, etiamfi per plures annos fuerit jam Sacerdos, ii ignoravit, fe ex tali Or-dine non obligari ad continentiam. Nec opus erit difpenfatione, fed fuificiet declaratio, Ordirsemab iilo fufceptum non caufare impedimentum, qu» tunc fe-q uetur i Judice, dum gravem , & inju-ftum metum fibi incudum fufficienter probaverit iis, autfimilbüs modl'.,quos faprä de Impedimento metus probando adduxi. 2 Dubitabis IIJ. Qaid de illo, qui fponte qutdem fufcepit Ordinem Sacru, fednefciebat, fe ad continentiam adtlric-tum manfurüf RefpondeoP. Pichler cit n. IO. & quosdam alios hoc ipsö, quöd continentia perpetua fit onus grave , nolle illud ignoranti imponere: quamvis enim voluntarie eligens ftatum, cenfeatur f« ad onera ejus leviora, ( etiam ignota fibi ) implicite faJtem obi gare, non tamen ad £ l gravi«:. i8o _ @ gravia, Veriim quia hoc principium vs!d$ dubium eil, maxJinein cafu, quöäliqui? ipon e defideiat, čc petit eym datum, & alia> dilcere ante tenetur obligatio* nes ijlum confequentes: malo, etiam illum, qui fe continentiam ignoräfle atterit, adeam cbligari ? ne confequenter ille quoque deobligetur , qui fcivi,t quidem yi Ordinis fibiinjurčlam efle continenti-flm , attamen grduitaiem maximam, quam in ea fervanda fuccelfive experitur* & fragilem fui corporis complexionen} penitus ignoraverat quid namque inter* eft , five legem duram aliquis nefciat , fi ve fuam tantum debilitatem in ea ob fervanda ignoret? Eft irem principium cjj materia de Legibus , quod ea; legitime promuigatse ligant etiam ignorantem , prafertim fi fiut annuHativse aftüs , licec ob ignorantiam -inculpatam a peccato excufetur, qui contra illas agit, ütbene potat Sanchez l. c, difp. 27. n. It. qui propterea etiam huic fententias commu-yiori aflentitur: Sporer de matr.tt.47. Illuc* autem certum, quöd hs;c quas-ftloin praxi vix locum habeat: tum quia continentia Clericorum Majoriftarum res eft, infimas etiam plebi nota .* tum quia obligatio illius cuivis ordinando publicč prslegi folet. Quocirca qui ad igne« «&§ 0 SO» 2?t ignorantiam iftam confugere voluerit, licet coram DEo deobligatus efTet, in faro tamen externo gratis laborabit. Nec quidquam juvat, quod talis ad Clericatum non afcendiffet, fi ei id oneris norum finffet. Non enim attenditur t quid ille f«cere velu fiet, fed quidaÄu fecerit : a<9u vero fe fu a voluntate refolvit ad Ordinem, adeoque aöu onera illius fubire tenetur, fervare videlicet cfcnti-nentiam, & Hoias Canonicas recitare. 2.^6. Eflue idem dicendum de illo » qui voluit quidem ordinari, fed ad continentiam obligari noluit ? Refpondco cum communi, affirmative , nec audiendi funt 9 j»it Caramuel loc cit. pauci illi, qui id negare volunt. Quemadmodum enim Minoribus Ordinibus initiatus , ad Clericalem continentiam non adftringicur, eti-arr {i credar eam etiam Minoribus sone* xamefle: ita qui Majores fufeipit,non de-obligatur a continentia, licet fe ad illam obligare nolit: eff etenim praecepturo illud Ordini conjunflum , independenter a voluntate ordinati, dummodo ordinationem fui voiuntarie admittat. Ex hac opinione non tantum roboratur refolutio prioris dubij , fed di necdum confummarum ? Refpondeo, ne' gative ob clarum textum Extrav. Anti" qu* : de voto, ubi Papa de Fratrum iuo' rum confilio declarat, quod votum Ordinis ad diß'olvendum priiis contraclum matrimonium, etiam/i per carnis copulam no» fuerit conjummatum (cum nec Jure Divino, nec per Sacros Canones boc reperiamus fla. tutum ) invalidum eft cenfendum. Unde, qui poft matrimonium ratum ad Majores Ordines promoveretur, inrtante uxore (nifi in Religionealiqua profiteatur.) ad con-fummandum matrimonium Ecclefiaflicä etiam Cenfurä compellendus cft , iit ibi-dem Papa jubet» §• «OS @ §0* 1*5 §. III. Refolvitur cafiis de Impedimento Ordinis. PApbnutius vir nobilis , ut filio fuo Liburnia de pingui beneficio*, quod eo tem-re vacaverat, providere pojfec, eum, licet tres tantum atinos natum , Minoribus Ordixi büs initiari curavit. Crevit Liburniuf 4 fed cref cente at ate nullum ad Clerical:my& ccelibem vitam fenferat amorem', unde nec ali3 via , quam minis paternis & gravibus induci poterat, ut ad Majores Ordines a~ fcenderet.Ordinatur ergo in Sub-Diaconum^ onera illius fubit, Officium Canonicum de moreperfolvit: ut ad Z)iaconatuyac Pres- byteratum fe parare valeat , ad movaßeri-ttm reponitur, a quodam Religiojo ibidem debite inflruendus. Sed ecce! moritur interim PaterLiburnius incunilanter Monrt” fle? io, & JnflruSiori valedicit, fa cularem vitam meditatur, $*quid fibi , ac quomodo agendum } rogat. 258. Praemifsö Paphnutium letha-liter deliquifTe, cogendo ad ftatum Cieri» calem filium Tuum, ut infimili ajcbarn i\T. 21 5 de Parente filiam ad matrimonium coge n te e6, quod ele^lio ftatus per» petui plenam prseexigat libertärem. Ob quod P. Marchanrius agens de hoc impe- S$ & 2&4 «Cf ^ «fl* dimentoq.6$. zelose hortatur Ordinarios, ui filijs Nobilium , quos parentes ad exonerationem Famiharfi fubdolis, frau-dulenttsque modfs, vel minfs, & terro-ribüs in Sacros Ordines, vel Monafteria intrudunt, pro munere luo fedule invi-gidaredignentur; rešenim graviseft, Sc iiit: plurimum perniciem animarum indu« ciit, cuius confideratio egregum hune Authorem , üt de fe ipfo teftatur q. 6, dum in Ordine nofiro Superioris nmnus obiret, movit, nen tantum ad ijs, qui terroribus per parenres compulsi erant ad JSJovitiarum , in eoque detinebantur, e. greflum fuadendum, fed etiam variis mediis, ut egredi valeant, fuccurrendum: ; liecfine fruftu , cum aliquando una die iTibus illorum libertatem procuraverit, Jpjsemifsti inquam, his 239. Refpondeo; Eiburnium nec ad recitationem Divini Officij, nec ad continentiam obligatum fuiiTe ratione Ordi-niis Subdiaconatus gravi metu fufcepti por difta N. 232. & feq. Et fi Officum recitavit, al aque hujus Ordinis muria ©bijt ex eodein metu, qu illum fufcepe-rat, ne fcilicet Pater, quem timet, re ciat illius animumUftatuClericali longe alie-fifi: non propterea ratificavit O'dinem ‘ ^ui^ ficut fufceptio,ita gratificatio Ordini» «0« 3Ü S®» Siriis plenam pofcit libertatem, ut foli-tas inducat obligationes. Quod idem dicendum, fi fe non obflante illo metu crediderat ad ea onera obligatum effe ex diftis N. t\l. H^cautem omnia diligenter fecum ipfo perpendere, aut cum alio difcutere debet, antequam pro liberatione oneris Silbdiaconalis quidquam agat j dpmque Concluferit, fe unä , alterave ex didiis rationibus non obligari, videat infuper, an ad probandum metum eas prae mani« bus habeat conjefiuras, quae ad favorabilem in Judicia fententiam fufficiunt, quales funt allegatas de Impedimento Me-fus, iliisque fi miles, Si ita? infinuet fe Ordinario , metum gravem fibi injuftc illatum deducat, & declarationem petat, fe ratione illius nequaquam obligari ad vitam Clericalem i femper etenim ne-ceflaria eft hsec declaratio, ut qui publice eil Subdiaconus, publice etiam ad vitandum fcandalum reddatur liber, & abfol-yatur ab effeäu Ordinis. Si verd fimilibus , quas in Judicio fidem faciunt,dellituiturconjeäuris, & argumentis, aliqua tamen producere, & deducere poteft, quas extrajudicialiter viro prudenti fatis fuadere valent metum, recurrat Romam pro difpenfatione k C9IS« %t6 $55 SO* continentia propter metum, quam non tantum ex ea ratione de facili obtinebit, iit notant P. Pichler loc. cit. & ali); quia Ecclefia neminem intendit ad continentiam adllringere, & ä conjugio prohibere, qui injuijo metu Clero adnumeratus «ft : fed cauiam fuam multum quoque alleviabit. Etenim quamvis ille , cui «lifperfatio demandata fuerit, teneatur de exiftentia metüs inveftigare ob claufulam , quae Litteris difpenfationis de prsevia informatione veritatis inferi folet: Nihilominus, ut jam olim N. 124. notavi ex Clericato, ea informatio non eft judicialis» fed extrajudicialis, «Sc fum-maria quodamodo, fine ordine, formä , : judicij, & per teftes non juratos aequi» i renda , cujus fufficientia committitur prudennali judicio, & confcientiat Dde-gati. Reiffenft. in Appendic. ad 4. Dekret al. n. 524. citans alios. Prasfcrtim j cum Delegatus non fit Judex proprii, fed Executor tantum gratia:, & favoiiJ per Sedem Apaftolicam conceffi. Mar-chantius cafu 2. Refolutionum notabilium variorum cafuum, cujus proinde muneris non eft, tam rigidas exigere probationes, caufd captivitatis^ vel peregrinationis ab-jentety ultra feptennium pr altj nubat, & conjugaliter convivar, fequedif-ficillimae caufie exponat, fi conjugem priorem redire aliquando contingeret .* prius matrimonium fetnd validi celebratum, eftin poflTeffione j ciun igitur ad laedendam poffeffiohem non fufficiat prae-cifa probabilitas, üt DD. communiter advertunt etiam in rebus pecuniarijs: ä fortiori uon fufficit tn propofitoj ubi agi* turde caufa notabiliter perit Ulofioie. 258. Necobfiflt textus c quoniam 6i ut lite non contefi. in quo ita legitur: fi autem dt conjugio carnali fit agendum, tam di ii alteruter coti jugum exp&Eletur , donec deip-fiut obitu verifimilittr < N B.) prn tali Patria obire vidifTe : navim, in qua erat, fe vidente fobmerfa i illum in confli&u perijfle. Sufficienter probata eft mors illius per hunc reftem, una cum indicijs, quas defumuntur ex fenee «05 ® Sfl» feneßute, vel navigatione maris de Ca periculofa , vel conflißu , junßä longi temporis, fev aliquorum anorum abfen-ria, qua durante nihil de fe fign ificaverat. Ob eandem etiam rationem, fi quis affirmet mortem conjugis, qui ä Tureis captus tempore belli, pace etiam faßa, port quam captivi redimuntur , non comparet , nec quidquam , cum tamen pofletjde fe nuntiat,an adhuc in captivitate detineatur,aut ubi moretur. Item fi duo teftcs afiferunt, fe v. g. in Belgio ä pluribus fide dignis audijlfe, conjugem ex infirmitate, vel in duello obijfle: Aut quod milites multi affirment, illum in confl ßu, excurfione, ob* fid/one, vitam finivilfe: maxime fi locum, & tempus mortis fpecificent &c. fama enim, k reftibus probata, & praefumptio-nibüs illis adjuta, plurimum valere videtur, dum alias nefeitur aliquibäs annis, ubi conjux degat Similiter fi longiffimo tempore abfit, & in loco remoto, in quo ille mortuus dicitur, maxime quia miles la&us ad aciem procellit, nec unquam feripfit, nec ab aliquo vifus fuit.: nam it* tali cafu fama , & publica vox una cum prasfumptione, ex profefiione ad militiam, longi temporis emanfione, & nuN4 data interim notitia, mortem fatis probare videtur. V 4 265. «Sb ^ 26$. Immö Sanchez/of. eh.». 12,docet , in cafu, quoconjux obii'fle dicitur in Jqco valde remoto , nec faciles funt , aut planč impoffibiles ali» probationes, fuf-ficere unum tantam teflem, faltem juratum, & fimilis conditionis, qu^eomnem levitatis, aut falfitaris fufpicionem tollit : maxime fi venfimijia de merfe, feu modo,& caiif4 mortis proponat, de quibus utique diiigenter , & foüeite inrerro-ganduseft , «Sc qu’drm, üt videtur, repetitis yicibüs , M qusftjonibfis inverfo qua-doque osdiqe formatis, ut magis appare. ?t, gn fibi conftet, & vera , non conficta proponat. Verum huic fententias contradicit Pirching cit. n 4$4. nec P. Reif-fcnlV coufentit: utique, quia caufa eft Valde ardua , adeft periculum pra;judicij «ronjugis, fi viverec, injuria prioris matri-tnonij, & nullitas novi cum fruftratione Sacramentij qus&ornnia notabilem reflexionem merentur. Cctterum opinio Sanchfz, pro qua vide alios citatos I Sporer de matrim n. 51 juvari poteü eä deßrina, qu m ipfe P Reif-fenft. /. x. (it. 20. n, 267. tradit ex Farina« cio, videlicet in ijs caufis, qua: majores probationes non habent, aut non fine magna ciifficultare, fufficereunum tefle, idemque dicendum tfle de caufis a< ti- quu, , «o« m ?*s qüis, & ad eas fiifficerefamam , & femi-plcnam probationem fentiunt Decianus, Tufchusr//, apud Eundem. Et favere videtur textus Juris ex c. fi tefles. iu. g. 3. § qui proinftrudNone Judicis dicit: Unius teßimottium »emo Judicum in quacttn* gut ( NB.) faciis patiatur admitti: fi facile tantum admitti non debet, aliquando, & in eafudifficili permittitur- QuidquidXtt) icteafu emeigente fu*-dereuTParocho recurfum ad Ordinarium* cujus eft in fimilibus dubijs pro fu a prudentia^ circumfpeÖione judicium ferre, Ut Omnes advertunt, & colligitur ex dictis N. 159. Imo quantumvis mors conjugis concludenter, & cerris teftimonijs, ac de jure requifirfs probaretur, tutiiiseft fecundum Pirching cit. ». 156. judicium Ordinarij expetere: cum enim improba venus, longae abfentias conjugis impati ens, aliud matrimonium urgeat, vari* fallaci* ad perfuadendam mortem legiti mi conjugjs excogitari non rarö folent, tefles quoque fubornarif üt ex Gobat, ca-fus aliquos recenfente, advertit P. Elbe! d» matr. n. 118. ) fecuriqs erit altius judi-cium requirere ab Ordinario, qui pariter cum omni cautela procedere debet, ne quidquam ex neceffarijs informationibus negligendo, fein re tanti momenti gra. V 5 Vifli- *i6 «DS ® SO* viflimö ptfccatö om’filonis impliccf, ob quod Cie ricatus Difcord.4.^. inter Dircord, fore/if. Civil, timet, piuresaeternam dam» narionctnincurrere. Sed meliora fperare congruit. Reliqua, qua? adhuc defunt, fup-plere potes ex §.feq. in refolutione casus. §. IV. Fefolvitur cadis de impedimen- to Ligaminis. SErgia, poflquäm ex voluntate parentum, licet animo aliqualiter renitente, nupfif-fet cuidam multum annoCo, illius ob fene fflitem, tiliasque indifpofitioves fttbinde pert<£-Grteciö Venetias fecutaefl Titium, quem deperibat. Poft aliquod annorum curfum moritur ibi Titius , Sergia, ut 0 paternis laribus, quos merito timebat, remotior, lateret fecura, navi confcenfa Neapdim prof-eifcitur. Reperit ibi Mire ai orem Gracen-femt d quo, per tertium intevrogato , audit tnarttum fuitm , dum ilje ante annum Glacio meverat, gravi infirmitate oppreß~im jacuif. fe* Unde huic teftimonio innixa concludit , illum indi bibobijSfe, attento prafertim gravi fenid, & complexione corporis , ex conti nuis indif poprionibvs debilitati, qua obitum illius poft fli xum tot annorum aliunde verifi. Stilem reddidere. Decius0 igitur Parocho , ' fole/t' «öS t & 50» 3.T7 fofenniter »ubit J a nit >0, d qua fe impraegnatam fenferat. Quid ageret Confeftarms, dum Sergiam eum accedere contingeret, &hancfaßi fpeciem recenfere? 164. Rcfipondeo'-, Confeflarium non pofle quidquam fententiare de vaiore,aut nullitate hujus conjugij: probationes e* nim , concludentes etiam, de morte prioris mariti efficiunt quidem ufum matri-monij licitum, & fecundo nubentem extra culpam conftituunt: attamen valorem non addunt matrimonio, qui eo tantum cafu habetur, qu6 prior maritus reveri mortuus eft j unde quidquid judicetur , aut probetur, donec maritus vivit > ma-trimonium ex impedimento Ligaminis nullum eft materialiter, feu ä parte rei excomuniy & recepta fententia in materia impedimentorum. Sed Quantum ad /anitium certüeft, quod fi illebona fide duxerit Sergiam, nihil fci-ensde priori illius ftatu , quam ccelibem, aut libe ram crediderat, non peccavit;, poteftque, veluti conjugij, & corporis Sergi® poffiftor bon®fidei, eo uti cum red-dendo, tum petendo debitum conjugale fi ne ti more adulterij. Si virgo nefetens viro nupferit alieno ( idem eft, fi vir fcemina duxerit alienam ) hoc fi femper nefciat,ttuH’ quam ex hoc erit adultera, ait, & exfifiipl*' & s<5* ficat paritate poffefforis bon* fidei D. Aug. defdet &opcrib. c. J* relatus e. fi Virgo 5. XXXiv. q. Z. Quantum autem ad Sergiam, videat Confeflarius, utrüm & illa bona fide pro. eeflerit, quod exinde colliget, fi videlicet non tantum narraverit totum fa&um, üt in cafu : fed infuper afleruerit, fe haud multüm dubi täfle de morte mariti, quin potiiis eam fibi perfuafam habuifle, audita gravi infirmitate, quä ante annum opprimebatur: verifimile enim eft , quem jam fex annos( eo nimirum tempore, qu6 Titium Venetias fecuta fuit ) state gravatum, & continua asgra valetudine enervatu m reliquerat, infuffidentem fuifle , ad vitam tot annis protrahendam , acce dente prasfertim graviori mo^bo, de quo teflabatur Mercator Graecenfis, cui utique fides deneganda non eft , cum nullo Interefle dudus, id teftimonium dederit. Si hanc, inquam , bonam fidem adverte-rit Confeflarius in Sergia , in qua etiam-num perfeverat, taceat, & diflimulet, ac diflimulandoeam in ulteriori bona fidere-linquat: tum perea, quae univerfaliter in cafu ignorantiae impedimenti dixi N.i 58. Tum quia licet praefumptiones allatae tnortem certifudinaliter non probent, ne tamquam pofleffor malse fidei, unquäm petat debi« tum conjugale,fed reddat folüm Janicio petenti, textu claro c. Dominus. 2. de fecundis nvpt. ubi Lucius III. decfaravit: fi vero aliquis> vel aliqua id bačienus non fervavit ( ideft, non expe&avit, donec ei conflat^ qubd ab bacvita migraverit conjuX ejus, iit ibi pramittitur ) <(S de morte pri-cris conjugis adbuc (ibi ex ijl im at dubitandum, ei, qn quam J Theologi fimpliciter publicam ho-tiejlalem dicunt, eft propinquitas qmedaniy con fi i tut ione Ecclefiaflica ex fpenfalibus, & matrimonii rato proveniens. Sicut emm ex conjun&ione corporum , oritur propinquitas affinitatis: ita ex copju&ione animorum in fponfalibus, & ä fortiori in matrimonio rato refultat qusdam propinquitas juftttiae publicae honeftatis • quatenus boneftum)& juftum eft, eum, qui fuum corpus alicui ad futurum ufum obligavit, illud non poftfe amplius illius confaftguineis obiigare. Ob quam analogiam affinitatis cum publica hcneftate ( in quantum fcilicet utraque eft quasd» propinquitas, «St utraque oritur ex con-ju&ione,fed una ex conjunöione corpo» rum ačtuali, žltera vero ex^romifla tantum per fponfalia de futuro, vel prasfen-ti ) no folüm publica honeftasä Scoto 4. & certis, e/z-confanguinitatis, affinitatis, frigidsta~ tis, Religionis ( feu voti) autalia quavif ratione fint nulla, dummodo non (int nullet ex defeftu confensus , oritur efficax ad impediendum , dirimendum fequentia fpon-/i/iar , bei matrimonia , »ort autem ad procedentia dijfolvendum, impedimentum Ju• fiitit publico boneflatis. Sedtid quotum ufquegradum? JR*. fpondit Alexander IIL «V. § ® SO* quia in diflbJutione per mortem unfus fponforum diflblvuntur in caufa, & fic per fe, utique ceflabit quoque impedime-tum, guod tarnen illi admittere non audent. 277. Quapropter firmiter tenendum arbitror, fpeäata jura ratione, ficut per mortem imiusex^poo&Mlon extinguirur hoc impedimentum : ita nec per diflfolu-tionem,ob aliquod aiiud impedimentü intercurrens : sicque fi Titius poft fpon-falia mmCaja fornicctur cum forore illius , Iscet ceffent, & dilTolvantur fponfa« lia ( quiapffinisCaj* faftus, nequit eam amplius ducere^ non tamen ceffat publica honeftas, fed arque, üt prius, manet inhabilis ad contrahendfi cum forore arg. t. litteras fuprä. N. 172. videndi. Aut fi Titius profiteatur folenniter, perquam profeflionem diflolvuntur fponfalia priora cum Caja , remaner tamen hoc impedimentum, ob quod Caja non audet nubere fratri Titij. Parifor miter idemdicendu eft in cafu diflolurionis fponfalium per mutuum confenfiim : nam in omnibus his cafibus eadem ratio urget, quod nempe impedimentum fuerit fcmel caufatum , caufatum aurem ad regulam aliorum impedimentorum perpetuo maneat. Nec •fcftat declaratio Cardinalium, ab A A. allegat 2 <*S & legata. Vel enim non cft authentica , vel revocata per pofieriorem, quam mox fnbjungam , üt lentit P. Reiffenft. cit. Vel üt ex Braocato ait Maltrius /. c. n. 401. & ex Pignat. Pichler pariter cit. ». 47, ea nibiJ aliud refolvir, quam per mutuum confenfufti fponfalia omnino dif-folvi, & reddi invalida, necelTe ampiiüs obligatoria ; quod quidem verum eft, fed nihil ad propolitum , üt hucufque di&a confideranti pacet. Denique hanc fementiam omnino certam reddit ciariffima declaratio Sac. Congregationis de die 6./ulij 1658. qua ex Fagnano, & Gobat in formalibus recitat F. Reitknd. ibid. n. 17. & alij R. R. communiter, in eafu Alphonfi Ruiza > qui poft contra&a fponfalia cum Ifabeiia Rodriquez Pacen. DitEce Js,, & ob grave f rem germanam I/abeJI« : fed devoluto cafu ad Sac. Congiegationem, refohuum ;'uit pro impedimento publica; frot edatis cum Maria , quam refolutionem non tantum approbavit Alexander Papa VII. die 10. /ulij ejufdem anni, fed prohibuit in fuper, ne amplius in dubium revocetur. Unde merito judicat Pichler fcepe cit. hanc declarationem fuilTe ignoratam foiuta, defiderabac ducere MariarrU Y ä ßar- 340 ® ä Barbofa, Engel &c. alias oppofiram fententiam non defendiflent, vel faltem recraääflent, üt fecit ßonacina apud Ma-ftrium I.e. qui etiam adducit Averfam, teftantem de ufu, & praxi hujus declarationis, ac de obfervantia Roman® Curias in eo, quddin calicafu difpenfatio fuper publica honeftate peti debeat : cui utique, utpote Romas exiftenti, & in Decretis Congregationum valde verfato fides adhibenda eft. Confultum effe duxi, paulo amplius huic fententis immorari, eämque prolixius & ä ratione deducere, & authoritate firmare, cum fciam , etiamnum reperiri aliquos, qui multum inclinant ad Oppo. fitanij & de hujus veritate dubitare yo-Iunt. §» 111. In^ffcdimentum publicze hone- ftatis ratione matrimonij rati. 278.p Xtat quidem in Decreto xxvii. XL q. z. Canon, io. ex Julio Papa defumptus,ex quo deduci poflec , impedimentum publicas honeftatis etiam ex matrimonio rato provenire; ficenim fo nat.’ fi quis dtfoonfaverit uxorem , vel fitbarrhaverit, & five praveniente die tnor-tis}fivs irruentibus quibusdam aliu cattfit mini- «0? §<5» 34t minime eam cognoverit: ne que ejus ß perji c f frater, xequc ul! us de confanvuimtste e jut eandem fihi tollat in uxorem ullo unquäm tempere Srd quia cum Gloffa apud Saneh.cit.d. 70.». 1. commode intellig« poteft de fpÖfa de futuro, non de praefen-ti: certum eft. ex eo evidenter non deduci intentum ad propofitum. Quämvis autem nec alius rextu* Juris in Decreto, aut 5. Decretal. J;bris reperiatur, qui de publica honellate, ex roatrimenio rato confurgente, loqueretur , concors tamen Omnium fencentia eam agnofeit, & continua praxis confirmat : fi enim Jura, publicam honefbtt tn ex fponTalibus de futuro flatut-nti-a , re-fpexerunt ad indecentiam, qua; contingeret, dum aliquis uni per {ponfalia con-)un£lus exjuttitia, duceret ejus fororem; cum ob majorern cor.junftioncrn ex matrimonio sato major fit indecentia , ä fortiori quoque ex i!io impedimentum publica; honefiatis natum eit fequi. Accedit confHtutio } & declaratio Pij Papse V. Ad Romanttin fpeffat de anno 1568. & refertur inltb. 7 Decretal. tit. dematrim. Q fponfal. rogatus namque, att Decretum Oecuipenici Concilij Trid fejf 14. de reform, matrim.c. 3. quo cavetur., impedimentum publica boneftatis , ubi fponfalia Y 1 validm 34» *&§ # valida no» fuerint, pr orfus tolli: ubi ver h valida fuerint, noti ex c edere primum gradu, 1 prout diflurn fuic N zyo. matrimonia eti- -am deprafenti contraSla, non tamen coxfum- 1 mata, quie interdum fponfalja ( ce pr a Tenti ) appellantur , comprehendat, // Cajam in uxorem duxit, j Qiixntur, an valide? $$ §0» 547 282. Refpondco : Jam diäum efle N. 274. fponfalia conditionata, ut) Ca j as e* rant, non inducere impedimentum publicae honeftatis, nifi conditione pujifica-ra unde fi ante purificatam illam fpon--falia dšflblvantur aliquo mod6, v. g. Berta promifit matrimonium Titio, dummodo Pater non fitcontrarius&c. fi anteex-plorationem confenfus paterni refiliant inutua voluntate a fponTalibus, feu pro-rniflione matrimonij, fibi invicem fa£i3 , Jicet deinde confenfus patris fequeretur, nihilobftat, quin Berta poffit ducere fra-fremTitij. Ratioeft: quia cum fponfa-Jia non nifiab/oluta caufent impedimentum publicas honeftatis, ante explorationem confenfus paterni illud caufare non potue;e: fed neque poft fecutum confen. furo patris eo, quod illa obligatio , quä Berta,& Titius fibi invicem obligabantur, efflaverit ante confenfum, sicqueadveni-ens deinde confenfus patris omnino im-pertinenserat; oeefirmavit fponfalia,nec occa fio, aut caufa impedimenti eflfe potuit. Quibus pnemifsis,qux CX di&ispriorib. §§. fequuntur. Ineo tantum quoad propofitum ca-fum manet difficultas .• utrüm per Re« feriptum difpenfationis a voto dedatoi4-Jplijfitadimpfeta conditio fponfaliu Ca- Y 5 J** 34* «OS ® Sfl» jse, & Candidi, vel non ? fi adimpleta eft.-nimis clarum eft, Cajam non poffe deinde nubere Germano Candidi : etenim adimpleta conditione fponfalia evadunt ab-foluta ; cum igitur ex abfolutis exurgat publica hontftas, propter eam inhabilis fit Caja sd matrimonium cum Candidi fratre. Nec obflat, fponfaJia eorum die 15. Julij muiuo coienfu difToluta fuifle. Nam diflblutis Quomodocumque fponfaiibus fe meJ validis, & abfolutis permanet impedimentum per diöa NN. 276. 277. Si verö per illam difpenfationcm nondum fit adimpleta conditio: procul dubio pote* rit Caja nubere Germano Candidi, cüm ex fponfalibusconditipn cis adimpleta e-tiam conditione non fequatur publica ho-«eftas, modo ante impletionem a ndi-tionisdiffoluta erant, üt paulo ante probatum. 183. Eflnc igitur per diÄum Refcrip* tum adimpleta conditio? Refpond. non efle adimpletam: vel enim apparet, infpi-ciendo tenorem Refcripti, Papam ime-diate difpensafTe,ut fi dicat in illo,” difpm-famuSy vel relaxamus , ut voto non obftantc &c. vel ille non difpenfat immediate , fed prout regulariter fieri folet, illi dunta* Xat difpenfationem committit, ad quem Refcriptum dirigit? fi hoc pofterius : certum 349 um eft, antequam exeeutor Litterarum, eu Refcripti exequitur illud, &aftu di-ipenfat,Cajam necdum efle fo!utam ä vinculo voti: sicqueconditionerrt adhuc pendere. Si primum, id eft, fi Papa imediate difpenfet; fimiliter nondum eft adimpleta conditio. Ratio eft ; quod Litterae A-poftolicae difpenfationum, etiam in formet gratiofa conceftae, non habeant fuum ef* fe<3urn, antequam revideantur ,& vi illarum difpenfatio fiat ab exeeutore arg. Concil.Trid. feJT. 22. de reform, c. 5. & ex communi docet Reilfenft. in Append. ad4. Decretal n. 300. quantum ad Litteras di-fpen lationis ftuper alijs impedimentis dirimentibus, adducens ex Corrado Declarationem Cardinalium. Cum ergo Caja 15. julij refilierit a fponfalibuscumCandido, licet difpenfatio a voto fuerit emanata 14. die, & fic ante diflblutione fpon« fahum, per eam tamen non evaferunt abfoluta, hoc ipso, quod difpenfatioan-te 15. diem non fuerit exeeutioni data. Ex quibus denique concluditur , Cajam valide nupfifle Germano Candidi ob ca-rentiam publicae honeftatis. Äflinitas. Fxplicatur Affinitas. 184. A Fflnitas , Germanis Spr^rtXtflÄt* d\. ft; dfjt/eft vi nominis finium uni-tas, velütinterpreratur Scotusa d. 41. q un. accejfio ad affines, conjunftus enim earnaliter alicui de consanguinitate aliqua , accedit per hoc ad fines illius confianguir.it a-tis, (d ’deo habet vinculum talis aciefsfis ad Omnes de illa confianguinitate , quatenus per copulam cum aliquo evadit propinquus con-fangui neor um illius : unde in re ah Omnibus defcribitur , quod fit vinculum, fieu propinquitas,ex copulacarnali ortum ducens■ Dicitur autem Propinquitas , non cognatio e6, qucid hasc proveniat ex unitate fau-guinisabunoftipite, quas unitas non re-peritur in affinitate, quas er dicendis unitatem carnis tantum pro fundamento habet. Quod frater, fororve uxovistu neque affi~ nit*- «OS ® SO» , nilatew ejfe poffe, nifi nuptia non interdičht fint, ex quibus affinitas conjungitur. Sed id verificatur quantum adeffeöum civilem duntaxat, quatenus ex fornicario coitu nati, ä fucceffione hasreditatis arcentur, äc fi nec confanguinei, necaffines effenr, licet ä parte rei fint tales, ut ex Amico, Ccininck advertit CaramueI /. 3. Tbeol. fund. n. 2798. Cceterum ex tali copula veram oriri affinitatem in ordine ad impediendum matrimonium,eriam jus civile agnofcit. L. Liberi. 4. Coci, de Nup-tijsfvbi ftatuitur, ne parentum concubinas filij accipiant in uxores, utique t]uia concubinarum affines faöi funt. 286. Sed qualis debet tfife copula ? Refpondeo • completa & perfi&a, qua’ apta, & de fc fiifficienseft ad generatiom-m-Communijftma ex ratione , quod affinitas fundetur in unitate carnis, qua inducitur per comixtionem feminis mediante copula:cum igitur ea fit ad generatione fufficiens,legitime fequitpr, copulam generationi aptam requiri ad affinitatem. Ex quo infertur I. non fnfficere mere inchoatam fine nlla feminatione: nec eam, in qua fola fcemina femen decidit : nec eam , quä fpado, utroque cefticuld arens, congreditur cum fcemina : Nulla nim ex his copulis defervit generationi. «6M? ^ 55? JI. Econträ fufficerecopulam perfeöam, cum fcemina invira , amente, tbr:ä habita, cum fimiiia feminae vitia regulariter non cbflentccmiftioni feminum. Acrior quibufdam videtur , Sc difficilior quxftio, utrum ea fufficiat, in qua folus virfeminat, foemina nutium femen decidente ? Sanchez /. 7. de matr. d. 64. »-21. Reiffenft. ad tit. 14. lib. 4. n 4g. ^45. cum alijv dicunt quidem, probabilius fnf-ficcre: fed Maftrius l.^.d.y. ».477. ex Gobat, aliifque Sporer de matrim. k. 75. Pichler lib. 4. tit. 13.x. 2. & pluresaJij negant, quibus etiam adhsreo. Tum quia affinitas ex diftis poftuJat unitatem carnis , qu* fine utriufque femine non datut tefte D. Thoma apud Sanchez /. z.de ma-trim d. 2.1. ». 11. ex Pichl r cir.Tum quia fcemininü quoque femen ( quidquid opi« netur AriftoteJes ) ex GalJeno, A vicena , alijfque Medicisneceflarium efl ad generationem, quam veritatem non tantum ex principiis Medicae demonftrat Paulus Zacchias Medico Legalis/. 7. tit. 3. q. 1. an. 16. ( citatus & Pichler, & ex Clerica-to de Sacram, matrim. decif. 31. ab Elbel de matr. n.zzj.) fed infuper oppofitum aflerere, hasrefim medicam efle dicit. Nee fuffragatur experientia, quam P. ReifF. I. e. dcfuraicex confcffione plurium foemi- narum is4 «k se» narum, ( quae honeftae erant, & piae ) fk* tentium, fe ä viris cognitas, concepifle fine proprij feminis decifione. Cüm non videatur tam debile earum teftimonium (cum & multte nec quidquä fciant defui feminis decifione,ut notavi nuper.N.68.) Viris in naturalibus, & arte medica excellentibus praeferendum. Prxfertim ciim Nobiles Tb^logi doceat, puriftimä Virginem MARIAM etiam femen fuurn , feu fanguinem, quamvis fine uila deordi-natione, pro formatione Corporis Chri-fti fubmimftrafle, quod fi negetur, quomodo intelligcntur textus Scripturas, qui dicunt, Dominum noflrumJESUMCbri* ßam eß'eex femine David fecundum carnem? ex quibus Ecclefia Ss. Virginem MARIAM DEI Genitricem appellat. Urget item cit. c. Lex Divina confli-ßitutionis, in quo Benedictus Papa declarat; fed netjue ofculum parit propinquitas tem, quod nullam facit Janguinis commijlio• nem'- ad affinitatem itaque nect-flaria eft fanguinis commifto,fed quae commixtio, dum unicum tantum, id eft, viri femen adeft? Ad quod refpiciens Caramuel loc. cit n. g8oi. ita diicurrit: Nec hic inquiri debet, an mulieris femen fit ad generationem necejfarium ? anipfa aflive, anvero paßt• ve concurrat ? nam bec impedimentum non J nata- «K & ^ ?5S natura rei, /W *3 Cancrllca provenit ( #r §. feg. die am ,) «žf ideo non eß examinanda vtrtus feminis fatminiai . fed verba Canonum funi perpendenda: c ii m autem hiti femimm commixtionem p oß ul ent y dicendunt efli fineutriufque Jeminatione intra Vaj non dari Theologicam affinitatem, qiix feeundum ilium ea eft, qax dirimit matrimo, niurn. Accedit denique ratio, ex malitia mollitiei defumpta : molles fiquidem di» cuntnrVirt [anguinum , & graviffimi peccati contra naturam argutintur, qudd fanguinem, feu femen generarioni defer, viens, fine fuo intrinfeco fruftrari faci« ant; qux ratio non currit in mollitie fee-minasper oppofitam fententiam,ü:patet, nec poterit ita graviter damnari, quod ta* men nemo concedet. Quocirca etiamfi in foro fori haud attendatur ad feminationem fcemina per difia cit. N. 68. in Tribunali tamen Poenitentiae nu/Ium fentirem fcrupulum* aut difficultatem circa praxim hujus fen-tentis, dummodo ftemina po?nitens af-ferere poflet, fe ex congreflu viri ad fe« minationem ufqueirritatam non fuiffe*. üt fi fuerit frigidioris natura &c. Net contrarium perfuadere poteft ReifJenft. fit. n. 45. <[$ 46. attentä quam maximi" •diofa natura Impedimenti, quas illud negari Z56 «OS & §0* negari jubet, clara Lege Canonis noti «bita n re. 287. Ex bis bene deducitur,ex copula viri habita cum impubere fcemina nulla «riri affinitatem e6, qudd illa ad generationem inepta, incapax fit perfeÖae copulae, nifi malitia, fiecundu infrä N. 356, dicenda, fuppleat astatem , quod tamen in dubio, tamquam quid fingulare, fup* ponendum non efl. Nec obftat e. fraternitati tua. 7. de eo, qui cognovit &c. in quo Ifiocentius III. xefcripfit Bifutinenf. Archi-Epifcopo : JDivortij fententiam approbamus, quam in eum Canonice promulga/ii, qui illam /ibi pofiea copulare prajumpfit, cujus antea forore adhuc feptene contradlis fponfalibü’s extraordinaria libidine nof citur polluijf ?: ex «juo videtur,copula etiam cum puella fep-tem anorum prohiberi matrimoniü cum forore illius,utique propter affinitatem. Refpond. enim, divortium illud faftum fuifie ratione publica: honeftatis, quam caufärunt fponfalia cum puella contracta, iit cum communi explicant Sanchez , Reiffenft. Pichler 11 cc. qui idem dicunt ad c. Juvenis 3. de fponjalib. 288. Ajl dubitabis, utriim alio mo-. do , quam per congrefium viri femen virile vulva: femine* imifTum, fufficiac «* «öS @ SO» ?57 ad affinitatem? Sanchez utroque loe. cit. quem refert Sporer cit. n. 7 ni h iJ concludens , affirmat cum communi ea ratio* ne, quod contingat vera commixtio fe. minum,generationi idonea, quam probat hiftoria de femine ä Juvene, qui fe in balneo corruperat, reličfo, & ü puella, fe libidinosi tangente, attraflö, per quod etiam conceperat.Item alia decunjugata, qusecum forore in leöo libidinabatur, & femen ä marito receptum in uterum fo-roris transfudit, eämque gravidam reddidit. Verum quia hx bifloris nimii mirabiles funt, & Caramueli n. 3804. figmenta videntur, cum Diana, Ponzio, Bafilioä fe citt. reäiüs negat in ta!i cafu affinitatem, quibus confentit Pichler l.c, quatenus afferit, copulam affinitatem inducentem, & aptam ad generationem effe eam tantüm ,in qua membrum virile penetrat vas muliebre, ac intra uteru effudit verum Temen. Ratio defumitur ex illo Gen. 2. adbarebit uxori fuce , & erunt duo in carne una, quod cit. c. Lex Di-vince, iit vifum, ita interpretatur: non a-liter virum, mulierem pojfe fieri unam car- nem, nifi carnali copula fibicohareant : dum aurem femen virile cafu , vel arte aliqu* fcemins infunditur, vir non dicitur proprie adhaerere mulieri , ncc illi copulari*. i Accc» 3S* «&§ 0 §» uiccedit, ut arguit Caramuel, lemen fpi» ritibüs vitalibusconflitui , & quodamodd ▼ivificari, qui ita fubtiles funt, ut ftatim «vanefcant, dum femen aeris inclemen« ! tise fubjicitur, teftantibös id Medicis: quapropter fi aliömodö, quam per congref« Ium viri immittatur in uterum, non nifi S *9* 360 @ 290. Quteres jam pro praxi, qui vii ingredietur Confeflarius, ut agnofcat pcenitentem, quse fatetur, Te aliquando libidinose traäatam ä Titij fratre , effe Titio affinem , nec pofie ilii nubere ? Re-fpondeo y illum debere efle folicitum in varijs interrogationibus, quas quantum poffibile fuerit, honeftioribčls terminis formabit , prsemonendo etiam Tuam poe-nitentem , ne minus convenientem opinionem concipiat, dum illum tam exacte in materia lubrica verfatum experta fuerit. Interrogabit ergo J. An taSibuJ tanmm libidinofe tra&ata fuerit, vel va-fi« etiam penetratione per metiobrum ? jII. Si hoc fecundum : cujus aeratis fuerit illa, vel ille ? an illa 11. iile vero 14 annos attingerit ? antecedeter enim inepti pia;fumuntur ad generativam copulam, i 111 Si id affirmaverit; utrum ille copula i continuaverit ufque ad intro feminatio- j nem, an vero cafu, vel fponte contrafto membrö femen extra vas profuderit#* IV. Si primum: an etiam illasd decifionem ufque feminis irritata fuerit? fi candide negare valuerit , carentiam affinitatis juxta longe probabiliorem fententiam N. 2,86. tute pronuntiabit. Si vero refpon-dere nefeierit (multaeenim ita rudes funt, j ut quid fit foeminam feminare, ignorent) veritas ] mi ® m» veritas ex circum flanti js indaganda erit. Unde ex mente Dicaftili apud Sporer, & Elb<*l citat. ». 250. ex Gobar, ultra interrogabit V, An in coitu, vel mox poftea magnam volti ptatem fenferit: quia enim femen fine deleftatione regulariter non effluit,indiciil defluxionis non inepti ex illa Jefumitur. Si denique VI. nec de de-ledacione ifta teftari poterit, impedime-tum sffiflitätisconcludet ex illa R 45. ite 6. ( quae Jubfidiariadicitur, quatenus in fubfidium concludentium probationum affumi poteft ) Jnfpicimus i» obfcuriSy quod ejl verifimiliusy vel quod plerumque fieri confuevit: plerumque namque copulam, in nubili aetate A foeminaadmiflam, illius feminatio comitatur, 291. Copulä ad intelligentiam affinitatis neceflario tam prolixe explicati,4 [ciendum, in affinitatequoque reperiri lineas, & gradus, fed non nifi a confangui-nitatedefumptos : quia enim quoto gradu (&in qua linea) confanguinitatis aliquis diflatab alio, toto gradu ( & in eadem linea ) affinitatis diflat ab eodem illa, qu* efl ab iflo carnaliter cognita, iit poft Scotfi cit. Omnes fentiunt: gradus, & linea affinitatis ä confanguinitatisgradu, & line« ffienfurari debet. Hinc fi cupias fcire, quoto gradi* Z 4 Pfr §6» . «&§ & so» Petrus, epi cognovit Cajam, fit affinis Paulo, vide juxta methodum, St regulas aliquando de confanguinitate- traditas, in quo gradu Paulus fit confanguineus Cajae ; in eodem namque eü affinis Psuio.Si. jniliter ut fcias , quoto gradu Caja fit affinis Titio, attende juxta diclas regulas, in quo gradu Titius fit confanguineus Petro, qui cognovit Cajam, & conclude fiaae ineodem effe affinem Titio. £te« pimcum Petrus, & Caja fint una caro efi, feSi, fisu unum quid, aequit aliquis co- j fanguinirate attingere Petrum, nifiaffi-picate attingat Cajam , necviciffim con-fangifinitare aliquis attingere Caja na , quin affinitate attingat Petrum : affinita• te dico, & quidem in eodem gradu ; perfo-p*(iquidem addita perfonx ptr carnis copu* lam .mutat genus ( confanguinitaos in affinitatem ) non gradum , ait Glcffa in c. non debet, de con[ang. » Inter ipfos autem confanguineos Petri ex una,& confanguineos Cajat ex , altera parte nulla cernitur affinitas textu claro c. quod fitperbis. 5. eod. licet omnes confangui71C! viri fint affines uxoris, (j omnes ! eonfanguinei uxoris fint viri affines : inter confanguineos tamen viri , & uxoris , ex eorundem , feil icet viri, a* #Et) dicitur . . . viri foror Glos ( ©IdlHUS Voet> ) appellatur. Sororii autem Dir non babet fpeciale nomen, ficutvec uxoris frater : attamen fororis vir Sororius ( (Sd)Ntt!!et ^atin ) utCa-no fies dicunt, abfiinendum ejl ä confanguipe-is uxoris, ut preprijs \ quia videlicet aquali- ZS w- 364 «0§ SO» ter vir conjungitur confanguineis proprtji , e conjanguineis uxoris fuiaec * Sattec/ unD ) iater Socru, ?68 «os ® SO» &Gencrum( ©c^iciet / oD«C ©djrotgcr* SJiimer/ uuC* žJoc}?rfr«9J?ann/ oDec tmra ) Immo quidam idem judicant de primo gradu Jinese transvcrfae. Verüm quia N. m. docui, confanguinitate lineas tranf. verfae in hoc gradu non irritare de jure natura;: multö magisidetn cenfeodeeo graduzffinitatis: cum certum fit, minus vinculum caufare affinitatem, quäm con« fanguinitatem, Et probae veritate fup« petunt quoque teftimonia Scripturas, & exempla Ecelefiae. Quäravis Levit. I 2. prohibeatur, tamquäm indecens, cogno-icere carnalirer uxorem fratris: turpitu-di «em uxoris fratris tui non revelabis , quia (cum fit unum quid cum fratre ) turpitudo fratris tui eft. Quia tamen tanta inde* centia non eft , quas etiam naturaliter irritarer matrimonium cum illa , aut faltem pro omni cafu illicitum redderet, illud non rantum admittitur, fed que*» damodö praecipitur Deutor.quando habitaverint fratres fimul, unus ex eis abf-que liberis mortuus fuerit ; uxor defunčli non nubet alteri, fed accipiet eam frater ejus, \ 45 fufeitabit Jemen fratris fui, <& primogenitum (X ea filium nemine illius appellabit, ut non deleatur nomen ejus ex Jfrael. Ecclefia quoque non tantüm generaliter, üt iegitur ablnnccentio III. factum ' «os ' $6» _ 369 tum c. fijt.de divort. Livonienfibus, gui ad fidem Catholicam converfi erant, con-ceflit propter infirmitatem eorum , ut matrimonijs contra tli s cutn reličlis ( uxoribus ) fratrum utantur. Sed in particu-Jari non femeJ etiam difpenfavit in hoc punfto teftante hiltoria. Notum eft Ju-Jium II. difpenfäfle cum Catharina Hifpana, ut nuberet Henrico VIII. An. glis Regi, non obftante, eam anteceden-ter conjugatam fuiffe cum Arturo fratre illius, quam difpcnfationem legitimam fuifle,confultJs celeberrimis Univerfita-ribus , accuratiflimäque deliberatione prxmifsä, legitimam declaravit Clemens VII. unde ortum fumpfit infelix Schisma Anglicanse Ecclefiae. Recenti item memoria tenemus fimilem difpenfationem in Difma Comite ab Aurfperg poftea aöuali Marefchallo Carniolis, qui duas fucceflive duxit forores ex IlJuftriflima Domo de Bathiani. Quocirca, quöd Joannes Baptifla Herodem,qui Herodia-dem duxerat uxorem Philippi fratris fui, redarguerit: Non licet tibi habere uxorem fratris tui. Mare. 6. vel ideo fa&um, quia frater Philippus etiamnum vivebat, iit poft D. Thomam in illum locum notant alij ; vel quia Herodes, tanqudm Judaeus fubjiciebatur Legi Mofaicse pro- 370 _ '«eg ® SO» bibentis, etiam mortui fratris uxorem ducere. Levit. iit. nifiidfiat ex fine fufeitandi femen defunfli fratris. San-chez/.f. difip. 66. ». 12. Pirhing /.4. ad tit. 14. v. 34. in fine &c. Z97. JW quantum ad primum gradum linea; re&a: certum videtur, magna cfle indecentiam, honeftati naturali ad-Terfantem, carnaliter ccmmifceri matri, aut filis uxoris, vel etiatn Novere# «Scc. j eö ipsöenim,quod quis fiat una caro,feu unum quid cum fua uxore, cenfetur effe ! filius matris illius ( & fie de reliquis ) i tenecurque ei reverentiam, ficut viciffim mater uxoris dile&ionem fpecialem marito illius; nam etiam Seneca i» quadam Epiflola fatetur, naturaliter & focero nurum,& ä focru diligi generum, & §. Se-§ erum, j.inßit. denupt. viC1 icus,& Noverca parentum loco veniunt. Hinc Jacob Gen. 49. Lege Mofaica necdum datä , maledixit Rüben primogenito fuo, Efti- i fus es,ficut aqua3 noncrefcas : quia afetn-di fi i cubile patris tui, & maculdfii /iratum ejus, dormiendo cum Noverca, feu uxore patris. BelJuinum quoque , üt notat | Hennannus Hermes in Fafciculo Juris publici c. 11. r. 86. ex alijs erat refponfum Francifci Brirtani Anglix Equitis aura> ti, qui ab Henrico VIII. Anglias Rege I ad- «8C ® Sl* admifsö adulterio interrogatus, quale peccatum videretur, matrem primüm , deinde tiliam ejus cognofcere? repofuit: tale, O Rex ! quaie Gallinam primum, deinde ejus pullum comedere': quo audito ReX ipfe, lic-et alioquin fceieratus, exhorruit, & dixiffe fertur; Nas tu merito meus inferni Vicariustalis fiquide inceftus eft abominabilis DEO , 43 cunctis hominibus. c. IO. xxxv. q. cum ipfe DE us dicat, blafphffimari per illum no-tnen fuum,dum reprobrat Ifraeli» quod 43 filius, ac pater ejus iverunt ad pueli at» ( fecarnalirer eidem coirmifcentes ) ut violarent nomen fantium meufn. Nihilominus cum ducere aliquam ia primo gradu lineas reflas affinitatis noa repUgnct eiTentialibus, &fini intrinfecO conjugii, non apparet, iJlud effe jure naturas irritum. Etftnonadeo certum eft per difla N. II6. jure naturäs infirmari conjugium in primo gradu lineas reflas eoilfanguinitatis, 2 fortiori negari poteft de eodem gradu affinitatis, qus ex M. 139. nön tam forte vinculum, & fubor« dinationem inducit, quäm coruanguini-tas, & ridiculum videtur Philoni, putare, foceri tantam authoritatein efte in generum,-quantam patris in germanum Elium, ' 29$. A • 37* ‘*©s ® 198, Nec fuffragatur in contrarium illud D. Pauli I. ad Corintb. 5. Auditur inter vos fornicatio, & talis fornicatio » qualis nec inttr Gentes, ita ut uxorem Patris fui aliquis habeat, Vel quia fermo eft de uxore patris adhuc viventis, ur poft Cajet. Seduiium, & alios inteJIigit SanrhtZ d. cit. n. 9. vel quia insens fcelus erat, quod Sx defignare fumftum eft, üc de omni inceftu dicitur c. 10. cit. nec a Gentibus communii er prafticatum. Nec fuffragatur 11. quöd nunquam auditum, Papam in tali matrimonio difpenfäfle , cum tamen pofiet, fi taJe matrimonium voluntate Eccl^fia? tantum nullum foret. Non enim omnia expediunt, quae licent; nec ex eo, quöd aliquid fadum non fit, legitime deducitur, fieri non poffe, pras-fertim, dum graviflim® rationes urgent, nefiat, iit naturalis turpitudo, & indecentia , ob quam ex didis copula cum Noverca aequiparatur copula:cum matre & utraque fimul, & eodem contextu pro hibetur Levit 18. cit- turpitudinem matrif tua non difcooperies : mater tua eft, non revelabis turpitudinem ejus ; ad quod mox fequitur: Turpitudinem uxoris patris tui ( feu Novercas ) non difcooperies: turpitudo tnim patris tui eji. Quamquam autem •t» hanc indeeeotiam pofita fit tam feve* r» n < «®§ 8** VI ra prohibitio, nequaquam tamen Fati* oftenditur, peream irritari et/am matri* mönium in gradu i lio juxta tritum illud t Multa fieri prohibentur &c. 29q. Si affinitas ex copula licita, feu matrimoniali non dirimit matrimonium in primo gradu line® reöae, multo minus dirimit in eodem gradu affinitas orta ex copula fornicaria , feu illicita > üt quafi Omnes confentiunt: licet enim ad talem etiam copulam fequatur unitas carnis, experientia tamen docet,odia potius 8t inimicitias peream induci,quam tpedalč aliquod dile&ionis vinculum : Nec filiu* ordinarie tanta reverentiae fubordirtatio-nem habet ad patrem illegitimum; imö nec Leges tale agnofcunt pro vero filio, & quantum ad fucceffionem hereditarii omnis affinitas ex concubitu fornicario flegatur, üt fuprd diftum ex L. non facili* $ affines, ff. degradib. affinit. Unde etiam in primo gradusffinitatis illicitas difpen-fatum faspe fuifle ex Layman /. 9. tralh 10. p. 4. c. 6. n. 6. advertunt Pirhing , & Reiffenft. II. cit. 300. Concludo igiturr non tantünfc in primo gradu affinitatis tranfverfae , 8c in ulterioribus gradibus affinitatis lineae re&se, fed etiam in primo gradu ejufden» line» pofle infideles ralida celebrare ma* A « % tri- 374 «ftS 'j& SO» trimonia, nifi fpeciali eorum Jege declarata fine nulla, qualem non fuiffe apud Perfas credibile eft, cum mortuo patre lixorem ejus, uti ferunt, duxerint. Quocirca fi contrafio in eo gradu conjugio infidelem fubinde converti contingeret, permittendus effet in illo, nec egeret difpenfatione, nifi forte ad fuperabun-dantiam, aut tollendum fcandaJum, fi quod fecuturum videretur. Si autem poft contraftam in infidelitate vi copulae conjugalis affinitatem, infidelis Baptif-jnurn reciperet , omnino ligaietur höc impedimento, sicque mortua fua uxore invalide contraheret cum quacumque confanguinea illius. Cum enim vinculum carnis, dileöionis fpecialis, & reverentia; ex natura rei refultet per copula, conjugalem, ut fuperiUs dičium eft, illud oriri etiam in infidelibus , in quibus eadem naturalia funt, certum eft : quia igitur eidem vinculo fuperimpofuit Ec- 1 cltfia impedimentum dirimens, illo infi- 1 delis poft converfionem fuam gravabitur höc ipso, quod fub Ecclefiae imperio coniti tuatur. Aljjs citatis Sanchez difp. i 55.».6. Utrum vero iy; qui tempore infidelitatis ex illicita copula faflus eftaffi- | nis, poffit poft Baptifmum ducere in fe-CUndo gradu, difputantDD. apud San. «h«9 I *>§ ® SO* ?7S ehe«, Sc Pirhing n. *3. videturqueutrum- oue fatis probabile. §. III. Quid de Affinitate, quae ma» tritnonium fubfequitur? lor.TN 4, Decret. c. l.de eo, qui cognovit JL &c. flatutum legitur: 7/quis cum filiafira ( privigna) fua fcienter fornicatus fuerit, nec ä matre (illius filiaftras, feu fax uxoris ) debitum petere potefL Ultra e-tiam c. difcretionem. 6. eod. de ea, quas & confartgaineo mariti invita cognita fuit, refcnpfit Innocentius III. Nec agnitas, qua pofl contraSium legitime matrimonium inter virum, & uxorem inique contrahitur ( per inceftu ) ei debet oßiccre,qute hujusmodi 'miquitat’s particeps nonextitit; cum fuo yure non debeat fine fua culpa privari. Quo» circa idem Papa c. fraternitati io. cit. tit. requifitu s: utrumis,qiti cum foror s legitima conjugis fornicatur ( adulteratur ) eunt uxore pojfi: pofl modum eomorari, & exigere debitum, ac folvere ? refpondet quidem : quod ut uxor A commixtione viri abflineat propter publicam boneflatem ( affinitatem, qua? etiam publica boneftas dici potefl per notara N. 168. ) diligentius efl monenda'. fi tamen fe continere recufaverit, fub« jungit: quod vir ejus poterit y {$ debebit A a g cum 37* «©* $ $0* eunt DEI timore debitum ei Coivere conjugule addita eadem ratione.* cum affinitas poft matrimonium inique contraCla, illi nocere non debeat, qua iniquitatis particeps non exifiit. Ex quibus tam apertis juribus legitim^. ?02. Affero I. Ex omni coitu uxo* fiscum confangu i neo mariti t aut e con* ira ex coitu mariti cum confanguinea uxoris; intra fecundum gradum tantum ( ptopter remoderationem Tridentini fuprä N. 294.) oriri affinitatem, qua? quidem matrimonium ferne! coniraftum non diflblvit, prehibet tamen ufum ilJi-si lis, in quantum vitari poteft fine injuria alterius conjugis. Unde (utin exemplo Iqquar ) fi Titia inceflum comittat cum fratre Caji mariti, non audet fub gravi.j culpa petere ab illo debitum conjugale , reddere tamen petenti tenetur: ne ille innocens fuojure privetur. Atque hoc jion tantum verum habet in caiu, quö luaritus nefeit incertum fuae uxoris, fed etiam, quö illud fubinde refeie: propte-jrea equidem, quod ei incertus uxoris in-notefeat, non fit dererioris conditionis, nec redditur nocens, aut reus j per confe» quens asque r« tinet jus petendi debitum, ’ quod jura intaelum relinquunt inoccnti: cusdquid gratis m contrarium ientiat Caram. /. 3. Tbeol.fund. n. 3799* 303. «ft? @ § «O? $ H* 3*1 vi peccato excufaret, de pietate tamen Matris Ecclefiae minime prasfumendum cft, quod inceftum exmetu patratu dieta peenä plefiere velit, cum e ju (modi metus multum debilitet voluntarium. 306. (fero V. Iptelligenda denique effs 111. in cafu, quo Titia fcienterad-tnilit copulam cum confanguineo Titij mariti, textu claroe.fupra cit. Si quis cum flutflra ftia jcicnter fornicatus fuerit &c. Quocirca fi Titia ignoret illum, quocum peccat carnaliter , efle confauguineum Caij mariti: autfi/ciat quidem talem ef-fe, fed credit, fecundum gradum tran* fcendere: aur denique fi nec hoc errore laboret, fed folummodd ignoret, fuo peccato adnexam poenam privationis petendi debitum: probabiliusexcufatur abil-la. fca citt. & plures alij. Ratio eruitur ex Regula recepta interpretandi, & in. telligrndi Leges-' verba i nt eiligen da funt cum ejfečlu, ita ut aliquid operentury & non fuitfuperflua. L. t. Jf. hac autem verba ff. quodquijque jurisy & concordat c. relatum, de clericis non refident. Cum itaqueCanon requirat fcientram, ft quis Jcient er &c. ig norantem non refpicit, ne illud: fciemer evadat fruflraneum : Sc quia non diftnn-guit fcientiam J uris, vel fa&i, de utraque commode intelligitur ; per eonfequens ß% $ -SO» qu» alterutri detinetur ignoranti^, liciti exigit debitum : idque verum efi de igrio-ranria etiä vincibili, & crafla, modo non fit valde craffa, aiitaffeftata, quam quii recineret, ex propofito non inquirens ve. ricatem , ut liberius peccare poflet cum confanguinea , ut probat Sanchez w. 36. defendens illam do&rinam , qu6dquamvis ignorantia invincibilis tantum excu-fet ä peccato ; ä pcena tamen excufec quacunque quando Lex eam imponit illi, qui fcient er ■> cm datier, aut au fu temerario contrarium attentare praefumpferit: vj- ' cietur enim exigere, ut fit in dolo malo , qui ignorantiam excluditpreter eam,quas efi affetiata, aut cum ingenti temeritate conjiinfta: alias etiam (cientem, & non ignorantem Jex vult obligare. L. ex rene j rali- 10. Cod. deTabul. Et quidem de ig-no: antia fa£fi amplius confiat ex paritate di&orum NN.33. 146- 8 156. exquo-ru na primo etiam habetur,dubium non fal-vare ignorantiam: slcque in propofito quoque, adveniente dubio in Titia, an is, k quo fecognofci finit, fit confanguine-U.s mariti: vel utrüm ( fuppofitä notitia confanguinitatis) id non fit quadam fin. gmlari poenä vetitum : privationis poena , ft tßdubiö haud cbftante ufum corporis $K«bet, nequaquam effugiet. Sed I Sed quis liberare, & abfolvere vale-atab hac poena, dicam §.feq. N. ? io. Refolvitur ca/us dcimpedimen- ro Affinitatis. Tlbtria ccelebs , <& Terentia conjugata du^e funt Sorores. Poflerioris filium , quem illa fuo genuerat marito , Saturnus , patrini munere funčius, de facro Fonte levavit : priorem verb) quam aliquando fu• turam Jibi uxorem crediderat, c arx aliter non femel cognovit. Moritur Terent ice mari■» tufy & ecce! illa, juvenis v.tpate vidua, notabilis fubflantix ex mariti tefl a mento bat* resfacfa, magis placere incipit. Eam ergo, qua facile confenfumhabuit ^conjugem fibi defiderat. Sed quia impedimenta ob jiant , Religiof 3 cuidam animum f tum una cum impedimentis , quibus implicatum fe Jentit, fattdide aperit, beneficium difpetifatio-tiis> ab eo folicitandum yobfecrat. Annuit quidem tlle : l^erüm ne in delicata hac materia, äqua valor futuri pendet conjugij, in gravem impingat errorem^ feifeitatur, ubi petenda fit difpenfatio ? 307. Duo hic concurrere impedime-ta, Com paterni taris fciJicet fpiritualis ex munere Patrini, & affinitatis in primo gradu line* tranfverfas ex copula forni« nicari 3$4 «S f S» cariacum Tiberia forore Terentiae. Pri* mumclt publicum , iufupponituf, cum Baptiimus fit quodammodö recens , fuerit pubhce collatus, & nömen Patrini Libro Baptifmali infernum: adeoque pro foro externo petenda difpenfatio. Cum vero aliud impedimentum affinitatis fic pčcultum ex Copula onculta, non mfi pro foro interno SacrsePcenitentiari« eget di-fpenfatione. Duo igitur Religiofus ille formabit Memorialia, unum pro foro externo, alterum adSacr, Pcenitentiariam: in ilio prtefeindet ab impedimento affini-ratis, & fuper fola cognatione fpirituali difpenfationem petet; fed in poüeriori , adS. Pcenitentiariam mittendo, uttum-queexprimet impedimentum , non quidem ea ratione, quod hoc Tribunal etiam difpenfare foleat in impedimeto publico, fed quoddifficilius difpenfet, dum matrimonio duo impedimenta obftant. Sanchez /. 8. d.zy. n.j. Juftis, & cum communi Reiff, in Append. ad4. », 155. acce dente declaratione Cardinal. & Stylo Cuiix: 308. Porro quantum ad expreffionS affinitatis, explicare debet, eam eflc in primo gradu Jinca: tranfverfas ex copula illicita : & quantum ad eognatienem fpi-ritualem , neceflarie quidem exprimet «OS ® SO» . ?8s met, eam effe cotnpaterniratem fpiri-tualem ( naro in filiatione, 6r paterni-tare difficillime, &nonnifiob valde urgentem rationem difpeafatioconcedmir,) & fimplicem, ex munere patrini provenientem : necefle ramen non eft fignifica-rc, utrum ex Sacramento Confirmationis, veJ Baptifmi defcerrdat, cum fit quo» dafiiodd eadem compaternitas. citt. Cau-fam aurem, quam adducet, colliget ex Saturno, quo videlicet, muti v6 ducatur ad Terentiam Ubi advertendum ex doctrina Practicorum in hac materia, addi-fpenfandum in impedimento affinitatis ex copula illicita, etiam in primo gradu, täm ante , quam poft corttraöum matrimonium in foro interno fufficere quam» cumque rationabilem caufam: quod fic longe minus impedimentum, quam ex copula licita ex N. 299. tum quod pras-cludatur pericuJum cujusvis fcandali, aut admirationis finiftrae, dum pro foro interno tantum res agitur. Pro difpeo« fatione verd in compaternitate fpirituali fufficit aliqua ex ijs caulis, ex quibus di-fpenfari folet in impedimento confan« guinitatis, cui cognatio fpirituaJisaffimi-iatur. Vide citt. & alios. Profecutio Castis, inßrufliw scfept*, duo Reliti* fttt «DS @ SO» Jus ille formavit M emor sli a, £? advenient e duplici quoque Difpenfationis Kefcripro, ab ijjy ad quos dire£ia erant, obi n vatis Clau* Julij leoitin.e , &'prout Jvris efi, difpenja-/»«i fuit cum Saturno., <& Terentia. Contigit Vero, »c» tantum Saturnus ante diem ruptiarum fponfa! fvx carnalirer commixtus fuerity fedTiheria quoque Soror illius, tan-quäm congrejffif Saturnijam aliquando af-fveta, fe aliqito poft tnatrimOnivm fen pori iterum cognojcertdampraebuerit. Qmd in his jud icandum Confe(Tario, cui Saturnus confitetur? 309. .Refpondco rConfeiTarius judicabit, copulam Saturni cum Terenria fponfa fuifle fimplicem fornicationem , non veroinceftum‘.quia licet ille fuerit sffi nis 1 erentiac, per difpenfationem ta* j itten fačtam celfavit affinitas TheoJogicaj feu quoad omnem Juris efieäum } con-formiter ad probata fuprä N. ^94. Nec eft ratio,ut cefiet inceftus in ijs gradibus* in quibus per legem aliquam genei aleip fubJata eft affinitas , non verd, dum au* fertur per difpenfationem. Sanchez/. J.d. 6y.a. 9. Caram. ». 38c;. l'hcol.fttnd* l. 5. bene infexens, fufficere, li Saturnus, aut Terentia fe accufenc in confeffienf de fimplici fornicatione. Copu« m ® §01» 5*7 Copula vero Saturni cum Tiberia Hon tantüm eft adulterium, fed etiam inceftus propter affinitatem, quam cum illa contraxerat tum ex copula illicita ante matrimonium, tum ex licita, poft illud cum Terentia furore habiti. Et quia per hoc incefiuofum adulterium ; fatfus iterum eft affinis fuse iixoris , noft audet amplius petere debitum ab illa per difia N. 101.& (eq. Addunt nihilominus DD. quod fi contingeret , uxorem rariffime,aut nunquam petere debitum ob verecundiam , fimulque adverteret , eam carnis agitari ftimuiis, licita effet modefta infinuatio copula;, interrogando v. g. uxorem, an grata effer &c. ex una liquidem parte fatisfit uxori,& praecavetur in illa alterius peccati periculum : ex altera vero vir non petit direffe debitum, fed offert fe tantum ad illud,reddit» que potius,dum illa confentit. Attamen non raro periculofum iil praxi videtur iftud remedium : dum enim maritus fanus, robuftus , ac nulla indt» fpofitione impeditus, intermittitexaftio-nem debiti, quod hucufque non folebat, aut fe tam rimide infinuat: non imeritd fufpicabituruxor, illum vel ex admiffo aliquo crimine impeditum, vel amorem erga fe valde diminutumcffe;Hinc fe®* £ b per 3?8 «K ® SO» per ejus eram opinionis, qu6d maritus inceftuofus in cafu finiftras ejufmodi fu-fpicionis, modd prohsbilis fuerit, abfque culpa petere valeat debitum. Ratio foli-da e(Te poteft, quöd ex communi principio Ecclefiae Leges , vetantes petitionem debiti, non foleant cum tanto damno ( periculö nempe perdendi honoris, & fama: ex fubodoratione fecreti fceleris, di-minutione affeöüs conjugalis &c.) obligare,iit argumentatur Cara.L c.K.3799. 510. Coeterum perbene aget Saturnus, fi quamprimum poterit, difpenfa« tionem petet, & Iberationem ab ea poena privationis. Sed a quo eam impetra-bit? Refpondeo, non tantum ä Papa, JE* pifcopo, Capitulo, vel Sede vacante, fed e* tiam ä quovis Confeffario Mendicantis, five alterius Ordinis, qui Mendicantium privilegiaparticipat.Et hoc vi Bullae Eu* genij IV. in qua anno 1436. Bcnedifli« nisCongregationis Caffinenfis pridie Ca* lend. Julij ( & reperitur in Bullatio Cajji• xenf. T.l.Confi. 36. ac a pluribus DD. refertur ) idem privilegium conceditur, jun&a declaratione Bullas illius ä Julio II. fafla, & ejus juflu ä Ludovico Cardi« dinale, & Pcenitentiario notificatä,quam f/V.Re.ff.per extenfum in formalibus ad-«lucit. Praecipitur autem in illa, k difpe- fante mm ® fante falutarem poenitentiam effe injungendam, & quidem gravem fecundum P. Eibelde matr. ». 234. citantem Portei tom. I. Refpon. moral, p. 1. ca f. z. in me* moriam utique beneficij difpenfationis k perpetuo impedimenro petendi debitum» 31 r. Si dubitas: utriim ConfefTarij Mendicantes debeant effe Ž fuis Superio-ribusGeneralibus, autProvincialibus fpe-Cialiter deputati, ut praedi&a facultate Uti valeant ? Refpondet cit. Reiff. ».576. feqq. certum efle, eos ut difpenfent ad petendum, dum conjuges ex voto caftita-tis emiffo, privati exiftunt, non indigere licentia fui Superioris, hoc ipsö, qudi line tali licentia poffint in ipfo voto vigore fuorum privilegiorum difpenfate« Si autem privatio juris petendi debitura oriatur ex affinitate fuperveniente, üt in propofitocafu,vi conceffionis Leonis X. fa&ae PP. Auguftinianis per totum mundum exiftentibus, qudd poffint poft matrimonium , in primo gradu affinitatis fcienter, aut ignoranter contraflum , modo notorium id non fuerit, neguc in judicia produflum, difpenfare cum conjugibus, ut de novo contrahant, &in eodem con« trafto remaneant ( quam conceffion^-m cum Rodriquez noftro adducit P. Reiff. cit. n, 543. & Confentit Veracrux, deffi« Bb 2 mitur« 390^ SO» miturqueex RichardoRofFenfi Epifco* po, & Martyre in Anglia in fuo libello de caufa matrimonij Regis Angliae, de cujus fide non audet dubitare Caflaing de privil. Regul. tr. 5. c. 5. Noviflime item P. Kazenberg. in Suppl. Decalog. Tkeol. Patr'is Sporer c. i.fefl. 4. n. 390. quämvis hiadvertant, ut paffim nemo eä utatur, fed urgete tantüm neceffitate,de quo vide citt.) vi hujus, inquam, privilegij concludit P Reiffenft.Confeffarios Mendicantium non egere fpeciali delegatione fuoru Superiorum ad difpenfandum in priva, tione petendi debiti eo , quod ex dicto jxj-ivilegio non fit illis neceflaria , ut di-fpifnfent in ipfo impedimento affinitatis, minus igitur neceflaria eft, ut difpenfenc fuper impedimento petendi debitum , quod ex affinitate procedit, quo quadrat Rcg. 5%. 1. in 6. cui licet, quod eft plus, licet utiqueyquod eft minus, dum minus continetur in majori. Saneh. / §. d. i.n. Hoc tamen non obftante, ufu recep-v Ium videtur in Provincia mea , quod A.A. R.P. Miniftri Provinciales poft fui eleöjonem, in Paftoralibus , per fingulos Conventus publicari folitis , omnibus Conieflarijs concedant diSt& facultatem. Quamvis enim fecundum prasdi&am fen-tentiam fpeciali concefiione minimi opus forer, «9? @ §0» ?9f forer, nequit tamen negari, eam ad ma-jorem defervire fecuritatem, & Confefi* farios ab omni imaginabili fcrupulo liberare. Cum boc tamen fiat, Superiores filis fubditis pofie aufferre poteftatem difpenfandi: quamvis enim ad eam non indigeant licencia Superiorum, credo tamen requiri, nefint contrarij, & hoc propter plenam fubordinationem fubdi-torum ad Superiores. ^iz. Denique utile eft fcire, Mendicantes ConfefTarios pofie quoad petitionem debiti difpcnfare etiam extra forum Sacramenrale ; item cum Perfonis incognitis, & abfentibu*. Petrinus itaque carens facultate , dum occurrerit Poenitens inceftuofus,& ob id jure petendi debitum deftitutus, bene aget, it ex inftru&ione P. Gobat/n*#. lo.n. 604. Sporer n. 485. &c. fcripferir alicui ex Mendicantibus, aut Communicantibus in illorum privilegij*, ut difpenfare di-gnarerurcum NN. ( fubticito nomine vero) fi enim refponfum difpenfationis obticuerit, falva res eft. Attendat aute, ne poenitentiam falutarem juxta di&a N. 310. imponere negligat. Item, ut rarionem , & motivum difpenfationis exprimat, qucd vix deefie potefi, periculum videlicet incontinentiae, fi debitum £ b } non 39* «&§ © non yeferet: aur ne petendo, cüm fit in continua occafione, & alias petere foli-tus, delinquat; vel ne mal® fufpicionis anfam prabeat, fi praster foliturn petere intermitteret: diminutionemamoriscau-faret&c. Impotentia. gij.T^Rsfens impedimentum exp/a-JL nari nequit absque verbis parüm verecundis, ä quibus infirmi, incauti, & vitiose curiofi fcandalum ruinae in materia de fe lubrica fimiere valent. Nihilominus quia perfeßa iMius notitia fume neceflaria eft iudicibus utriufque fori, interni,& exrerni, prsetermitti non debet, ita tamen, ut ad cavendum mali pe-jruulu non. legatur curiose, fed monente P„ Pichler ad tit.de frig. n i. ex nt-cefli-tate do&rinae tantum, pura intentione, & invocato Divino Numine. > i. Explicatio Impotentiae. 3*4 A L. ia eft impotentia coeundi, alia -Ok. generandi. Prima impeditco* itum viri cum foemina, qui ad generationem prsrequiritur ; fecunda ftat cum illo, & impedit generationem tantum, di-«itui que fierilitas. 515» I Sfi» 19? 315. De derilitate, feu impotentia gencratjdi nullus Mc fermo erit,ciim fatis condet ex praxi Ecclefiae, eam matrimonium minime impedire' poffet enim bomo dimittere flsrilem uxorem, (3 ducere, de qua filios babeat, & tamen non licet c. 27. xxxii. q. i. & qui id fecerit , adulterij crimine damnatur. Homines liquidem pod lap-fum , deperdito frceno Juftitise originaJis füt loquuntur Theologi) qua: impetum beliuinum partis inferioris reprimebat , adaflum conjugalem nimis proclives ef-fe&i , indigebant remedio matrimonij , quo uti pcfientad vitandam incontinentiam, licet illud primitus non nifi ad procreandam fobolem inditurum fuerit, c. 14. Xxvii. q. 1. Nuptiarum bonum femper quidem efi bonum : fed in populo DEI fuit aliquando legis obfequium : nunc efi infirmitatis remedium', quam infirmitatem a-gn fce- D Paulus i.Corintb. 7. monuit; propter fornicationem ( vitandam ) unuf-quifque ( qui continentia: fervandae ex virtute infudare nollet) fuam uxorem habeatj (3 unaquaque fuum virum habeat. 316. impotentia coeundi, qua; facit ad propofitum, vel afficit virum , vel fce-minam : & quidem hanc ferme femper ex nimia ar&irudine vafis genitalis, aut ex maleficio. Virum autem vel exdefec- B b 4 tu 3<)4 *05 ^ 5®* tu membri, vel utriufque tefticuli: aut ex improportione membri, qu;a eft nimium breve, vel exceffive craffum •* aut complexione, ut fi fit naturae praeter fo Jitum frigidae, qus non fufficit ad erige* dam virgam, vel ita calid«, ut ante pe» uetrationem vafis fceminasi, prasfertirn aröioris, femen effundat, 11’]. Conflat autem, aliquando impotentias oriri ab intrinfeco, (c\i a naru» ra, aliquando ab extrinfeco, ßc frequen« tiflimeä maleficio ope Dctmonum: vir enim de fe potens ad coeundum cum tali mul ere, poteft per operationem diabolicam ad inftantiam magi, aut fagas impediri a coitu : DEus namque, inquit Sco tus 4. d. 34. q. un. permittit Ucemones exercere poteftatem fuam ( quam ccetera-quin ligatam habent, ne ad libitum noceant ) ad impediendum aliquos ab aliqui• bus attibusy in quos poffent, ft non ejfent im-fediii. Et nofco duas maritatas, quas hu-jufcemodi ligaturam ( maleficij impotentia//?^?«^ dicitur ) paflae erant. Porro ad illam dignofcendam bonü fignum ef-fe videtur, fi vir ad alias feminas fit potens, non vero ad fuam uxorem , in qua tamen nihil impedimenti ad copulam advertitur. Item fi vir ufque ad coitum fe potentem fentit, fed dum illum inchoa,- r« «os ® sa» re conatur, infolitum languorem in virga experitur, quas aneceffaria ereöione re-mittit. 318. liem impotentia eft quandoque refpefliva tantum,ut{iv'ir cum hac con* gredi nequit, quia nimis ftti&uin vas illius referare nequit: vel quia illius grofsö membrum latiora muliebria portulae* , Quandoque vero abfoluta,dum fciiicet vir nullam cognofcere, vel mulier a nullo cognofci poteft. Item eft vel perpetua, vel . temporalis tantum , quarum explicationes vide §.feq. N. 2,24. & feqq.Denique poteft advenire vel antecontra&Q matrimo* n um, vel poft illud : v. g. ex diuturna infirmitate, vel nimia evacuatione fangui« nis. §. u. Impedimentum Impotentias 319. T^\Eclarat Alexander III. genera-JLy liter.* qui impotentes funt, minime apti aci contrahenda matrimonia reputan-tur. c. quod Sedem 2. defrig. & malefic.pn« tebitque ex pluribus alijs locis per decur« fu m. Ratio a priori valida fumitur kna» tura matrimonii, quod dicit contraftum translativum mutuae poteftatis conjugu in corpora ad ufum, feu aflum conjugij cum igitur nemo det, quod non babet, ille B b * qui 3<)6 ? §0* qui non potefl habere ufum fui corporis, ncquireum akeri dare, nec fe obligare alteri ad illum per Reg. 6. I in 6. nemopo-te(t ad impojftbile obligari: perconieques nec matrimonium celebrare. Ex quo. lio Optnneconcluditur, aMolutam, & perpetuam impotentiam, quas matrimonium antecedit, dirimere quodcunque impotentis matrimonium, refpe<3i-vam vero non nifi cum illa celebrandi, re-fpeftu cujusaliquis impotenseft. Dixi: qua matrimonium antecedit: fi en!m ilJud fubfequitur, non dirimit, aut diffolvir .• nam bi, qui matrimonium fani contraxerunt (& potentes ) & uni ex duobus amentia , aut furor, aut aliqua infir-mit as accefferit • ob baue infirmitatem conjugia talium folvi non pojfunt. Similiter /enti end um de bis , qui * - - aut membris truncantur, aut ä Barbaris exfefli fuerint, & impotentes faßi. Hinc indubitata el\ fen-tentia, matrimonium confumatum non nifi morte unius, ratum vero profeifione religiofa per di&a N. 65. & feq diffo! vi, aut probabilius eti<*m difprnfatione Sedis Apoftolicae, ad quam fupt-rveniente impotentia unius conjugum utiliter recurri poteft. Dixi etiam : perpetuam. Nam qui a-liguandopotens erit, valet matrimoniu con- «&§ $ SO» eontrabere: neceft necefTe,ut quis aäu, dum promittit, aut fe obligat, poflit u-fum corporisdare, cum dabilis, imd ordi. tiaria fit obligatio ad futuram folutio-nem. Speciale quid eft de impotentia de-feflu astatis, de qua infra jy, 4. N. 354. täfeqq. lil. Concluditur item, pofie quidcm impotentes contrahere in ordine ad calte vivendum, feu ad vitam focialem , & ob» fequia humanitatis invicem prasftanda, atque ex hoc fine fimul habitare( nifi k periculo incontinentiae prohibeantur ) attamen contraßus iftef quidquid velint Pauci aliqui ) matrimonium non erit. Matrimonij fiquidcm contra&us eflentia-liter reguirit pciteftatem datam, & acceptam in corpora ad ufum, juxta illud mulier fui corporii potefiatem non habet, fed vir. Similiter &c. 1. Corinth. 7. Unde qui fibi, ixclufa, vel impoffibili hac poteftate alium finem praefigerent, attamen matrimonium inire vellent, pugnantia in* voluerent, dando nimirum eam potefta-tem vi matrimonij,&nondando ratione impotentia?. Caram. /. 3. Tbsol. fund. n, 3812. & agerent contra&um chymeri-cum. Maftrius 4. d. 7. ». 4(6. qui «tiam plura abfurda inde deducit. Dura vero contraftus impotentium vocatur quau« 39$ «*>; ® SO* quandoque vinculum , aut retinaculum con jugale y uff. requifiß i. xxxiii. q. i.intel-Jigitur retinaculum putatitium dun-taxat, quod ibidem diflblvendum dicitur, ciira tamen verum, & proprium conjug’) vinculum diflblutionem refugiat. Pichler 4. tir. 15. ». alij. 311. Per hsEc tamen non negatur, matrimonium effe pofie in quibusdam in humanitatis Jolatium. c 4.1 .xxvii.q. 1. onafide, & errore materiali permitten« ije ?eritatem aperiendo, eos evidenti gr** «ntes copulam , nunquam eam confuminare potuerint * exigi una quoque juramentum feptimae manus juxta c. laudabilem, de frig. ibi. fi quod nunquam fe cognoverint, ambo fatentur y cum leptima manu propinquorum t vel vicinorum bona fama ( fed DD. notant pauciores, quam feptem fufficere vel propter defeftum plurium , vel propter confuerudinem ) fi propinqui defuerint , tnSlis Sacrofancfis Evangelijs ( aut coram Crucifixo, uri juramenta regulariter fiunt ) uterque jurejurando di» caty quod nunquäm per c arvis copulam una taro effetli fuiffent. Ubi notandum, conjuges jurare de abfoluta veritate, alios autem de eo tantum, quod ilJi vera deponant, & fidem mereantur, slcque habent juramentum credulitatis. Ši autem matrona, aut Medici aderant 4i6 # MS* ranr,impötehtiam,aüt faltem illitiS pčP-petuitatem fatis non probari, fed dubil remanere, habet judex regulam i H citi t. laudabilem $ ubi CcelefiinUs III ait : in dubio impotentis jfeniimus, ut ä tem-pote celebrati conjugij > fi frigiditas ( auc aliud impedimentum ) prius probari noti poßet, cohabitent per triennium, & experi* mentum copula capiant, adbibitis etianl remedijs. Ubi notandum, qüöd lic^t äliqüi do-feäntj illud tricniurti computahdum efie a die reclamationis, aut fententiar Jti dicis: cöir.municr tamen fertentia iilud hümerat ä dic primž copulse attentatas ita , ut fi per dtios jam annos conjuges fcam probarunt, fufficiat unum adhucan« iium expeäare. Narrat quidem Ludovi-Ciis de San Ivan,apud Caram. I. ?. Tbeoh fuitd. n. 3giO. per fcntentiam ß otas, ä Paulo Vi confirmatam, conjugibus duobus nobilis fangUinis, qui per triennium jam cohabitjruntj admiflum fuifle aliud triennium, in cujus fine uxor reftitutä potentiä feliciter concepit. Sed nefci* tinciir particulares circumflandae, quae iri illo cafu Rotam movere* Cceteroquin Ü Communiori recedendum non videtur, eunt prudenter concludi poflit , copulam «fle naturaliter impoflibilem, cujus pet Conti* «ec ^5 $6» 4t? Continuum triennium noti habetur exemplum. Aliud eft de Impuberibus * dequibus infrä N. 258. ^ Id tamen non nego* in cdfii malefici) etiam poft lapfum triennij Goncedi pofle tempus aliquod ad probandam copulam i quia po/Tet contingere j guöd a<9a pceni-tentiä dk peccatis, & continuatis Exor-cifmfs, forte placetei DEo> quimatrmomj fuit inftitutor , & aufior , ut tandem opus niatrimatnj ccrfummarent. c. fi>2 de frig. ubi etiam poft H. matrimoni; annos ulterius adhuc tempus conccfftim fuifle legitun Engei /.4. lit. 15. Yt. 6. I41. Dixi fuprä N. ?4Ö. in Refpoti-fione : in faßt qub ambo fatentur impoten* tiam : dum enim conjuges manentin coii, tradi&orio, uno eorum afferente impotentiam , propter quam matrimonium confumari nondum poterat , aJtero ut-rumque negante : fi conjUx potertsßatitü in ipja novitate poft menfem, aut duos pro* clamaverit j & probaverit impotentiam per reci um judicium ( id eft per fuum, ,o. Rcfpond. II. Praxim Ecclefi® -efle, ut infirmi etiam in articulo morti* ad matrimonium admittantur»cafu non raro in illi», qui ante mortfcm proles eX concubina fufceptas, legitimare volen« tes, illam ducunt, indeque etiam fuse Tahiti profpiciunt, dum alias illicitum af» fe&um erga concubinam difficulter depo» nunr. Id tamen limitant DD. in illis, quorum potentia habendi copulam, ptt vim morbi totaliter deftru&a foret, quo« D d 4 ruat 41$ «W ^ Äft» rum propreren matrimonium , ficfffim- j tc infirmitate, per triennium confumari | • yion poffet, diffolvi deberet. Sed antece- I detcr, (Vu tempore in infirmitate contrac-ti iratritronij impotentia coeundi pr*fu*I| jnitur temporalis tantüm,üt reäe ex Pa-1 lao monet Caram eit. k. 38x4. 351. Ovares idem 11. de Eunuchis ? jRcfpoitd.Duplicis generis efle Eunuchos: 1 quidam uno tantum,ali} utrfique tefiicu« J6 orbati furit. Et quam certum eft, pri« mus rfle aptos ad matrimonium, quia ad v^rum fertien in copula emittendum u-jius ttfiis fufficit: tam certum econverfo c/T , utroque tefiiculö carentes, efle ad matrimonium ineptos, quod verum fe-me i; non emittant, fed quandam aquo-i»in tantum materia ex confeffione Medicorum, quam aliqui femi» alit at em nun.-; cupant : eum tamen ad matrimonium re*'j quiratur potentia copulae,de fe ad genera« tionem requificas, quas fine vero femine j non datur. Ajunt quidem Ariftotelem! ■ 1. I. de generat, animal, c. 4. referre quen-dam taurum immediate poft caftratione coijflecmn vacca, eämque praegnantem} irddidifle. Sed ali j negant, illum Iib:utn efle Ariflotdis; üt üt fit, multa falfa, & impoflibilia continet, inter quas etiam exemplum tauri illius recenferi debet, inquit Caram.eit.H. 38x3. Ncc N «©? 2$ Sft» 4.1 j Nec ullum amplius dubium reflat de hujus veritate, pöftquain Sixtus V. d eclaravit Hifpaniarum Legato: mandamus , ut conjugia per Eunuchos, <& fpa dones y Utroque tejliculb carentes , cum quibusvis mulieribus , fi vestiam /cientibus contrahi prohibeas , eosque ad matrimonium quomo-docunque contrahendum, inhabiles authori-tate noHra declares : & rationem addidit: t . . . ■quia impura sarnu tentigine * atque immun-dis complexibus cum mulieribus fe commi-Jcent , <£? humorem for/an quemdam fimilem -fit mi ni , licet adgenerationem, matrimo-vij c auf am minime aptu, effundunt Ex quibus patet, matrimonia fmvilium effe aliunde invalida , & non vi prohibitionis Sixtinae, qua; nil novi ftatuic, fedquod aitunde certum erat,declaravit duntaxat. Quid vero dicendum dum quis poft matrimonium fit EunuchuSjjamdixi N.323. ?52- QuctresUI. idem item de Hermaphroditis, feu utrumque fexum prasfe-fergtibus ? Eefpond.Quaadoque unum fc" xum alteri prsvalere, quod ex judicio Medicorum pendet, & confellione ipfius hermaphroditi, qui dominium unius fe-xus fupra alterum, majoremque illius potentiam infeipfo fentit. Et fecundut» fexum prtevaientem reputabitur vir, vel foemina per L. quxritur lO.ff- de flatu h0-D d j minum 41% «&? $ S4» mirwm: guteritur, hermaphroditum cui comparamus ? 4$ magis pute ejus fexus ex i fi i-tnandum, qui in eo prxvalety juxta quem e* tiam ille extrinfecüs veniri folet. Dum i» gitur fexus unus praevalet, non eft dubiff, fecundum eundem matrimonium contrahere pofle, sicque fi praevalet virilis, ducere fceruinam, fi foemineus, nuberevi-ro. Si vero uterque fexus aequalis eft, in illius arbitrio em, fecundum unum vel «Iterum matrimoniocopulari ita tamen, ut antecedenter juret, fc non nid illo fe* xu , quem elegerit 4 uti velle, & monent DD. communiter, Parochum nondebere flfflfiere matrimonio, nifi habito tefti. jnoniodifti juramenti. Ex quo feguitur, quod fi poft mortem conjugis fecundum .plium fexum deinde contraheret, valide quidem ageret, cum fupponatur etiam tecundum illum pcwenseflTe ad copulam, oec reperiatur Jus irritans ; fed illicite cb violatum juramentum. 35?. At quid, fi hermaphroditus fe-^ndum fexum debiliorem contrahe» „ ret, & miniis praevalentem ? Non fun „ multi anni, inquit Caram. /. c. n. ?8i 8. „ exquoquidam Clericus gravidus fuit 0, occa fio in Italia, ut eruditae lirrerx ,, fcriberentur.Et Marchio de Caftelfor-^ te narravit xnihi Neapoli,fe cogno ville Gra. ^ Granatae mercatorem, in cujus domo fatnulusab ancilla fuit gravidus.Erant „ hermaphrodita?; & quis dubitat, quoti iy veftes illis fecundum fexum pr^valen« tem fuerint determinatas, Cum igitur ex his exemplis conftet, non tantum potentiam coeundi, fed etiam generandi dari in fexu minus prasvalente J in tali cafu non videtur, cur matrimonium in illo non efTet validum , cum ad valorfi illiud non requiratur, quam potentia perficiendi copulam. Nee obftat, quod pras valente fexu virili reputetur vir, non fcemina, ficque fi fecundum debiliorem fexum femineum nuberet viro, matrimonium confideret inter virum, & virü, quod abfurdutn eft. Contra&us Jiquiden* matrimonialis eft naturalis, non mora* lis, & ideo non debet quasri, an ille her« maphrodituscenfeatur vir, fed an fit femina, id eft, an poffit munus femina? fi*-ßinerein coitu. 354- Queres IV. Utrüm in aetate Indebita fubfiftat matrimoniü ? Rtfpond. jnc.z. de defponf. Jmpub. Nicolaus Papa diftri#ius inhibet, ne aliqui, quorum uter» que, vel alter ad aetatem, Legibus, vel Ctironibus determinatam, non pervenerit, con* jungantur> quam inhibitionem efle non tantum prohibiti vam, ne lici cura fit ma« 43° «OS © M» trimonium, fed etiä irritativam, fequer». tia /re. ejufd. tit. probanr, üt p. atteftatia• »f/. io. ubi ille, qui antequäm ad anum decimum quartum perveniffiet, ä muliere quam duxit, recefTerat, ab impetitione illius, qua eundam rehabere voluit, ab« folutus eft, &ad alia ?ota utrique data licentia rranfeundi. Sed qui hint anni nubiles ? Refpond. «fle annos pubertatis, quam ( regulariter loquendo) ex annis exiflimant, id efl, eum eße puberem, qut 14. annos implevit, quamvis tardiffithh pubejeat. c. pubere s. eod. fceminam vero, quffi eft 11, annorum. 355. Ex quo /equitur , antea nequaquam contrahi poffe regulariter loquendo. Non quidem ex Jure naruras „• quamvis enim non adeflet potentia perficiendi copulam , quia tamen crefcente setate •advenire folet, impotentia temporalis tantum cenfenda eft , quas non d irimie matrimonium perdi&a N.^io. S ed Ec-clefiaftic6, quod pro ea aetate inhabilita» tem conjugij induxit regulariter loquendo. Quaproprer Infideles valide contrahunt in impubertate, nifi illorum Legibus prohibitum fit: & cum fidelibus hac in parte difpenfari poteft per c cit. ubi tioneß.i. libi praemifla prohibitio ne matrimonij ante pubertate, mox limitatur; nifi forti «ÖS >§5 !M3* 451 aliqua nfgentißima neceßitate intervenierte , utpote bono pacif,talis ccnjunWo toleretur, quem in lucum advertunt DD. cürn in eo non exprimatur, ad quem pertineat tolerantia ejufmodi matrimonij, , eam concedi Epifcopo per fatis probabüem doctrinam Canpniftarum, quöd, dum in jure conceditur difpenfatio, nec additur, cui concedatur, conee fla fit Epifcopo, qui tarnen in propofito bäc Jicentiä paflim non utetur, Ted urgertijfima necef-fitate intervenierte, ut textus dicit: & qu6 magis defuerit a pubertate, eo majorem requiret caufam, quia magis receditur ä Jure communi. 356. Addidi Temper fuprä: regulariter loquendo. quia enim non raro contin* git, potentiam ante di£tos annos reperiri ad copulä (plura exempla vide in Sanchei /. 7. de mat, d. 104.». 29.) praefertim, dum quis eft pubertati proximus .* Jus ipfum admittit matrimonium ante pu« bertatem,dum in aliquibus tetatem fup-pleviffe malitia videtur, c. de illis, cod. Sed quid eft, malitiam fupplere aetatem ? Refpond. in cit. c. malitia fumi-tur pro potentia perficiendi copulam ; ideo enim in illis dicitur malitiam 1’upr ple vi fle aetatem, quod ita fuerint proximi 0fati, %utd p »tu trini copula (arrtali cdjungh . «ÄS Aü in c.fin. edd. dicitür, matrltnohhiöi fuiffe nulJum, cum vir defpoefavit cändi (necdum 12. annos habentem) & ata-tem in ca prudentia non fupplebat. Ex quo Utroque loco poli alios multos deducit Saiicftež cit. ii. ut malitia fuppleat teni, requiri, ut itftpubes fit aptus ad cö« jnilam, & firnul habeat diferetionem, & uftim rationis adhoc, üt feiat, quid agar, & quafttatn obligationem pariat matri-moniüoi * quod inter negotia graviora tecenfetün Jüdex igitur attentč confi-derabit,an in impube re hae duae qualitates reperiantur , ähtequam licentiam (fine qubd cum F aleoni a,quam nuper in i-xord duxerat) t>b quendam languorem, quem in aciu conjugali experitur, matrimonium confummare nequeat. Nec is languor novus eß^Jed eunde etiam ante matrimonium fenferat, dum A fu a uxore, adhuc üt f nenf a^ftepius uf tm cor• foris habuit. Confcjfarius non tantum fpi-ritualia adhibuit remedia, ut bened\Elionest Exorcifmos : viftavii leBum <&c. Sed Hermetem ad Medicum etiam ablegavit. Cum veri tentalis omnibus languor illepra» caveri non pctuijfet} Confejfarius tanden$ inhibuit, ne ačlum conjugale ulterius probaret. Verum F aleoni a otiöfi impatiens maritiy Caufa ad Confiflorium dedulld, prob atti impotenti^, facultate obtinuit alteri viro nti-bendi.Nupfit ergo illa,Hermes vero clericali flatum amplexus tii. Contigit autem po(i annos aliquot ,quod Hermes ex antiqua familiaritate liber tis agens cum Falconia, (am fine languoris cbftaculo perfecte cognoverit. Quid judicij deprsterito> & guid flfiendudcfiuuro? Se ?S9> 4*5 SO» 559. Refpondeo, Hermetem potuifle Jicitč copulari FaJconias non obftante, quod prius non potuerit propter (uper-venientem languorem perficere copulam, jndeque fors dubitaverit de fui potentia. Ratio folida eft, quod, cum potentiaad coitum fit a natura cuivis indita, tam quivis in fe prxfuinere poteft 3 donec certo non conflat oppofitum, quse certitudo non habetur per purum dubium: contingere enim poteft , aliquem ol quandam indifpofitionem accidentaleffl non effc fufficientem ad perficiendam copulam, quas tamen indifpofitiofucceyfo temporis ceffat: unde durum nimii io* ret* Hermetem propter dubiam impotentiam prohibere i matrimonio, &ad vita ccelibem adftringere. Verum quideraeft» eum , qui dubitat de confanguinitate inter fe, & fponfam, obligari prius ad in1 quirendam veritatem, ne matrimoDiuni periculo nulljtatis fubijciat : fi tamen certus de confanguinitate reddi ne nifi conftanter duret, necremit. tatur ad quamlibet penetrationis refi-fientiam : quo in cafu utique Hermes Medicinis fortificari poreft; immu 6c Falconiam infttumentö aliquß laxari o-pus erit per di&a NN, 325. & feq. 361. Si media adhibita nullum effec. fum caufarunt * nec per experimentum ittiennalc ad confummationem copulas E e i deveniri «Of $ SO* _ deveniri potuit, neceffe habuit Confefla* rius interdicere ulteriorem coitum, a-Jiofque aftus folutis interdiäos e6, quod moraliter conftiterit, ex impotentia in* curabili matrimonio effe nullum, Quamquam cum dubium fit, an Hermetis impotentia non proveniat ex maleficio podit experimentum copulas ultra triennium admitti fecundum diöa N. 341. in fine. 362. Similiter bene fecit Falconia ad Judicium appellando, fi cohabitare noluit Hermeti, tamquäm foror fratri ; jus enim habuit , fe a putativo marito liberandifcui nullo vinculo ligata erat & fibi de alio providendi; quod adeo verum cftin cafu impotentias, ut ille etiam,qui ante matrimonium noverat fui conjugis impotentiam, adhuc non obligetur deinde ad retinendum illum; quia cum non obltante ea fcientia contrahere voluerit matrimonium, seque obligare, tanquam ▼erus conjux, non autem, tanquam fia-ter, aut loror, h6c ipso, quod deinde te* fciat, fe nullum matrimoniu m contrahere potuifTe,ab omni mutua Obligation* liber manet, 8t ad publicam putati vinculi diffolutionem, feu potius nullitatif declarationem agere porelt. Sanchez/.r-M. 97. ».12, cum veriori DD. fementia» qut «05 ® SO»' ^ _ 4M qui propterea illud ex c. confultationi. 4. de frigid, ubi Lucius Ill.dicit : licet in~ credibile videatur,quödaliquis cum talibus ( impotentibus feienter ) aontrahat matrimonium'. Romana tamen Ecclefia coti fuevit in (imilibus judicare, ut quas tanquäm uxores habere no» pojfuttty babeant ut foro• res , per quod videtur obligatio induci ad retinendum conjugem, qui antece. denter (ciebatur impotens .* intelligunt pro eo cafu tantum , quo quis feienter contrahit cum impotente non intendendo matrimonium , fed alium tantum foderatis contra&S celebrare, adobfequi* mutuo praeftanda (quod fieri pofle dixi N. 311.) tunc enim Ecclefia judicat, & concedit cohabitationem conjugum fraternam , nifi periculum incontinentiae feparationem urgeac. Gceterüm autem nulla obligatio ex matrimonij vinculo oritur hoc ips^, quod ibidem dicatur: quas tanquäm uxeres habere tton pojfunt, 36?. Certum eft höc ipso , quod Hermes cognoverit deinde Falconiam perfefle,impotentiam fuifle temporalem tantüm, & per confequens matrimoniu, quod revera validum erat, per errorem declaratum invalidum. Ergone Falconia feparari debet ä f ad alia vota tnnfeuntes in perpetuo a-duhcrio vivebant. Volens idem Trident, faicem ad radicem intolerabilis ejufmodi, & peflimse fequelac ponere. .567 Clandellinitatem impedimentis dirimentibus per fequentia adnumeravit: Qui aliter, quam pr qui in alte* rittlt «D§ # SO» 449 Stius Parochia matrimonio Tui Parochja-ni abfque licentia illius Parochi folenniter aflifterat, ä culpa immunis non effer, ÖC puniri poflet, Nihilominus valide affilieret, cum Concilium circa locum aßillen-rjse nihil ftatuerit: &c alias ubicunque af-fiftens Parochus teftari poteft de con-traöu celebrato, quod fufficit menti, & fini Tridentim. Dixi: foknniter: Ex lententiaequidem P. Reiff. I. c. ». 66. Sanchez , & alios citantis , licite etiam ( nifi in Dicecefi 'aliqua fingul2riter prohibitum exiftat.) Parochus iu aliena Parochia Tuorum matrimonio privatim v.g. in domo, & fine folefiitatibuscontraöo, non petita Parochi loci illius licentia aflifttre poteft. 375. Sed quid requiritur, ut quis fit proprius alicujus Parochus? Refpcnd. ut in illius Parochia figat veru, vel quafi domicilium, nec (afficere locum originis, feu ut aliquis fit in Parochia natus. Proprius Parochus eji> in cujus Parochia con• trahentes bahijant tempore, quB matrimonium contrahitur, declaravit S. Congregatio : nam Cives quidem origo ( feu nativitas J tnanumißio, adoptio : Incolas vero ( ČC Parochianos J domicilium facit. L. Cives. Cod. de Incolislib. 10. & amplias tradunt Canonift* ad fit. 4* Psroehijs, Porrd 450 t®S @ §0* Porr6 domicilium conftituitur, dum quis alicubi habitat cum animo perpetud ibidem manendi, licet contingat , eum fubinde locum mutare , ciim mutatio ea fit de fe cuique libera. Qua fi domicilium vero, dum quis alicubi habitare incipit cum intentione majori anni parte ibidem refidendi, ut faciunt Scholaftici, Lefto-res, Judices, Famuli, Mercatores &C, quos obiludium, aliäque negotia Jengitis in aliquo loco morari contingit, licčt a-nimum ad propria revertendi retineanc. 374. Ex quibus pro praxi deduces 1. Qui fub duabus Parochijs domum pofli-det, & in utraque aequaliter habitat, vel quafi aequaliter ( id eft non a potiori itl una ) pcfle coram alterutro illorum Pa* rochorumcopulari, quia utriufque Pa-rochianus cenfetur, arg. cum quis, de Ce' pult. ibi. qui duo hebet domicilia , fe collocans aqualiter in utroque &c. Si vero in una tantum habitat conflantcr, & ad locum alterius domus dum , & quando tantum, accedit recreationis caufä, aut ut ruralia exerceat, vel illis interfit, non efficitur Parochianus loci illius, 'nec poteft ab illius Parocho copulari, arg. c. \. Is^quiy eorf.ubi ftatuitur, talem, fi ibi moretur , non in illo loco, fed in fua Paroecia fepc« jliendum tffe , nifi ante mortem aliud di- 3$ Sfl» 451 fpcfuerit: in tali enim loco non habitare, fed hofpitari potius seftimatur. L. r.§. babitareff.de ijs^qui dejecerunt \ declara-ravirque S. Congregatio apud G.irziam dt beneficiji p.5. c. 7. matrimonium coram Parocho, TuI> cujus difiriöu contrahens: recreationis tantum cauää moratur, noti animö domiciüj conftituendi,non valere. II. Qui domum habet in confinibus duarum Parochiarum, attendendum eft, in qua fit porta, feu additus ad domum, £i vero ex parte utriufque Parochi* fit a» ditus, reflexio facienda eft ad principaliorem, & magis frequentatu ; quiaex aditu principaiiorialiquis Parochianuscon-ftituicur. Juriliae *d tit.eit.de Parochijst, III. Qui ex honefio fin# alicubi moratur, animö longiori anni tempore ibi* dem permanendi ( üt exemplificavi de Studiofis &Č.) ttec jiat im pofl matrimonium revertendi, valide coram Parocho loci illius contrahit, etiam prima die adventus fuiadiJIum locum, quia prima mox die acquiriturquafi dcmiciliu per DD communiter. Et conformiter ad hanc recepta doftrinam jEllimoetiam puellam, qua: e-ducationis gratiä ad Monafteriü reponitur , longiori tempore in ea permanfura* yalide copulari ä Parocho loci, in quo Afceteriuoi illud fitum eft, lieče dpmici- F £ liiim 4$z «OS SO» lium paternu;® anim6 nori deferat, fed luo tempore ad illud reverti medicetur: nihil enim deeft in tali cafu ad rationem quaft domicilij, nec percipio difparitate inter ejufmodi puellam, & juvenem, qui caufa ftudij alicubi degit. Attamen Cie* ricatus in Difcordijs forenf. civilib. Difcor. 39. oppofitum refolviffe videtur de puella per triennium in Monafteriomanente, quam coram Parocho paterni domicilij copulandam afferuir, quod in eofenfu ve. rumcft, quod poflitetiam coram Parocho paterni domicilij copulari, cum illud domicilium per ingrefium ad monafleri-«m non deferuerit , ied accidentaliter tantum mutaverit. Notanter, & confulto excepi fupra : Jiec flatim pofi matrimonia revertendi j cum Cnimfraus, & dolus nemini patrocinari debeant, per vulgariay & quae in fraudem Legis fiunt, ipfo Jure refeindi debent. JL. hoc medo 64.. ff. de Condit. & demonfl. concluditur, eos, qui ideo tantum ad alium locum fe conferunt, ut coram illius Parocho copulentur negle&ö propriÖ^a-rocho, fed poff matrimonium mox recedere volentes, sxcque antecedens domicilium minimedeferentes , invalide agere , etiamfi per unum,auc alterum men-fejnibidem inorati fuifient. Vide Clericatum % «»s # §a© 4 4$% catum cit. Dij'cördiJ 52. ubi bujufmodi cafum fa&um perexrenfum deducit, additis etiam Decifiombus Rotas. Pulchre Cornitolus apud Eundem ; Jus Parochia improba fide> & per fceltis in fraudem nemo äjfequitar. Quid de Vagis, militibus &c. dicendum iit, vide, quas dico infrä §. fsq. ex profdfo. ?7S- I- Qu* affiftentiä Pa* ärochi fit neceffaria ? Refpmd. moralis, 6t humana, ftec fufficit mere phy fica, quam etiam dormiens habet; Parochus fiqui-dem ex mente Tridentini adftare debet, «t teftari valeat de matrimonio contrac-to, quod utique facere nequit, fi mora-liter non affiftat, feu fi nefciat, quid coram fe agatur. Quia vero teftimoniumde matrimonio ferre poteft* licet non confentiar, aut dolö circumventus, vel vi detentusinvo-luntarieafliftat, valet matrimonium coram illo ; quia ncn requiritur ejus confenfitst fed illorum tantum, de quorum agitur con-junftione, iit advertit Rota in Neapolita»* matrmonij die IO. Martij 1651. declaravit etiam S. Congregatio apud Rriftenft. I. e. n. toS.ex Fagnano,fufficere, G Parochus intelligat id , quod agitur, licet dijfentiat , contradicat. Idcirco Reverend Domi* moN. minime fuffragsbatur ad effe&una F f z i.nfir- 454 «62 §ö* infirmandi matrimonij, fibi alias ingrati, quod cbjecerit, fe non pofle teftaride illoä duobus contracto, quiinopinate eü accefferant, & verbfs de praefenti utentes contrahere attentarunt: nam causa Romam delatä, decifum fuit pro valore , non obftante* quod iJJe Reverend. Do. minus advertens, quid fponfi agant, fa-ciem adverterit, oculos claudere, & aures obturare nifus fit, ne videre, & audire poflTet, quod aßu audivit. Verum quidem efl, non deefle DD, valore matrimonij , fed S. Congregatio Conciiij quoque, defuper confulta, die ii. Maij 1669. refcripfit.* conflare de validitate. Qgares II. Quae licentia fitne« neffaria, ut alius non Parochus afiiftere valeat matrimonio? j£. licentiam ä Parocho , vel Ordinario ad illum effe&utn concedi poffe , vifum efle fuprä exTri-dentino, quod cum non diftinguat de licentia , reöe deducunt DD. lufficere quamcunque legitime datam ; verba enim generalia generaliter funt int eiligen da , üt J uriüx communiter dicunt ex c. ir. de privil. 'ibi, cum nihil exceperit t & potuerit excipere. Sufficit ergo licentia quascunquefi-ve fpeciahs pro aliquo matrimonio determinato , five generalis, quas data intelli-gitur, dum alicui in Parochia fine limitatione, autexceptione committitur cura animarum, vel etiamadminiftratioSacramentorum , iit ex quadam declaratione Cardinalium probabilior habet apud ReifF. I. c. n. 84. vel dum alicui datur facultas coram quovis cortrahersdi. 4S& m ® 377. Circa quod tamen trla adnorafi d» bent. Uxum eft , quod ca licentia non ii i fi Sacerdoti dari queat: vel alio Sac6r* doiey clare aitTrid. eit. quamvis ex diElij in Parocho ipfo Sacerdotium non fit ne-e< flarium : ut faltem in alio non Parocha p- rdignitatem Sacerdotalem fuppleatur CfficitHn Parochiale, Pich fer cit,». 19 .i« refpönf. ad 4, non autem obeft, qudd Sa-cerd<*s iilt fitfufpenfus irregiUaris fi« cuti d«? Parocho dixi {uprä. Seat»duyqnöd orto dubio de data alicui facultate affiUmdi , dum fcilicet aliquis afferit, fc ad hunc effeöum licentiam ha» bu fie, fed Parochus , vel Ordinarius ne« gar, fedediffe* huic potiü'fides praeftari debeat; quia tefti, etfi unico, deponenti de fafto proprio pia n e credi tur,& ille plene probat, inquit Clericatu« l. e. Difcor* dia 40. n. 4, prsefertim, fi in Libro matrimoniorum non repes iatur, quasftiona-tüm matrimonium fuifife de lpeciali li« centia coram N.N. contraöum.Cceterüm ftante ejufmodi dubio matrimonium nequaquam mox diflblvendum eft , fed fi fSöa inquifitioneconftare nequeat deda« ia licentia, omnimode ad laborandum, ut conjuges novo confer.fu ratificentan« teceeens matrimonium coram proprio Parocho i cum enim contingere poifit, «OS @ _ 457 Parochum ex oblivione negare licentiam revera datam, & eam in libro regiftratar» non cfle (üt non rard contingere videmus) periculum effec violandi vinculum matritr.onij , fi conjugesfperarentur.* ei alia parte, dum illud in prasfentia proprij Parochi renovant, fanatur defeßus nul. litatis, cafu quo licentia in rei veritate defui fiet. Pro majori fecuritate cavendfi femcer, ne ullus affiftat matrimonio illius, qui afferit, fibi univerfaliterconcef-fum elfe ab Ordinario , contrahendi cor! quocunque, nifi eam facultatem per fcrip-curam authenticam doceat. Tertium eft, quod, qui habet generalem facultatem in aliqua Parochia exer-: cendi curam animarum, autad miniftran-di Sacramenta , vel in fpecie afliftendi omnibus matrimonijs five in perpetuum, •five ad certum tantum tempu« ; polfit hanc licentiam pro aliquo fingulari matrimonio alteri concedere,illumque fub-delegare, paritate Judicis delegati ad umverfitatem caufarum, qui fecundum Jura dicitur habere Jurisdiftionem man-datam per Glolfam receptam in L. I.JT-de Offlc. ejus, cui mandata &c. Jurisdictionem mandari, quando univerfilas : fed delegari, quando Jpecies una committitur , Unde etiam pro aflu particulari alium F f 4 (ub. 45* m ® 5» fubdelegare poteft (nifi id fibi fpeciaHttt vetitum nofcac ) L. c ihn Prator. g. de Judicijt) ibi: Is quoque , eni mandata efl jurisdiflio, Judicem dare pofeß. Qui vero non fruitur ea generali facultate, fed alicui matrimonio tantum per fpeciaJem facultatem afliftere peteft, non valet alterum fubdelegando, licentia aßiflendi ilii dare j cum non nifi delegatu t d J3riiscipc (auf am alij valeat delegare, c. (uw c auf am. 6z.de appellat. VideCano-niltas ad tit. de Offic. & potefl : Judnit deleg. &* ad prajfem ex La Croix, & altjs notat P Elbci de matrm. n. 285 Atgue juxta hanc diflinčtionem conflat, an Capellanijfeu Cooperatores poffintalteri «Jare facultatem afMendi, 378* Giave adhuc reftat dubium 4 an Ordinarius poffic pro aliquo cafu Parocho affiftentiam prohibeie fub pcena vili itatis, & attentorum. Videtur ouid< m negativa efle manifeßae6,quöd vi Tride-tin* iure proprio, & ex officio fuoaffifbt Par chus, qua; aut hor itas du ran te officio Paroch.ali nullibi I> gitur efle dependens ab Ordinario quoad valorem. Accedit, ejuod ftante affiftentia legitimi Parochi invalidare matrimonium praecis6 impedimento, fonet authoritatetn ponendi impedimenta, quae nulli Epifcono con.: cefla «ÖS ® S0» 4S* eeffa eft. Et ita tenent cum comum ReifF. Pichler II. cc. Addit infuper Sporer n. 362.. de matr'm, Lugonem referre , k Congregatione Cardinal, monitura fuiffe quendam Epifcoputn ad revocandam E-diöutn, quö fub pcena nuilitatis prohibuerat Parochis afliftentiam quorundam matrimonium. Sanchez quoque L 3. dg tnatrim. d. Zl. n. io. allegat decifionem Rota. Sed Clericatus l. c. Difcord. 37. refol-vit contrarium, ejus praecipua ratio fundatur in c. tua fraternitas. 4. de fponfa dvor. ubi Alexander II!. concedit Epi-fcopo, quod pendente lite fuper prioris matrimonij valore, poffit non tantüm prohibere, ne conjux aliud naatrimoniij contrahat, fed addit etiam, quod fi huic mandato contravenerit, matrimoniu täm pr feriptione Ecchfix fa&um eft , quodE-pifcopi nequeant amplius impedimenta dirimentia conftituere. 379. Recordor interim Caremuele, iit de feipfo recenfet in Tbeol. fund. dum vice Archi-Epifcopi Pragenfem D oece-iim gubernaret, id ad majoreni fecuritate conftituiffe, ut quandocunque affiftentiä matrimonij interdixerit Parocho , fu« fpenfus pro eo tempore maneat ab officio qu6 a/Iiftere prasfumpferit. Secura utique videtur hxcvia, dum Parochus fuo Officio privari poteft : & durhodo etiam conftiterit publice, illum pro eo te robore privatum efle, alioquin fi id occultum dwCfit, valida adhuc erit affiftentia Parochi - «OS 0 gfl» 46 t rochi illius hoc ipso,quöd communi opinione fupponetur manere in Officio fuo,& hoc propter di&a N. 37 t- 2B°- Queres J1I. Quis fit proprius Parochus Vagorum? Refpond■ prsmit-tendum effe, non tanthm illos efle vagos, qui in nulio loco confiftunt, fed hinc inde vagantur, fed etiam , qui reli&d priori domicilio aliud quaerunt necdum fein animo determinantes gd aliquod • vel etiam, dum fe quidem determinarunt, fed necdum illud attigerunt, ut. explicant DD.ad titulum da foro compet: ex L. ejus, qui mammift. f. ad municipalem. Et alibi : omnes liquidem enumerati prius domicilium non habent, quia illud reliquerunt: nec habent aliud, quia aut fbi necdum illud elegerunt, aut ii elegerunt in mente, illud tamen a&u non inhabitant, proinde nec habere cenfentur p-r L. domicilium. Cod. ad municipalem , ubi dicitur, domicilium non nuda voluntate, fed animo, & faöö fimul confiitur. De his ergo dicendum, quod pro proprio Parocho non quemcunque, quem elegerint ( ut alias vult Sanchez , fed fblide non probat ) fed illum , in cujus Parochia aftu morantur, agnofeere teneantur, & coram eo etiam matrimonium contrahere, Pirhing 1.4. t. 3.«. 19. R eif. 46z «05 & 50* _ ibid. n. 88.PichJer» zo. Sc alij. Ratioeft* quia fi nec coiamillo Parocho contra« here poffent,corä nulloalio poflent, cum aliüs non appareat aptior. Confirmatur per hoc,quod vagi in loco, ubi aflu moratur, poffintab illo Parocho alia Sacramenta rec'prre, ibique fortiantur forum non tantum quoad contra&us, fed etiam quoad poenas, & alia •' unde illud vulgatum : ubi te invenero, ibi te judicabo. Perinde autem eft,five unus tantum fit vagus, quia illius Parochus neceflario etil alterius eft ex di&is N. 171. Et quia quivis habet fus deferendi domicilium, non agit fraudulenter, dum illud deferit ex hoc etiam fine, ne coram Parocho domicilij , fed al bi citius, ac certius contrahat, five ibi intendat figere novum domicilium ( quia in hoc cafu erit Parochus proprius rationeabfoluri, aut quafi domicilij) five non , fed ultrü pergere; quia in talicafu, tanquäm nullum habens domicilium eft verus vagus. 1. Parochus nihilominus notabit praeceptum Tridentini /. c. 7. Parochis autem praecipit ( S. Synodus fed non irritat ) ne illorum ( vagorum ) matrimonijs interfint, ni fi prius diligentem inquifitionem fecerint, & ultra etiam re ad Ordinarium dilata ab eo licentiam id faciendi obtinuerint„ Cujus m ® so» 46* Cujus ratio prasmittitur; muhi funt, qui vagantur , 43 prima uXore reliBa , aliam, plerumque plures Hia viventc , diverfis in locis ducut,propter quod magnä eärelä cpus eft,& Parochus contrafacicns ex mente DD. graviter delinquit. Quod intellige, dtim vagus aliunde cocus non eft : fi enim fit notus Parocho, & k relicto domicilio vicino veniens, non videtur hoc praeceptum tam graviter flringere t cum ftatus illius, an videlicet nullam uxorem jam habeat, aliunde refciri pof. fit, nec urgeat periculum, cui Tridenti-num obviare voluit 382. Qu,ares IV, Quis fit proprius Parochus Militum ? JReipond. Attendendam eflfe licentiam, quam eorum Capel« lani Caftrenles habent k Papa, vel Ordinario alicujus loci adeffeftum affiftendi. Si eniin eam habent a Papa poffunt mi* litibus fuis, ubicunque degentibus, prebere affiftentiam. Si ab Epifcopo, tunc non nifi in Dicecefi illius Epifcopi, cum Epificopus extra fuam Dicecefim licentia-re nequeat. An autem in cafibus iftis etiam Parochus loci, in quo Capella mis cum militibus pro tempore moratur, afliftcre valeat ? infpiciendum monet Pichler 1.1. ». 21. facultatem Capellani, qus fi non fit illi data privative quoad alios, ah m ® m alios, poterit Parochus Ctttnultativfe cum iüo affiliere ratione juris, & faculca* tis fibi ex officio Parochialiscöpernetis* Si autem Curio campeftris nulla ejufmodi facultate infiru&us fir, Milites: habent ad hunctffeöu propriü, Parochü ilJü,in cujusDioecefi morantur: vel cnitn ibi manent longiori ani tepore ?&exhoc acquirunt quafi domicilium ; vel non manent, fedex mandato Ducis hinc inde mutantur ? 8t exinde aquiparanrur vagis, perdi&a gua/ito priori. Accedit DecSara-tioCardinal. de anno 1707-die ig.jan. ad inftanciam ReverendifT. «Sc Gelfifif. Principis Frifing. quam in terminis vide apud Reiff. cit. n. qj. 3gg. jam pro altera tituli bnjus §* parte Sciendum ex Trid* fufficere duos teftes, de quibus, & eorum affiftencia applicanda funt omnia ea, quas de qualitate, & affiftentia Parochi in Superioribui dixeram. Et quamvis, dum agitur de matrimonio diflolvendo , requirantur te fles circitmfpefli, omni exceptione majores. c. J. de confang. cum diffblutio ma« trimonij fit mulrum odiofa : ad contrahendum tamen illud, & firmandum fuffi-ciunt quicunque teftes, etiam impuberes foeininse, infames&c. modd fcianr, quid a contrahentibus agatur, quia deponunt «0$ $0» 4ÖJ de re favorabili. Et profoftö ex vefbis Trident, fpecialis aliqua qualitas in tefti-bus non defideratur. Communis DD, prtefertim Pichler l.cit. qui etiam , quse obftare poflent,exaSe folvit: excipiens tamen teßes,qui perjuri in Judjtio faöi nuJlam ampJiüs fidem habent. Quod autem requiratur, & fufficiac iMoralis tantüm prsefentia teitium, ultra dicfa valde fervit textus ex L. 209. ff. de V. S. i bi : Cortem Titio aliquid facere juf-fus, non videtur eo prte feni e fesijfe , mfi is intelligat: itaque fi fur i 0fu s, aut infans fit, aut dormiat, non videtur coram eo fecifie: fcire aut em,non etiam velle is debet: nam & invito eorecle fit, quod1 vifum efl. Requiritur veto,ut Teftes, & Paro, chus fimul affiftant matrimonio: Concilium enim dicit: pr eüm moribus utentium approbantur. Can. 4. d.4. inquit Gratianusideft, lex per promulgationem Jus quoddam acquirit, fed ufu, &c obfervantiä in poffeflionem mittitur. Marchant. Tribun, tom. 3. p. 3. tr, J. Tit. 7. q. 9. licet primi per decennium abfque ratione illam non acceptantes, & non cbfervantes a peccato non exeuien-tur. Quibtls, & difti pricri §. attentis. 385. Deducitur 1. In loco Tridenti-ni non promulgati, vel promulgati, fed non acceptati, validum eflfe matrimoniü ( non licitum , quia Temper prohibitam «rat de Jure antiquo, & quidem illimita- «D§ ® SO» 467 te fine omni conditione promulgationi* in quolibet loco,) contraßum fine Parocho, öc teftibus. II. Si fponfus e. g. fit ex loco non promulgati, aut non acceptati Tridentini, fponfa autem ex Joco acceptati , valet matrimonium finerequifita praefentia in Iocofponfi contra&um.Mar-chant. /. c. q. 6. & caret controverfiä, dicit Reiff, n. iit. quia fponfus valide contrahit non obfervato Trident, ergo 6c fponfa, cum nequeat contračlus valere ex una parte, quin valeat ex alia. 111. Spo-fi incolas Joci, in quo viget Tridentinu , valide contrahunt in loco non recepti, fi illae feconferant, animo figendi domicilium, vel quafi domicilium : fiunt e-nim veri Incolas illius loci. Si autem IV. Hujufmodi fponfi fe folumodo illuc conferant, ut poffinc fine form* Tridentini copulari, ftatim deinde reverti intendentes, invalide agunt; qui* ibi nuilum hahent domicilium. Et licet ali; contraftus de Jure regulentur fecundum Leges Loci, in quo fiunt, quoad co-traftum tamen matrimonijin propofito cafu aliud declaravit S. Congregatio, ap« probataab Urbano VIH.14.Aprilis 1627. per fpeciale Breve,quod iit teftatur Pich-' Jer cit. n. 14. ex autographo refert Lugo , &ab Archi-Epifc. Colonien. Maximilia-G g no 468 «5« & Sä* no ex Ducibus Bavariae, Decretis Synodi illius Dicecefis infertum eft anno 1662. ut proinde contraria fententiam amplius docere,vix alienum ž temeritate videatur ReifF. /. c. », 126. Concordant quoque «ii&a N. 174. i«fine. V. Qui ex loco Tridentini recepti pergunt ad locum non recepti recreationis causa, aut negotiorum , brevi finien-dorurn ( quidquid Plurimi dicant apud, &cum ReifF. cit. n. 123. feq. ) invalidd contrahunt ibi fine requifita pr»fentia. Ita probabilius Layman, & alij: & fequi-tur exdiöis N. iit.374.quia licet peregrini, & advense, feu tranfeumes fc poifint > ac debeant accommodare Legibus loci, in quo aftu reperiuntur, ad matrimonium tamen requiritur, ut coram illo Parocho -contrahant, cujus funt Parochiani ra. tione domicilij, vel quafi domicilij: cum igitur peregrini &c. prius domicilium non j deferuerint, nec aliud fibi conilituerint, manent Parochiani veri fui Parochi, tc« nenturque in contraftu conjugali ad illi-lj us praefentiam. VI. Denique qui vagi I funt,poffunt fine forma Trid. contrahere, dum in loco non recepti reperiuntur; quia nullum domicilium, & nullum Parochum determinatum.habent. «0§ ß> §0* 465 2J|6. Quid vero agendum, dum in lo-CO promulgati,& recepti Tridentini pras-fentia haberi nequit ? Non rarö enim Catholici morantur in Jocis haereticorum, ubi quidem Tridentinum aliquando erae receptum, fed haerefi inundante Paro' chi Catholici exulare debent, aut (alte fe in occulto tenere,nec Temper abfque gravi damno k Catholicis adiri poffunt. Re-fpond. Jamdudum providit S. Congregatio Coneilij Interpretum, dum ab Epif-copo Tricaricenfi Nuntio Belgij fuper matrimonijs iu partibus Hollandiae &c. contradis , interrogata, declaravit; Si Parochia, iit qua aliquando fuit ob fer v a-tum Decretum., Parocho careat, & Cathe-dralis itidem Epifcopo , & Capitulo, ha• hentibus d Concilio facultatem , alium Sater dotem ad id delegandi, nullusque alius ibi fit, qui vices Parochi, aut Epifcopi fu-pleat ( unde Miffionarij Sacerdotes, quos ibi tranfire contingit, aut morari, non funt neceflarij, nifif.nt fpeciali faculta-tead hunc effedum muniti ) matrimonium valet abfque prafentia Parochi, ferva-ta tamen in eo, in quo potefl formd Coneilij, nempe adbibitis Jaltem duobus tefiibüs. Et iterum; Sivero extern quidem Parochus, iS Epifcoptis, fed nullo confli tuto Vicario , Hierzu« metu Haereticorum lateat, ita ut ve-Q g 2 rk 470 ^ 50» re ignoretur, ubi fit, vel eodem metu ä D>(gy ceft ab fit , nec ad alterutrum fit tutuj accef-quia timetur jaßura bonorum vitas, famae, fortunas, perfecutionis, mulctarü &c. quae ä prüden re, do£to,& timorato expendi debent) validum ejl matrimorium , contrarium abfque Parocho, adbibitis tamen teflibus. 387. Utrum autem matrimonia hae-reticorum inter Te, in locis recepti aliquando Tridentini, & ubi Parochus Catholicus haberi poteft , abfque forma illius, & in praefentia Magiftratus tantum, aut illorum Paftoris contrafla, fint valida? Acriter difputant DD. Affirmativa dicit P. Pichler /. c. 15. communiorem inter Germania; Scriptores , & probabiliorem y proqua ptaeter Pirhing,Marchantium, fic Sporer citat 13. alios, & alij citantur ab alijs. Et reveräfilex Trident, potuit i principio promulgationis non acceptari, & ob id valorem perdere perdiöa N. 384. non videtur ratio, ob quam deinde per non acceptationem amplius, & non ob-fervantiam longaevam 40. e.g. annorum eidem praefcribi non poffet : cum fit lex mere Ecclefiaftica, & labilitati obnoxia ad modum aliarum. Secundum diäa itetu ▼alet matrimonium fine praefentia Parochi , dum ca haberi nequit abfque gravis damni «©§ S» 471 damni periculo in locis haereticorum: a-deoque idem dicendum videtifr de matri-monijs hasreticorum, ubi introdÖum, & flaturum eft,neaccerfeatur Parochusca-thohcus: utique enim ä graviori mul$a, & pcena imtrunis haud eilet, qui viclan. do ftatutum,fe hurc in finem fifteret coram Parocho catholico. Verum quidem eft, etiamnum val re Leges, quas ab Ec« clcfia in poenam obftinationis has?eticoru Jatae funt, nec his prajfcribere pofTunt, cum Ecclefiä non confentiat, fed leges e-juimodi potiüwirg<-at in promerita poenam. Aft Lex Trid.de praefentia Parochi non eft poenalis, nec proprer hoereticos immediate lata, fed generalis, & omnes refpiciens, cui proinde ad normam aliarum legum prajjudicari poteft, licet a principio non abfque peccato. Favet etiam exemplum Palatinatüs Neob urgici, qui ante annos complures ad fidem catholicam redijt, & nemo tamen, inquit Pichler cit. nec ipfi Epifcopierant foliciti pro impetranda difpenfatione Po-tificis , ut matrimonia priüs fine forma Trid. contrafla, valerent: vel reftauran-dis illis coram Parocho catholico , quod tamen fieri debuerat, fi coram Praecone priüs inita fuiflent invalida. G g 3 Econ« 47* «W Sfi» Econtra P.Reiff. /. f. # «. 140. Elbef. dematr. »..489. & iterum n. 197. & feq. ac plures alij negativam fuftinent cx decla-ratione Cardinal. Adducunt quoque exemplum non vetuftum Dioecefis Frifin-genfis, ubi converfos hujufmodi ad ?erä fidem, fuifTe feparatos ex eo capite, quod fine Trident, forma , contraxerunt matrimonium (fed dubitat Pichler I.e. an non forte id faftum fuerit ob aliud impedimentum ) Recenfet ita P. Eibel n. 199. fe ä quodam fide digniflfnr.o habere , S, Pcenitentiariam, defuper confultam per-mififfe, ut hasreticus converfus reličta priori uxore haeretica ( qus pariter alteri nupferat) quam coram Prsdicante duxerat, potueritalteri copulari, quia prius matrimonium, utpote clanciejiinumy erat nullum. 388. Quid ergo in praxi ? Refpondeo, utraque Opinio probabilis eft, & affirmativam etiam alterius Patroni aliqui in praxi admittunt, quod certe debent, nifi Epifcopos Palatinatus Neoburgici damnare velint. Si tamen conjuges haeretici, poftmodum ad fidem convertantur, & de valore matrimoni) coram Prasdicante contra&i quietari nollent, facile habenc omnimodas fecuritatis remedium, contrahendi videlicet iterum coram proprio Paro* «©§ $ SO» 47? Parocho catholico. Si verd unustantüm convertitur, & ab altero Jibe*ari cupit, videat, utrum poflir Romä facultatem obtinere prasmiffa declaratione nui liratis prioris matrimonij: per me licet, cura multum probabilis, fi non probabilior fit fementia, illud annullans. Et hsec de haeretici«; inter fe. 389. At quid de matrimonio Catho-üci:um hasretica( aut eContra) in locis promulgati Tridentini? Refvond. illud efle ;n validum propter declarationem S. Congregat, quam in terminis recitat. Reif. /. c. de die z.Maij 1676. Proculdu-bio, ouia non tam facile ä lege Concilij exim.tur Catholicus, quäm haeeticus. JExcipe autem cafum, qu6 Parochus aut nullus ibiefTet, aut non vicinus morali-ter, ut commode adiri valeat, propter diöaN. 386. 390. St fcire defideres, ubi Tridenti« num non fit promulgatum i3 confule hi-florias, quiaeft quseftio fafii. Interim ex illa habetur, in partibus Infidelium promulgatum nonefTe. NecinSuecia, Bruf-fia, Saxonia, Anglia, Scotia, Hibernia, Dania , Pondrania , aliisque Provincijs feptemtrionalibus, quae defecerunr a fide ante an: 1564.. quo Tridentinum Romaa primum promulgatum fuit, & confirma-G g. 4 tum. 474 «0§ £5 $ 477 jus Parochia proeo tunc fubftitit, & moratus fuit. Idem dicendum, fi faflfus fuif-fet, fe ilIo tempore refolutum finde ad conftituendum Viennasdomiciiium,quia, üt dixi N. cit. domicilium fola voluntate non acquiritur, fed aäuali inhabitatio* ne: cümergo Viennam nondum attigerit, vagi rationem obtinuit. Atquein hifce cafibus Titum informabit Confelfarius, quod, quamvis ob errorem , quö credebat, fe invalide copulatum efle, fornicarie, & illicite Liträ ufus fuerit per traditaaTheologis decofcientia erronea, validum tamen illius tfle matrimonium,cujus nullitas non ab imaginario, & putativo, fed a reali tantum provenit impedimento. 393. At quid dicendum, fi ponatur, Titum Viennas tenuiffe Utram abfque eo, quod coram aliquo Parochorumeam fibi copulalfet ? Pofsetne Confeflarius ad-mittere, ut coram illo contrahant inca-fu tantas necelfitatis ? Refpondeo, Videri, quod ita : quia fiqurdem, & benevola Mater eft Ecclefia, quas fuas Leges urgere non intendit in cafu tam difficilis obfer-vantiae; ficut ergo plures alia leges in cafu gravis periculi, & necelfitatis non obligant; ita necin cafu fpecificato, Decretum Trid. de praefentia Parochi. Be- nignam 478 «>§ ® SO nignam hanc fententiam probabilem judicat Veracrux, & Vega apud Sanchez/. 3. de matr. d. 17. n. Jacobus de Graffijs, & Silvius a pud Caramuelem /. 3.Thcolog. fund n. 3835. Verum fententia negans certa eft San« chezio ». 4. fecuitur Pirhing / 1. r. » 7. Pichler ibid. n n. cum communijfima aliorum : nec Caram. I c. videt in cafu polito iieceflfitstt-m tam dubij matrimonij , ut infra patebit:Sporerdematr. n. 567. cum Diana, & Gobat nihil audet decidere, fed id remittit ad Sedem Apoftolicam.-čc in cafu occurrente monet ConfefTarium ut tutiora, & ftruriora fequatur. Ratio fundata, & folida eft , quöd Trid. prae« fentiam propri) Parochi pofuerit de fub-Jlanria, & forma intrinfeca matrimonij fecundum Omnes , aöus autem fine forma eft nullus, & mortuus, uti corpus fine anima : immo Trid perfonas fine prae-fentia Parochi reddidit ad matrimonium cmtiino inhabiles, quas diftio ponderanda eft, cum excludat omnem cafum , nec abfque fpeciali difpenfatione exceptione aliquam patitur Saneh. /. c Verum quidem eft, quod Ecclefia pro cafu difficillimae cbfervationis non intendat urgere fua praecepta, & leges mere prohibitivas, aut pr*ceptiyas: fed aliud eft de legibus 0 Sfl» 479 irritantibus aflum, quae& inculpabiliter ignorantes ligant, & pro omni cafu fine exceptione vigent: unde in illis non datur Epikiise, aut benignae interpretationi locus per tradita ä Juriftis adtit de Conjlitut. Aflerere etiam,qu6d Papa con* fultus declararet, Trid. in di&ocafu non obligare, meram divinitatem Tapir, Quibüs attentis Amicus apud Caram. «it. & ne ex ejus doftrina aliquis poflet infolentes aliquasconclufiones deducere (idem videlicet de alijs etiam impedime-tis argumentando) quamvis urgeat pro benigna fcntentia, difficiliores, & majo-risconfiderationiscafas proponens; quae tamen dixerat, voluit pro indičtis habere, quoufque,quid fit tenendum, Apoftoli» ca Sedes non doceat. 394. Quid ergo in praxi? Rcfpond. necampleäerer,nec fuaderem primä feri-rentiam: quinimmo nec adverto tantam, üt apprehenditur, illius necelfitatem. Peccatum liberu eft, nec neceflario com-mittitur: poteft Titus cavere, &refi-ftere, neconfentiat , aut fibi voluntarii complaceat, dum fe illicite erga Litram affeflus infinuant. Tenetur, & po?eft id facere quivis fanusetiam, tametfi praeter libidinofas affe&iones, qux fe menti ingerunt , caro etiam ad complacentiam, Si Confeflarius matrimonium coram fecontrahi permifiiTet? j Kejpond. fi perfuafam fibi habuit probabilitatem benignae fententias, bona fide proccflitjticc pcccavic; quod multo magis «os @ Sfl* 481 gls verum habet in Tito, qui confilio ConfefTarij credidit,& exinde putans, Li-tram efle uxorem fuam , carnali in iiiam affeßione licite ferebatur. Si tamencon-tingeret, Titum infirmitate fuperata fupervenire, procul dubio petenda foret dilpenfatio, üt iterum contrahant fine prasfentia proprij Parochi, quam gravif-fimx infamias periculum non admittit. A quo autem? Refpond. ab Epifco-po, a quo fubticitis nominibus Oratorii petere pote it Confeflarius, ut fibi det licentiam affiftendi in occulto illorum matrimonio,adhibitis tamen duobüs teftibüs cofidentibus, delato prius illis juramentö de fervando fecreto; fimul etia difpenfet in prstcepto praemittendarum denuntiationum. Irhoaiftimo fufficere recurfum ad Parochum: nam ille poteft delegare Confefiario (ficut cuicunque alij Sacerdoti ) facultatem affiftendi. Nec obflat, quod denuntiationes prseexigantur, in quibus tamen Parochus nequit dilpenfa« re, cum Trid. /. c. Ordinarijs tantum ea facultatem concedat. Etenim licet id veru m fit regulariter , & de difpenfatione proprie tali loquendo : in cafu tamen urgentis neceftitatis, dum Epifcopus adiri nequit, vel rogatus difpenfationem in-juftc negat, poteft Parochus per Epiche- jan* 4-tz «OS §0» jam declarare, quod praeceptum de denuntiationibus non liget. Sanchez,Lay- j man, Gobath, alusque apud, & cum Reiffenft.4. t. 3. ». 37. & feq- Dixi: incafuurgentis neceffitatis, qui cenfetur adefle, quoties difpenfatiofervit pro bonocommuni, vei adacquiren-dum notabile privati bonum, aut vitandum grave damnum animse, famas, fortunarum , de quibus, an revera verifice-tur, judicare pertinet ad Epifcopum per Trid .l.cit. Dixi item: dum Epifcopus a-diri «equit, quia videlicet periculum eft in mora, necconfultum judicatur praeftola-ri tempus, donec ad Epifcopum recurfus fiat. Dixi denique: aut Epifcopus rogatus difpenfationem injttfle negat > non ob-ftante enim contradi&ione illius, in cafu ejufmodi neceflitatis ceflat obligare Lex denuntiationum ; adeoque non apparet, cur Parochus nequiret per fe afliftere , aut alteri licentiam afliftendi dareomif-sis denuntiationibüs. Et hoc loquendo de foro interno: nam in foro externo nö fuaderet Reiffenft. cit. 11. 46. ut aliquis Parochorum poft denegatam ab Epifco-po hujufmodi difpenfationem prsefume-ret fine denuntiationibus matrimonio afliftere : quamvis enim non peccaret in confcientia, puniri tamen poflet, *9$ so» ' 485 quia fion Illius, Ted Epifcopi eft arbitrari, an revera ejusmodi gravis caufafubfit: tum quia id videtur prasjudicare debit® lubordinationi, & refpeäui ad Epifcopü. Sed ha:c no tafle tantum flufficic; nam propofltus nofter cafus rcfpicit forum internum duntaxat 396. Porrö ex his conflat, minimi ©pusefle , ur pro contrahendo matrimonio Titi cum Litra S.Poenitentiam mo-lefletur; fiquidem ordinarie non ai;ud concedit ( vidiipfeejufmodi Refcriprunt pro cafu, quoconcubinarii, qui putaban-turconjuges, in fecreto contrahere cupiebant, indeque vitium concubinatus fanare) quäm Executori licentiam afli-flendi matrimonio, conduflls teftthüs confidentibüs, & juramento ad fecretu obligatis. Cum itaque EpTcopus ibidem prseftare valeat, imö exdi&is Parochus, flnecsufa Romam recurritur. Aliud foret, flEpifcopus, & Parochus requifitl id concedere nollent ( prout alicubi recenter faflum fcio ) tunc enim remediuai Romafolicitandum eft. «OS HE* 50» I H k Kaj* Kaptus» §. 1. Explicatio, 8c Irp.pedimenttinft Raptus. R Aptüs magis ample dicit quemcuri« que coitum Virginis, juxta illud S. Jfidori: Raptus illicitus coitus ä cwrum» pendo efl ditius. I. $.Etyt»ol. c.'i6. & refertur c.ixxxvi. q. l. ■quia fcilicet fupponi-turinjure, virginem non confentire irt fui violationem, nifi dolo, vel aliquä vio-lenti&leducatur. Et quamvis virginem corrumpens, illam non öbducat in alium locum, raptum tamen admifit, qiiiaflererii virginitatis puella r enitenti violenter eripuit. Gratianus ad c. 3. q. cauf. cit. Sed in preffiori fignifieatione, non dicit merum ulutn corporis violentum, fed violentam ipfius perfonse ahduöionem , vel ad libidinandum * vel ad contrahendum cunl illa matrimonium : qui raptus non tantum graviffime punitur in utroque Jure> , de quo furiftae paflim , fed in fu per etiam dirimit matrimonium inter raptorem, Cc raptam excc. cauf & q. dtt. non obftan-te, quod rapta hbere deinde confentiat iil m # iti matrimbniunij quöa ukinili ni tarnen limitatum erat. c. ult. de Raptonb. ibi. le gitime contrahet cum raptitre , fi prior dif-j e fi fi o poflmodum träufelt in conjenfum, (ff ijuod antea dtfpicuit, tandem incipiat corti* placere. 398. Oli i d qiiid fit de Jure hocahti* ^uiore* jüdicandum de fa£o eft juxta De-fcretu Trid.quöd Seff. 24. de reform, matr. iion tantüm qusedam circa alia impfedi* Jnenta immutavit, üt per decurfum cori-flabat fed c. 6. etiam de rapta fequens ed-didit Decretö : int er raptorem, raptam$ quamditt ipfa in pvteftate raptoris mnnferity «ullum poffe confiflere matrimonium. Qtib'd jß rapta d raptore fepärata > & in loco tuto± (3 libero conjiituta , illum in viritm habere torijenf£rii , eam raptor in uXorem habeati Ex quoconftat, raptum efle irnpL'dimeri-tum dirinrtens, non qüidetn ex eo* quöd foemina rapta non confentiat, vcl noii liifi gravi metu addu&a confentiat in raptorem; näm in fecundo cafu fubmträ* ret impeddimentum metös, in priori aü-tem matrimonium Foret de Jure natüras xiuliutn ex defeöu confenfüs: fed ideo tantüm , ut occludatur via rapiendi foe-ininas in ordine ad matrimonium; fru-ftra enim ex hoc fine rapitur aliqua, cum ^iais ille obtineri nequeat: tum quia li' H h z šef 4^6 _ m 3$ cčt foemina poffit deinde fponte confen-tire in raptorem, varijs modis jllečla > «am varium , 4ä mutabile femper fce min a. Virg. ALn. 4. magis providetur plena; libertati ad matrimonium, fi illeconfen-fus tantiim valeat , quidatur 3 fermina, ad tutum locum repofitž, & fibi reličla. Et quia quasvis feemina eadem Jiber. täte gaudere debet, ciim cujufcuncjue fit in ratione conjugij eiufdem rationis .* quämvis poens raptös de jure civili fera n. tur in raptorem ioeminas honefiae tantum : verum e/l) fi meretricem alienam ancillam rapuerit, quis non eß'e furtum , feti fapinam, L verum. 40. Jf. cie furtis, pro-vifio tamen Tridentini refpicit etiam in-Jhoneftam fccminam. 399. Porro ad raptum in propofito requiritur I. ut Ct vera afcduflio fcemi* nse de loco in lccum in aflimatione morali difiin&um , üt clare patet ex verbis Trid. citt.. fi enim de una domo tantum ad modicum tempus rapiatur ad aliam, vel dc publico ad occultum &c. non committitur proprius raptus,cum non cenfea-turefle coftitutafub poteftate raptoris,ad quod tameConciliGrefpexit.Perindeautem eft, five per ipfum raptorem, five per mandatarium ita abducatur: aliud foret a fi fua fponte raperet feeminam pro alia «ÖS Sfl» 4*7 alio fine aJius confenfu ; non enim hic, fed ille tantüm foret raptor, ut de Te patet» II. Eam abduftionem debere efle violentam, cum raptus ex fuo genere violentiam importet: aliud efferapi, aliud a-moveri, palam «fi, fi quidem amoveri aliquid etiä fi ne vi poteft, rapi autl ftnevi non poteft. L.'.ff de Incendio per quä, feu violen-tiam Theologi diftinguunt raptum a fim-plici furto, illumque in rnajori gradu malitias conftituunt, per illud : penale efl occultum occuli auferre, multo majo/is poena; efl vi [i bili ter eripere ( quia intercedi t violentia) c. i\.xiv.q. 5. Ad propofitun* tamen attenditur in probabiliori fententi* violentia ipfi foeminae rapta illata , non autem parentibus, vel ijs,quorum curas fubjicitur: unde etiam c. cum caufam 6. de Raptor, permittitur matrimonium cum rapta confentiente, licet parentes re-clamarent, J quibus eam dicitur rapuiß'e t & Rubrum illius cap. generaliter dicit* raptus non dicitur, ubi volens pro matrimo-«io abducitur: in eo enim cafu fatmina/W« gitiva potiüs , quam rapta dicenda efl. Quamquam üt advertit Pichler 4. tit. *. 1J 9. ex Clericato, in praxi foleat in tali etiam cafu foemina ad locum priorem , aut alium extra poteftatem rapientis con, H h 4 dic ui m ® (tirui j utihi confenfus ejius exploretur , quod obfcryandum effe etjam Ali] hortantur. III. Denique, ut ejufmodi abduöiq ( quidquid aliqui dicancjfiat 3 ni,mo , & intentione contrahendi matrimonij, non |tiere libidinandi: conciliumepim libertati tantum confulere voluit, quoad matrimonium in cit. I. cum in aiijs qc. ibidem agat de matrimonio folummodo, üt ex Rubrica praefixa concluditur, quas ert: de reformatione matrimonij : Idcirco criam I^efcripcis Pontificijs fuper impedimentis nunquam intermittitur claufula ex-^eptiva : dummodo mulier propter hoc ( id cft, propter matrimonium contrahenda , ^it conu-^tus docent ) rapta non fuerit , quia videlicet raptus ex hoc fine fafltus no. Vum caufat impedimentu.Id tamen oppositae fententisBConeedo , quod fi opponat yaptor, fe foeminam rapuifTe, ut ea potiri tantum pofiet, nihil cogitans de matrimonio, nullam mereatur fidem , dum ^onftiterit, illum attentäffe deinde fce-rninam movere ad confenfizm conjugij: $uia enim vera intentio, rempore raptus concepta,externe latet, pofteriorescon-jeäur#, ex traftatu matrimonij defump-tae, indicant primsvum matrimonij animum. # «OS _ @ M* 489 A fortiori 'tuitur deduco cum P. A. J? reno in Manuali Mißicvarior. tom. 2. lib. c. 15. <7, 5. non oriri impedunentum , dum tempore belli , aut exemfionis ho« 'ftijis fceminae rapiuntur abfque diftinc« tione,j. venes vetuliae, conjugatae , viri Ctiarn, & pueri: qui raptus utique vin-diSžE, inimicitia, intentioni damnum in-ferendijaut furnmum qu^ndo^uc libidinandi attribuendus eft, 400. Quando ergo aliquis mod6,& animo hucufque explanato rapit fa minam, nequit eam de /ure Tnd. in uxorem habere, non obftante, quod illa poft-modum libernme etiam confentiret, aut ille poenitentiam ageret de fcelere: cnms equidem raptas completum jam fuit,& poenitentia reatum quidem dtfit , Ad impedimenta non extinguit. jQuid ergo faftö opus ? Refpond l m ped i me n tm iit-hoc temporaneum elf, non perpetuum, & voluntate raptoris aboleri pote/i; fi nimirum raptam tuto loco rellituerit, eam vel ad priorem locum, unde rapta fuit, vel ad alium reponendo, ut non amplius fub fua poteftate corftituta cen-featur, & illa eum in maritum habere voluerit, ceffat impedimentum. Ita Trident. ibi. fi rapta a raptort f(parata Öfc. «t fuprä N .z. H h 4 401 49° "■ÖS ^ ^0» 401. Duaeetiamnum fuperfune difficultates. U»a, utrüm fponfus, qui fuam fponfam rapit, incurrat impedimentum? silterayza etiam, fi foemina raperet virum ? Ad primam Refpond. cum Sanchez. J. y. d. 13. n. 15. Caram, /. 3. Tbcol. fund% ». ^8l8* & alijs , probabilus fiffirmativi roti cantum quoad illum cafum , quö fponfa ljaberet juftam caufam refiiiendi k fponfal Bus tunc enim, cum feoroni inflanti a fpcmfo liberare valeat, neuti-,quäm illi obligata eft , fed injufte per raptum violentaretur ad matrimonium , ficut quaecunque alia foemina. Sed etiä ex fuppt fito, quod fimilem caufam allegare cum fundamento nequeat. Ratio-nem defpmo ex ultimata libertate roatri-monij; etenim cum fponfa etiam, licčt k fponfo cogi aliqualiter valeat ad imple-tionem fponfalium , ultimatim tamen fit fui Juris, nec abfolute ad id compelli poflit, ut falvetur libertas matrimonij, & praecludantur infelices exitus, qui de invitis nuptijs provenire folent : gravem pateretur injuriam , libertatique matri-N monij nocivam, fl impune raptui exponeretur eo fine, ut fpofi raptioris fubjefla poteftati ad eonfenfum matrimonij,quod mifltiira averfatur, ?ogi poflit. Nec «&§ SO» 49 r Nttc contrariatur e.6. de Raptor. Pa-pafiquidi\n eo tltüm cafu fponffi liberat ab impedimeto raptus dum invitis quidc parentibus rapit fponfam, fed volentem, ait enim .* cum ibi raptus dicatur admitti, ubi r.il ante de nuptijs agitur: ifie ( miles ) raptor dici non debet, cum habuerit mulieris ajjenfum, & priüs eam defpon faverit, quam cognoverit, licet parentes reclamarent. 401. Ad fecundam Refpond. affirmativi cum Maftrio,Clericato Difcor.46, Schmier>PichIer I. c. n 120 alijsque cotra Sanchez/. c n. 24. Caram. n. 3329. Reiff« bic , Sporer &c. quamvis enim impedimenti natura fit, odiofa, & fic Trident, loquen&in mafculo tantum : Inter raptom rem, S raptam ' fi rapta ä raptore fepara-ta: item nihilominus raptor ipfe öcc. non deberet ad fceminas raptrices extendi per Reg. 15. I. in 6. Odia refiringi, & favores convenit ampliari: in hoc tamen impedimeto duo adverto: unum, quod importet quafi poenam ; alterum, quod per illud fiat provifio de fecuritate libertatis ad matrimonium requifira; fecundu di£ta N. 39g. Irnmd credo, hunc finem magis cordi fuifie Tridentino, quam punire raptore-* Unde etiam dixi N. 399. Tridentinum non refpexiffe raptum animo libidinandi faftum> quia bona matrimoni) tantum H h 5 prö* 49* «05 «J _ p< fpicere voluit j JLx qnn fequitur, illudj hac in parte favorabile elfe, bc Jara inter* 1 prerafione donandum, ut etiam fceminas raptricfs ct mptehendat, iicet verbis ma-fculinjs utatur, grauä duntaxat commo* ditatis, non intentione excludendi fceminas : fepe er.im etfi verba Legis hunc ha* beant int eile tiu{ in propofito inafcuiinum? s fi ad litteram fumantur ) tamen mens Legislatoris alii: d vult. L■ [cire, ff- de ex* cujat. Tutor, videlicet fuminas etiam i comprehendere, 40?. Per quod folvuntur ea eyem- 1 pla,in quibus nomine viri noo veniunf fremiua-, quia funt in m«teria mere poenali, aut fi etiam favorem continent,ea parte ad fccminas quoque ampjiari debent. Nec quidquam facit,quod rarus fit cafus foemmas raptticn,ad ea autem potius debet aptari Jus, qu ita finio In Npmine Domini» Ad mentem Subtilis Docloris DE DEO UNO a V. P. jačobo Kükajnk, & H el. F. Wilhelmo Surotekh ex Ord. Minori Striči. ()b fervant. S. TbeoSov. Studiofii Labaci in Ecclefia D. V. Aflump* tse Anno 1744 Menfe Septeni. • bris die FRjESIDE P. JOANNE Nf POMUCE* NO TRÖPPER tjHJtm Ord. Lttiori Generali publice propuvriatte. i.f I 'Heologia DEI eil: feientia II. firri-_L plicirer fpeculati va. ///. Nofträ verd, cujus objeAum eft DEusjfub ratione veräcitatis, IV■. ert Cimprtciter pra&ica* V. nec habet rationem proprias fcientise* VI Non tantum Fides divina, V11, fed moralis etiam ratio demonftrat DE-^01 exi Aere (VIII. iaamtthoc eit etiam jpet p«r te notum ) IX. effe fingularetn, & infinitum. XI. Moderna Providentia non datur pro longo tempore ignorantia DEI inculpabilis. Xll. Valemus Illum nominare fecundum naturam. Xlll SC non tantüm negative, fed etiam pofitive* & conceptu quiddiratiVo intelligere« XlV. Inter omnes conceptus prasftanti-oreft, quo concipitur fub ratione enti« fimpliciter infiniti. XV. Exiftentia, XVL & fmgu.’ari. tas funt praedicata DEI quidditativa» XVII. Effentia Divina continet formaliter perffftionesfimpliciter fimplices, feu attributa. VllX.Eft illis prior priorita* te naturas intelligendi. XIX. Cum illi* fumpta, XX. aut cum creaturis etiam numerata non eft perfeftior intenfivž. XXL Refugit omnem compofitionem. tXXII. Nec includit ä parte rei aliquod 'praedicatum per modum generis trau* fcendentalis. XXIII. Attributa Divina, & Mo* di intrinfeci non funt, nili intenfive infiniti. XXIV. Unum eft perfe&ius alio in fuo conceptu quiditativo. XXV. Imen* fitas DEI formaliter non deducitur ex Omnipotentia. XXVI. DEus eft in fpa-tijs imaginarijs. XXV11. Sed nullibi proprie in loco. XX11X. Eft tam phy--iic«, quam XXIX. cerrainativc immu* tabrlis. XXX. Libertas Illius ifi a£hi fecundo non dicit aliquod intrinfecum aftui neceflarioVoluntatis fuperadditum, XXXI. Sed illum ipfumaöum, iit cura indifferentia terminatum ad objeöa, feu creaturas. XXXII. ^Eternitas DEI eft «luratio intrinfece indivifibilis. XXXIII. Perfonalitates Divin» admittunt prioritatem , & pofterioritate Originis. XXXIV. Nec Illas, necAttri-buta diftinguuntur ab Efiencia realiter, XXXV. fed formaliter Scotiftici. O. A. M. D. G. Menda graviora emenda. Pag. lin. *7 ix ebrietatem. fervitutetn. 34 8 invincibilis vincibilis 5* 19 alter alteram 57 7 collocata collata 98 8 baptifrnum baptizatum 99 19 ulla nulla 102 »It. folis folius 26t z Rubrutii Suinarium ibid. 17- Rubrö Summario *93 9 applicans explicans i i * liti. lib. 14. *lo 3 lib.f. a?8 20 fpiciuut fcipiuQt 3*5 7 (NB.) ( NB 3»7 %l liberam Viduam 349 2 eu feu 362. 4 namque namque PetfUJ 404 9 oblatio ablatio ibid. 24 oblatione ablatione 411 4 allata ablata 45 28 moretuf moreretuf 458 21 attentorum attentatorum 4 71 II ita item 471 27 Pondrania Pomrränia 475 26 cimparem jimparem 4^6 12 N. 3. N. 274 477 22 quia pia 479 8 divinitatem divinationetrt 481 6 fupervenire fupervivere 485 480 19 ibidem 9 fit in idem fit conjugium ia 487 23 Rubrum Summanum 489 uit. N. V N.318. 49* 16 maiculo mafculipo 493 5 rarite raritate» Alios levioris momenti errore* offen-difti, benevole Leäor l qui ä iua pmden« tia emendari petunt. ’ • -' ■■ . ; ■ } -/'V '■■■■>. / '' ' , • / / ■ v- I