■  .

DISSERTATIONES

DOGMATIC

DE

PARADISO TER

ET IMMORTALITATE

INNOCENTIS.

D E

STATU ANIMJE POST HAI

TAM, ET JUDICiO FARTJCULARI.

D E

RESURRECTIONE MORTUORUM,

ET JUDICIO UNIVERSALI.

D E

SUPERNATURALI HOMINTS BEATI«

TUD1NE, INFERNO, PURGATORIO, ET
INDULGENTIIS.

C0MPEND10SA M.ETHODO DlGEST^B

A

* F. OTHONE SPRUG

ORD. MIN. STRICT. OBSERV. PROVIN*
S. CRUCIS C RO ATI Af 9  carnioli-s
ALUMHO,

L AB AC1,

Typ t s Joann. Friderici Eger, incl.

SRoV.  CARNIOLI M  TVPOGRAPHl,

M. DCC, LXIX

EXCELLENTISSIMO

DOMINO, DOMINO

FRANCISCO SERAPHICO

L I B E R O BARONI
D E

P R E I S S

THERESIANI ORDINIS

E Q U I T I,
GENERALI ČAMPI

VICE - MARESCHALLO,

fiUFREMO CARROSTADIENSIS GENERAEATTTS

GUBERNATOR!,

PATRONO GR ATI O SIS SI MO,

EXCELLENTISSIME

DOMINE

H E R O S J

WQtijjimum.
commenclant ,
nomen immor-
Ulitdtis annalibus in -
ferunt , bero a Jcilicet
facinora , Sr 1  praclara virtutum meri¬
ta : per illa Principi, per bac Deo mi -
Jitat. Utraque in Te, ExcellentiJJime
Heros  / admirationem potilis , quam

miidtimm refukmt. Ubicunque pu¬
gndJU , nunqnam intermoritura bellk<z
magnanimitatis Tua monumenta reliqui-
JU. Ad Lobojcbiitium pugndJU , ubi
A■ C. 1756- cim mio pedeftn agmine Re-
giminis Brounniani validijjimum boftis
impetum ea animi fortitudine , csf 5  con-
Jftantia fuJimui/U , ut Jlricio acinace , ir-
ruentem bojhlem equitatum ferro  , čs 3
cppojitis pugmluus generose rqmleris .

Ad Pragam Pro - Trihunus pugnd-
JU , ubi A . C. /777. i Cajareo exercitu
tune medente jeparatus ., confertis
lojlium cuneis circumfeptus formato ag¬
mine quadrato inter contimos bofHitm con-
jiiHus provide recedendo Brounnianum
Regimen felkiter Pragam reduxifli >  ubi
durante objidione in frequenti eruptme
lauros geminabas ., qii£ Tihi ingraviori-
bus belli negotiis immortalem plurium
vi&orianm pleclerent coronam. Ad
TVratislaviam eodem anno pugndJU , ubi
in ufforiojo certamine l&fus , menje
Decembri in alia pugna ad Leiitbam cap -
tus , Jed jingulan conjilio poji Ume (Ire

liberatus. Tribuni militum bonore es in-
Jignitus. Ad Dresdam pugndjii , ubi
A. C. 1760. occajione univerjalis eruptio -
nis Comu unum dirigendo ad objidionisJo-
lutionem plurimum contuliJU: dein in iti-
nere cum Igniariis , & Catapultariis
Equitibus in bina boJUum ojfendens agmi-
m, Us generose proftratis , duobusque
bellicis tonnentis in pradam acceptis ,
Generalis dignitatem emeruijiu Neque
bk for tuna Tua Jletere progrejjus , al-
tius aJcendiJH , dum Supremo Cajlrorum
Met atovi L. B. de Sifskovics adjun&us
ob pluva praclare , fapienterque geji a
Augujla Te fublimante A. C.  1 761. The•
refiani Ovdinis Eques , A. C. 1764. Ge-
nevalis Čampi Vice- Mavejchallus, tan¬
dem A. C. 1768. ut confiniavio domina-
vevis militi, Vrbi Čarobna impera-

res, Supremus Carlojladienfis Genevala-
tus Gubernator gloriose es renunciatus.

Hac Junt dignitatum Tuarum deco-
ra , quibus nune pro meritorum Tuorum
plenitudine inclarescis , Ji vero Jecretiora
Dei arcana miti injpicere liceret , non

*  4  va-

% 'Mus vates major a in proximo prafa-
girem. Viam ad bac Tibi vel injcius ,
vel invitus quotidie adornas , dum bel¬
ile a rei peritia , monah gravitate , pru-
dentia , juriš , £f aquitatis obfervantia ,
Jacrorum cultu cuncHs prafulges. Fa-
teor , c/zim quatuor abbinc annis amoena
Tua converfatione perfruendi graliam
Jim naSlus , fape taeitus admirabar in-
Jignia virtutum Tuarum ornamenta, qui-
bns Jupra cateros longius eminebas.
FerventijJimum religionis Zelum bodle -
ffem teftatur Carlojladienje Parocbiale
Tratnim Minorum Templum SancHJJi-
ma Trinitati dicatum Jhi Jplendorem , čs 3
refinurationem magna ex parte Tibi
conjitens veftigalem , m quojapijjime,ji
non quotidie , antequam ad Commijjio-
nem conjideas , miUtaria , & politica tra-
fles, Šacerdotibus, ad ar as faeraslitan-
tibusmira devotione , & exemplaripie-
tate ajfifiis , w£ ita primitm , Dež
Junt, Deo des , & dein, qaajunt Od¬
javiš  , Cdfari.

Arclentiffimum in gj-EJum Cnicifi-
xum amorem loaumtur parietes etiam
filentio Jiio vocales Capella S. Cmcis are
Tito extra Prajidii Cavloftadienfts por-
tam A. C. 176 j. dfundamentis in per-
petuum devotionis anathema exftruBa,
cul eodem. anno ipfa anniverjaria fejlivi-
tate (qua debellato per Conjlantinum
Maxentio, Helena dejecio Venerisfano ,
& ftatua, Jalutiferam Cbrifli Črncem
cum geminis aliis erutam invenit J ima-
ginem Crncijm antiquitate celebrem ,
gratiis celebriorem folemni pornpa , &*
gravibus caremoniis inter tnbarum clan-
gores , tympanorum fonitus  , coram
immenfa populi multitndine illatam pu¬
hlica propojuifli adoraiioni, ut contra
Chriftiani nominisboftes firmijjimum ejjet
propngnacukm. $oannem forte Capi-
Jiranum tum cogitdjli , qui cum milite
cnice fignato , erecfo Cmcis vexillo in-
fgnem aliquando Taurunenfem retulit
vičioriam centum, ac viginti Turcarum
millibus partim cafis , partim jugatis.

s*

S

1 »

Ut vero ovitemu eximia Tua in
Crucifixnm pietatis exfiaret memoria ,
fovnici pramemoratd Capella fequens
eonjignata eji infcriptio:

Sub terra dudum latuifti Chrifte fepultus,

Proh dolor! ah quaerens Helena nul-
la fuit.

Promptus ad orandum , populo, qui
fufcitat Heros,

Cultu devoto, Preiss Generalis adeft.

Golgota prima falus toti celeberrima
mundo,

Altera Crux ifta eft, Urbs Carolina
tibi.

Magna iac Junt , major a, qud ne-
fdo, maxima, qud egifti. Ut vero mo-
deflid Trn, qua nibil adeo, qmm Uu-
de s odifii, trihuam qnidqmm , non pr me¬
dico virtutem burni lit atis, qua magna
operam ea es affabilitate , comitate, ac
mirni demijjione, ut Te magnum ejje ,
quaji igmrans, dijjimules, probe gna -
rus, quod animi demijjio fummas digni-
tates non cbumbret, Jed illujiret. Non
commemoro liberalitatem , qud frequen -
tijjimti bojpitibus }  Č2 5  advems benignif

firna

Jima mumjicentia menjam prabes ^ cu-
jus tot Jiint tejle s , qnot quotidie commen-
Jales. Non extollo Tuam erga miferos
cbaritatem , M quorum Jublevandam in-
opiam mimijicentijjimas manus extende-
re conjuevijii. EcliJJere quisquis es
pauper, & egenns  , eni agre alibi fnb-
Jidii Ipes ajfuljik  , an non Excellentifji-
m us Dominus Generalu Čampi Vice -
Marefcballus  L. B. de PREISS bur-
Julam aperuerit fuam, Jicque clmftiana
pietate mijeriis tnis obviam faffius fuffi-
cienti fubjidio tihi doloris abjierjerit la -
crymas? luculentnm teftimonium perbi-
betis or phani , pnpilli, qui genito -
rum vejlrorum mediis defiituti , altefa-
ti Benefa&oris veji n Jumptibus cimi li¬
ber alibus diftiplinis, tim maechanicis ar-
tibus imbuimini. Sed quid? munijcus,
ad recompenfandum pronus ejl Deus ,
obfequia gratis lic, & ibi ubertim com-
penfat. Non ergo deerit immortale tan-
tis laboribus, tam larga munificen¬
tia in die retributionis at er na pramium ,
& Corona , quando (Jpe quidem mea)
jidenter cum gentium Apojiolo ghriari

pot »

poteris :  Bonum certamen cer ta vi,
curfum confummavi, lidem ferva-
vi, in reliquo repofita ed miJhi co-
rona juditiae, quam mihi reddetju-
ftus Judex. 2. ad Timotb. C. 4. v./.

Cum vero ejfufam , qna pufillum Pa-
triarcha S. P. N. Francijci gregrem ba-
čietfus bedfli , ac etiamnum beas, bene-
volentiam , tac it o mecum animo perpen-
do , verJa in Jiduciam audacia , Tihi te¬
rme hocce opufculum Magnitudini Tu&
longe impar fubmijijjima revcrentia in
debita gratitudinis tejjeram nimcupo, te-
meritatis mere moder amen ejje ratus  ,
quocl etiam vajius oceanus parvos rivu-
los in Jinum fuum recipere , Jol te-
mia gr amina inaurarenon dedignetur.

EXCELLENTLE SILE

Devotifllmus Servu*

P. OTHO SPRUG,
Francifcan.

APPROBATIO

theologorum ordinis

d mandatum A. R. P. Miniflri Provincia-

lis revidi opufculum, cui titulus : Di/fir-
t at ione s Dogmatica de Paradtfo terreflri &c,  ne.
que in eo aliquid fidei, bonisque moribus ad-
verfum reperi, quod obftaret, ne typis man«
dari poffit. Dabam in Conventu noftro Laba«
cenfi ad D, V. in Ccelos affumptam die 3. Apri-
lis. 17^9.

E x  commiffione A. R. P. Miniflri Provincia-
lis opufculum , cui titulus : Di/Jir tat iones
Dogmatične de Paradifo terreflri &c,  compendium
plurium dogmaticarum qufeftionum diligenter,
& attente relegi, dočtrinam in eo contentam
bonis moribus confonam, catholic® fidei con-
formem, &'ufilem reperi; atque adeo, fi Supe-
rioribus placuerit, publica luce dignum ceniea.
Labaci sS.Januarii 17S9.

Fr• Hugo Vodnikh Lectar

cmerit us.

Fr. Vincentius Mariafchitz

Provinci* Pater, & Lei.or
Ceneralis Ord, litin. Reform,
S, Franeijci,

LICENTIA

A.R. P. MINISTRI PROVINCIALIS.

C  um opufculum intitulatum : Dijjertationet
Dcernatica  a M. V. P. Othone Sprug Le*
&ore Generali , & aiduali Gonveutus Laba*
centis Guardiano compolifum, & a duobus Theo*
logis revifuin, nil contra fidein , bonos moreš,
ac fanam doetrinam continere compertutn fit,
ut typis committi podit, hilce facultatem con*
cedo. Datum in Couventu Labacenfi. die 3, Apri*
lis anno 1769.

Fr. Godefridus Pfeijfer.

Frovincij Croatia  , Carnioint
Mini/hr Prcvincialis ,

FA CULTAS

Reverendiffhni P. Minijiri Generatis.

Fr. Pafchalis a Varifio

Lectar Emeritus, CatJiolicce Majejlatis in

Regali Matritenfr Congrejju pro lmmaculata Vir¬
ginii Conceptiane Tkeologus , ac zotius Ordinis Fr a-
trum Minorurn  S. P. N. Francifci Minilicr
Generalu  , humilij in Domino
fcrvus,

C  um juxta Aportolicas 4 noftrique Ordinis Con«
ftitutiones, idonei Cenfores opus quoddan»
ab Adm. Ven. Patre Othone Sprug, noftrse Re¬
form at se Provineise Carniolia? Concionatore, ac
Leilore Generali compofitum, cui titulus efti
Jtijjsrtationes Dogmatis* de Puradtjb terre/iri &c,

r«*

recognoverint, illudque ab ipfis revlfom , St
approbatum fuerit: Nos prsefentium tenore ad
falutaris obedientise meritum facultatesn faci-
mus, quatenus fervatis alias fervandis idipfum
typis mandari pofiit, St  valeat.

Dat. Romaš ex Araccelitano noftro Cceno-
bio 14. Aprilis 1769.

Fr. Pafchalis a Varifio

Minijitr Generali s,

De Mandat o Rmi in Chrijlo Patm

Fr, Nico/aus Maria h Lugano  S etrt*
tarini Generalis Ordinii.

IMPRIMATUR

E x Offitio Epifcopali Labaci die 24 ,
Menfis Aprilis 1769.

CARCLUS PEER
Camnieus, & VicariusGenerdis.

PRO

PROTESTATIO

A U T H O RI S.

U t obfequentem me in omni¬
bus S. Romanae Eccleiiae fi-
lium tefter, ea, qua par eft, ob-
fervantia, & profundiiiima vene-
ratione Urbani Vili. Pontificis
Maximi Decretis me iubmitto;
probteorque me , omnia, quae
hoc opufculo continentur, haud
ali o fenfu accipere, & intelligere,
quam eo, quo a fančla Matre
Ecclefia & accipiuntur, & intel-
liguntur& lic accepta, atque in-
tellečta ab eadem approbantur.


D IS-


■f*

%

\y*

vfh


*UV*/*'

HU

■$*

jj.

Ol.^Cici'

M-

<"0^

H'

M

M

t,

K

£

DiJJertatio I.

D E

P A R A D I S O.

e-

-S)

«»■

D Olor quideffl vetat meminilTe beati
■f  illius innocentise, ac juftitiae ftatus,

in quo Deus fecit hominem rečhim
terreftris Paradili deJiciis circumfufum „
tranouilla intus , & foris pace perfruen-
tem, unde peccando infeiix exciderat;
quia tamen mens humana jucunda faepe me-
tnoria fuam irreparabili etiam cafu amiflfam
arecolere felicitatem confuevit, ut mentall
faltem fulcitata praefentia deJedari de eo
poffit , cujus jam pofleffione frui mifera
prohibetur, !oquar hic de Paradifo terre-
ftri amoeniffimo primi hominis inčo]atu*
Jprius tamen expojiam imaginein hominid
A  inno«

si Differtatio L

innocentis quoad fuas perfediones, quibua
fuerat exornatus, antequam per peccatum
de loco primasvae beatitudinis ad colendam
fylvefcentis terrae glebam SummiRegis edi-
do Milet condemnatus.

I M A G O.

Hominis innocentis per dotes Jibi d pri -

mordio fucs Creationis concejfas depiSia.

I. r\os jujlitič originalis.  Adam, quam-
L' diu peccati expers innocentiam
fuam confervabat, pluribus a Deo doniš
fuit decoratus, inter quae principem locum
fibi vendicabat donum juftitiae originalis,
quae includebat padum illud Dei cum Ada-
mo initum, vi cujus, li. iile in fua inno-
centia ftetilfet, juftitia originalis fuos in po-
fteros transfufa fuiffet, ficut modo transfu-
fum eft peccatum originale. Porro per
juftitiam originalem Theologi intelligunC
donum illud, qu6 totus homo ita ordina¬
te per omnia fuit compoiitus, ut omnes
ejus potentiae in ootima fuerint harmonia,
& inferiores fine reilftentia obedirent, fu-
periores fine ambitione dominarentur cum
perfeda ad Deum fubjedione; nam fenfi-
tivapars fpiritui perfede fubjiciebatur, fi-
eut & fpiritus Deo. Quare nullae tune in

D e P a r a d i f o.  3’

jhomine fuerunt infus pugnae, nec foris d-
mores, quibus ki moderno rta tu agitamur,
in quo militia eft vita hominis fuper ter-
ram: cum enim nune per peccatum contra
Deum rebellaverit ipiritus hominis, iilico
eorpus , ieu portio fenfitiva obedientiam
i erga fpiritum excuffit, eique civile, ac in-
teftinum belium indkit, per concupifcen-
tiarn, & peccati fomitem impugnare coepit,
dum originalem juftitiam , quae prius eum
in reditudine detinebat, amifit.

II. Dcs gniti z fandificantis ,  č? VirtU->
tuni Theologicarum fidsi, Jpei,  S 3  charitatis.
Praeter fpeciale ereationis beneficium acce-
pit Adam gratiam fandificantem cum co-
piofis fupernaturalibus auxiliis ad agendum
bonum, & vincendam tentationem: Siquis
mn confitetur primum hominem Adam ,, cum
tnandatum Dei in Paradifo fuijfet transgreffus,
fa tim JmEiitatem,  df juJUtiam, in qaa conditus
fuerat , amijtjje , .  . . anathemafit.  Concil.
Trid. fefT. 5. in Decreto de peccato originali
Can. 1. Dein dati funt Adamo habitus infui!
fidei, fpei, & charitatis, nec enim g-ratia line
his infunditur viatori, & viator jufbus exfide
vivit :  ad Rom. c. i.f.  17. &fme fide impofji -
Ule eji placere Deo.  adHeb. C. ti. k6. Sine
fpe Theologica non rede tenditur a d f nem
ultimum, ad quem tanto conftantiiis homo
Innocens properiffet: & haec utraque vir*

Ajk

4  Dijfertatio I.

(us mortua eft, fi non fit in confortio cha-
ritatis. Deinde fide, fpe,  čf charitate colen-
dus eji Deus , iit.ait D. Aug. c. 3. Enchi-
rid. Adam autem etiam in fiatu innocen-
tise ad colendum Deum fuerat obligatus.
Praeterea cenfent aJiqui Adamum habuilla
ideam impreflam divinaa eflentiae, qualem
etiam Angeli habuerunt.

III. Dos perfe&ionum intelleElus.  Adam
habuit 1 mo  notitiamDei Unius, & Trini,
hoc enim afferit S. Epiphanius in praefatio-
ne ad opus fcriptum contra očtoginta h e-
refes, ubifichabet: Adam protoplajlus for-
matus ejl, non circumcifus, Jed čarne prapu-
tium, haiens, non autem er at idololatra, &
novit Patrem Deum , & Filiurn ,  Čf Spiri-
tumSanSlum, Propheta enim erat . .  . quia
quod Pater dixit Filio, faciamus hominem ai
imaginem,  Č? fimilitudinem nojiram, ipfe no-
lis manifeflavit.  Quod autem apud pofte-
rioras Hebraeos in oblivionem devenerit
myfterium Trinitatis , ideo forfan fačtum
eft, quia eis non fuit ita explicite propofi-
tum tamquam credendum de necellitate fa-
lutis, ficut fuerat propofitum a Chrifto in
lege gratia?. zdo:  Habuit fidem Inčama-
tionis , quod inde deducunt Theologi,
quia Gen. c. 2. dixit Adam, cum foemina
ex ipfo produdta eflet: Hoc nune os ex offi-
fas meis , , , quamobrm relinjugt homo pa?

De Paradi /g.  5

trem /urni,  6? matrem ,  6f adharebit mori
Ju £, (f erunt duo in čarne una.  Circa hoc
autem ait Apoftolus dičta verba expendens
ad Ephef. c. 5. f.  32. Sacramentum hoc
magnum ejt: ego autem dico in Chrijlo, &
Ecclejia.  Adeoque fupponendum eft, quod
Adam tanquam Propheta (qualem aflerit
S. Epiphanius loc. cit. & D. Auguftinus lib.
de Gen. ad lit. c. 19.) fciverit myfterium
verborum a fe tune prolatorum, & ita non
ignoraverit Chriftum venturum, cujus my-
fterium verba illa figurabant. Neque con-
venienserat, ut Aciamo ignotus effet ille,
ex cujus praevifis meritis tot infignia dona
acceperat, & beatitudinem ipfam acceptu-
rum fe fperabat. jt/o. Habuit fidem Dei
Remuneratoris , & Vindicis, iit patet ex
prascepto de non guftando fručtu ligni fci-
entise, cui annexa erat comminatio pcenae
mortis transgreffori: in quo mors tam cor-
poris, quam animae intelligebatur. Con*
veniens certe erat, ut homo tam perfečtus
noflet finem fuum ultimum, quem fuper-
naturaliter erat in beatitudine confecuturus,
fijuxta legem Dei viveret; adeoque no-
tum ei erat Deum effe Remuneratorem
fconorum, & in ejus beata vifione, & frui-
tioneultimam perfečtam fupernaturalem ho-
minis felicitatem efle expeaahdam seternum
duraturam. Ex quo confequitur ipfum
A 3 etiam

6 Differt a tio I

etiam per fidem noviffe myfteria divin*
gratiae, tanquam media ad illum finem
confequend im neceffaria. /fto.  Habuit re-
rum naturaliuin notitiam per accidens in-
fufam, qua plerasque res naturales , qua-
rum notitia ipfi neceffaria, aut utilis effe
poterat, faltem quoad genera, & fpecies
poterat perfedte cognofcere. Hoc inde
patet; quia animalia ad igfum addu&a da-
ytim propriis nominibus iploruni natur*
proportionatis compellavit. Praeterea fi
jlle ftatim a principio hanc rerum notitiam
a Deo immediate non obtinuiffet , tune
totum genus humanum nimis diu , & forte
femper in maxima, & valde nociva igno-
rantia vixiffet inftar Indorum occidenta-
lium, & forte deterius, ac pleraeque res
3iunquam ad eum ufum homini deveniffent
ex defedtu notiti* eorum, ad quae a Deo
conditae fuerant: unde maxima fuiffet con-
fufio, & ruditas in humano genere; imo
vix unquam fcientise ad modernam per-
fedionem devenire potuiffent, nifi infufa
Adami dodrina faltem per partes fuiffet in
pofteros propagata. Dixi: plerasque res
naturales , non enim habuit Adam notitiam
omnium individuorum, & fars etiam non
omnium fpecierum creatarum, minus autera
pure poffioiii m, cum nec in Angelis tam
ampia ic.entia a'principio infufa admittatur,

unde

D e V a r a d i f o. ?

tinde non cognovit Adam omnia futura
contingentia, nifi ea, quae ob fpecialem
rationem ipfi. a Deo funt revelata, nec co¬
gnovit fecreta cordrum, quae nec Angeli
fcrutantur.

IV. Dos perfeclionitm voluntatis.  Prae-
ter fpem, & charitatem cum gratia fandifi-
cante pdffidebat Adam virtutes morales per
accidens infufas : hoc communiter tenent
Theologi, quod deducunt ex illo Ecclef.
c. 7. v. 30. Deus fecit hominem recliim.
Item ex illo Ecclef. c. 17. v. 2. Et fecun-
ditm fe vejlivit illurn virtute.  Ratio quoque
pro hoc fortiter urget; nam Deus produ-
xit hominem quoad corpus in ftatu
tam perfecto, ad quem juxta perfectum
natur« curfum unquam pervenire potuif-
fet: ergo etiam decuit, ut eum quoad anit
mam in ea perfečtione conderet, ad quam
per diuturnum ftudium, & virtutis exerci-
tiumdevenire potuiffet; confequenter eidem
quoad intelledum fcientias congruas , &
quoad voluntatem habitus convenientes ab
initio contulit. Tum quia ipfas etiam ar-
bores Deus produxit una cum fručtibus,
quos producere cum tempore potuiflent,
ut opus Dei perfečtum in iis oftenderetur:
ergo multd magis decuit hominem ad Dei
fervitium conditum iis ornainentis ftatim ab
initio decorari, quae ad colendum Deum
A 4 effent

-S D i ff e r t a t i o I.

eflent opportuna, imo , & iis, quae fibl
homo tračtu temporis abfolute potuiffet
comparare, uti funt habitus fcientiarum,
& virtutum.

V. Dos bonorum corporis intrinjecorum.
Accepit Adam i mo.  corpus fecundiim ma-
gnitudinem, pulchritudinem, aetatem, tem-
peramentum, indolem omnino perfedtum,
quale unquam efie decuit corpus humanum.
Fuit etiam homo primus, opus folius Dei,
Dei ant m perfe'dla funt opera;  Deut. c. 3 2.
ir.:  4. adeoque corpus primi hominis per
omnia perfedtum fuit. Quare fiatura Adae
fatis procera fuit, proportionata tamen,
& moderata, neque ad gigantaeam vergens
exteniionem, neque ad pigmaeam deciinans
parvitatem, hasc enim deficientis naturae
indicium eft , illa exceifus naturae exorbi-
tantis, atque adeo utraque officit perfečtio-
ni. 2do.  Corpus ejus fuit conditum in eo
fiatu , in quo tune effe folet, dum perfe-
< 5 lam attingit aetatem, quae habetur in 30.
vel 33. vite anno, quem etiam Salvator
attingere voiuit. Deinde Adam cum Eva
accepit liatim & mandatum, & benedidtio-
nem de generanda prole Gen. c. 1. ir.  28.
Crefcite  , d? multiplicamini, & replete ter ■*
ram ;  adeoque in ea jam tune erant aetate,
in qua erant ad hoc munus fine imper-
fedtione oleuadum capaces, ac in pet*

fedta

De P a r a d i f o.  9

fečta corporis firmitate conftituti. 3tib
accepit in cojporeis potentiis habituum
capacibus illos habitus, quos homo ex
omni parte perfedus habere deberet, qui
•etiam conjungi debebant cum juftitia ori¬
ginali , ut caro fine refiftentia cum fumma
tranquillitate fpiritui fubjiceretur. 4to.  Eft
communis perfuafio Adamum fuiffe quoad
capillos , & barbam coloris ruffi , feu po-
tius aurei; quia ex limo, feu terra rubra
Damafceni campi quoad corpus fuerat for-
matus.

VI. Dos bonoruni corporis extrinfecorum.
Ea fuerunt haec bona, quae fecumferebat
felix illa, & faluberrima regio, quam in-
colebat, & incoluiffent homines, li in in-
nocentia perfeveralfent, nempe Paradifus:
in eo enim nihil defuit, quod ad neceffita-
tem, utilitatem, & obledamentum corpo¬
ris potuilfet defiderari: & inter reliqua ibi
reperta praeeminebat lignum , feu arbor
vitae, quae cum ligno fcientiae fituata erat
in medio Paradifi, ut patet ex Gen. c. 2.
Plantaverat aatem Dominus Deus Paradi-
jum voluptatis a principio, in quo pofuit ho-
minem, quem formaverat, produxitque Do -
minus Deus de humo omne lignum pulchrum
'vifu, & ad vefcendum fuave: Lignum etiam
•vita in medio Paradifi, ligmimque fcientM
boni,  čf mali.  Hie ergo omni defiderabf-

A 5 k

io Dijfertatio I.

Si felicitate, qua abundabat Paradifi locus,
frui homo fine ulla perturbatione potuiffet,
atque infuper tune homini acceffiflet fors
feliciffima, quod ipfe cam Angelis proba-
biliter, & cum hominibus non nifi inno-
centibus in mutua perfecta charitate fe in*
vicem diligentibus, non minus de aliena,
quam propria profperitate gaudentibus,
omnis doli, & faliaciae ignaris , nullam in-
vicem moleftiam inferentibus, femper ju-
cundis, & in Deo laetantibus fine peccati
periculo converfatus fuiflet. Felicitatem
lllam hominis ita deferibit D. Bernardus
ferm. 35. in Cantica: Habitabat in Paradifi,
& in loco voluptatis converfatio ejus. Nih.il
molejlice, nihil indigentu ; fentiebat, bf odori-
feris Jlipatus malis, fulcitus fioribus, gloria,
Č? honore coronatus,  č? conflitutus fliper
opera mamum Plafmatoris, mctgis autem ob
infigne divina finflitudinis pracellebat,  žf er at
illi fors , bf focietas rum plebe Angelorum ,
& 1  cum omni miiitia crdeftis exercitus,

Q U AE S TIO I.

Quid fit Paradifus?

T)Aradifum effe vocem ex hebraeo Par-
P des  dedučtam: Pardes  enim hebrai-
ce fignificat pomarium, aut viridarium,

juxta

II

D « Paradi f o.

juxta DJiid Cantic. c.4. f.i^.Emi/foncs tu<t
'piadifis  fhebraice Parles) malorum pirnico -
rum,  ex quo vocabulo Grzeci Paraddfos , &
Latini Paradifus  effecerunt: & Graeci hanc
vocem Paradifus  ah Orientalihus, & Per-
fis fua pomaria , & viridaiia, feu hortos,
Paraddfos  nuncupantibus , derivatam vo-
lunt; ac Septuaginta Interpretes etiam hoc
vocabulo Paraddfos  Gen. c. 2. f.g-  ufifuntad
viridarium Eden  , id eft, hortiim delicia-
rurn fignificandum, ut notat Calmet in Di-
Stionario veri. Paradifus.  Unde in Hebraeo
Paradifus  non vocatur hortus abfolute, &
funpliciter, fed hortus deliciarum, fcilicet
Ganeden ,  quia Gan  fignificat hortum , &
Eden  fignificat delicias, ut obfervat Tefta-
tus in cap. 13. Gen. q. 8. Hinc fubfequi-
ipje ibidem ; quialocus ille, quem Scriptu-
ra Gen. 2.  vocat Paradifum , erat locus de-
liciarum, plusouam eflet alius in tota terra,
tradum efi, ut vitam beatam in Ccelo, in
quo funt maximae delicias, & omne bonum,
Vocemus Paradifum.

QU2ESTIO II.

h qua parte mundi fuerit (itus Pa¬

radifus ?

i^TD non fatis conftare, cim variae fue*
■*- rint, & fint circa hoc Scriptorun*

opi-

55 DiJJ'e'rtatio I.

opiniones, quibus brevitatis gratia relidis,
dico , quod probabilius Paradifus terreftris.
fuerit in Confinibus Mefopotamiae, &
Arabiae Orientalis fitus , non multum a
Chaldaea, & Syria Damafcena. Ita fentit
P. Fraffen Tom. 2. Theolog. trad. 3. difp.
2. art. x. q. 2. idque pluribus probant Six-
tus Senenfts lib. 5. Bibliothecae aruiotation,
34. Cornelius a Lapide in cap. 2. Gen.
Maldonatus in c. 27. Matth. f.  44. Gene-
brardus lib. 1. Chronographiae. Pererius
lib. 3. in Gen. n. 122. & plures a!ii. Hoc
item colligitur ex facra Scriptura ; Gen.
enim c. 2. v. S- ubi vulgata noftra habet:
Plantaverat autem Deus Paradifiim volupta-
tatis,  hebraica dicit: Plantaverat Deus
Paradifum in Eden :  Eden autem fuiffe in
finibus Mefopotamiae, vel Syriae, deduci-
tur ex eadem facra Scriptura 4. Reg. c. 19.
v. 12. ubi habetur, quod Eden Regio jun-
gatur cum Gofana,  & Aram,  & Refjjh,
quae funt in finibus Mefopotamiae, vel Sy-
riae, ut tradunt fere cundi fcriptores, adeo-
que cum Moyfes afierat, Paradifum fuiffe
plantatum in Eden, ftat clarum, quod in
confinibus Mefopotamiae, vel Syriae, ubi
efl: Eden , fitus fuerit Paradifus terreftris.
ConfentiuntEufebius, & S.Hieronymus in
defcriptione hebraicarum Urbium, & Re-
gionum fic aperte , & clare -concludentes:

Eden

De P a r a d i f o.  13

Eden facer Paradifi locus ad Orientem, quoi
in voluptatem, deliciaspue transfertur.

Petes. Quanta fuerit latitudo, & lonr
gitudo Paradifi terreftris?

Sr. P. Fraffen exiftimare amplitudinem
Paradifi quindecim, aut viginti leucarum
fpatio contineri, qui tamen pro menfura
determinata nullum profert argumentum.
S. Auguftinus autem , quem pro fe citat,
nullam determinatam menfuram affignat,
fed eam incertam prorfus relinquit, & fo-
lum amplum locum illum affirmat. Id er-
go folum hac in re certum efi, Paradifura
non fuiffe nimis parvum, cimi fat magnse
hominum multitudini fuerit in habitationem
prasparatus: nec etiarn nimis magnus re-
fpedlu totius terraquei Orbis effe debuit;
alias fitus ejufdem notior, quam lit,, eifet
Geographis. Deinde cum Paradifus lin-
gua Perfica hortum,  & Hebraea pomarium,
five viridarium  fignificet, ex vi derivatio-
nis nominis nimis, & exceilive magnus
effe non debuit.

M-

*4 Dijfertatio 1

QUJESTIO III.

Utrum Paradifus terrejiris lodiedum

T)Raefenfem necdum inter Theclogos
terminatam , & vix aliquando ter-
minandam quseftionem. Propendeo tam n
in affirmativam refolutionem, quae ccnfor-
mis eft S. Irenseo Apoftoloram temooribus
propinquo , qui lib. 5. adverfus haerefe 3
c. 5. haec inftar traditionis adducit: Qua-
propter dicunt Presbyteri, qui funt Apo/io-
lorum difcipuli, eos, qui translati fant, il-
luc  (in Paradifum) translatcs efje  (quo
etiam divum Paulum afportatum fuiiTe af-
ferit, ibique aroana verba audivifie ) . . .
£f ibi manere eos, qui translati funt  (in-
telli.ee Henoch, &E!iam) ufque ad confum-
mationem, quo aufpicantur incorrnptelam.
Item S. Auguftinus lib. 2. de peccato ori¬
ginali c. 23. docet, quaeftiones aliquas effe,
quarum folutio fine culpa, ant errore a fi-
delibus ignoratur, aut aliter, quam fit,
conjicitur, & dans exemp 1 um ait: Veluti,
cim qu<eritur: qualis,  Č? ubi fit Paradifus,
ubi confiituit Deus hominem, quem formavit
ex pulvere, cum tamen illum efje Paradifum
fides chrifiana noti dubitet.  Ubi base po-
flreraa verba clare adftruunt exiftentiam

rna-

D e P a r a d i f o. 1$

modernam Paradifi. Item Alcimus hic
canit de Paradifo:

Permanet aeterno condufus .limite, pod¬
arjam hinc

Excidit expulfus primtevi criminis author.

Favet etiam facra Scriptura, quae
Ecdef. c. 44. ir. 16.  fic habet : Henoch
placnit Deo,  8° translatus eji in Paradifum,
ut det gentibus poniitentiam.  Unde S. Vic-
torinus Martyr, S. Hieronymus, Atha-
nafius , & alii Henoch. & Eliam in Para¬
difo voiuptatis adhuc vitam degere exifti-
mant, & ita ejus exiftentiam fnpponunt.
Tandem ad cuftodiendam viam Paradifi,
& ad impediendum ingrefium collocatus eft
Cherub cum fiammeo, atque verfatili gla-
dio, ut innuitur in fine capitis tertii Gen.
quod opus non effet, fi locus ille dirutus
fuiffet.

In confirmationem etiamnum exftantis
Paradifi, & hpdiedum fuperftitumPropheta-
rum Enoch, & Elije refero fucceffum hi-
ftoricum ex erudifiimo Ciericato Nelle Spi -
che vulgari iiiomate recolte verb. Elia,  6?
Enoch,  quod fub ea dumtaxat certitudine
vendo, quam fačla hiftorica merentur.

Graziofo e quel fucceffo del Veneran-
do Fra Benedetto d’Arezzo , uno dei pri¬
mi Religiofi, e Figliuoli fpirituali del glo-
iiofo Patriarca S. Francefco d’Affifi, eh®

£

1 6 Di-fftrtatio L

fi legge nell’ iftoria Cronologica dei Padri
Francefcani di Gerufalemme , fcritta dal
Padre Fra Giovanni da Callaorra , Minor
Offervante della Provincia di Burgos nel
libro fecondo.

II fucceffo e quefto. Effendo ftafo
inandato effo Ven. Fra Benedetto d’Arez-
zo oltre il mare nell’ Africa a predicare la
Santa Fede a’Saraceni, ed a reggere diver-
fi Conventi ivi fondati di Frati del fuo Or-
dirie, dopo avere faticato per molti anni
con gran profitto deli’ Anime, e vantaggio
della Religione, rifolfe ritornare in Italia,
per ritirarfi a vrvere in una povera Celia,
ed attendere aila contemplazione deli’ eter-
m vita. Ottenne da alcuni Marinari, ben-
che infedeli, d’entrare nella loro Nave ,
che ftava per partire a momenti verfo l’Ita-
lia, come da Ii a poco II fece. Alla meta
del viaggio inforfe una tempefta cosi fiera,
che facendo temere a quei Mori il naufra*
gio, per iscanfarlo, cominciarono a gitta-
re in mare tutte le Mercanzie, che nella
Nave avevano, e fatti rabbiofi da tale sfor-
tuna, effendo infedeli, prefero anco il po-
vero Frate Benedetto d'Arezzo, e lo getta-
rono nel mare, benche con poco loro pro¬
fitto, perche in gailigo della loro empieta,
!a Nave fi fommerfe, e fi annegarano tutth
JI Ven. Fra, Benedetto gettato nel Mare*

e

De Paradi f'tu i?

e caduto nell’ acqua, fu fubito prefo per
un braccio dal fuo Angelo Cuftode, e fol-
levato in aria, fu portato nel Paradifo terre-
ftre, ove erano li due Santi Profeti Elia,
ed Henoch. Quefti reftarono ammirati

nel vedere un tale Religiofo, veftito cosi
poveramente, con una fola Tonica , e si
afpra. Gli andarono incontro, e lo falu-
tarono, e gli richiefero, chi fofie ? e come
capitato in quel luogo ? Fra Benedetto
diede notizia ai medefimi della Religione
inftituita da S. Francefco nella Chieia Cat-
tolica, il fuo paffaggio, e dimora fatta nell’
Africa, il fuo ritorno intraprefo verfo Ita-
lia, la tempefla inforta nel mare, in cui
era ftato gettato fuori della Nave, a guifa.
d’un’ altro Giona, dai Saraceni; e che da!
fuo Angelo, cavato dali’ onde, era ftato
portato in quel luogo ; richiedendo anch’
eflb, chi loro foftero ? ripofero, che erano
Elia, ed Henoch, quali ftavano in quel luo¬
go benedicendo il Signore, e lo condafie-
ro in diverfe parti a vedere le delizie di
quella abitazione. Mentre Fra Benedetto
ftava mirando, ed ofiervando quanto quei
due Santi Vecchi gli dicevano, e monftra-
vano, fu prefo di nuovo nelle braccia
dali’ Angelo, e con gran veločita portato
per aria, fu collocato in Italia fu la riva
del mare * e porto d’Ancona. Nello ftef-
B (o

18  Differtatio 1

fo tempo giunfero nel medefimo porto al-
cune aitre Navi, che viaggiavano di con-
ferva con quel]a affondata : e fapendo i
Marinari, che in effa vi era Fra Benedet-
to, reftarono ftupiti vedendolo ful porto
fano, e falvo , mentre lo tenevano con
tutti gli altri annegato. L’interrogarono in
che modo aveffe compito il viaggio ? ed
egli racconto loro la mirabile providenza
Divina, e la cuftodia di lui tenuta dal fuo
Angelo Cuftode. Ando poi il Venerando
Fra Benedetto al piu vidno Convento de*
fuoi Frati, ove fu ricevuto con fomma ca-
.rita, egaudio difpirito, coli’ avere intefe
le vicende del fuo viaggio. Ma que’ buo-
ni Padri piu folleciti della Santita della lo¬
ro vita, che di fcrivere le cofe maraviglio-
fe vedute nel Paradifo Terreftre da Fra Be¬
nedetto, altro non notarono, che il fuc-
ceifo, quale pero ci ferve d’atteflato, che
li Profeti Henoch, ed Elia fono confer-
vati in vita per tanti fecoli dali’ onnipo-
tenza del Signore in quel luogo felice, in-
cognito a’mortali.

Nec obftat, quod tempore diluvii in-
daverint aquse fuper univerfam terram.
Non obftat. Sicut enim per aquas illas ter-
ra tota inundata eft , non tamen omnino
deftruda, nec interierunt plantae ejus, fed
decorem fuiiin potiori faltem ex parte de-

nuo

De Paradi /o.  19

nuo recuperavit: Sic etiam Paradifus de-
corem fuum fi mili ter recuperare potuit poit
diluvium. Deinde potuit Deus locum il-
lum ab inundatione praefervare, ficut pra-
fervavit Henoch, ne fubmerfus fuffocetur,
qui proinde alicubi efle debuit , quo
aqus non pertigerunt , qui locus proba-
biliter Paradifus fuit, cum ille non fue-
rit locus peccatis obnoxius, propter quae
diluvium illud immiflum fuit fuper terram
a peccatoribus habitatam.

Quod autem Paradifus a Geographis,
aliisque terrae incolis non reperiatur, po¬
teft dici, id a divina providentia prove-
nire, quae ad denegandum fuaviori modo
ingreffum, occultat locum illum. Deinde,
quia dantur in partibus praefertim Orien¬
ta! ibus Africae , & Afiae ampliffima de-

ferta etiam 40. dietarum, in quibus forte
delitefcere poteft tališ locus excelfis mon-
tibus circumdatus : qui etiam per qua-
tuor inde manantium Huviorum inveftiga-
tionem attingi ideo non poteft, quia ifti
ampliffimis antea fubterraneis meatibus fuf-
cipiuntur , priusquam in terram nottram
prorumpanb

v-.

B i

QU M*

i<& DiJJertatio L

QUiESTIO IV.

Ouando , quomodo , ubi formati fue -

raf , čf Eva ?

ijf. I. A mbos produdtos fuiffe fexta die:

\  quamvis enim aliqui putent, fo
lum Adamum fačtum fuiffe fexta die, &
Evam poftea, hoc tamen non eft credibi-
le, quia Deus in fine fextae diei ceffavit
ab omni opere: Et requievit die Jeptimo ab
omni opere, quod patrarat,  ut habetur ex-
prefle c. 2. Gen. v. 2. ubi v. 3. infuper fub-
jungitur: Et benedixit diei feptimo, & fan-
Člificavit illum, quia in ipfo cefjaverat ab
omni opere fuo, quod creavit Deus, utface-
ret.  Quamvis autem poft opera fex die*
rum loquatur Moyfes de formatione Eva;,
hoc non officit, quia ibi nempe Gen. c.
20. v. 21. & feq. narrat folum, quomodo
produčta fuerit: narrando vero ea, quae
fačta funt die fexto, exprefle dicit Gen. c.
1. v. 27. & 28. Mafculim , & faminam
creavit eos: benedixitque illis Deus,  S 8  ait:
Crefcite,  Č? multiplicamini &c.

ig. II. Adam formatus fuit ex limo
terrae Gen. c. 2. v. 7. ibi: Formavit igi*
tur Dominus Deus hominem de limo tm<s:
Adam enim in Hebrseo fignificat praecifum

de

D e P a r a d i f e.  si

de terra, & dicitur Adam de Adama,  quod
fignifieat terram, ut tradit Toftatus in Cap.
S- Gen. ante cpuajlioriem primam,  ficut a La-
tinis homo dicitur ab humo,  ut tradunt
communiter Do&ores. Adam formatum
fuiffe in Čampo Damafceno, loco quodam
Campeftri juxta Civitatem Hebron  , quae
non, quando Adam formatus eft, fed mul-
to poft condita fuit in loco diftanti ab Je-
rufalem fexdecim milliaribus , five octo
leucis, tradunt varii apud Toftatum in Cap.
j. Gen. q. 22. & in Cap. 13. q. 834.

Adami Corpus fecundum aliquos vete-
fes Ecdefiae Patres, dicitur formatum ex
quatuor mundi partibus, eo, quod juxta
Graecum idioma fingulae vocabuli Adam
litterse inchoent iingulas quatuor mundi
praecipuas partes, nempe Orientem, Occi-
dentem  , Aquilonem,  & Meridiem , ut ex-
pendit S. Cyprianus, vel quisquis eft Author
libri de Montibus Sina, & Sion adverfus Ju-
dceos,  ibi: Hebraicum Adam in Latino in-
terprastatur, Terra caro fačta, eo,quod ex
'quatuor Cardinibus Orbis terrarum pugno
comprehendit terram, ficut fcriptum efi:  Pal¬
mo menfus fum Ccelum, & pugno com-
prehendo terram , & finxi hominem

ex omni limo terrae, ad imaginem Dei fe-
ci illum: oportuit illum ex his puatuor Car¬
dinibus orbis terranomen infeportare Adam .

B 3 In-

s a Dijfertatio I.

Invcnimus in Scripturis per Jingulos cardi-
ties Orbis tence ej]e a Conditore mundi qua-
tuor Jiellas conflkutas in Jingulis Cardinibns:
Trima ftella Orientalis dicitur  Anatole , fe-
cunda Ocddentalis dicitur  Dyfis; tertia
jfyuilonaris dicitur  'Aretos ; quarta meridio-
na'is dicitur  Mefembria. Ex nominibus
JieUarum quatuor de Jingulis Jlellarum nomi-
nibits tolle Jingulas litteras principales.  De
ftella Anatole A. de ftella Dyfis D. de ftel-
la Aretos A. de ftella Mefembria M. In
his quatuor littens Cardinibns hab e s namen
Adam,..  Idipfum eonlirmat S. Auguftinus
trači. 9. & 10. in Joan. ubi fic ait : In
Adam vocabulo quatuor orbis terranm partes,
per Grtecas applicationes demonjirantur: Si
enim Grtecs dicantur Oriens, Occidens,
Aqui’o, Meridies, Jicut e as plerisque locis
Seriptura commemorat , in capitibus verbo-
rum invenis Adam.

III. Eva produčla fuit de Cofta Ada¬
mi , textu claro m cit. cap. 2. Gen. f. 21.
& 22.  ijoi; Tulit imam de coftis ejus,  Č? re-
pievit čarnem pro ea,  č? cedificavit Dominus
cojlam, quam takrat de Adam , in mulierem..
Et quidem produčla fuit ex cofta Adami,
feu de latere ejus, ut advertunt Sančli Pa-
tres , & Interpretes, ne aut Domina fi de
capi te , aut Ancilla, fi de pedibus, fed
de medio produci debuit, ut focia viri

mu-

De P a r a d i f o.  &3

mtilier intelligatur. Nec ex fola cofta ^fed
etiam ex čarne Adami produda fuit Eva,
ut notant communiter Dodores, id de-
ducentes ex verbis ipfius Adami Gen. c. 2.
ir. 2 s-  ibi: Dixitque .Adam, hocnunc os ex
cffibus meis,  6? c ar o de čarne me a, hcec vo-
eabitur virago , quoniam de viro Jumpta ejl.

Cofta illa quamvis fuerit Adamo necef-
faria, ut erat caput naturas humanae, &
ut ex ipfa formaretur Eva, erat tamen ei
fuperfl.ua quantum ad integritatem indivi-
dui, quia ut rede ex communiori Dodo-
rum advertit Toftat. in c. 13. Gen. q. 357.
& 359-  Adam habuit in principio plures
coftas , quam nos, & plures in uno latere,
quam in alio; & ablata illa , manferunt ei
tot, quot nobis, & pares in utroque latere
difpofitae ordine fuo: & ratio eft, quia li
Adam tot coftas habuiflet, quot nos, man-
fiflet Adam deficiens in una cofta, quod
no n eft dicendum , ne admittatur defedus
in formatis a Deo , praefertim in eo , qui
fuit primus, & fupernaturaliter formatus;
Tum quia Deus replevit čarnem, pr o ea,
quod non fuiflet, fi cofta illa fuiffet Ada¬
mo neceflaria quoad integritatem individui,
quia ibi pofuiflet aliam coftam. Cum ergo
Deus čarnem produxerit loco didae coftae;
fequitur, quod illa cofta fuerit illi fuper-
ilua, & adhuc fine illa tot haberet coftas,
B 4 quot

*4  Dijfert a'tio L

quot nos , ne maneret defedus in indivi-
duo fic perfečte conftituto, & minores ha-
beret coftas , quam natura exigat ad fui
perfedionem, & integritatem , ad quara
2,4..  requiri tradunt Phyfiologi, & Medici,
dcentes, corpus noltrum 24. coftis duo-
denis, utrovis in latere efle conftrudum.
Tum etiam , qnia fi illa cofta fuiflet ne-
ceflaria Adamo quantum ad integritatem
individui, deberet refurgere in ipfo Ada¬
mo , ficut manus abfcifia aiicui refurget in
ipfo; & tune non refurgeret in Eva; un-
de non poffet refurgere Eva, quia id,
quod materialiter ipfa erat, refurgeret in
Adamo: quod non eft dicendum, quia
ipfa refurget in Eva, curn fit de integri-
tate ejus individui , tanquam principalis
materia iplius , ut notat Toftatus cit. q.  J57.

Unde concludendum eft cum ipfo To-
llato cit. q. 2^9.  & communiori Dodorum,
quod Adam formatus fuerit cum pluribus
coftis in uno latere , quam in alio, nem-
pe ut dicunt etiam alii plures cum trede-
cim in finiftro latere, ficque habuit plures
coftas, quamnos; eratque in ipfo una fu-
perabundans, quam Deus produxerat ex
induftria, ut illam poftea detraheret, &
formaret inde mulierem; qua abJata, &
inde formata Eva, remanfit in utroque
latere Adami par coftarum numerus, &

D e Paradi/ o.  25

fuerunt tot, quot in nobis; fi.cque illa co-
fta erat fiiperflua Adamo quoad integrita-
tem fui individui; quamvis ei fuerit ne*
ceffaria , ut erat caput naturae humanae, ut
ex ipfa formaretur Eva. Unde non vi-
detur fequenda opinio aliquorum volentium
quod feeminae habeant unara coftam plus,
quam viri , ut inter alios ten uit D. De
Ivigne in novo Ditiionario Theologico liijlo -
rico  fifr. Gallico idiomate imprejfo, verb. Adam.
Hoc enim dato perfečtius effet corpus fce*
minae, quam viri, quod eft contra ratio-
nem, & experientiam.

Petes. Ouo nomine Adam compella*
verit uxorem fuam?

Adam vocavit uxorem fuam Evam t
eo,  quod futura effet mater cundorum vi-
ventium Gen. c. 3. f. 20. Et vocavit Adam
nomen uxoris fu<e Eva , eo qiiod mater effet
cunČlorum viventium ;  in Hebraeo habetur
Hava,  quod defcendit de Hai,  id eft, vi¬
ta, quia ut redditur ratio in litera, ipfa
eft mater cundorum viventium: Ante
commiffum peccatum denominaverat Adam
uxorem fuam nomine naturae, fcilicet vi-
raginem,  quia de viro fumpta eft Gen. c. 2.
/  23. H<ec vocabitur virago , quoniam de
viro fumpta eft:  nune vero poft commif-
iam culpam denominat eam Evam  a miferia,
quia miferoium omnium mater futura erat

BS . *

i 6  Dijfertati o L

& miferos facit populos peccatum,  ut dicitur
Proverb. c. 14. ti.  34. Hinc pie aliqui di-
cunt apte vocari Evam,  quafi hoc nomi-
ne alludat ad ejulationem parvulorum ex
Eva  prognatorum ; mafculi enim recenter
nati ejulando dicunt A. Fceminae vero
dicunt E. Unde Poeta:

Dicunt E. vel A. quotquot nafcuntur ab

Eva.

IV. Adam extra Paradifum fuit for-
snatus, & Eva intra Paradifum, Cap. lihi
antem.  9. dift. 40. ubi ex Ambrofio lib. de
Parad. c. 4. fic expreife habetur: Illud an¬
teni animadverte , extra Paradifum vir fa-
clus e/l,  Čf mulier intra Paradifum, ut ad-
vertas , quod non loči, non generis nobilitate,
fed virtute unusquisque gratiam Jibi compa-
ret. Denipie extra Paradifum f atlas, hoc
ejl, inferiore loco vir melior invenitur,
illa, qu<e in meliori loco, hoc ejl, in Para¬
di/o facla ejl, inferior reperitur.  Non au-
tenv ideo formata fuit Eva in Paradifo,
quia dignior, fed quia fuit formata de la-
tere Adami exiftentis in Paradifo. - Sic
expreffe Toflatus in Cap. 13. Gen. q. 136.

Q  U M-

D e P a r a d i J o. a?

QUJBSTIO V.

Oua die , & hora Adam , C5 2  Eva coms-

derint de frufru vetito, qua item de Paradifo
fint expulfi ?

A Damum, & Evam violato Dei prae-
d\  cepto de non comedendo fručtu li-
gni Scientiae boni, & mali appetentes Scien-
tiam Divmae fimilem, juxta falfam diaboli-
ci fer 'entis promiiiionem Gen. 3. f.  5. Scit
enim Deus, quod in quocunque die comederi-
tis ex eo, aperientur oculi vejili,  Č? eritis
ficut DH Jčientes bonum ,  č? malum,  eječlos
iuilie de Paradifo Gen. c. 3. Unde Deus
ibidem 22. decepto Adamo, fcientiam,
qua Deo fimilis fieret, fruftra expetitam,
pulchra ironia , & farcafmo exprobrat:
Ecce Adam quafi unus ex nolis fafrus ejl,
Jciens bonum, & 1  malu?n.

Qua vero die, qua hora Adam , &
Eva comederint de fručtu vetito, qua item
exturbati fint de Paradifo, incertum eit.
Beda enim, Marianus Scotus, & plurimi
ali apud Tirinum tom. 1. in Chronico Sa-
cro C. 48. Concl. 5. affirmant Adamum, &
Evam eadem die & ereatos aDeo, & lapfos, &
Paradifo expulfos fuiffe,nempedie 23.Martii.
Alii apud Gervalium Tilberien.®. de otiis Im -
ferialibus decis. t.  Et Abulenfis in Cap. 13.

lot.

28 Dijfertatio I.

loc. cit. q. ffoff.  dicunt per feptem tantum
horas eos manfiffe in Paradifo, & propter
hoc volunt, qucd feptem fint Pfalmi pce-
nitentiales, ad fignandas feptem illas horas.
Alii apud Abuienfem loc. cit. q. (Tog.  tenent,
tjuodAdamus, & Evafuerint de Paradifo
eječti hora decima , & manferint novem
horis in Paradifo, quia Chriftus tantum du-
ravit tormenta patiendo, quamdiu fuerunt
Adam, & Eva in Paradifo: & ideo, quia
Chriftus perfeveravit usque ad horam no-
nam diei , & tune exfpiravit: Sic Adam
&  Eva perfeveraverunt novem horis in Pa¬
radifo, & hora decima eječti funt. Tan¬
dem Fraffen tom. 2. trači. 3. Theolog. difp. 3.
a. 2. q. 2.  fuftinet cum communiori Dočto-
rum, quod non fuerint eodem die forma¬
ti, & de Paradifo eječti, fed pluribus die-
bus in Paradifo manferint , quae fententia
etiam ipfimet S. Scriptura? conformior efie
videtur, ex quo enim ferpens Gen. c. 3. v. 1.
dixit E vse : Cur precepit vobis Deus, ut
non comederetis de omni ligno Paradifi ?  Si-
gnum eft, quod peraliquot dies obfervave-
rit Adam, & Evam, ex omnium arborum
fručtibus folitos fuiffe comedere, uno ex-
cepto fručtu arboris fcientiae boni, & mali,
S. quo videbat eos fefe religiofe abftinere;
quod utique Eva confirmaife videtur, dum
Gen. c. 3. v. 2.  ferpenti refpondit: De fru*

Elu

De Paradi/o. 29

Tl

n

e*

s.

U

0
n
1-
t
a

1

Hu lignorum, qu& funt in Paradifo, •befdmur,
dicendoenim, vefcimur,  nihil aliud dicere
voluit, nift vefci folemus.

Tum quia non videtur verofimile tam
multa, & varia, quae inter creationem Ada?,
& ejecftionem ejus e Paradifo narrantur fa-
čta C. 1. 2. & s. Gen.  intra unum folum
diem coarčtari. Sexto enim die creata funt
animalia terreftria, poft hsec primo forma-
tus eft homo extra Paradifum, qui dein
translatus eft in Paradifum: deinde impofi-
tum eft praeceptum, ut de omni ligno Pa^
radifi comederet, a ligno auteih fcientiaj
abftineret

Poft hcec adducfta funt ad eum anima¬
lia , ao fmgulis fpeciebus impoftta nomina
eorum naturis proportionata. Inde immif-
fus Adas fopor, & ex ejus lateris cofta Eva
formata; qui ambo nudi ibidem conver-
fabantur, nec tamen adhuc erubefcebant.
Secuta eft tentatio ferpentina, quae vix in
primo impetu videtur efle abfoluta, fed ali-
quid temporis infumptum, doneč mulier
vinceretur, & dein poft tempus etiam A-
dam: poftmodum fecerunt fibi de foliis ft-
cus perizomata: & audientes vocem Domi¬
ni fefe abdiderunt ad loca arbuftis conftta:
bos difcoopertos increpavit Deus , eisque
poenas dičlavit, ac tandem e Paradifo eje-
«it? Quae omnia fadta longiori , quam

diur~

30 Differtatio I.

diufno temporis intervallo indigere viden*
tur , ut modo humano convenienter fine
praecipitantia fiant. Unde putant aliqui ll- f
los in Paradifo manfiffe odto diebus, & odta*
vo die, quo fuerunt creati, hoc eft feria
fexta hebdomadae fecundae e Paradifo fuiiie ij
ejedtos, nam fpatium odto dierum videtur
congruens, & fafficiens fuiffe ad fupradidta i
omnia commode explicanda. Idque con* t
fonat iis , qu:e Sandti Patres docent, Ada- t
mum eodem die creatum efie, & lapfum, f
nempe non eodem numerodie, fed eodem t
relabente die hebdomadae fequentis, ut ex- 1
preffe aflerit FrafTen loc. cit. q.  a. Concl. in fine, i
Petes. Quam regionem incoluerint J
Adam, & Eva, poftquam e Paradifo ex- 1
pulti funt ? i

ip. Eos probabilius habitaffe in ea re* i
gione, quae nuncjudaea, & Paiaeftina di- i
citur: fic ex ve tu iti Hi ma Hebraeorum tradi* j
tione affirmat S. Bafilius in cap.5. Ezech. Ob-  1
tinuit farna qu.cedam in Ecckjia memoriam
confervans, non fcripto proditam, qii£ cf ta¬
liš ejl, quod prima utique Judcea hominem ha-
lebat incolam , nimirum Adam, Jimul atqiie
excidit deliciis Paradife in hac tena collocatum
ad mitigandam jacluram hnorum, quibus filt¬
rat exutus,

Q\JM<

T

De P a r a d i f o,  31
n- OUiESTIO VI.

le

ti* Qu<e fuerit arbor , >cujus fru&ils come •

a ' Jiio fuit prohibita Adamo,  Žf Eve?

12

Fe ijr. T)Robabilius fuifle malum, feu pomum,
-ir ut col ligi videtur ex Cantic. c. S •

ta f.  5. ubi fic habetur: Sub arbor e malo fuJcU
n- tavi te, ibi corrupta ejl nuiter tim, ibiviola-
a- ta ejl genitrbc trn.  Caeterum verofimile eit
i, fpecie diverfam fuifle arborem iliam ab omni-
m bus malis noftris,feu citreis,feu aureis, feu per-
c- ficis, feuvulgaribus; nam fi fuifiet ejusdem
e,  fpeciei, & natura? cum aliis aliquibus Paradiii
it arboribus, facile potuilfent Adam, & Eva
C- Dei prohibitionem eludere, & Satanae ten-
tationem fuperare, comedendo de fručtu
s-  alterius arboris ejusdem fpeciei, totaliter
i- impune, & fine ullo periculo, cum ipfis
i- non fuerit interdičla comeftio, nifi de fru*
V  dtu iigni fcientiae boni, & mali in medio
m  Paradiii exiftentis, ut patet Gen. c. 2. ir.  1 6.
i- & 17. & c. 3. ir. 2.  & 3. Ita Salianus, Gor-
z- nel. a Lapide. Unde
w  Rejicitur opinio eorum, qui exiftima-
n  bant, arborem illam fuifle mulierem, ut re*
> fert Mofes Barcepha lib. de Paradifo cap. 19.
ubi fic habet: Nonnulli exi[limant non fuifle
iUam veram, & naturalem arborem, cujus
fruchim gujiaverit Adam, Jed venereum am *•

ple-

£2 D i J[ e r t (L t i o I.

plexum, quo cum uxore ille corpus mi/cuit,
eamque ob rem djunt partum muiieris ejje p:r
Dei fententiam dolonbus faftum obnoxium:
neque aliud voluijfe illud praceptum, ne eda-
tis de illa arbore, quam ne coeatis, Jed fan -
Sle,  Č? absque venere vivatis.  Cujus delirii
audorem fuiffe Origenem, affirmat Anafta-
fius Sinaita lib. 9. in Hexameron,  his ver-
bis: Nefandorum autem ejfeclor, ficut obfcce -
norimi perpetrator Origenes exijiimavit eam
arborem effe mulierem.  Falfttatem autem hu-
jus opinionis demonftrat communis Sando*
rum Patrum, & Catholicorum Do dom m
fenfus, qui omnes tefte Barcepha loc. cit.
& Toftato in cap. 4. Gen. q. 2.  afferunt ex-
preffe, quod primi parentes in Paradifo
virgines manferint, & de Paradifo virgines
exierint, per quod apparet etiam falfitas
eorum Hebraeorum , qui apud Toftatum
loc. cit.  dicunt, quod Cain, & Abel in Pa¬
radifo geniti fint, afferentes, quod formata
muliere, & adduda ad Adam, immediate
cognoverit eam' carnaliter, alioquin fuiffent
transgreffores praecepti fibi ftatim dati im-
mediate poft liram creationem Gen. cap. 1.
v. 28.  ibi: Crefcite,  ČP multiplicamini.  ,
Rejicitur quoque fententia iliorum, qui
volunt arborem illam fuiffe ficum, eo, quod
Adam, & Eva ftatim ab ejus efu nudos fe
agnofcentes, ex foliis ficus tamquam arbo*

ris

D e Paradi/o.

ris fibi prae aliis vicinioris ad tegendam
faara nuditatem vedem fibi confuerunt, ut
habetur Gen. c. 3. v.  7. ibi: Cumque cognn-
vijfcnt fe ejfe nudos, confuerunt folia ficus,  £?
fecerunt fibi perizomata:  quae fententia licet
nori contemnenda, utpote defenfa aS.Atha-
nafio, Theodoreto, Gennadio, Mole Bar-
cepha, & aliis apud FraiTen cit concl. 1.
tarnen improbatur a Tofiato in cap. 13. Gen.
q. 264.  hac cdnvincenti ratione; quia da-
tim, ac comederunt fru&um, illius dolore,
ac pudore penitus fuflfufi, cognoverunt fe
ob id maxima bona amifide, & maxima
mala incurrifie , unde fuinmo horrore, &
odio concepto erga illam arborem, ex qua
tantum exitium fibi obvenerat, fic ab ea
corde, animo, & pede recefferunt, ut nec
manum ad folia ejus extendere auderent, ne
majus adhuc aliquod damnum ex ea in fa
attraherent, praefertim cum Eva ferpenti
refponderit Gen. c. 3. v. 3. de fruEhi vero
ligni, qiiod e/lin medio Paradifi, prcecepit no«
tis ne comederemus ,  8 3  ne tangeremus illud,
ne forte moriamur.  Hinc concludit Toda-
tus : Certum effe , quod non fint auli
Pod peccatum tangere illam arborem, ne
majus malum inde eis accideret; ergo cum
acceperint folia ficus, certum ed, quod ar-
bor ficus non fuerit lignum fcientiae boni,<Se
mali.

q\jm-

c

g4 Dijfertatib 1.

QUiESTIO VII.

In quo loco Adamfuerit tumulatus ?

Sh \  Damum in monte Calvario, a Cra-

A nio, fen Calvaria ipfius ita nomi*
nato probabilius fepultum effe. Sic fere
communis Sančtorum Patrum traditio tefte
Tirino in cap. 5. f.  1. Ifajae, & ita prae
caeteris fentit Tertulianus in Carmine con*
tra Marcionera, ubi fic habet:

Golgota Iocus eft capitis , Calvaria
quondam

Lingua paterna prior fic illum nomine
dixit:

Hic hominem primum fufcepimus efle
fepultum:

Hic patitur Chriftus, pio fanguine terra
madefcit,

Pulvis Adae ut veteris pofiit cum fan*
guine Chrifti

Commixtus ftillantis aquaevirtute lavarl

Ipfi fubfcripferunt S. Auguftinus ferm.
71. de temp. Etiam hoc antiquorum relatione
ref er tur, quod & Adam primus homo in ipjb
loco, ubi crux fixa ejl, fuerit aliquando fepul -
tus ; fcP ide o Calvarice locum diciutn effe, quia
Caput humani generis ibi dieitur ejfe fepultum.

De P a r a d i f o,  35

'Et vere fratre s non incongrue creditur, quia ibi
ereSius fit medicus, vMjacebat agrotus, £?
dignum er at, ut ubi occiderat humana Jhper-
lia , ibi fe inclinaret divina mifericordia:  čf
Sanguis Ule pretiojrts etiam corporaiiter dum
dignatur pulverem antiqui peccatoris JHllando
contingepe, redemijfe credatur. S.  item Hie-
ronymus, Jicet aliter fentire videatur in
Epitaphio Sandi se Paulae, attamen fcribens
nomine Paulae, & Euftochii ad S. Marcel-
3am epi//. 17. ait : In hac urhe , immo in hoc
tum loco, & habitajje dicitur ,  Čf mortuus
Adam, unde  č? locus , in quo crucifixus e/t
Dominus nojler, Calvaria appellatur, fcilicet,
qiiod ibi fit antiqui hominis Calvaria condita:
ut Jecundi Adam, id eji, Chri/li janguis de
Cruce Jliilans, primi Adam, & jacentis Pr o -
toplafli peccata ditueret.  Nec ad rem fper-
nenda videtur pia quaedam traditio , qua
fideles impulfi in Palaeftinam proficiscuntur,
eo, quod ipfis perfuafum fit, non modo
Chriftum jEiumin Calvario fuifle mortuum,
fed eo etiam Adae Corpus fuifle inječhim.
Cui traditioni pia etiam innititur illa pičto-
rum confuetudo, ut ad inferiorem Crucis
partein hominis Calvariam depingant-

DiJJer-

OBOO (o) Q&)

Differt uti o II

DE

IMMORTALITATE HOMI-

NIS INNOCENTIS,

E Xpofita hominis innocentis felicita-
te, ac Paradifi eflentia, exiftentia,
fitu, & duratione, tranfeo ad prae-
rogativam immortalitatis, qua perferveran*
te innocentias ftatu Adam, & pofteri ejufi
gavifi fuiffent.

P R M N 0  T 10.

I. TMmortalitas multifariam filmi poteft.

A i mo  enim aliud eft immortale per ef*
fentiam, cujus vita ita neceffaria elt in exiften-
do, ut ei abfolute, & ab intrinfeco repug-
net mori, & deftrui quoquo modo. Haec
eft immortalitas fimplidter, abfolute, &
proprle tališ, zio  Aliud eft immortale ab
intrinfeco fecundum quid,  quod rtempe
contingenter vivit, & exifl.it , principio ta
men intrinfeco corruptionis caret, proinde
mori per corruptionem non poteft, fed I
folo Dao , & quidem non nift per annihila?

De immortalitatc hmims innocentis.  3/

tionem deftrui poteft: hoc modo immorta-
lis eft Angelus, & anima rationaiis, utpote
fubftantia vivens fpiritualis phyfice fimplex.
3 tio.  Aliud dici poteft imrfiortale non per
efientiam, fed tantum per accidens intrin-
fecum, ob quod a nulla creatura vita ta¬
liš viventis deftrui poteft, licet per efien-
tiam ab intrinfeco iit proprie corruptibile,
tali immortalitate gaudebunt poft refurre-
(ftionem homines beati, qui quidem ab in-
trinfeco per efientiam femper erunt proprie
corruptibiles, utpote conftantes anima, &
corpore tamquam partibus realiter diftin-
cftis , & feparabiiibus, habebunt tamen in
ipfo etiam corpore taies dotes, talia acci-
dentia , & difpofitiones pro anima corpus
informante, quse a nufio agente creato po¬
tem n t deftrui, & fic erunt incorruptibiies
ab extrinfeco : immortales igitur erunt,
non ab intrinfeco iecundum efientiam, fed
fecundum accidens intrinfecum, quod eis
perpetuo intrinfece permanenter inhaerebit.

: Immortale in aliquo fenfu valde im-
proprio dici poteft, quod poteft non mori,
nec moriturum eft ex fpeciali beneficio Dei
illud per varia media a morte praefervan-
tis, quod beneficium fucceffive confertur.
Kffic immortalitas admittitur hominibus in
ftatu innocentiae , quibus tamen etiam pro
tune priores tres immortalitatis fpecies non
competebant C 3 II. Ex

gg Dijfertatio 'II.

II. Ex .S. Auguftino lib. 13. de civ.
Dei c. 12. quadruplex diftingui poteft mors,

Ž uae in primo peccato Adae fumpfit initium.

Jna eft mors  animae ad tempus, quo ani-
rna per peccatam manet a Deo fpiritualiter
feparata, eique inimica. Aitera eft mors
corporis ad tempus , dum ab ipfo fepara-
tur anima, cui in die noviffimo denuo
unietur. Tertia utramque priorem compie-
čtitur, & contingit tune, dum anima a cor-
pore eo tempore feparatur, quando fimul
a Deo fpiritualiter feparata eft , feu averfa
per mortale peccatum, & haec eft mors
peccatorum pejjima.  Quarta eft mors fminda t
& noviffima, qua in die extremi judicii re-
probi fecundum animam, & corpus proji-
cientur in tenebras exteriores, ad Retam,
& ftridorem dentium. Nulla vero mors
ex iftis fuiffet inter homines, fi peccatum
non fuiffet. His praemiffis ponitur

Q U^ES T I O I.

Utrum Adamo non peccante tum ipje 9
timi pojieri ejus fuijfent immortaks  ?

5-. f~\  uamvis perfeverante beatiffimo in-
nocentiae ftatu primus homo ex
natura fua mori potuiffet, durante tamen
ftatu illo j nec ipfe, nec pofteri ejus fuif-

fent

De immortalitate hominis innocentis.  39

fent aliquando morituri, ut eft de fide ad
Rom. 5. f.  12. Per urnim hominem peccatum
in hunc muudum intrcivit , 8“ per peccatum,
mor s,  Č? it a in omnes homines mor s pertran -
šiit.  Si ergo Adam non peccaflet , nec
peccando ftatum innocentiae fuftuJifiet, mors
in mundum non introiffet. Celebre de
hoc eft Auguftini teftimonium lib. 13. de
Civ. Dei c. 15. Undc conjlat inf er Chri-
Jiianos veraciter catholicam tenentes fidem
eliam ipfam corporis mortem non lege natura,
quia nullam mortem homini Deus fecit, fed
nierito infliffiam cffe peccati, quoniam pecca-
tum vindicans Deus dixit homini, in quo
tune omnes eramus  ....  tena es,  Čf in
tercam ibis.

Inquiunt: Homines in ftatu innocen¬
tiae deferuiftent vitam praefentem, tranft-
viffent enim ad vitam meliorem, & bea*
tam: ergo fuifient mortui.

Repono: Eummori, qui deferit vitam
praefentem per feparationem animae a cor-
pore , ut fteri folet in moderno ftatu: non
ftlum,  qui vitam deferit praefentem fecun-
dum accidentia per additionem gloriae fine
feparatione animae a corpore, ut fieret in
ftatu innocentiae.

C 4

QILE-

40  Dijfertatio II.

Q UJESTI O II.

Quibus mediis bomo innocens fuijjet red*

ditus immortalis ?

^•.T^x Scoto in 2, Diil. 19. qu, linica,
X-^ Homo in ftatu innocentiae fuiflet
non moriturus tuni ob fingularem Dei pro-
tedionem extrinfecam, qua omnes caufe,
& pericula mortis amoverentur , ne aquis
fuffocaretur , farne neoaretur, igne com-
bureretur, praecipitio collideretur &c.
Tum per fpecialem temperamenti, & ae-
ris temperiem; tum per faluberrimum nu-
trimentum , quo calor nativus fuiflet im-
peditus, ne fucceflive depafceret naturam,
cum mox iterum repararetur, quod cce-
perat abfumi, tum per pecuiiarem Sando-
rum Angelorum cuftodiam; tum tandem
ad vite prolongationem, ut plurimum ei
contujiffet frudus ille , quem faluberrima
vite arbor nulio ejus ?  aut pofterorum la-
bore eidem praebuiflet. Mori ergo ab in-
trinfeeo poterat innocens homo, poterat
quoque ab intrinfeco non mori, ab extrin-
leco yero habuiflet, ut in fenfu compofito
divinas providentiae non moreretur ali-
quando.

QUMr

De immortalitate hominisinnocentis,  41

QUVESTI O III.

An jufiitia Originalis fuijjet caufa im-

morta ians in homine imocente?

Cuppofita dičtorum veritate fequitur,
-3  quod juftitia originalis non fuiiTet
Caufa tormalis tribuens homini ab intrinfe-
co iramortalitatem, cum enim homo non
ab intrinfeco, fed ab extrinfeco immorta-
lis fuiffet in ftatu innocentise, jam non
habuiffet ali.quam formam ribi intriniece im
haerentem (qua]is fuerat jufiitia originalis)
per quam immortalis redderetur: unds
etiam Scotus cum Scotiftis negat immorta-
litatem illius ftatus ab intrinfeca aliqua quat
litate provenille. Tum quia juftitia origi¬
nalis non potuit intrinfecas elementares qua-
litates homini pro tune ad vitam neceffa-
rias reddere ab intrinfeco incorruptibiles:
nec enim ca'or naturalis, aliaeque hujus-
modi qualitates ex conjunčtione tališ qua-
litatis fieri pollunt ab intrinfeco indeftrui-
biles, licet ab extrinfeco ita fervari pof-
fint, & cuftodiri, ne aclu deftruaniur.-
Item juftitia originalis phyfice hominem
talem non effitiebat, ut nec vulnerari, nee
fuflocari, aut alio fimili modo necari pob
fet; itaque juftitia originalis non fuit cau-
fe phpftca formalis, vel etiam efficieng-
C 5 inimor*

4^ Dijf  e rtatio  II.

immortalitatis in illo fiatu , fuit tamen
caufa ejusdem moralis , & occafionalis,
quia nempe homo habens juftitiam origina-
lem fuifiet a Deo confervatus in illo loco,
ubi erat arbor vit® , per cujus fručtum fe-
cundiim extrinlecam fupernaturalera Dei af-
iiftentiam arcerentur ab homine omnes
morbi, & caufae mortis ab intrinfeco pro-
venientes, & impediretur pugna elemento-
rum homini intrinfecorum, ne *per lilam
antea deiiceret, antequam adgloriam trans-
ferretur. Tali item homini originalem ha-
benti juftitiam Deus per fuam providentiam
etiam abextrinfeco aliifteret, ne ab homine,
vel animali, ab igne, vel aqua aliquid pa¬
ti contingeret.

QUiESTIO IV.

An lignum vita, Jen fruftus arboris vita

habuerit virtutem confervandi hominem in pr<e-
Jenti vita prorfus in csternum fine
fine ?

Jd efle ambiguum, fi enim dicatur, quod
ex vi ligni vit® homo quidem ad
tempus longiffimum , v. g. aliquot millium
annorum potuiflet protrahere vitam fuam,
non tamen prorfus in ®ternum fine omni
line, hoc mquam, fi dicatur, gravi fun-

damen-

Deimmortalitate hominis innocentis.  43

damento non carebit, nam virtus in seter-
num fine omni fine confervativa hominis
in vita animali fuiffet fupervacanea, utpote
nunquam exitura in ačtum fecundum;
quia in fiatu innocentiae (in quo lignum ad
vitam protrahendam ferviebat) nemo vi-
cfiurus fuiffet in hac animali terrena vita
prorfus in aeternum: quilibet enim aliquan-
do tandem confecutus fuiffet ultimum fi¬
nem fuum , fuifietque ad beatitudinem
translatus, cum tune non nifi eleeffci nafce-
rentur. Vel fuppofito, quod aiiquis pec-
caffet, nec pcenitentiam agere voluiffet, in-
curriffet pcenam mortis temporalis, & seter-
nae; ideoque iterum non fuiffet in terra
vičturus prorfus in aeternum.

Inquiunt- Gen. 2. v. 22. dicitur de
Adamo poft peccatum: Ne forte mittat ma¬
mim Jium, ts fumat etiam de ligno vit<s,
comedat,  fif vivat in teternum.  Repono.
Id ex mente plurium Theologorum iro-
nice, ac irriforie dičtum effe, ut conftat
ex praecedentibus verbis eiusdem verfus
22. ubi Deus ait: Ecce ! Adam quaji unus
ex nobisfaetus ejlfciens bornim,  Čfi mahni.
Quae verba ironica funt: apparet enim ex
ignorantia rper peccatum incurfa in nobis
Vigente , quomodo Adam quoad cognitio-
nem boni, & mali divinis Perfonis ob efum
%ni fcientige fuerit fpeciaiiter, & fingula-

riter

44 D i /J e r t a t i • II

riter aflimilatus, conformiter ad promifiio* a
nem fermonis Terpentini: bine per illa ver- f<
ba ipfi exprobrabatur ambitio, <& curiofi- "
tas per iilud ferpentis dicdum fufcitata t
Gen. c. 3. t.  5. Eritis ficnt dii Jcientes  (
lonum  , & malim.  Quod fi verba a Deo 1
non ironice , fed ferio prolata funt, tune {
Iy in aternum  poteft commode intelligi ]
pro tempore longiffiino , ut etiam alibi ali- 1
quando fumitur in faeris paginis, fic Gen. 1
c. 1 7. ir- S-  habetur: Dalo tihi,  6? Jemini
tuo ornim terram Chanmn in po/ftjjionem
ttternam ',  id ell, ad longum tempus poffi-
dendam, nec enim prorfus in aeternum *
vičturi funt homines fuper terram pofiiden-
tes regionem Chanaan: igitur & ibi fumi
potuit aternitas  pro tempore longiffimo,

Q V JESTI  O V.

fhiando  , &T 1  quomodo Jjomo innocens
de /tatu vire transmutatus fui/jet ad /la¬
tam glorioe ?

ip. Ci rem afiequor, ifthaec transmutatio
^ tune fačta fuifTet , quando homo
merita fua juxta divinam fapientiam, &
providentiam ipfi praeordinata complevif-
fet, quod forte hocmodo contigiffet: Cum-
hominis innocentis merita plerumque in

adti-

De immcrtalitatehomims innocentiš. 45

ačtibus internarum potentiarum conftitif-
fent, hinc ille in vita contemplativa ad
Theologiam myfticam pertinente fefe con-
tinuo exercuiflet (neque enim vit® a čti v®
ea , quse nune e It, occallo , vei neceffiCas
tune fuiffet) ac in ea Temper magis, & ma-
gis mediante Me profecifet, & ita Tem¬
per magis fuiffet unitus Deo unione inten-
tionali mvitica contemplativis nota: dum
denique ad certum quemaam didae 'unio-
tiis modum perveniffet, ture ei adlu in prd-
funda contemplatione occupato, & forfitan
in extafim rapto Communicaffet Deus in
intelledhJ lumen gloriae, atque fic abftra-
dtivže, & obfcurae de Deo cognitioni re-
pente fucceffiffet clara intuitiva Dei vifio,
& in voluntate priori amori aduali vi®
fucceffiffet amor beatificus, qui intuiti-
vam Dei vifioaem fequi folet. Anima
igitur in ipfo corpore iuiflet glorificata,
& tune g]oria beatifica iliico etiam in cor-
pus redundaffet, atque adeo nulla morte
praevia fuiffet homo de ftatu vi® ad fta-
tum terniini beatiiici translatus.

QUM

46 Differtatio II.

QUiESTIO VI.

Quomodo id verijiceturGen.2.v.  i 7 -Ir  quo*
cumque enim die comederis ex eo, niorte
morieris ; cum noturn fit ex Scriptura, Ada•
mum poji peccatum nongentis, & trigin -
ta annis vixijfe ?

|.I|Oc refolutum efle a S. Auguftino
O lib. 11. de civ. Dei c. 23. dicente:
Deus dixerat, qua die ederitis ex ligno, mor-
te moriemini; non ideo debet abjiirdum videti,
quia non eo prorfiis die a corpore funt foluti,
quo cibum interdiclum , mortiferimpue fump-
Jerunt, eo quippe die mutata bi deterius ejl,
vitiataque natura , atque d ligno vitce dijpoji-
tione jufdjjima mortis in eis etiam corporalis
neceffitas fafta ejl, cum qua nos necejjitate
tiati Jimius.  Bodem igitur die guliati pomi
mortem inccepit fentire , quia defedtionem
tune incurrit, & mortis neceflitatem , do¬
neč per eam fucceliive fuiflet confumptus.
Et in hoc fenfu intelligitur textus.

Q U^ESTI o vir.

(fuinam perfeverante innocentia fiatu

fuijfent nad ?

F/. Ol Adam non peccaffet, foli eiedli na-
^ ti fuillent, nec enim felicem illum

fta-

De immortalitate hominis innetentiš, 4?

ftatum decebat, ut in eo aliquis produce-
retur damnandus, ac reprobus, qui finali-
ter in malitia perduraturus praevideretur.
Si huic rationi opponatur paritas de An-
gelis, inter quos multi reprobi produdi
funt, licet ftatus eorum humanae innocen-
tiaeftatu fuerit a primordio longe felicior:
nefcio dare difparitatem in ratione funda«
tam: res enim ifta fadi eft a libera Dei
voluntate pendens. Quod vero Dei vo-
luntas in ftatu innocentiae nullum hominem
damnandum produxiffet in S. Auguftini au-
thoritate fundatum eft. Sic ait S. Dodor
lib. 14. de Civ. Dei c. 23. Illud potius efl
tredendum, quod Sanclorum numerus, qua«
tenus ccmplendceilii fujficit BeatiJJimce Civitati
(Ccelefti) tantus exijleret, etji nemo peccdf
Jet, quantus nune per Deigratiam de multi*
tudine colligitur peccatorum  (adpeenitentiam
poftpeccata redeuntium) quousque filii hu-
jus faculi generant, (f generantur.

II. Rede autem illos eosdem, qui
modo funt proedeftinati, in dida hypothe*
fi natos fuiffe fuftinet Scotus in 2. dift. 20.
q. 2. quod eadem probat ratione, qua ali¬
bi probaverat praedeftinationem ad gloriam
%ri ante praevifa merita; quia nempe om¬
iliš ordinate volens prius vult finem, quam
media. Sicut autem Scotus licentiam tri-
buit difeipulo recedendi ab iila fententia

circa

46 Dijfertatio 11 .

circa praedeftinationem ante praevifa meri¬
ta , ita ex eadem licentia ab hac praefenti
fententia Scoti recedere poffet difcipulus,
fi nempe inter utramque hanc fententiam
tanta eft connexio, ut una fine altera de-
fendi non poffet; quare quantum ad hoc
pundum fine Dodoris injuria ab ipfius au-
thoritate praefcindere poteft Scotifta. Hanc
tamen Scoti fententiam expreffe docet D.
Gregorius lib. 4. Moral. c. 36. dicens: Si
primum parentem mila peccati rubigo corru-
pifjet, neqiiaquam ex Je filios gehemue gene -
raret, fed lili, qui nune per Redemptorem
Jalvandi funt, foli ab illo nafcerentur elecli.

Ut autem haec fententia fuftineatur, &
tamen praedeftinatio poft praevifa merita
ftatuatur, dici poteft, quod pro figno
priore ante prsevifum peccatum Adae Deus
in decreto conditionato praevideat, quod
hi iidem eledi , qui modo ob praevifa me¬
rita Chrifti, & fua eledi funt, & ultimate
in gratia deceffuri praevifi , etiam in ftatu
innocentiae, fi in eo perdurante producan-
tur, pariter merita fua modis illis ftatui con-
venientibus effent pofituri, ob quae merita
in alio decreto conditionato erant praede-
ftinati tum pro ftatu innocentiae, tum pro
ftatu natura* lapfe. Dum vero pro fequen-
ti figno Adae peccatum abfolute eft prae-
vifum ut futurum, tune hi iidem eledi ,

qui

De immortdlitatc hominis innocentis.  49

qui pro ftatu innocentias conditionate pras«
aeftinati erant, pro ftatu natur« lapfae funt
abfolute praedeftinati ex praevifis meritis
in hoc ftatu ponendis. Ubiadverte,quodt
longe alia fuiflent merita eledorum in fta-
tu innocentiae ab his, quae modo ab iis
exantlantur, nune enim per multas tribula-
tiones oportet ingredi in regnum Coelorum,
quod vim patitur, & violenti rapiunt il-
lud: alii ingrediuntur iiluc per martyrium
carnis, alii fpiritus &c. qu« tamen tribu-
lationes, & martyria in ftatu altero non
fuiftent; adeoque alia fuiffent tune magna
ex parte Eledorum merita, ob quae da¬
tum eis fuiffet regnum Coelorum.

■ 1' ■ 1  ■ - ' i 1 '' - •' ‘ ■

Dijfertatio III.
STATU AMMJE  POST

HANC VITAM.

A  Gen dum hoc loco eft contra Liberti-
nos, Naturaliftas, & alios id. genus
homines, qui, nefalutari Dei timo-
? e , atque aeternariim poenarum metu. coer-
ceri fe‘, & ab ea, quam ubique quaerunt,
vivendi Jigentia abfterreri fentiant, animam
H cum

go DiJJertatio III.

A

cum corpore interire perperam fibi per*
fuadent, nihilque efleajunt, quod a Deo
poli hanc vitam fperare, nihil quod me*
tuere debeant.

QU^STIO  UNICA.
Utrum arama Jeparata a corpore vivat ,
ac pr&nii , fuppliciique Jit capax?

ARTICULUS I.

'Anima humana poji mortem mn perit 9

fed in ceternum vivit.

I. OtUod tacito quodam, eoque cornmu-
v3L rmini inftindu omnes, aat fere o-
Hines agnofcunt, idque nonnifi a pauciffi-
mis, iisque aut plane ftupidis, aut malis,
& fceleratis negatur, non poteft prudenter
refpui, aut inter prajudicia, quae a juven*
tute haufta funt, reponi, fecus nil eflet, de
quo dubitari non poilet; at humanse ani-
mas immortaiitaiem etiam Gentiles, vete-
res Philofophi, & omnes cultiores gentes,
quamvis fidei lumine deltitutae, ex folo re-
čbe rationis lumine agnoverunt, igitur ani-
mae immortalitatem, nifi quis contra fanam
agere velit rationem, in dubium revocare
non audet. Audi ad rem loouentem Cice*
ronem horoinem genttlein Ub, i.  Tufcule

quseft.

De fiatu animapcfi hanc vitam.  51

qu2eft. c. 13. de animae humanae immortali-
tate ita differentem: Omni in re confienfia
cmnium gentium lex natura putanda e ji: quis
ejl igitur, qui Juorum mortem primum non eo
lugeat, quod eos orbatos vita commodis arbi -
tretur? tolle hanc opinionem , iuclum fujlulc-
ris  - - - illa lugubris lamentatio, fietusque
marens ex eo ejl, quod eum, quem dilezimus ,
vita commodis privatum arbitramur, idqu§
fentire, atque hac ita fentimus natura duce,
mila ratione, nullaque doHrina. Maximum
vero argumentum ejl, naturam ipfam de im *
mcrtaiitate animanm tacitam judicare, quoA
omnibus cura funt, & maxime quidem, qu<e
poji mortem fiutura fiint.  Tum enumerati*
iis, quas ab hominibus eo fine fieri folent,
haec fubjungit: Nemo mquam fine magna
fpe immortalitatis Je pro patria ojferret ad
mortem -  - - - nefcio, 'quomodo inhceret in
mentibus, quafi fieculorum quoddam augurium
futurorum  : idque in maximis ingeniis, altijjt-
tnisque animis,  č? exijlit maxime t  Čf appa*
ret fiacillime.  Ita homo gentilis.

II. Binos propono tibi homines, unum,
qui male, alterum, qui bene vixit. Illa
timet imminentem mortem, pallet ad omna
ejus periculum, & 11 vel de morte audit,
terrore quodam, & horrore concutitur.
Pofterior ad mortis confpe&um aut omni«
»10 non, aut »on adeo eshoirefcit, quem
D z  reda

5» D i jj e r t a t i o III.

redte fadlorum confcientia ab omni fdturo
rum metu eximit. Jam qua?ro, quae caufa
metus in priore ? natura? folius interitum
metuentis horror effe non poteft, cum
enim ea, quae a natura ortum habent,
communia fint omnibus, hic metus, &
horror in utroque aequalis foret. Alia er-
go iftius metus inveftiganda caufa, & quaa
lila? nifi quam Cicero affignat: Inharet in
mentibus Jkculorum quoddam augurium futu-
rorum.  Hoc vero augurium,  an non ani-
mae indicat immortalitatem , & fupereiTe
pofthanc vitam aliquid, quod aut fperari
a nobis poffit, aut timeri debeat, maaife-
fte oftendit.

III. Anima ell ex natura? fuas condi-
tione immortalis, cum jDurus fit fpiritus,
»sque fimplex, nullis conftans partibus, nul-
la proinde partium feparatione diffolven-
dus, ut ergo cum fundamento afleratur,
animam cum corpore interire, neceffe eft
oftendere, quod Deus decreverit, fe velle
contra hanc animae naturalem exigentiam
agere, & fupremo fuo dominio ad eam de-
ftruendam uti. Hoc autem hačtenus liber-
£ini non demonftrarunt, nec demonftra*
fcunt in aeternum.

AR*

De Jlatu anima poj1 liane vitam. g§

ARTICULUS II.

Solvuntur obje&iones.

I. |Nquiiint: Anima nafeitur cum corpo

A re: ergo cum hoc etiam interit.

Repono: Animam noftram non eo-
dem, quocorpus, modo per coaugmenta-
tionem partium nafci, ut ejiis partes ite-
rum diffolvi, ac diffipari queant, fed a
Deo creari, & corpori infundi, ut omnes
norunt. Nec, dum e corpore egreditur,
a Deo redigitur in nihilum, habet illa per-
petuae exiftentiae finem , propter quem
creataeft, nempe, ut Creatoris fui cogni-
tione, laude, & amore fe occupet, & haec
agendo Temper vivat: haeceadem, uti ejus
creandaa fufficiens caufa fuit, ita quoque
ejus confervandae ratio, Deo utique dignif-
fiina futura eft, qui confervando animam
fatigari, aut ejus confervandae virtutem
amittere nunquam poteft.

II. Inquiunt: Animae finis eft tan-
tum, utexiftat, ut agat, quamdiu imerfa
eft corpori, & ilio tamquam inftrumento
fuo utatur.

Repono: Falfum hoc efie : appetitus
^uippe ab ipfa natura animae inditus evincit
contrarium. Habemus in nobis veras feli-
citatis, & beatitudinis defiderium, quod
nullis hujus vit* bonis expleri, & fatiari
D 3 poteft

34 Dijfertatio III.

fjoteft; unde Auguftinus lib. i.Conf. c. i.
exclamare fuit coačtus: Domine fecijii nos
ad te,  čf inquietum ejl cor nojlrum, doneč
requiefcat in te.  Superftes ergo manet
poft hanc miferam vitam anima, quae al«
tiore bono fatietur, fecus fruftraneus foret
ejusmodi appetitus, atque ad nos tantum
decipiendos ab authore naturae inditus, ft
cum corpore interiret anima, nosqueve-
rum illuabonum, quod naturaliter appeti-
mus, afiequi nunquam pofiemus.

III. Inquiunt: Anima videtur cum cor¬
pore adolefcere, valere, aegrotare, vide¬
tur morbos, triftitiam, dobrem, metum
fentire : ergo tandem deficere, his fuc-
cumbere, & interire debet.

Repono: Haec corpus, non animam
afficere, quae praedida hac folum ratione
fentit, quia corpori alligata eft, quotan-
quam fuo inftrumento non femper eodem
modo uti poteft: Nec fpiritus compofi*
tionis expers his diffolvi, & interimi po¬
teft. Imo excitatis mox contrariis af-
fedtionibus fefe confervare nititur.

IV. Inquiunt: Nemo ufque ad hodier-
nam diem ad nos redi vit ex mortuis, qui
animam humanam immortalem efie, & poft
hanc vitam dari aliam, in qua in seter-
num vivat, teftatus fuiffet: ergo anima
humana immortaiis non eft. Item: Anima

noftra

De Jlatu anima poji hanc vitam. gg

udira orta eft ex nihilo: ergo in nihilum
!  redire debet. Rurfum: Anima noftra aliud
; non eft, quam fubtilis quaedam materi*

J moUi aeri non ablimilis: ergo ubi a cor-

. pore feparatur, diffipatur, & diffoivitur.
; fcfec tria funt a primis Libertinorum paren-
tibus in libro Sapientiae c. 2. 1 . 1. & 2. ad-
duda: Non ejl agnitus, qui [it reverfus ab
inferis; quia ex nihilo nati fumus, & poji
hocerimus, tanquam nonfuerimus: auoniam
fumus flatus ejl in naribus noflris,  e? femm
JcintilJa ad commovendum cor nojlrum, quaex-
tintla cinis erit corpus nojlrum, & Jpiritus
diffundetur tanquam mollis der.

Repono ad primum : Ex eo , quod
nullus ex mortuis ad nos rediverit ( dato
etiam, quod hoc verum foret) minime
fequi, animam humanam immortalem non
effe; ficut non fequitur : Nemo mite tria
facula ex America ad nos venit, qui homines
ibi dari referret: ergo nulli ante tria facula
homines in America fuerunt.  Satis conftat
ex praecedentibus , animam in aeternum
vivere , quamquam id nullus ex mortuis
praedicaret. Sed quidjuvaret Libertinos,
fi hoc ipfo momento, quo hasc fcribo,
rediret aliquis ex mortuis, & dara voce
omnibus audientibus clamaret, animam hu-
manam effe immortalem, & poft hanc vi¬
tam fupereffe aliam, aut aeternum felicem,
D 4 aut

$6 Dijfertatia III.

autaeternum infelicem, riderent ad hos cla-
jnores ipfi , ac phantafma effe dicerent,
rediviffe aliquem ex mortuis, & has de-
inortui hominis voces fuiffe audačler ne-
garent.

Ad fecundum: Cum anima humana a
caufa aliqua creata produci nequeat, fed
a folo Deo libere creetur, confequitur,
eam etiam a caufa aliqua creata interimi
inon poffe : Deo autem, ficut eam creare
fuit liberum , ita liberum prorfus eft noii
contravenire naturali ipfius exigentiae, fed
illam, & quidem in aeternum confervare.

Ad tertium: Cum materiae fubtili, mol-
Jiori aeri , vis cogitandi, ratiocinandi,
res a fenfibus remotas cognofcendi , &
appetendi, quam in anima noftra dari ex-
perimur, convenire non poffit, ut de fe
clarum , manifefte fequitur, in his animam
iationalem confiftere non poffe.

ARTICULUS III.

BJi mortem juftos pmmia , impios

fupplicia manent.

G Raviffimi faepe peccatores inhac vita
feliciffimi funt, abundant bonis tem-
porai.bus, florent dignitatibus, honoribus
afficiuntur, pollent authoritate , viribus,

fa-

De fiatu arama pofi liane vitam. §7

favore Principum, honorantur ab inferio-
ribus, vitam omnem in voluptatibus, ac
deliciis ad extremam ufque fenedutem,
ipfamque mortem agunt, fortunam fibi
denique in rebus omnibus, & ad omnes
fuos nutus obfequentem habent, neque ta-
men a fuis vitiis unquam refipifcunt, quin*
imo mortem ipfam absque ulJis editis pce-
nitentiae fignis oppetunt. Horum igitur

E eccata , divinae legis transgreffiones,
>eique contemptus in hoc mundo, in hac.
vita vindicati non funt per adam ab illis
poenitentiam. Nec offenfo Numini fatisfa-
dum per voluntarie reparatas, quas illi in-
tuierunt, injurias , neque per pcenas eis ab
ipfo Deo pro tot, tantisque culpis irro-
gatas.

Ex adverfo funt alii, qui legem Dei
etiam in iis, quae videntur ardua , exade
cuftodiunt, ab iila, quamvis aliorum odia,
contemptus, ludibria fuftinere cogantur,
con recedunt , admifias humana magis fra-
gilitate , quam perverfa voluntate culpas,
ada poenitentia eluere, & offenfum Deum
placare ftudent, terrenae tamen felicitatis
cxpertes vivunt, egeftate premuntur , ca-
re nt amicis , voluptatibus, folatiis, vexam
tur adverfis, aliorum odiis, ac " invidia
°pprimuntur, contumeliis, calumniis, op-
probriis ailiciuntur , fortunam fibi denique
D 5 in

58 Dijfert&tig IIT.

in rebus omnibus adverfam experiunfu!, eji
neque tamen propterea a virtutis ftudio, ful
divinaeque legis obfervantia recedunt, fed ga
ad extremum ufque fpiritum Deo fubjedi, vi
& obfequentes perfeverant. Horum igitut lic
fides, & obfeauium Deo praeftitum nil in cc
ifla vita prcemii recepit, fed potius pcenas, fo
easque fat graves perpeili funt. cc

Si ergo per mortem Anita funt omnia, vi
& nullum juftis polt hanc vitam fperandunt rt;
proemium , iniquis nulla pcena timenda, ti'
multo utique melior erit peccatorum, & &
malorum , quam juftorum , bonorumque ft
conditio. Hoc autem fuppofito, quid de p
Deo licebit fentire? An non fas erit fufpi-
čari, deefle illi fcientiam, qua ačtiones no-
ftras bonas, &malas intime cognofcat, de¬
efle fapientiam, qua de iliis, utrum bona?,
vel malae, utrum, & quali prcemio, aut
pcena dignae fint? citra erroris periculum 1
dijudicet: deefle poteftatem, qua juftoS
beet, & malos puniat: deefle voluntatem, >
qua fceleratos caftiget, probos remuneretur.
Qua ratione autem his ftantibus omnifcius, 1
fapientiflimus, potentiilimus, optimus, ju;
ftiiiimus audietV Quis fe refolvet, ut tali
ferviat Deo, ut leges ab eo latas obfer-
vet? Si tam inclementer fecum agi, &me-
tioris conditionis a!iquando obtinendae nul-
bm  fpem, fibi fuperefle cognoverit. Quis •

De Jlatu onima poji hanc vitem.  59

ur, ejus non contemnet authoritatem ? quis
io, fubjedtionem, & obfequiuin ei non dene-
fed gabit? fi experientia didicerit, hanc effe
fti, viara, qua vitam fibi commodam, ac fe-
tui licem paret, fi nihil effe viderit, quod a
in contempto , & negledto Deo aliquando
as, formidet, ftultus profedo reputabitur, qui
coluerit, ac timuerit Deum, ejusque ferva-
iia, verit leges, interim miferam, arduam, ac ae-
im rumnis plenam vitam fine uila futurae retribu.
a, tionis fpe elegerit, cum excutiendo jugum,
& & dicendo: non ferviam,  abundare bonis,
ue frui deliciis, omnique hujus vitae felicitate
de poffet.

I  ARTICULUS IV.

e*

Solvuntur objeBiones.

n Tnquiunt: Deus eft infinite bonus: er-
s -*■ go licet juftos remuneretur , non ta*
, men punit malos.

Repono: Deus eft infinite bonus, fed
eft una infinite juftus, hoc quippe poftu*
; jat ratio Dei, ut omne perfedionis genua
i includat: fi ergo qua infinite bonus juftis
in altera vita retribuit, infinite quoque ju*
ftus iniquos in futuro faeculo caftiget, eft
neceffe. Deinde quale fentimen formarel!

• quispiam de Principe, qui omnibus proe*

mia

'6o Dijftrt&tio III

rnia, nulli unquam pcenas, quamvis noxio, fce
& perturbatae Reipublicae, ac graviffimo- to
rum fcelerum reo civi decerneret, qui mor- hs
tis, exilii, aut perpetui carceris fententiam ce
in neminem unquam ferret ? an eum bo- m
nuni, & optimum Principem diceret ? an m
non potius vappam hominis, & non Prin¬
cipem, fed larvam Principis exiftimaret? bi
Quis effet, qui ejus leges rifu, contemptu, ni
& farcafmis nonexciperet? mandata in ejus re
confpečtu transgredi, & quaecunque luberet, ir
facinora perpetrare non auderetV En! quod g
in humano quovis Principe fummum foret p
vitium, hoc Deo impingunt Libertini, n
dum eo divinam attollunt bonitatem, ut 1<
retribuat bonis, non tamen puniat malos. a
II. Inquiunt: Virtus ipfa fuum fibiprce- r
rnium, fcelus vero lua fibi poena eft: & in hoc ji
confiftit lila fapientiffimi, & juftiffimi Dei c
providentia, quod rationalem naturam ita i
voluerit efle comparatam, ut, qui virtutem 3
colunt, ipfa redfce fadorum confcientia, 1
interna pace, & animi tranquillitate, ea- i
que, quae virtutem fequi folet, farna, & 1

exiftimatione prae omni alio proemio dele-
dlentur: rese vero confcientiae ftimuli', &
remorfus, amiffa pax, &quies animi, ter-
rores, metus, &, quae fceleratos manet,
infamia, pcenae fmt, quibus ii cruciantur,
qui Dei mandata transgredi, & plenam

fce*

De JI atu anirrue poji hanc vitam. 61

xio, fceleribus vitam ducere non horrent. Hoc
mo totum, ajunt, eft prcemium, quodvirtuti,
ior- haec tota eft pcena, quae peccatis a Deo de*
iam cernitur: nec alia in altera vita pcena ti-
bo- menda, nec aliud in altero fseculo prce*
an mium expedandum.

fin- Repono : Sit ita, quod virtus finim li-
e£? bi prcemium, & fua fibi pcena fcelus fit:
tu, non tamen hoc uno aut innocentis, aut
jus reae confcientiae teftimonio omne prce-
‘et, mium, pcena omnis abfolvitur, majus lon-
od ge prcemium, malto graviorem pcenamDei
ret providentia , juftitia, bonitas , ac fupre-
ii, mum in nos dominium exigunt, quibus ad
ut 3egum fuarum obfervationem Deus homines
alliciat, & a oeccatis coerceat, quibus co-
ronentur virtutum merita, & divi n m Ma-
jeftatis contemptus vindicetur. Ut rem
ei clare demonftrem. Hominem propono o-
ta mnibus virtutibus inftrudum , fed paupe-
u xem vitam agentem, honoribus, dignitati-
■ , bus, commodis, voluptatibus, humano
i- favore carentem, continuo afflida valetu-
st dine laborantem, qui pržeter rede fado-
rum confcientiam, indeque ortam animi
t ftuietem , & quse virtutem fequi folet, fa-
tnam, nihil habet maj oris boni, quod poft
, bane vitam fperet. Iftene hoc fuo prce-
i Uio contentus vivit ? Eftne hoc optimo
jDeo dignum? hocne fatis movetur homo

iile

62 DiJJertatio III.

ille, ut difficultates fuperet, quae cum vir- bc
tute conjundaa funt, ut refiftat ftrenue blan- re:
dienti mundo, čarni, daemoni, ut tani at ad
dua contra vifibiles, & invifibiles aniim ]i:
hoftes lubeat certamina, fuftineat labores! ru
an non omni ex parte felicem, omnis mi bi
feriae , ac mceroris expertem fe reputat! gi
Non profedo, ipfa experientia ccntrariun m
clamat. D

Alium propono hominem vitiis omni- p:
bus immerfum, fed opibus, & vitae coni' p
modis abundantem, voluptatibus, divitiis, le
honoribus, & dignitatibus pollentem: it' a
terea inter hsec rese quidem confcienti* r:
fua fibi fcelera exprobrantis, ftimulos fen- r
tientem, cupiditatum aeftu turbatum, &
agitatum, faspius terrore, & metu cone' 1
ptum, pro fcelerato ab hominibus habituffli
nec tamen, quod poft hanc vitam metuat,
habentem. Iftene fe fatis puniri arbitraturi
an miferum, & felicitatis expertem fe ere
dit ? haecne pesna illum a divinarum legum
contemptu, a perpetrandis fceleribus ab'
iterret, aeretrahit? hnecne pcena, quant
fuftinet homo ille, efficaciter perfuadebit
peccatoribus aliis, ut de admillis crimini-
bus poeniteant? ut illicitis voluptatibus, &
vivendi libertati nuncium remittant? an
vindicis Dei metum ipfis incutiet ? an eos
exemplo fuo territos revocabit a vitiis? an

non

De /latu anima pfi hanc vitam.  63

wt non potius inanes exiftimabunt hos terro-
[an- res, metus, ac ftimulos, qui nihil fibi mali
ar adferrent? an non lolutus futuri alicujus ma¬
ma limetu animus eorum, in icelera audacius
ruet? an non hominum de fe fermones ride-
mi' bunt ? quis ergo hanc pcenam vindice Deo di-
:at! gnam exiftimabit? quis hanc pcenam ejuf-
uji  modi effe fibi perfuadebit, qua providus
Deus a legum fuarum transgreiTione, & fa¬
rni' premi dominii, ac poteftatis fuae contem-
>» ptu homines abfterreat, qua juftiffimus fce-
iB lenim vindex illatas infinitae Majeflati fuae
» a viliffimis creaturis injurias fatis ulcifcatur?
ratio, & inditum nobis a natura lumen ite-
rum reclamant.

&

re' i  XX>KX &>O<>0O0f< >

n,

at D ijje rt ati o IV

x\

•f DB

l  JUDICIO PARTICULARI.

m Tdlvida non quidem evidentibus, atta-
>j! JH tamen fortiter fuadentibus rationum

ii‘ momentis rationalis animae immorta-

& litate, cui in altero faeculo vel poenas infl-
gi, vel proemia tribui parifer probatum eft,
differam d e judicio particulari,  quodquidam
Ji primis Ecciefiae faeculis in egreffu animae *

cor-

64 Dijfertatio IV.

corpore repudiantes, divinam fententiam .
de proemio innocentibus Jargiendo ufque U
ad diem generalis judicii fufpendendam pras* ii
dicarunt. u

QU^STIO I. f

t

An credibile fit judichm particulare 1  c
Ruando, ubi exerceatur? quis in eo  <S
judex ? i

ARTICULUS I. <

1

Extat fufficiens fundamentum čreden*
di ejusmodi judicium particulare.

V eritatem enim ejus promulgat D. Pati*
lus ad Heb. 9. f. 27. Statutum ejl omni¬
bus hominibus femel mori, poji hoc autem ju-
dicium.  Quae verba exponit Ambrofius: Poji
mortem judicabitur unu$quisque juxta merita
fua ; jidei enim ejl, jujlos, in quibiis nihilpur
gandum, Jlatim recipere pratmiiim: animas ve¬
ro damnatorum etiam Jlatim tradi poenis, id
conjlat ex hijtoria Lami, & Epulonis. Luc<
id.  Prcemium autem, & pcena non dan*
tur, nifi poft juridicam caufae cognitionem,

& juftam fententiam. Hinc Ecclefiaft'cas
c. n. f.  28. parile ejl coram Deo in die obi-
tus retribuere.. unicuique jecundm vias fuas -

De judicio particulari.  * 65

» - - - Čf in fine hominis denudatio operim
illius.  Accedit teftimonium S. Hieronymi
in C. 2. Joel. Quod in diejudicii  (intellige
Univerfalis) futurum e/l omnibus, hoc in fin-
gulis die mortis impletur:  & S. Auguftinus
Ep. 80. ad Hefichium: In quo quemquefia¬
tu invenerit fuus noviffimus dies, in hoc eum
comprehendet mundi novijfimus dies, quoniam
qualis in die ifio quisque moritur, tališ in die
illo judicdbitur ; unde infert: ac per hoc vi «
gilare debet omnis Chrijlianus, neimparatum
eum inveniat adventus Domini: imparatum
mitem inveniet Ule dies, quem imparatum in -
‘Uensritfuce vita hujus ultimus dies.

Imo judicium aiiquod poft hanc vitam
futurum naturalis iterum fuadet ratio; ho-
mo enim, fi natur® vocem, & rationis
dictamina audiat, non poteft non inteili*
gere, fe a Deo legibus gubernari , quibus
Prcemia, atque fuppiicia refpondere de-
keant; clare autem cognofcit, non ita bo-
fta in hac mortaJi vita diftribui, ut virtu-
tes proemio compenfentur, ac vitia pu-
niantur fupplicio: eum fceleftos plerumque
homines videat bonis abundare, ac vo-
%>tatibus, reprefto etiam quandoque inter*
j 10  confcientiae ftimulo, liberrime frui;
juftos vero miferos, ac paffim eorum mi-
feiam improborum malitia au&am : ex
, cognofcat, neceffe eft, futuram fu*
E per-

66 D i Jf e rta t i o IV.

pereffe vitam , in qua homo Supremo Gu- ^
bernatori rationem reddat fuorum ope- (;
rum; & in qua prcemia, atque fupplicia j r
Divince Sapientiae legibus refpondentia di- b:
ftribuantur, cum hac fublata fupremum t,
morale Dei in homines imperium Divina n
Sapientiae , atque Juftitiae nullo modo re-
fpondeat. Praeterea omnes cognitae gen-
te s etiam extra focietatem civiiem pofitaz,
atque filveftres futurum hominis datum [
agnoverunt , & credidefunt femper, iti
quo juftis prcemia s  improbis Vero fuppli¬
cia a Supremo Rečtore tribuenda funt,
ut ex indubiis monumentis a tl Patuzzi 1
demonftratur c. 9, de futuro impiorum Jla,‘  J
tu  : Communis autem hominum perfuafio i]
non aliunde, quam a natura oriri poteft. c
Mitto confcientiae laniatus* qui ex metil a
futuri Dei judicii improboš homines ex- f
cruciant. c

ARTICULUS II. 1

n <

j i-udicimn partkulare Jiibit anima in pri -
mo d corpore egrejffu

Tn primo nempe inftanti extrinfeco vitae:

ubi verum eft dicere: Jam mn e[i homo,  1
qui immediate anteafu.it ;  ita tamen, ut nec- <
dum fit in Ccelo, Purgatorio, aut Interno;

. ne-

De judicio particuhri. 6 7

nečiue notabilis temporis mora ad hoc re-
ftuiritur: facile enim Chriftus hoc judicium
in inftanti expedire poteft, quamvis poftea
brevis aliqua intercurrat mora in motu lo¬
ta] i animae jam fententiatae ad locuin prce-
inii, vel fupplicii.

ARTICULUS lir.

Lotus ^ in qiio anima procejjus per judu
dum pufticulare abfolvitur ,-e]t Ule idem, in.
quo homo moriens decedit

VTEqne enim neceffarium eft, ut anima
-L’ deferatur in Coelum j aut Chriftus ad
illam defcendatj fed fufficit, ut eo ipfo lo¬
to, in quo homo decedit, anima elevetur
ad intelleduaiiter percipiendarri caufam
fuam, & fenteritiam Judicis via fimplicis
cognitionisj & repraefentationis obječtivae
intellečtuališ, nam fecus Chriftus continuo
Ccelum deferere, & ad diverfa loca repli-
Cari deberet: & hoc eft fifti lllius Tribu¬
nali abfque locali mutatione. Totus igitur
animae proceffuš finitur per fpiritualem,
& intellečtualem locutionem, qua animae
njanifeftantur omnia fua deličla , & me¬
rita , locusque prcemiivel fupplicii de-*
cernitur.

68  Dijfertatio IV\

ARTICULUS IV.

Hoc particulare judicium exercetur pet

Chrijlum DE UM hominem

Q Uamvis enim ante Incamationem Ver-
hi in hoc tremendo Tribunali Judex
fuerit folus Deus, & in Incarnatione Chri-
ftus ftatim in primo inftanti acquifiverit
omnem poteftatem judiciariam veluti unio*
ni hypoftaticas annexam, eatamenuti no-
luit, ufque dum poft fuam Refurredioneui
in ftatu gloriofo ellet conftitutus, & omneiu
poteftatem in Ccelo, &in terra accepiffet,
quia in čarne paftibili non venerat judi-
care, fed judicari; idcirco dixit adulteraž
ad fe addudas , ut in eam fententiam fer-
retjuxta legem: Nemo te condemnavit ...
nec ego te condemndbo.Joz. 8 .f.  i o.& 11.Jam au-
tem a Refurredione Chriftus Deus- Homo ju-
dicat omnes homines, cum ipfi fit Data omnis
potejlasin ccelo, U in terra.  Matth. ag. t- 18*

Q U JE  S TI O II.

Qud petna mirna cum fola AdamitkU
eulp decedenti in judicio prticulari
desertumturJ

6

ti

b

r\

n

v

t

F

r

(

(

i

i

I

AR*

V—J  V

De judicio particulari.  69

ARTICULUS I.

Jbprtivi, aliiqiie hominum fetus in ute -
ro matris extinSli, antepuam nafcerentur ,
& iaptizarentur, propter infitam originalen
r< labern vifione beata, iš amore fruitivo in
3 <etermm privandi funt

i( "Vffhil enim coinquinatum potefi: intrare
> -L'i beatitudinem , quae in tali vifione, &
amore confiftit. Graviftimus de hoc eft
n Chrifti Domini fenfus Joan. c. 3. f-  5.
! Nifi puis renatus fuerit ex apna,  Č? Spni tu
■ Sanclo , non potefi intrare in regnum Dei.

Praedičti tamen parvuli non habebunf
! triftitiam faltem gravem ob privationem
beatificae vifionis, adeoque nec fentient
pcenam damni pofitivam, ait enim D. Au-
jguftinus in Enchirid. c. 39. Potna parvulo-
runt ejusmodi ejl mitijjima, licet in fe effet
maxima.  Quis autem fibi perfuadeat pri¬
vationem beatae vifionis fore poenam mi*
tifiimam , fi inde parvuli gravem conei-
F er ent triftitiam ? deinde fi parvuli poe¬
mam fenfus non fentiunt, ut paulo poft di-
c ^m, minus fentiunt gravem triftitiam ob
^enegatam vifionem beatificam , cum tri-
ftitia ejusmodi, ceu damni p cena longe fit
gravior, quam poena fensus quaecunque.
Item triftitia praefupponit nolitionem, led
E 3  P ri '

?© DiJJertatio IV.

privatio haec non eft nolita illis parvulis,
alias remurmurarent contra divinam difpo=
fitionem, & haberent voluntatem inordb
natam, ficque peccarent, quod eft abfun
dum : imo damnatum in propofitione Baji
fequentis tenoris : Ex habituali voluntate
dominante fit, ut parvulus decedens fine n-.
generationis Sacramento, quando ufum ra-
tionis confecuturus er at, aSlu Deum odio ha-
leat, Deum blasphemet, (f Dei legi re-
pugnet.  Ex quo etiam ponfequitur vo]un=
tatem tališ parvulj. nunquam ačtualiter per
ačtum maluin pofitivum a Deo avertendam,
quamvis habitualiter averfa fit propter la-
bem habitualem orignalis peccati,

ARTICULUS n,

Farvuli in peccato originali morientes

non fant ad pcenam fensus damnandi.

D Ocetur quidem a Norifio, & omnibus
fere Auguftinianis Theologis, a Pon-
tio e Franciscanis, & dodtiilimo Petavio
exjefuitis, ac aliis bene multis illuftribus
viris parvulos fola Adami labe infečtos
pcena quoque fensus, & ignis pimiendos,
fed veriorem reor fententiam Scoti 2.  dift.33.
q.un.in ejusmodi parvulis folam damni  pcenam
agnofcentis. Cui concordat S. Bonavem

tura

u lis,
fj30;
rdi :

%>

Baji

ate

re¬

va,'

ha-.

rk

m

er

n.

k-

'S

3

»

I

De judicio Particulari.  *ri

tura in 2. dift. 33. q. i. ubi expofita fen*
tentia contraria italoquitur: Sed cumvalde
durim illud dicere videatur , quod Deus tam
dure,  Č*f tam afpere agat cim parvulis fie
decedentibus , qui omnino non potuerunt vi •
tare nec mor tem culpe, nec mortem natura,
prafertim rum videamus Deum cim inLjuiffi-
tnis ,  č? fceleratijjimis peccatoribus in multis
mfericorditer agere , ideo ejl alia pofitio mi-
tior, qua magis concordat pietati, fidei, &
judicio rationis, quod, quia parvuli cim ori¬
ginali dečedentes, c um originali carent jujlitia,
cf gratia, privantur in aternim Dei vijtone;
quia vero in čarne fuit faditas, ideo ponen-
tur in loco vili, utpote infernali; fed  (NB.)
quia in Je non habuerunt deleclationem aSlua-
tem peccati, ideo non fentient potna ignis acer-
bitatem  Deinde pcena fenfus refpondet
delečtationi inpeccato habitae : Quantum
fi glorificavit,  cf in deliciisfuit, tantum da-
te illi tormentum,  čf lucimn.  Apocal. c. ig.
fr 7 -  parvuli autem nuJlam habuerunt de-
fedationem, dum in Adamo peccaverunt.

Nota opinionem effe leviilimam, par*
Vulos fine baptifmo mortuos polt diem ju-
dicii fruituros hoc orbe terrarum : iftud
er um communiter negant Theologi, qua
et iam de re dočtiffime, ut folet, & elegan-
tef Bellarminus adverfus Catherinuin, &
Pighiurn difputavit. Verofimillimum au-
E 4 tem

yi Dijfcrtatio IV.

tem eft , eos inquilinos inferni futuros, £
ac dempta beatificas vifionis privatione, nc
nihil aliud perpeffuros, ut partim ex di* ul
čtis, partim adhuc dicendis fatis conftare li ;
poteft, n'

b

OVMSTIO  III.  d

d

Vtnrn finima jujiorum , quibus nihil  n
luendum fupereji, Jlatim poji partieuiare judi > n
eiurn ccelejli beatitudine perfnmtur ? cujus cir-  J
ea koc Jenfus faerit Joannes XXII.

Čf Benediclus XII.  ? 1

ARTICULUS I. i

1

Animabus San&orum Jimul , ac corporb
husfuis exut/s,  čf plene purgata funt, e tim
ante Univerjdle Judidumgloria con-
fertur

T Efte Pfalmographo: Cim dederit dih
Elis fuis fomnum: ecce hcereditas Do¬
mini.  Pfal. 126. f.  3. qui PfaJmus prophe-
tiče loquitur de ftatu Ecclefiae, & de ju-
ftis poft mortem Chrifti vitain fuam finitu-
ris. Ex Gloflario autem Patrum Dormire
ifl corporalem mortem jubire.  Item : Scimus,
quoniam ji terreftris domus noflra hujus ha -
Htationis dijjolvatur, quod adificationem ex

De judicio particulari.  73

'os, Deo habemus, domum non manufaclam ater-
ne, nam in ccelis. 2.  ad Corinth. c. 5. f.  1.
di- ubi per terreftrem domum D. Paulus intel-
are ligit corpus humanum, & per domum
non manufačlam, & aeternam, inteljigit
beatitudinem cosleftem, quam nos mox polt
diffolutionem terreftris domus noftra? fpon-
det habituros, nec enim inter utramque
M  medium aJiquod ftatuit tempus , fi nempe
ii-  nullus culpae, aut p cena? reatus obftet.
■ip  Demum iatroni de cruce fupplicanti: Z)o*
mine memcnto mei, cum veneris in Reginim
tuum.  Luc. 23. f.  42. refpondit Servator:
Amen dico tibi, hodie mecum eris in Paradifo.
h. e. potieris vifione beatifica, neque enim
hic loči nomine Paradifi defignari poteft
7- Paradifus terreftris, in quo Chriftus non
a  fuit, nec Ccelum Empyreum, ad quod ea
ipfa die Chriftus non afcendit. Idipfum
definivit A. C. 1439. Concilium Generale
Florentinum conlentientibus Graecis , dr
e-  Latinis. Definimus  .... illorum animas,
]■ qui poji laptifma fufceptum, nullam or,mino
peccati maculam incurrerunt, illos etiam, qui
1- poji contraclam peccati maculam, vel in fuis

!• corporibus, vel eisdem exut<e corporibus funt

e purgata, in Cctlum mox recipi,  S 3  intueri
, Mre Deum Trinum,  Čf Unum ficuti eJL

74  Dijfertatio IV.

ARTICULUS II.

$oannes XXII Romanus Vontifex mm

non adluejit errori, qui animas jiijlorum non
nifi poji Extrmum Judicium beatitudine do-
nandas arbitrarentur.

I. T)atet authoritate Dočtorum Pariiieti-
fium, qui eodem anno, quo illam
opinionem erroneam flamnarunt, palap
profeffi funt, eam fententiam a Pontifice
produčtam effe, non quod veram crederet,
Jed folum indagandae veritatis gratia, prae-
cifis his verbis: Advertentesque, quod multo-
rum fide dignorum relatione audivimus, quoi
quid in hac materia Sna SanSlitas dixit, non
ajjlrendo , feu opinando protulit, Jed folurn-
modo recitdndo.  Ita Spondanus ad annum
1334. Hift. Univerfal. Parif. ad eumdeni an¬
num. Natalis A!exander Sascul. 14. diff n.
a. 2. Juven. dift. 4. c. 2. & Cardinal. Petra
in Conftit. 4. Benedičti XII, n. 2.

II. Ex verbis ipfiusmet Pontificis in
Epift. ad Philipp. Valef. Regem: Adhuc in
iifdem literis regiis vidimus contineri, quod d
pluribus dicebatur, quod nos miferamus Ge-
raldum Generalem Minorum Parijios ad do*
cendum,  čf prčedicandum, quod aninuz fepant-
t<e d corpore,  čf d pcenis purgata Divinam Ef

1

r

t

i

L

t

i

(

t

i

t

J

J

1

J

i

De juJicio partiMari.  75

Jentiamnfque poji refurreElioncm corporum non
videbunt; ad qiwd dicimus,  fif ajjerimus co -
'n ram Deo, quod nunquam hoc cor nojlrum in -
ob travit, nec exivit ab or e.  Sic Vvadingus
, in Regeft, ad annum 1333. Cardinal. Petra
loc. cit. n. 13. Et hanc fuiffe fuam men*
tem clarius conftat ex aliis ipfius Pontificis
ra verbis in epiftola relata a Guarnieri lib. 2.
ra de Ecclefia militante c. 22.  n. 130. Ecce\
m (ait Pontifex) Ecce, quod nojlram intentio-
:e nem, quam circa Jlatum animarum habemus,
t, & habuimus, Jeric praefentium declaramus: fa-
i- temur.fiquidem,  Čf credimus, quod animae pur «
5. pata; feparatce d corporibus fint in Cdo,  Gr¬
il lorum Regno,  Č? Paradifo cum Chrijlo in con-
n fortio Angelorum congregatm,  čf vident Deum
i-. facie ad faciein,  Č? Divinam Effentiam clare,
n in quantum conditio, & fiatus patitur animae
i* fiparata.  Joannes Villanue lib. 11. Hift. c.
. 9 - dicit fe 'intellexiffe ex fratre fuo, qui in

j ralatio ipfius Joannis XXII. commorabatur,
ipfum Pontificem die 3. Decembris A. C.
1334- palam profeffum fuiffe hanc fenten-
i dam fe habere , & antehac fe habuiffe.

I

1 _ III. ExBulIaCanonizationisS.Ludovi-

Epifcopi Tolofani incip. Sol oriens.  in
ff Ja  §•  18- ita habet: Tandem gloriofam re-
folutus in mortem, qui hic vivus ambulavit
in innocentia medio domus fuce ad Deum fuum

?6 Differtatio  IV.

contempkndum in gaudio facie revelata in Jut
innocentia ejl irigrejfus.  Similiter loquitur
in Bulla Canonizationis S, Thomae de
Aquino incip. Redmptionem,  in qua aper-
tiffime profitetur: Odam credentibus,  6?
humilibus patere, d Chrijio in ccdos afcen -
dente refcratam dudam claujam in Je credenti-
lus januam Paradiji.  Ipfum S, Thomam,
Devido, triumphatopue mundo in perpetim
atcrnitates receptum in patria , ejus animam
Celim poJJUere.  Pariformiter quoque fatur
in Bulla Ganonizationis S. Thomae Her-
fordienfis Epifcopi incip. Unigenitns.  Ex
quibus' omnibus clariffime patet Joan-
nem XXII. nunquam fenfiffe Sandorum
beatitudinem ad extremum ufque Judicii
diem prorogandam,

ARTICULUS IIL

Benedi&us XII. foannis XXII. trume-
diatus Succeffbr in fuaConjlit. incip.  Bene-
didus Deus definivit dogmatice purgatis ja -
Jlorum animabus gloriam in diem Judicii
non difjerri.

A Udi altefati Pontificis in cit. Conftif.

verba: Definimus, quodfecundum com-
munem Dei ordinationem animne Sandonim
cmnrum mox poji mortem /mm, & purga-

tio -

77

De judicio partierfari.

tionem pnefatam in ilHs , qui purgatione
hujusmodi indigebant, etiam ante refurrecHo-
nem fuorum čorporum  , 6? Judidum generale
poji' AJjiirnptionem D. N. J. Cirifii in C<e-
Im fiierunt, funt,  Čf erunt in Odo, Cah-
rum Regno, O Parodijo cdefli cum Chrijio,
Sanftorum An^elorum confortio aggregata ,
fif prjl Je su Chrifd pajfmern, & mor tem
dderunt,  č? videni, & videbunt Divinam
Effentiam immediate, fe lene, & dar e ,  č?
Aperte illis  o ffendentem ,  čf quod nihilomi-
nus m die judicii cmnes homines ante Tribu¬
nal Chrijii cum fuis corporibus comparelmnt
reddituri de faSlis propriis rationem, ut reci-
piat miusquisque propria corporis , prout gef
Jit,five bonum, five malum.

Quod autem hoc non determinaverit
joannes XXII. eft; quia, cum ad decifio-
nem fe praepararet, fuit morte prseventus,
lit teftatur idem Benedidus XII. in cit
Conftit. Benedidus Deus  his terminis i
Cumque idem Pradecefjor Nofier, ad quem
prediclorum determinatio pertinebat, ad de-
tifonem fe pararet , tamen morte pnevenius,
ficut Domino plamt, perficere illud nequivit»

Dijfer -

7S  ©52  XtX

Dijfemtio V,

DE

RESURRECTIONE

MORTUORUMi

P Ofteaquam corpuš ceciderit, & cofr
tabuerit, refurget iterura in novif-
fimo die , ac animae, quae mortua
nunquam fuit, reunietur juxta illud Joan<
c. 5. f.  28. Omnes  , qui in monumentiš funti
audient vocem Ji lit Del , č? procedent.  Haec
eft fides noftra, qnam Razias 2. Machab.
14.  Hans fuper grandem petrara, & jarrt
exanguis effecftus, cotnplexus inteftiria fua
utraque manu projiciens iiiper turbas con."
feffus eft, invocans Dominatorem vitae*
ac fpiritus, ut haec ilJi iterum redderet,
atque ita vita funčtus eih

QU^ESTIO L

An pjfibitis,  Sr 5  futura Jit mortuorutil
refurreciio  ? an e a naturaliter . demonjlrarit
vel faltem fuaderi aliauo modo
J?#?

AR-

De rejv.rreB.ime mortuorum.  79

ARTICULUS I.

Mortuorum reJurreStio eji pojjibilis.

U T enim mortui refurgant, nec ex parte
Dei, nec ex parte Creaturae renovan-
ds repugnat Prius conftat ex Matth*
c. 19. f.  26. Apni Deurn autem omnia pof
fioilid funt.  Et Pfah 113. f.  11. Qu<ecun-
<[ue voluit, fecit , illa liempe, quae ex fe
non involvnnt cofitradi&ionem. Pofterias
vero patet D. Auguftino lib. 22. deCiv.
Dei c. 2c. ubi de čarne horrtifii in refurre-
dione reddenda loquens ait: Etfi omnibus
periijfet modiš , nec ulla ejus materin in ullis
natura latcbris mattfijjet, tartm Ji vellet,
tam repararet Omhipotenš.  Item ferm. 64.
de verbis Domini: Si enim Deus fecitho-
minettt j qui non er at, nonnč & reparare po-
teji, quod er at?  Et c. n. Mirabilius aliquii
fecit Deus , quando fecit, qilod non er at,
& t ameri fecitqudd  non er at:  £? non ere *
ditur reparaturus, quoderat, al> ipfis, quos
fecit, quod non erant.  Detfmm Tertul. lib.
de refurečt. carnis c. 11. inquit: Utique ido-
neus eji ref cerequi  fecit, quanto plus e ji
ficiffe , quam refecijfe, initium dedife, quam
reddidijfe.  Deinde fupponatur res čreata per
annihilationem deftručta, hoc cafu nihilum
dlud, quod prseexiftentem creaturam eft

feca-

8  o Dijfertatio V.

fecutum, eft prorfus ejusdem rationis cum
mhilo il ! o, quod habuit creatura, prius-
quam exifteret, in utraque enim acftiane
terminus a quo  eft nihil rei, & terminus
ad qum  eft eadem res negata per idem ni-
hilum, mereque per accidens fe habet,
quod res negata per pofterius nihilum con-
notet rem aIiquando extitiffe ; atqui rei
fub primo nihalo eidftenti non repugnabat
creatio, & educftio ex nihilo illo: igitur
ne c reprodueftio repugnabit ipfi fecundo
nihilo invoiutae.

ARTICULUS H.

Mortuomn nfitrrecHo ratione naturd

ofiendi non potejf ,

Q Uis fide deftitutus capiat, contlngere
pofle, ut corpus mortuum in cineres
redačtum, a feris laniatum, undis fubmer-
fuin, & quandoque ab antropophagis do*
meftum ita recolligatur, ut omnibus fuis
veftitum membris, acpartibus, revertente
priftina anima revivifcat, fiatque indivi*
duus ille homo , qui antea erat ? unde etfi
Apoftoli ante Refurrečtionem Chrifti alb
quam de mortuorum refurrecftione fideirt
haberent, miram tamen hanc rem, & ere*
ditu diffidlem per id declararunt, quod

ea.

ia

tu

tr

ri

hi

P :

n

fc

c

I

II
<3
P
r
t
i

i

<

i

De refurreBione mortuorum.  Si

um ea, quae a mulieribus de Chrifti Refurredio*
ius* ne dicebantur, u£ deliramenta fint arbi-
rne trati, eumque ut praefentem videntes, fpi*
ms ritum, aut phantafma effe, non veram
ni- hominem reputarint. Hinc etiam Adt. c. 17.
et, praedicante Paulo refurredionem mortuo-
on- rum Athenis in Areopago dixerunt Philo-
rei fophi, alias perfpicadffimi, praecipue Epi¬
taf curi, & Stoici: Quid vult feminiverbius
tur lic Hčere ?  Alii vero: Novorum Dtmoniorum
do »uidetur annunciator effe.  Certe corpus,
quia corruptibile , deftrudionis, non re-
parationis eft radix : & anima, quia- fpi-
ritualis, in objeda fpiritualia tendere po-
teft, & modo inorganico operari , mini*
dt  tne vero ex ejusdem fpiritualitate valet in*
feni, hominem femel deftrudum denuo
debere reparari. Ubi ergo princip ia, ex
re quibus refurredionis futuritio naturali ra-
es tione evidenter deducatur?
m _ Inquiunt: Tale prindpium effe animse
o* itnmortalitatem ; quia pars feparata a toto
:is elt imperfeda, neque enim conveniens eft,
te trt forma tam nobilis perpetuo remaneat
'i' in potentia, & feparata a toto. Deinde;
:jt quia feparatio animae a corpore eft viden¬
ih t a , nullum autem violentum ex Ariftotele
it kb. de Ccel. & Mund. textu 17. elt perpe-
e- tuum.
d

Re»

F

82 DiJJertatio V.

Repono. Me his rationibus non mo- p
veri : non prima; quia illa pars fe- mi

parata a toto imperfedta eft, quae per-
fedtionem aliquam redpit a toto, non flfl
lic eft: de anima, quse perfedtionem com- A
municat corpori, nullam vero recipit ab e-
eo, nihil igitur prima concludit ratio. ta
Sed neque fecunda, cum enim ex dičtis n;
anima nullam accipiat perfedtionem a cor- ni
pore , fed potius ipfa illud perficiat, ve- &
rificatur de corpore, quod naturaliter ad t
acquirendam perfedtionem inclinet, mini-
me vero quod ad communicandam anims L
perfedtionem neceflario propendeat; unde A
nec ex illo evidenter concludi poteft ite- A
rata animae cum corpore unio. Suaderi $
nihilominus ex his fundamentis valet ani- t:
mae cum corpore reunitio, ut poltea cla* ' Ji

rebit. »

h

ARTICULUS III. v

e:

Mortuorum rejumftio eji aliquandt  J '

futura. 1

I D, quod his illultrioribus Sacrae Scriptu- ®
rae teftimoniis indubitatum redditur. *
Job. c. 19. Ur.  25. Scio enim, quod Redemp-  *
tor meus vivit,  č? in novijjmo die de term ■
furrefturus fum. f. 26. Rarfum eircumddbot

De rejurrettione mortuorum.' 83

no- pile mea,  S 3  in čarne me a videbo Deim
fe- mam.  Daniel, c. 12. f. 2. Malti de his>
ier- qui dormimt in terne pulvere, evigilabunt:
ion dii in vitam ceternam , & alii in opprdbrium.
im- Accedunt ex Veteri, & Novo Teftamento
ab eorum exempla, qui virtute divina ad vi¬
la tam fuere revocati: Filius mulieris Sarepta-
itis nao per Eliam 3. Reg. c. 17. jr.  23. Suna-
or- mitidis per Elifeum 4. Reg. c. 4. jr.  35.
/e-  & alius folo oflium E li faai contadu c. 13.
ad i-  21. Filia Jairi a Chrifto Marc. c. 5.
ni- t-  42. Filius viduae Naimi Luc. c. 7. jr.  15.
is Lazarus Joan. c. ii. jr.  44. Tabitha a Petro
de Ad c. 9. f.  40. Alius Adolefcens a Paulo
te- Ad. c. 20. f.  9. Item: Malta corpora San-
eri floram, qui dormierant, refurrexermt , S*
ni- exeuntes de monumentis poji refurreciionem ejus
[a- venerunt in JanSlam civitatem, (f apparuerunt
multis.  Math. c. 27. jr.  52. Ut autem
hos a morte excitatos credimus, ita uni-
verfos ad vitam revocatum iri, credendiim
eft ex illo Joan. c. 5. jr. 28■ Omnes, qui
It * n  monumentis funt , audient vocem Fitii
Dei, & procedent.

Petes. Quomodo ergo Chriftus Pri-
j. ‘Mogenitus ex mortuis  ad ČolofT. 1. f. 18.
r. Pnmogenitus mortuorum.  Apoc. 1. jr. g*
). Primitič dormientium,  1, ad Corinth. c. 15.
t  ^ *o. dicatur, cum conftet ex praeceden*
f F z  ti*

84 Diff-ertatio K

tis qusefiti refolutione plures ante ipfura
fuifle refufcitatos ?

ip. Ejusmodi appellationes inperfeda
illa refurredione fundari, qua ad immor-
talem vitam, omni prorlus moriendi ne-
ceffitate fu blata excitamur. Hoc in gene-
re Redemptor primum obtinet locum,
qui fubada, & oppreOa morte ita refur-
rexit, ut mori amplins non poflet, quod
apertiffimo iilo teftirnonio ad Rom. 6 .
f.  9. comprobatur: Chrijlus refurgens i

mortuis jam non moritur, mor s illi ultra non
dominabitur.  Si vero de imperfeda refur¬
redione fit fermo, hoc eft, de reditu ad
vitam, cui iterum moriendi neceJTitas ad-
junda eft, ante Chriftum plures fuere re-
fufcitati, qui tarnen omnes ea revixere
conditione, ut eis iterum eflet moriendum*

ARTICULUS IV.

Proferimtnr momenta, quibus futuritio

rtfurreclionis JiiadetUr.

I. Uia anima eft immortalis ad corpuS,
tanquam lirami compartem propen-
fionem habenS: jungetur ergo iterum ali-
quando cum corpore ,  neque femper eX-
tra id vidura eft. Hoc argumentandi ge*
nere Matth. c, 22. f.  32. ulus eft Salvator

Dr reJhrrecHone mortuorum. ge;

ipfe, cum adverfus Sadducaeos difputaref,
& ec animarum immortalitate corporum
refurredionem concluderet.

II. Liquet ex cooperatione corporis
cumanima: Si ad bcjiias pugnavi Epheji,
quid mihi pr odeji, fi mcrtui non refurgunt ?
x. ad Corinth. c. 15. f.  32. q. d. quid pro-
deft etiam corpore laborare pro virtute,
fi merces refurredionis corpori laboranti
non datur? quae foret juftitia, fi duo labo-
rarent, & unus tantum Jaboris prcemium
ferret V Quare idem Apoftolus, cum de re-
furredione difiereret 1. ad Corinth. c. 15.
ir.  19. inquit: Si in hac vita tantum in Chri-
(lo fpemntes fumus, miferabiiiores fumus om¬
nibus homimbus,  quae verba ad animse non
referuntur miferiam, quae cum immortalis
fit, in vita futura perfrui beatitudine pof-
fet, quamquam corpora non refurgerent,
totum ergo* hominem tangunt, nifi enim
corpori debita pro laboribus proemia red-
dantur , necefie eft, ut omnium fint mi-
ferrimi, qui cum Apoftolis tot aerumnas,
de calamitates toleraverunt. Idem vero
mu!to apertius docet 2. ad Teffal. c. 1. ir. 4.
Gloriamur in Ecclefiis Dei pro patientia ve-
fr a, & fide , č? in omnibus perfecutionibus
vejlris,  čf tribulationibus , quas fujlinetis in
exemphm jujli judieii Dei, ur digni habeami-
•d in Kegno Dei, pro quo  Čf 'patimini: Si
F 3 ta -

g6 Dijfertati o V.

Umen jujlim ejl apud Detm tribuere trik •
lationem iis, qui vos tribidant; & vobis,
qui tribulamini, rsquiem nobiscim in revela ,■ 5 '

tione Domini JEsu de Cdo cum Angelis
virtutis ejus, in flama ignis dantis vindiclam
iis, qui non noverunt Deum,  č? qui im  T
cbediunt Evangelio Domini nojlri J ESU  *

Chrijii.  r<

III. Ex refurrečlione Chrifti format v

argumentum D. Paulus x. ad Corinth. c. 15. «

ir.  12. Una enim ex caufis , cur ad nos n

redimendos mortuus fit, erat, ut refurge- o

re poflet, & fua refurrečlione noftram com- f

probaret; neque debuit Adam effe poten- >'

tior ad nos profternendos, & mortifican- 1

dos, quam Chriftus ad erigendos , & vi- ;

viftcandos. Majus eft donum Chrifti, ^

quam nocumentum Adae: UM autem  1

abundavit deli Hum , fuperabundavit gratia. \

Ad Rom. c. 5. ir.  20. Sed peccatum Ad<fi 1

omnes occidit: ergo gratia Chrifti omnes
fufci abit. Decet item membra effe con-
formia capiti, caput autem noftrum Chri¬
ftus refurrexit: refurgemus ergo & nos
membra ejus.

AR-

De rejurreclione mortuorum. 87

k-  ARTICULUS V.

is,

la- Specificantur Jimilitudines , qidbiis veri-

Us ritas refurreSlionis Jldbilitur.

m

on  T)Rima fimilitudo depromitur ex D. Paulo
J  * ud Corinth. c. 15. f.  3 6.  ubi quae-
renti, quomodo refurgent mortui, fic re-
fpondet: Infipiens  , tu quod Jeminas, non
tč vivificatur , nifi prius moriatur: & quod Je-
j. minus, noncorpus, quod Juturum ejl, femi-
•s nas , fed nudum granum, ut puta tritici, aut
alicujus aeterorum. Deus au em dat illicor-
pus , Jicut vult.  Et paulo poftinquit^.42.
Seminatur in corruptione, furget in incorrup-
tione.  Ad hanc ilmilitudinem multas aJias
adjungi pofie oftendit S, Gregorius Jib. 14.
Morale. 28-  29. & 30. Lux enim (inquit)
quotidie quafi moriendo Qculis fabtrakitur, (f
rurfum, quaji refurgendo revocatur ,  Žf ar-
bujla viriditatem amittunt,  fif rurjiis quaft
refurgendo reparantur: &femina putrefcendo
tnoriimtur,  C? rurfum germinando refurgunt.

QUJESTIO II.

Cujus virtute Jint homines refurre&uri ?

\fUUi hominum efie concefiiim, ut fe
d-' ipfum a morte ad vitam poffet re*
F 4 vo*

88 Differtatio V.

vocare: Ut non fimus fidentes in nobis , fd f.
in Deo , qui fujčitat mortuos. 2.  ad Co- tai
rinth. c. 1. f.  9. Unde S. Ambrofius Iib.4. in
in Lučam c. 4, concludit: Liberare a Da-  vt
mone (f homines , fed in verbo Dei poj • ba

funt- , reJurreElionem mortmrum impera-  te
re Divina folius ejl potejlatis.  Soli ergo &
Deo eft refervatum iemel amiflfam denuo ft
reftituere vitam, id quod clariffime ex illis at
Apoftoli verbis 2.  ad Corinth. c. 19. f.  9. 9'

de Chrifto loquentis intelligimus: Mij f £

crucifixus ejl ex mfimitate, fed vivit ex vir-  ft

tute Dei : quae cum neque a Servatoris
corpore in fepulchro, neque ab anima, n
eum ad Inferos defcendiffet, fejunčla uu I
quam fuit, divina vis tum corpori inerat,
qua animae iterum conjungi, tum anima? c
inerat, qua ad corpus denuo reverti poP '
fet, qua & Jicuit fua virtute revivifcere, s
atque a rnortuis refurgere. Id David Pf. j
97. ir. 2.  fpiritu praedixit prophetico: Sab  ]

vavit fibi dextm ejus ,  Čf brachium faiiEliim  1

ejus.  Deinde ipfe Dominus Divino oris 1
fui teftimonio confirmavit Joan. 10. f.  17. '

Ego p ono animammam,  ČP iterum firmam
tam,  č? potejlatem habeo ponendi eam, &
potejlatem habeo iterum Jiimendi eam.  Juda?-
os etiam ad roborandam dodlrinae verita-
tem provocavit dicens: Solvite templum
hoc, & in tribus diebus excitdbo illud,  Joan. 3.

% *

De refurreclione mortuorum.  89

fei f.  19. Quod etfi de templo illo Jerofolymi-
Co* tano magnifice ex lapidibus conftrudo ipd
1.4, intelligerentille tamen , ut Scripturae
verbis eodem loco declaratum eft, dice-
h j(f  bat de templo corporis fui. Quamvis au-
ra-  tem in Scripturis interdum legamus Ad.2.
'go k  3. f.  24. Et ad Rom. c. 8- f-  n. Chri*
uo ftum Dominum a Patre fufcitatum efle, hoe
liis ad eum ut ad hominem referendum eft:
9. quemadmodum illa rurfus ad eundem ut
Itfi  Deum fpedant, quibus fignificatur, eum
ir* fua virtute refurrexifie.
ris Petes: Cur fandi Apoftoli refurredio*
a, nem hominum in fuo fymbolo carnis refur-
n* redionem appeliarint ?
it,  g-. Id duabus potiftimum de caufis ac-
%  cidiffe. L Ut haerefis ilia confutaretur, qua?
)f* vivente adhuc D. Paulo 2.  ad Timoth. c.

-2. t.  17. & 18. Himenaei, & Phileti fuit.
'f. Afferebant ifti, cum derefurrecftione in Seri*
'1-  ptnris Sacris ageretur , non de corporea,
n  fed de fpirituali, qua a morte peccati ad vi*
is tam innocentem refurgitur , accipiendum
r . effe, unde To carnis  pofuere Apoftoli, ut
‘t  wror nominatorumHaereticorum tolleretur,

* & vera corporis refurredio confirmaretur.

H- Ne quis forte animam fimul cum c or *
p°re interiifle, & utrumque in vitam revo*
t čari exiftimaret, cum enim animam ex plu*
> tibus Sacras Scripturae locis immortalem eft
F 5 fe

90 Dijfertati n. V.

fe omnino conftet, idcirco in Apoftolico
fymbolo folius carnis fufcitandas fačta efl
mentio, & quamquam faepe etiam in Seri-
pturis Sacris caro  integrum hominem, ut eft
apud Ifai. c. 42. f. 6 . Omnis caro fttnum :
& apud S. Joannem c. 1. f.  14. Verbum ca-
ro faSlum efl,  fignificet: hoc tamen loco vo-
cabulum carnis  corpus defignat, ut duarura
partium aniraae, &corporis, quibus homo
conftat, alteram tantum, nempe corpus
corrumpi, & in pulverem terrae, ex qua
compadum eft, redire, animam vero in-
corruptam manere intelligamus.

QUiESTIO ur.

Q ui fuerint illi, quorum fepulehra mo-
riente Chrifto reclufa fuere , ipfique
mortui poft ejufdem refurredionem revixe-
re conformiter ad id, quod tradit S. Evan-
gelifta Matthaeus c. zy. f.  52. MonumenU
( in morte Chrifti ) aperta funt,  fif multa
corpora Sanclonm, qui dormierant, furrexe-
runt,  Č? eiceuntes de monumentis poji refur-
reSlionem ejus, venerunt in fanclamCivitatem,
S 3  apparuerunt multis ?  An hi denuo obie-
rint? & ubi 40. dies ufque ad Afcenfione.m
Domini exegerint ?


tU!

po

m«

er;

Ni

fes

V

efl

ro

til

ali

a f

nc

rr

fe

ti

n

n

£

d

fi

\

d

s

f<

f

is

De rcfurrečlione mortuorum.  91

lico $■. Ad I. A quibusdam exiftimari, eos
efl func ad vitam rediifie, qui multo antea tem-
cri- pore erant mortui, & ita omnium diutiili-
efl me in finu Abrahae fuerant detenti: tales
im;  erant Adam, Abel, Mathufalem, Lamech,
ca-  Noe, Sem, Abraham, Jacob, Jofeph, Moy-
vo- fes, Jofue, David, aliique veteres multi.
ura Veram ifthaee opinio non facile probanda
mo eft, cum non per totum mundum, fedje-
ous ro olymis dumtaxat, aliisque circumjacen-
jua tibus locis aperta fuerint monumenta, nec
in- alii revixerint, nifi quorum fepulchra fuerunt
aperta: neque verofimile eft, Antediluvia-
nos Patres , qui ante Abrahamum vixe-
runt, omnes efle in Palaeftina mortuos, &
fepultos.
io¬
ne Alii putant eos revbrifie, qui Judaeis
:e- tum viventibus erant noti, ejufmodi fue-
n ' nmt Zacharias Pater Joanms Baptiftae, fe-
ta  nex Simeon, ipfeque Baptifta Praecurfor
Domini, & Bonus Latro. Aliis videtur cre-
?* dibile eos a mortuis efle fulcitatos, qui in
iiiis quisque Prophetiis Nativitatem Chrifti,

- Vitam, Mortem, & Reditumad vitam prae-
dixerant, hi erant Moyfes, David, Sa-
n tnuel, Ifaias, Jeremias, Ezechiel, Melchi-
fedech, qui Sacerdotii Chrifti imaginem gef-
iit, & Daniel, qui tam aecurate tempus,
fluo Chriftus venturus erat, prophetavit,

Job,

92 Differtatio V.

Job, Jonas, & tres Pueri, qui e fornace
Babylonica incolumes ereptiRefurrečlionis
Ci rili fuerunt ouodammodo typi. Cum
autem facer textus mhil ultra indicet, qaara
quod Muha Corpora SanElorum, qui dormie-
rant, fjrrexerunt,  fatis apparet, nihil hac
de re tuto affirmari pofie.

ip. ad II. Veriorem efie fententiam eos
rurfus obiifie, ut contigit Lazaro. Ratio
eft L Quia Petrus Act c. a. monet, nec
polfe, nec debere in illo loco Pfal. 15. fr
10.  Davidem intelligi: Nec dabis Sanffum
tuum videre corruptionem,  eam afferendo ra-
tionem: Quoniam defunclus eft, (f fepultus
c j!,  ČP fepulchrum ejiis eft apud nos ufque in
hodiernam diem.  Nihil autem haec evince-
ret ratio, nifi corpus David etiam tum ja-
ceret in fepulchro, quisque enim refpon-
dere poflet, PfaJmum de Davide efie intel-
iigendum, qui cum fuo quoque corpore in
Ccelum evolaflet. II. (JuiaJob, qui inter
eos, qui non amplius morituri revixerunt,
a. diverfe fententiae Patronis refertur, defe
ipfo dicit c. 19. f.  25. Scio, quod Re-
demptor meits vivit, & in novijftmo die de ter-
ra furreSlurus fum.  III. Quia D. Paulus
ad Hebraeos c. n. f.  39. generatim deju-
Ilis in Veteri Teftamento loquens ait, non
|>riusquam reliqua omnis Ecclefla , plenara

De rejiinetlione mortuorum.  93

nace afiecuturos felicitatem, quse in animae, &
onis corporis gloria fita eft: Hi omnes tejlimonio
Hum fiiei probati non acceperunt reprcmtjjionem,
uam Deo po ncbiš melius dliqv.id providente, ut
m i e . non fine nolns conjumarentur. O  :od minime
hac videtur fuiffe diclurus, fi Sandri, qui Chri-
fto revivifcente, redierunt ad vitam, im-
mortalitatem confecuti ima cum corponb ts
eos  in Ccelum cum Chrifto afcejidiffent. IV.
itio  Quia eommunis Cathoiicorum eft fententia,
ieC  folum Chriftumjefum, Beatiffimamque Vir-
f.  finem Ejus Matrern in Cdftum Corpore, &
im  Anima e vol alfe. V- Quia licet D. Thomas
ra- in 4- fentent. dift. 43. q. 1.  a. 3. q. 1. ad ter-
t> - nm  fecutus Hyeronymum in c. 27. Matth.
in  videatur eorum fuffragari fententiae , qui
:e- contendunt, Patres revmffe non amplius
ja- niorituros; attamen in 3. p. Summae q. 53.
n- 3. ad fecundum  Epiftolam D. Auguftini ex-
4 pendehs 99. nune 164. ad Evodium c. 2..
in in eorum videtur effe opinionem propen-
at fior, qui cenfent, San eftos, qui revixe-
nunt, rurfus e vita exceiliffe. Tillemontius
e nota 36. in Vitam jefu Chrifti hanc affir*
■- tnat Patrum communem effe fententiam.
- Eandem aeriter etiam propugfiat Calmetus
; J n fua differtatione, quam de hac re edidit.

Nullius eft momenti id, quod a quibusdan\
i objicitur, iis nempe minus grave fuiffe fu-

hirutn nonredire ad vitam, quam revivi?

fcereg

94 Differtatio V.

fcere, & iterum mortem fubire; nihil enim a b e
juftis gratius eft, & acceptius, quam divi- ftea
nam fecui volantatem. »

Inauiunt cum Cornelio a Lapide, k  thae
Maldonato: Matthaeus Evangelifta refert, dos
eos, qui revixerunt multis fefe confpi- tis;
ciendos exhibuiffe, ac propterea non ab vita
omnibus fuiffe vifos, exquo infertur, non con
eodemmodo, quo Lazarus, fuiffe e tumu- fta.
lis fufcitatos, fed ad vitam cum corpore a. j
gloriofo rediiffe, nihilque effe, cur dica- ftri
mus, eos revixiffe rurfus morituros, fed i n :
una cum Chrifto fimul cum corpore in Cce- biu
lum afcendiffe. dei

Repono: Allegatam Maldonati ratio- ret
nem id revincere, quod fufcitatcrum San- Te
ctorum corpora fmgulari quodam Dei be- ma
neficio fuerint quibusdam corporum glori- me
ficatorum dotibus praedita, inter quas illa ut
eiiam eft cenfenda, ut non omnibus effent tai
confpicua. At non probat ejusmodi do- m
tem in iis corporibus fuiffe per modum
habitus permanentis, fed dici poteft, fuiffe
per modum qualitatis transeuntis, quae mor¬
tem alteram non excluderet. En MoyfeS, T
qui Chrifti interfuit transfiguratiom, fufci- 1
tatus ad vitam a]iquantifper vixit, nec
omnibus tam en fe praebuit confpicuum.

Quis tamen unquam affemit, ejus CorpuS n

ab p

De rejitmftione mortuorum.  95

im ab eo tempore fuifle gloriofum, nec po-
vi* ftea rediifle ad fepulchrum ?

1^, adlll. Id incompertum efle; Mat-
& thaeus enim c. 27. fcribit quidem, eos San-
dtosvenifie in fandarn Civitatem, & mul-
pi- tis apparuifie, fed ubi per tempus, quo ad
^  vitam revocati viverent, & nemini effent
confpicui, permanfiflent, tacet Evangeli-
lU ' fta. D. Thomas in 3. fent. dift. 22. q. 3.
re  a. 2. in fine probabileputat, eos inTerre-
:a ' ftri Paradifo commoratos. Suarez tom. 2.
^ in 3. p. q, 55. a. 3. in Commentariis, id du-
E ' bitim efle prudenter animadvertit, fiqui-
dem ad hanc rem certo ftatuendam oporte-
y  ret certo decernere , ubi terrarum fuerit
2 ' Terreflris Paradifus, quanto tempore per-
manferit; quam tamen quaefl:ionem ait Cal-
i* metus in c. 2. Genefeos n. 4. ejufmodi efle*
2  ut vix alia reperiatur, de qua fcifla fint in
l£  tam varias fententias dodorum Virorum
’• ingenia.
a

j QUiESTIO IV.

* Tn qua aetate fint omnes homines refur-
I reduri?

Omnes refurreduros in aetate juve-
!  nili triginta trium annorum, quae eft aetns
plena, & perfeda, in qua Chriftus fecun-

dum

96 Dijfertatio V.

dum communiorem paflus eft, & Adatmuii guli
Judami conditum autumant: Doneč occum  omi
nius omnes vi virum perfeftum, in menfum faft
ettatis plenit adinis Chrijti.  ad Ephef. c. 4 it.

13. Confentiunt Magifter lib. 4. fentent, t-  s
di/L 44. in prinCipio.  D. Hieronymus in Epijl.  con
2  j . ad Eujlochium, ac  S. Auguftinus Lih. 22 .  hioi
dsCiv. Deic. if.  ubi etiam in cit. Apoftoli moi
verba fcribens ait: Non dixit Apojlolus in  feri
tnenjitram corporis, vel Jlatara; jed in men-  pto
faram £tatis, quiaunusquisque recipiet men-  teni
Jhrani f.il corporis, quam habuit in juventutt,  ptu
etiamji fenex obiit, vel fuerat habiturus,fi Mi
ante defunSlus eft .

hui

OUiESTIO V. f

h

U trum omnes omnino homines non ib ™
luni eledi, fed etiam reprobi refurre* l ^ u
duri ftnt?

k

$•. Omnes fore fufcitandos innuit Apo- l PJ°
ftolus 1. ad Corinth. c. 15. f. 22, Sičutto rn
Adam omnes morhintur, ita  £f in Chrijlo iutl
omnes vivificabuntur,  Et Ad. c. 24. f.  14 tes
apud Felicem Praefidem fe defendens idem (ln>L
Apoftolus ait: Spem habens in Denm, quaM M
£f hi ipji expe£lant refurreSlionem futuram  /«■
Jiorum,  d? iniquarum.  Omni itaque malo-
rum, & bonorum difcrimine reinoto, fin-

De refurreclione mortuorm,  97

mm Juli refurgent a mortuis, quamquam nou
m-  omnium par conditio futura fit: Qui Iona
ram frcemnt in refurreclionem vita, qui vero mala
j. egerunt, in re/urreciionem judicii.  Joann. c. 5.
ent, t-  29. Cum autem Omnes  dico, tum eos
pijl,  comprehendo, qui adveniente judicii die
22.  mortui jam erunt, quam illos , qui tune
toli morientur: hanc enim opinionem, quae af-
in  ferit, omnes morituros eife, nemine dem*
m-  pto, per Ecclefiam probari, ipfamque fen*
m-  tentiam veritati magis conformem , feri-
ds,  ptum reliquit S. Hieronymus Epiji.  1 j. ad
ft Mimerium,  S 3  Alexandrum,  ac S, Auguftinus
B. 20. de Civ. Dei c. 20.  Neque opponas,
huic repugnare fententiae verba Apoftoli 1.
adThefiai c. 4» f. 16. Mortui, quiin Chri -
llofunt, refurgent primi, deindenos, qui vi-
fo* pimus, qui relinquimur, fimul rapiemur cum
re' in nubibus obviam Chrijlo in aera.  Si*
quidem S. Ambrofius in t.Epiflola ad Thef
fil- c. 4,  verba citata explanans inquit: In
jo- ipfo raptu mors praveniet,  čf quafi per fopo -
in ftto, ut egreffa anima in momenta reddatur ;
[lo tum enim tolientur, morientur, ut pervenien-
p tis ad Dominum, prafentia Domini recipiant
m animas, quia cum Domino mortui ejfe noti.
m t°Jfunu

hi-

0 '

n-

O QU^

98 Dijfertatio V.

qvJES  tio vr.

U trum anima in refurredione idem pror-
fus corpus, cui primitus unita erat,
fit reaffumptura ?

Illud ipfum corpus, quod uniuscu-
jusque proprium erat, quamvis corruptum,
atque in pulveres refolutum fit, denuoad
Vitam revocandum, &animas reuniendum,
eft dodrina Apoftoli i. ad Corinth. c. 15.
f.  53. Oportet corruptibile hoc induere inčo r-
ruptionem.  Perpende vocabulum Hoc , quod
identicum corpus clare defignat. Praeterea
de eo Job c. 19. f.  2 6.  apertiifime eft vati-
cinatus: Et in čarne mea videlo Deiin
Salvatorem meum, auern vifurus fum ego ipft,
Č? oculi' mei conjpeauri funt, & non alius ,
Idem infertur ek ipfius refurredionis del
nitione, quae tefte Damafceno lib. 4. de  O
thodoxa Fide c. 28.  Eft ad eum ftatum, un-
de ceciderat, revocatio. Tandem fi cau*
fa finaiis futurae refurredionis fpedetur,
praefens refolutio dubio fubefle nequit; id'
circo autem corpora fufcitanda docet Apo-
ftolus 2. ad Corinth. c. 5. f. 10. Ut referat
umsqnisque propria corporis, prout geffit fivt
lomim, five malim;  unde hominem cum eo-
dem corpore, cuius opera vel Deo, vel
Demoni fervivit, refurgere oportet, ut

cum

Dfi refurredione mortuonm . 99

eum eodem corpore, vel triumphi coro*
nas, & praemia, aut pcenas, & seterna re¬
ferat fupplicia.

qu^:stio  vir.

I n quo fexu Ut futura hominum refur-
redio V

rp. Omnes cum propria, & priftina fe«
Xuum differentia relurreduros. I. Quia
Regina Aujlri furget  Luc. 11. t*  31. II.
Quia Deus reparabit in refurredione, quod
Condidit in crealione, fed Deus condidit
ftiafculum, & foeminam Gen. c. 1. ergo &
foeminam reformabit in refurredione, & rta
fceminas refurgent. III. Quia Chriftus
Matth. 22. interrogatus a Sadducseis refur*
redionem negantibus de illa muliere, quaa
leptera fratribus nupferat, ut quisque illo*
rum defundi fratris femen fufcitaret , cu*
jusnam fit futura uxor poft refirredionem,
refpondit: f.  29. Erratis, nefcientes Serip-
turas, ?ieque virtutem Del , in refurredione
enim neque nubent, neque nubentvr,  ubi nup •
tias,  non fexuum diferentkm  negavit, imo
eamdem afferuit, alias fupervacue diceret i
Non nuhnt, nepue nubentur.  Apertius rem
tetigit S. Lucas c. 20. ~f.  35. lili vero,
qui digni habehmtur fecula illo , Č? refurreČlio«
Ga ne

aoo Dijfertatio  V.

ne ex mortuis,neque nubent, neque ducent Mo¬
reš.  Igitur fkminč  ibi erunt, quae duci in
uxores poffent. Hac ratione ufus eft An*
guftinus lib. 22. de Civ. Dei c. 17. u t farni-
mrum  quoque refurredionem oftenderet.
Addo Hieronymum ad rem ita loquentem:
Nemo enim dicit de lapide, & colore,  6° his
rebus, qu<z non habent membra genitalia,
quod non nubent, neque nubentur, fed de his,
qu£ cum poffunt nubere, tamen aliqua ratio¬
ne non nubunt.  Et ideo coneludit cit. Au-
guftinus: Mihi melius fapere videntur, q>d
utrumque fexum refurreclurum effe non diM-
tant.  Neque eft, qui viri  nomine & fa-
minas  venire juxta ufitatam Scripturse phra*
fim inficietur, ut in Pfal. 1. t. 1. Beatus
vir, qui non abiit in confilio impiorumj  quod
utique etiam faminis  timoratis folet conve*
nire; unde paffus ille adEphef. 4. f. ip
Doneč occurramus omnes  ....  in viruM
terfettum  foeminarum refurredioni non ob*
fiftit.

QUiESTIO VIII.

I n qua integritate, & pulchritudine iinf
homines refurreduri ?

I. Totum id eis reftituendum, quod
ad eorum natur® veritatem, atque ad ho*
Hliniš decus, & ornamentom pertinebat. Pne*

cla*

el

le

}

n

r<

a

C

?

a

I

c

K

/

r

t

1

a

(

t

1

i

3

De refurrecHone mor turnim.  icf

clarum ea de re S. Auguftini teftimonium
legitur lib. 22.  de Civ. Dei c. 19. ubi in-
quit: Nihil tune vitii in corporibus exijlet :
fi aliqui plus pinguedine cibefi, crajf\ exti-
terint, non totam corporis molem ajfument.
fed quod illam habitudinem fuperabit, reputa-
bitur fuperfluum: & e diverfo, quacunque vel
morbus, vel fenium confecit in corpore, repa-
rabitur per Chriflum virtute divina , ut Ji
aliqui propter maerorem fuerint graciles ; qida
Chrijlus non folum nobis corpus reparabit, Jed
quidquid per miferiam hujus vita fuerit nobis
ademptum.  Item eodem lib. 22.  de civ.
Dei c. cit. Non refumet homo capillos, quos
liabuerit, fed quos decuerit,  juxta illud Matth.
c. 10. v. 30. Omnes capilli capitis vejlri na¬
merni funt, qui Jecundum divinam fapientiam
funt reparandi.  Et quia membra ad huma¬
na naturae fpedtant veritatem, fimul refti-
tuentur omnia; unde qui a nativitate ocu-
lis fuerant capti, vel fucceffive ob morbum*
aliquem araiferunt lumina, claudi, afque
omnino manci, & quibusvis m embris  de*
biles, integro, ac perfečto corpore refur
gent, fecus animae defiderio, quae ad cor*
P°ris conjun&ionem propenfa eft, minime
fatisfieret. Praeterea fatis conftat refurre-
^ionem aeque, ac creationem inter praeci-
pua Dei opera numerari: quemadmodum
G 3 ergo

Jo 2 Dijfertatio V.

ergo omnia initio creationis perfedta fue*
runt, ita & in refurrečtione fatura funt,

II, San&orum Martyrum corpora
Integra cum vulnerum cicatricibus refurre’
dura funt.

Ex S. Auguftino lib. 22. de Civ. Dei
C 20, ubi ita differit: Non erunt absque illis
membris : non enim pojjet illa mutilatio non
ejfe corpom vitium; alioipuin qui capite trm-
catijunt, deberent fine capite rejurgere: ve-
rumtamen exjlabunt in eorumdem membrcrum
articulis gladii cicatrices refulgentes fupra omne
aurum,  ef lapidem pretiofum, veluti & cicu-
trices vulnerum Chrifli,

iy. III, Etiam improborum mutilata
Corpora funt refurredura integra.

Ex eodem S. Auguftino ioco citato,
llbi ita profequitur: Quod.de improbis qw-
que verijfme dicitur, etji illorum culpa men¬
im amputata fuerint: nam quo plura men¬
im habehunt, tanto acerbioris doloris cru-
(iatu conficientur: quare illa membrorum re-
Jiitutio non ad illorum felicitatem , fed cala-
mitatem, & miferiam ejl rediindatum; cuni
merka non ipfis membris, fed perjonce, cujus
corpori conjunEla funt, adjcribantur: nam Us,
qui posnitentiam egerint, ad pmmium, illis
vero , qui eamdem contempferint, ad juppli"
dum refitimtur,

Pe=

De refurreclione mortuorum.  iog

Petes. An corpora poft refurrečtionem
fmt mortalia, vel immortalia futnra?

r-.  Corpora, quae antecedenter mortis
legibus fuerant fubječta , ad vitam refufci-
tata bonorum aeque, ac malorum fore im*
mortalitate donanda, id, quod infignis
Chrifti vidtoria meruit, quam de morte re*
portavit, fcriptum eft enim Ifaj. c. 25. t. 8 .
Prmpitabit mortem in fcmpiternum.  Et Ofeae
c. 13. f.  14. Ero mor s tua, 6 mor s.  Quod
explicans Apoftolus 1. ad Corinth. c. 15.
i. 26.  inquit: NoviJJime autem inimica de -
flruetur mor s.  Et Apocal. c. 21. f.  4. legi-
mus: Mor s ultra non erit.  Idem etiam
divinas erat confentaneum Juftitise, ut bo¬
ni beata vita perpetuo fruerentur: mali ve¬
ro fempiternas luerent poenas, quaereren£
mortem, & noninvenirent, optarent mo¬
ri , & mors fugeret ab eis. Apocal. 9. tf.4*

QU^ESTIO IX.

TTtrum Angeli in mortuorum fufcitatio*
^ ne quidquam lint operaturi ?

f.  Mortuorum refurredfcionem Angelo-
rum minifterio inftituendam revincitur ex
}•  ad Theffal. c. 4. f.  15. Ipfi Dominus in
juffu,  č? in voce Archangeli,  Č? in tuba Dei
defcendet de Coslo , Č? mortui, qui in Chrijlo
G 4 funt

۩4  Dijfertatio V.

fimt, refurgent primi.  Igitur Archangelo iuc
Michaele, qui Princeps eft Ecdefiae, it fig:
olim fuerat Synagogae Daniel. 12.  vel certe cor
Gabriele, ut fecundum mundo praenun- m
ciet Chrifti adventum, qui Sacratiftimas no;
Virgini aliquando nunciarat primum , hac
fua Tuba infonante, quafi Superioris fui re
imperioexciti Angeli aaerunt; Tuba enim fit
ifta eis primo inclamabit inquit S. Joannes
Chryfoftomus: Paratos facite omnes, adsjl  V(
‘Judex.  Et hoc eft, quod ait Chriftus Matth. cc
24. f.  31. Mittet  ( Filius hominis non fo
folum Archangelum , fed) Angelos fuos  re
mm Tuba, (Jvoce magna ; Unde Archan- fu
gelo Tuba dangente, alii Angeli voce ma- A
gna, lenta , & produčta clamabunt: $ur- ec
gite mortui '  «

Canente Archangeli Tuba colligentur w

per Angelos inferiores defundorum cine- ra

res , qua difperfarum partium collatione, h
& compolitione fada Deus iterum, ficut S.
aliquando animam primo infudit, ita etiarn n '
tune reinfundet, & eorpori fuo reuniet. c
Petes. Quo loco mortui fint refur- °1

lečturi ?

$•. Refurget quisque , ubi fuum cor- t:
pus, vel cineres erunt: inde Angeli eos f '
rapient in vallem Jofaphat juxta Jerofoly- a
mam, ubi fiet judicium, ut diciturjoel
C. 3. t,  a. Congregah omnes gentes, $ de-

inčam

De refurreciione mortnorim.  105

?elo kem eas in vallern Jofaphat.  Quod etiam
, ut figniflcavit Chriftus Matth. 24. f.  31. Et
-‘rte migregabunt  (Angeli) eleclos ejus a quatuor
tun- ventis, a fummis Certorum ufjue ai temu
ms nos eorum.

hac Petes iterum. An fufcitatio, & refur-
fui rečtio mortuorum injlantanee,  vel fuccejfive
lira fit peragenda?

res 3j«. Spečtata Angelica operatione inter-
lejl  venturam in ea aliquam fucceffionem; quia
th. collečtio cinerum praecedet corporum re*
on formationem, corporum reformatio animaa
os  reunionem , fub quo fenfu praenunciata
n- fuit mortuorum refurrečtio Ezech. c. 31.
a- AcceJJerunt offa ad offa vidi,  6?

r* ecce fuper ea nervi, & carnes afcenderunt,  čf
extenta ejl in eis cutis defuper ,  č? Jpiritim
ir non habebant.  Prius igitur corpora repa-
>  ra buntur, antequam vitae fpiritus eis reunie-
S to, quod manifeftam arguit fucceilionem,
it Si vero refurrečtio ad Dei referatur ačtio-
11 ne m, qua anima reformato reftituetur
c °rpori, ea continget in inftanti, Caufas
quippe Infinitae, & Illimitatae operandi
todus competit perfečtiffimus, & inftan-
toieus; Unde omnes refurgemus In momeh-
' to >  čf in icln oculi, & in novijjima tuba.  i<

a d Corinth. c. 15. ir.  51. & 53.

G $ QUM*

106 Dijfertatio V.

Q UJESTI O X.

Q Uia de Tuba  illa dicendum, qua mor-
tui ad vitam revocabuntur ?

iy. I. Per illara Tubam  denotari real«
inftrumentum, ut vult S. Anfelmus in Eto
cidario, quod emittet fenfibilem clangorem,
& vocem tubalem formatam ab Angelo it
aeris collifione; nam Chriftus, D. Paulus,
& Sančti Patres Temper vocant Tubam,  eft
que Tuba  aptiffimum inftrumentum etiair,
Angelo , ut maxime fonoram ex aeris ad<
latera Tub te  impulfu, & collifione vocem
edat. Interim tamen incertum manet, ex
qua materia fit haec Tuba  futura, an exat
gento , an ex aere, ut opinatur Franetiči
Suarez, an ex nube, & meteoris, an e:<
alia materia magis fonora.

II. Clangorem hujus Tube  habite
rum fines fequentes : I. Canet Tuba,  d
omnes homines excitet a mortuis, eosq®
citet ad judicinm , ut fatis patet Joan. 5
f. 2 8. II. ut elečtos vocet ad folemnita
tem, & epulas beatae aeternitatis inftar Tt‘
be,  quse I-Iebraeos vocabat ad fefta Nu®
jo. f.  8 . & io.  nam Beati manducabunt p
nem in Regno Del  Luc. 14. ir.  15. $
edent, atque bibent Juper menfam Chrifii
Luc, zz. f.  30, III. Ut terreat reprobos>

com
lis 1
fatos
enin

C. I;

poft

dier

duc'

feqi

Sur

Joai

min

Dei

mo:

cer

vo<

refi

Fil

ea,

hse

me

Cl:

ve

te

ful

ne

vc

De reftrreclione mortuorim.  107

convocet creaturas ad praelium, quo Or¬
bis terrarum pugnabit  pro Deo contra infen-
nw ’ fatos.  Sap. 5. y. 21.  Ita Anfelmus, erit
enim quail clafficum militare.

. 9*. III. Hanc Tubam 1.  ad Corinth.

£| {  c. 15. ir.  52, vocari Tubam novijjimam ; quia
e,u ' pcft Tubas  feptem Angelorum, quibus ante
e ® diem judicii plagas maximas toti orbi in-
r 11  ducent, de quibus ApocaJ. c. 8 ■  & 9. hasc
1 J fequetur ultima , clamabit, & intonabit:
. Surgite mortui, venite ad judicium.  Dicitur

d, J oan - c - 5- 1 '  28. Vox Fiiii Dei ; quia licet
’ minifterio Angelorum, juffu tamen Filii
,e  Dei formanda eft , ab eo vim fufeitandi
mortuos acceptura.

Petes. Quomodo mortui fint hanc vo»
c  Cem audituri ?

P/. Audient , id eft , fentient vim hujus
Vocis: vel audient,  id eft, illi obedient
refurgendo, perinde ac fi audierent vocem
j Pdii Dei, qui Vocat ea, qu<e nonfunt, quaji
m, qu<e funt,  ut fit catachrefis. Erit enim
j" h *c Tuba,  ut multi Patres docent inftru-
' mentum morale refurrečlionis, per quod
Chriftus operabitur refurredionem : ficut
' Ve rba confecrationis funt inftrumentum
bansfubftantiationis ; ut autem phyfica vis
g fufcitandi mortuos huic Tab*  tribuatur, nec
Heceffe, nec congruum eft. Audient hanc
” v °cem mortui, poftquam refurrexerint,

cum

io8 Dijfertatio V.

cum Tuba  canet: Surgite  ita, uthacvoa
protrada, & fonante refurgentes illam
adhuc audire poffint, vel certe illud, quod
Tuba  fubjunget: Venite ad judicium.  Ita
Francifcus Suarez 3. p. qu. 55. a. 1. Erit
enim haec Tuba,  quafi Praeco citans ad ju
dium, unde canit Ecclefia: Tuba min «
fpargens fonum per fepulchra regionum, cogtt
vmes ante thronum.

DiJJertatio VI.

D S

JUDICIO UNIVERSALL

P Oft particulare judicium, de quo lil-
pra loquebar, aliud adhuc expečfetn-
dum eft, Univerfale, & extremum,
cujus certitudinem non folum revelata
docet religio: Omnes nos manifejiari opor-
tet ante Tribunal Chrifli , " ut referat
umsquisque propria corporis, prout gef
/it, five bonum, Jive malum. 2.  ad Co-
finth. c. 5. ir. 10.  Sed etiam reda fuadet
ratio contra Libertinos ejusdem futuritio-
nem irridentes; Si enim Deus Remunera*
£or bonorum, de Vindex malorum , &

qui*

qui<

firm

mia

que

nec

culi

tem

inq

m

kis

Di

quo

txt

l

fer

in

ple

iet

COi

tic

ca

De judicio univerfali  109

voa quidem ex efientiali fua perfe&ione juftif-
iilam fimus eft , antequam aut pcenas, aut proe-
quod ffiia decernat, judicium utique de cujus*
Ita que aut bonis, aut malis meritis inftituat,
Erit necefle eft, & tale quidem, quo nihil oc-
i ju. cultetur, fed toti mundo juftinima ejus fen-
irm  tentia inclarrefcat adDodoris Subtilis mentem
;ogel  in 4. Dift. 47. q. 1. §. de fecrndo  dicentis:
Injecretis judiciis, qiue funt drča fingulas
ferjbnas, iicet fet juftitia, non tamen omni-
his manifejla : rationaUle eft ergo, quod
Deus habeat aliquod judicium generale, in
quo manifeftetur fententia, vel juftitia, quam
*mcuit in judiciis particularibus .

QUiESTIO  I;

L« fr -1

Ux  quibus Sacrarum Scripturarum oraču*
fu- culis futuritio Univerfalis Judicii in-
an- feratur?
m,

ita P R M NO T 10 .

or-

•at '  I. Judicium ad propofitum ex S coto
eft  ^4. dift. 47. q. 1. §. Refpondeo : EJl com -
o- pleta,  £f authentica determinatio Chnfti red«
et dendi cuique Jecundum opera fua.  Dicitur:
> tompleta;  quia includit firmam determina-
1* tionem intelledus, & determinationem effi*
k  cacem voluntatis. Per ly. authentica  infi*

iio  Differtatio VL

■fluatur Chriftum a Patre accepiffe legitimni ?
poteftatem Univerfale Judicium exercendi
juxta illud Joann. c. 5. t,  22. Nepue enim
Pater judicat quemquam, fed omne judicim mt(
dedit filio.  Reliquse particulae denotant raž-
teriam , quae in hoc Judicio difcutietur, u e
II. Licet pro Univerfalis Judicii futuri* iim
tione naturales quaedam ( de quibus is- m
fra) ftent congruentise, id tamen ex Do tm
čtore noftro Subtili in 4. dift. 47. q. 1.$ y t
De fecundo dico  ex principiis naturalibus evi- ^
denter oftendi non poteft; quia minus no-
tum eft Judicium Univerfale, quam refurre*

< 5 tio mortuorum; cum ergo hsec ex dietis
nequeat demonftrari, confequitur multo mi¬
nus evidenter demonftrari pofle judicium- r
Nune ad quaeftionem. š  v

Univerfale omnium omnino hoffii- ^
num Judicium in fine fasculi inftituenduiil
per hsec potilfimum ex Veteri, & Novo Te- f 6(
ftamento deprompta oracula manifeftarli n{
Dominus ad judicium veniet cum fenibus pfr y c
puli,  C? Principflms eps.  Ifai. c. 3. f.  nj* ti
Vidi thronum magnum candidum, & fedentffl  n ,
fliper eum, d cujus confpeclu fugit tetra,  o c
Cailum  - - - * vidi mortuos magnati  p
S 3  pufiilos fante s in confpettu ‘throni , $ q
libri aperti funt  - - - - S 3  judicati funt mo 0  a
ex Us, qu<e feripta funt in libris fecundo  j.
opera ipjbrum.  Apoc&l. c. z  o. f. 11,  & 12. p ( ‘  q

XIX

De judicio univerfali.

St mre mortuos, qui in eo er ant, & mor s,  fif
infernus dederunt mortuos, qui in ipfis emu,  d?
judicatum ejl de fingulis.  ibidem ir.  13. Cum
Bitem venerit filius hominis in majeflate fiia,
omnes Angeli cum eo, tune fedebit fuper
jedem majejlatis fuce:  č? congregabuntur ant e
eum omnes gentes,  čf feparabit eos ab invi-
cem, Jicut paflor figregat oves ab hcedis
tune dicet Rex his, qui d dextris ejus erunt:
Venite benediČli  - - - - tune dicet & his ,
m d finijlris erunt: difcedite d me maledicli.
Matth, c. 25. ir.  31. & feq.

QUiESTIO II.

Q uibus de catifis conveniat privato cu-
jusvis hominis judicio Univerfale in
fine mundi fubjicere?

$•. I. Ea ratione; quia in adverfis, &
fecundis hominum rebus, quae promifeue
nonnunquam bonis, & malis eveniunt, pro-
bandum erat, nihil nori infinitaDei Sapien-
tia, & Juftitia geri, aegubernari, parfuit
non folum bonis prcemia, improbis fuppli-
cia in futuro faeculo conftitui; verum etiam
in publico , ac generali judicio decerni,
quo omnibus notiora, & illuftriora fierent,
atque, ut Deo Juftitiae, & Providentiae
iaus ab omnibus tribueretur pro injnfta illa
^uerela, qua fančti etiam viri deplorare in«

ter-

uz D i Jf e r t a t i o VI.

ferdum ut homines folebant, cum impro te j]j
bos valentes opibus, & honoribus floren* ^ n ,
tes cernerent; nam Propheta Pfalmo 71  f en (
ir.  2. inquit: Met pene moti funt pedes, peni
effufifunt grejfus mei; quia zelavi fliper inipm e n
paeem peccatorum videns.  Et paulo poli j. j lm
12, Eccel ipfipeccatores, & abundantes in
fecido obtinuerunt divitias, & dixi: ergo fi¬
ne caufa ju/lificavi c or meum, (f lavi hiter in-
nocentes manus meas,  Č? fui ftagellatus toti r>
die,  Čf cafigatio mea in matutims.  Neceffe ^
itaque erat extremum inftituere Judicium,
lit quisque videat Deum in juftorum, & ini-
quorum gubernatione omnia redtiffime dif-
pofuifle. II. Cum corpora fuerint inftrumenta .
adionum, quas boni, & mali in praefenti
vita exercuere, fumme conveniebat. cor- g c
poribus, unacum animabus debita aeterns t0)
gloriae preemia , vel lupplicia impertiri, „ u
quod nec fatis convenienter fine generali <j e
Judicio fieri poterat. III. Quia propofito g
Judicio pios recreari, impios terreri opor- jj a
tebat, ut cognita Deijaftitia, illi non de- (f
ficerent, hi a malis aeterni fupplicii metu, y
atque expedtatione revocarentur ; quare
Dominus, & Salvator nofter cum de ex- f e]
tremo die loqueretur, declaravit futururt p;
aliauando generale Judicium, fignaque ad- to
ventantis ejus temporis defcripfit, ut, cuifl ^
illa viderimus, finem fseculi prope effe in* ^

”3

aro-

ren*

P

lent

; a

'/

to

tOtl

efle
im,
ini-
dif-
n ta
■nti
or-
n*

ri>

■ali

ito

or¬

le-

M,

ire

x-.

im

d-

m

n*

De judicio univerfali.

telligamus: ac deinde in Ccelum afcendens
Angelos mifit, qui Apoftolos ob ejus ab-
fentiam mcerentes his verbis confolarentur.
Ačt c. i. f.  xi. Hic Jefus, qui affnmptus
ejl d vobis in Ccelum, Jicveniet, quemadmo
dum vidijiis eum euntern in Ccelum.

QU^ESTIO III.

Q uas fint Remota Univerfalis Judicii fi*
gna ?

PRJENOTI O.

Extremi Judicii figna alia funt Genera¬
lu,  & Communia,  quae jam frequentius in
Ecclefia Dei acciderunt, folumque per an>
tonomafiam illis temporibus attribuuntur,
qase proxime Univerfale Judicium antece-
dent, talia funt illa, quae Matth. c. 24. f.
d- & 7. enarrantur: Audituri enim efiis prce-
lu, & feditiones, confurget gens in gentem,
v regnum adverfus regnum,  čf erunt pefii-
lentiz , (f fames,  čf terreemotiis per loca .
Alia funt Particularia , & magis propria  illis
temporibus, de quibus Chriftus eodem ca-
P>te 24. f.  33. Cum videritis heec fieri, Jci-
l °te; quia prope ejl in ianuis.  Utraque ite-
t^m ad duo capita revocantur, quaedam
dicuntur Remota;  quia remotiora erunt I
H die

ii4 Dijjertatio VI.

die judicii, & mortem Antichrifti velpra-
cedent, vel comitabuntur : alia Proxm,
quae mortem Antichrifti, & proxime judi-
cium futurum indicabunt.

ARTICULUS I.

Vrimifto Sigmrn Remotum ejl

Prsedicatio Evangelii per Univer-
fum Orbem.

Q uia Difcipulis quaerentibus Matth.

ir.  3. Dic nobis  - - - - quod Jignm H
adventus tui,  čf confummationis faculi?  Re*
fpondit Salvatoheodem capite t.  14. PU‘
dicabitur hoc Evangelium regni in univer jo
orbc in tejiimonium omnibus gentibus: & tuni
veniet confumatio.  Univerfalem hanc E, v an¬
gelu promulgationem pro legitimo appro-
ximantis Judicii iigno agnoverunt etiamR
Hieronymus in s. ad Theflal. c. 2. S. Da-
nrafcenus de Fide Orthodoxa 1.4. c. 27. &
S. joarmes Chryfoftomus Homil. in 2. ad
Theflal. c. 2. inquiens: Ponit autem multf
ipfe Dominus Jigna adventus fui, uniim p 1 '
dem maximum dicens: quando pnedicabitur
Evangelium apud omnes gentes.  Id, quod
in Epift. ad Roni. c. 10. t. 1 8. legitur: /#

omnem

mn
run¬
de .
dc£<
ren
vel
red
tu
reb
alir
ger
Ev
cia

ne

go:

noi

duc

OVl

ga:

A {

ce

liu

di:

fer

dr

{p

or

fr

h

li-

p

*

m

e*

f*

(°

K

1'

>

T

5i

1'

St

d

fr

ir

d

r D

De judicio univerfali.  115

ornem terram exivit foniis eorum  ( ApoftoJo
rum) 6 £  z/2 orbis teme verba eorum ,
de mente Ambrofii, & Theodonti ad ]u-
daeos per totum fere orbem dilperfos refe¬
rendum eft, qui vel per Apoftolos ipfos,
vel per famam de adventu MeiTiae poterant
reddi certiores, hi enim foli de ejus adven¬
tu erant folliciti, eumque continuo inqui-
rebant, non vero ad Gentiles, qui eum
aliunde non curaverunt; unde fatentur Ori-
genes, & Auguftinus, nee eorum tempore
Evangelium Chrifti ubique fuifie annun-
ciatum.

Petes: An in illa generali prnedicatio-
ne omnes fint veram fidem fufcepturi ?

ip. Circa hoc litem efle inter Theolo-
gos, affirmant aliqui ex eo, quia Chriftus
Joann. 10. f.  16. Alias oves habeo , qu<t
non funt ex hoc ovili :  Čf illas oportet me ad-
ducere,  fif v očem meam audient,  Č? fiet unum
wile, & unus pajior.  Alii econtra hoc ne-
gant ideo ; quia Chriftus interrogatus ab
Apoftolis de die Judicii, & fignis illud prae-
ceffuris non dixit : Credetur hoc Evange-
buni in univerjb orbe:  fed Prcedicabitur.  Nec
dixit: quod PrAicabitur, ut omnes credant:
Ed In tefiimonium omnibus gentibus ;  unda
dum Joann. 10. f.  1 6.  ait: Erit unum ovile t
& unus pajior,  non innuit, quod a!iquando
°nrnes Gentiles Ecclefia fit comprehenlura;

H a fed

nS Dijfertatio VI.

fed folum, quod Evangelium per univer* jm
fum orbera ita fit praedicandum, ut in fin- Vi
guliš Regionibus, & praecipuis Provinciis
Ecclefia Catholica fit fundanda, qua? ubi-
que habeat fuos Chriftianos, fuos Clericos,
fua Templa, fuos Sacerdotes &c. per quos
_ Chriftus agnofcatur, Deoque vero facrifice-
tur; nam & modo totus orbis Chriftianus p
Summo Pontifici in Spiritualibus fubje-
čtus eft, vereque unum ovile fub uno Pa-
ftore conftituit, licet plures extra illudre-
periantur. C

Porro, quia jam ante multos annos ab V
Hifpanis inventuseftnovus Orbis, cum fci- m
licet Americus (a quo America? nomen) f
Vefputius, & Chriftophorus Columbus na- ni
vigando detexerunt Indiam Occidentaleffli m
quae eft fere dimidia pars totius Orbis, ibi- n;
que paffim propagetur Evangelium pet p:
omnes Provincias exceptis nonnullis Re tu
gionibus Auftralibus adhuc incognitis; hinc c ,
colligere poflumus nos fenfim appropifl' ct
quare ad finem mundi: ex reliquo enim of- /
be nihil fupereft , quod aliquando fidefl
Chrifti non receperit; nam & m China oli® fi
fuifle Chriftianos, Chriftique Ecclefias cer- fc
tis teftimoniis oftendit Nicolaus Trigaul- S
tius Lib. de Fide in China propadata;  idern- c
que probat infcriptio lapidis olim in China fl

in- \

w

fin*

ciis

lbi-

os,

JOS

ce*

10 !

f

h

»

ib

i

v

i.

ib

!(

%

C

1 '

1

1

!

De judido univerfali.  117

inventa, quae plane teftatur Evangelium i
Viris Apoftolicis in ea praedicatum.

ARTICULUS II.

Secundum Signum Remotum eji

Difceffio, live Defedio Romani
Imperii.

Q Uia Apoftolus 2. ad Theffal. c. 2. f. 3.

nos admonet, ne ab aliquo feduca-
niur: Quafiinjlet dies Domini, puoniamni-
fi venerit difcejfio primum.  Sapple: Nem ve-
niet dies Domini.  Confule etiam S. Augufti-
num lib. 20. de Civ. Dei c. 19. & S. Hiero
nvmum qui q. xi. ad Algafiam feribens
profitetur: Extremum Judicium timendum
n °n fore, niji venerit difcejfio primum, ut
omnes Gentes , qu<e Romano Imperio fubja-
tent, recidant ab eo, & nifuerit Romanum
Imperium antea defolatum.

Attamen authentieum Extremi Judicii
Ngnum non conftituit quaecunque, fed to-
klis defedlio, & cefTatio Romani Imperii
Saeetilaris (nam adverfus Spirituale, & Ec-
clefiafticum ne quidem tempore Antichri*
Port£ Inferi preevalebunt)  unde quam-
Vis Imperium Romanum faepius jam fue-
H 3 rit

ii 8 Dijfertatio VI.

rit inclinatum, ut quando Roma capta
jfuit a Gothis: item, quando Imperium tic
defecit in Occidente: item quando reftau-
rato eodem Imperio per Carolum Ma- ds
gnum in Occidente , deftručtum fuit in d;
Oriente, penitus tamen hucusque everfum iv
non eft, ita, ut nulla plane Provincia Im- C
peratorem Romanum, tamquam Dominira C
luuin recognofceret, & veneraretur. it

d

ARTICULUS III. S

Tertium Signutn Remotutn efi

Adventus Antichrifti.

Q Uia 2. ad Thefial. c. 2. ir.  3. diciturde
illo: Nifi venerit dijcejfio primum  , Čf
revelatus fiierit  ( NB.) komo peccati, fiM
perditionis, qni adverjatur, & extollitur fr
pra omne , quod dicitur Deus, aut quod ca-
litur,  Judicium non fiet. In quem lociffl
fcribens Auguftinus lib. 20. de Civ. Dei
c. 19. inquit: Nulli dubimef.de Antichri-
fo ifa dixiffe , dieque jodidi ; hunc enim fr
pellat 'dilem Domini non ejfe venturum , nifi
Ule  (Antichriflus ) prior venerit, quem refr‘
gam vocat, utique d Domino Deo.

Petes

De judicio univerfali.  119

p& Petes: Quis, & qualis futurus fit An¬
in tichriftus ?

m- $■. Aplerisqne doceri fore venim, &
b determinatum hominem ex Parentibus Ju¬
ra daeis exTribu Dan defcendentibus nafcitu-
m rum , idque probant ex Prophetia Jacob
!!■ Gen. 49. f.  1 j. Fiat D cin coluber in via,
ra Cerafles in femita.  Ideo etiam inquiunt,
in odium Antichrifti Apocal. 7.  inter duo-
decim Tribus, in quarum qualibet duode-
cim miilia fignati numerantur, omittitur
Tribus Dan.

Conditio ejus ab initio vilis erit, &
abje&a, dein a magicis fraudibus ampliffi-
ma; inde enim a Daniele c. 7.  vocatur
Cornu parvulum, quod fenfim crefcet,
quodque non hasreditate, fei fraude Re-
grium obtinebit Daniel. 11. f, 2,1. Etjla-
Ut in loco ejus dejpeclus ,  čf non tribuetur
d honor regius, 'o veniet clam, &  , obline-
lit Reginim in fraudulentia.

Docebit illejESum non fniffe Meffiam
in lege promiffdm, nec Filium Dei, nec
hominum Salvatorem , confequenter totam
ejus Ridigionem, & Sacramenta effe vanam
fuperftitionem, id, qnod patet ex il!o 1.
Jean. c. 2. f.  22. Quis ejl mendax, nifi is,
quinegat, quoniam JEsus ejl Chrijlus,  Č?
lic ejl Antichrijliis.  Dein repudiaco vero
fe promiflum efle Judaeis perfuade-
\  H 4 bit,

120 Dijfertatio VI.

bit, ac Circumcifionem, & legem Moyfis littf
reaffamendam praedicabit, ut ita Judaeos m oi
fibi devinciat, prout conftat ex ilJo Chnfti
Joan. c. 5. f.  43. Ego veni in nomine Patris
met,  fif non accipitis me: Ji alius venerit in  ftu;
nomine fuo, illum accipietis.  Dein pugna- inf
bit contra Reges decem , qui omnes Ro- Qi
mani Imperii Ditiones tune poffidebunt, qw
& debellatis tribus nempe Regibus iEthio- ut
pide,  Lybiae, & iEgypti, esteri feptem fi
territi, fponte ei fe lubdituri funt: Ejl  id
datum illi belliim facere .  . .  d? vimen  E
eos.  Apocal. c. 13.^. 7. Monarcha effedus pi
legem Moyfis, quinimo & naturae legem i
ab iciet, & Deum verum, a quo data eft, p
negabit: Putabit  ( ait Daniel c. 7. t.  25.) h
quod pojfit mutare leges ,  d? tempom.  Cha- c
ra derem fuinn, quafi Sectae fuae Signum J
volet ab omnibus fuis in fronte, aut ma- \
nu geftari: Et faciet omnes pujillos,  tf ^
magnos,  df divites,  d? pauperes , d? liber os,  1

f fjervos habere charaderem in dextera mana  <
fua, aut infrontibus fuis.  Apocal. 13. ir.  16. 1

H'ppolytus Iib. de confummat. Sa2culi. Pe*
rerius, & multi alii cenfent charaderem
fo;e hunc: Nego Crucem. Nego Baptif-
mum. Nego JEsum.  Sed Ansbertus,
quem fequitur Ribera in cap. 13. Apocal.
ait fibi a Deo revelatum, fore graecam

lit-

De judicio univerfali. 121

yfis litteram X chi , cui infertum eft Pr o  hoc

3003  modo
nfti

trn  Sedem Monarchiae fuae figet Antichri-
tin  ftus Jerofolymis , ibique in Templo a fe
na- inftaurato fedebit, & adorabitur ut Deus:
\o- Qui adverfatur:  bf extollitur fupra omne,
n t, quod dicitur Deus, aut quod colitur, ita ,
do- ut in Templo Dei fedeat, ojlendens fe, tan-
em pmm fit Deus. 2.  ad Theffal. c. 2. ir.  4.
EJl  idq' e ..er annos tres cum dimidio; ibique
ere  Eliam, & Henoch contra fe docentes, <Sc
tus praedicantes, a]iosque Chriftianos occidet:
em Lt cum finierint tejlimonium fuum, bejiia ,
-ft) <pi<e afcendit de abvjfo , faciet adverfas eos
>•) kllum, if vincet iilos,  bf occidet eos.  Apo-
caL 11. f. S-  Corpora Eliae, & Henoch
im Jerofolymis jacebunt in plateis infepulta
ia- per tres dies cum dimidio, poft quos re-
&  vivifcent, & refurgent Elias, & Henoch:
Wi mox audietur vox de Coelo dicens: Af

mi cenite huc ; & ftatim illi tota urbe fpe-

6 .  ftante afcendent in Coelum : Et audierunt
'e* vocem magnam de Coelo dicentem eis: afcendi-
m  ^ huc ;  bf afcenderunt in Coelum in nube.
<f  Apocal. c. 11. ir. 12.  Poft triginta dies
5 , Antichriftus cum fuo Praecurfore vivus de¬
li. lurbabitur, & rapietur in Tartara: Et ap~
u prehenfa efl bejiia,  bf cum eo Pfeudopropheta...
vivi mijjt funt hi duo in Jlagnum ignis ardentis
falphure.  Apocal. c. 19.tf.20. A R-

F

122 Dijfertati o VI

ARTICULUS IV.

Ouartum Signum Remotum eft

Adveiitus Henoch, & Elias,

Uia de Henoch dicltur Eeclef. c. 41. Alt

ir. 16. Henoch placuit Deo,  Čf transih.  At
tus ejl in Paraiifim, ut det Gentibus pm  dii
tentiam.  De Elia habetur Malachiaa c. 4 ex
ir.  5. Ecce ego mittam voliš Eliam Propht■  de
tam, antequam veniat dies Domini magma , aq

Čf horribilis;  Ecclef. c. 48- f-  10. Qui Jeri  N
ptus e s in judiciis. temporum lenire iracuniiM  m
Domini, conciliare cor patris ad filirni, & rt-  le
Jiituere Tribus Jacob.  Unde de eo cecinit ac
Sybilla lib. 2. /j

Tune quoque Cxlejli Curru deveclus inffl  A
Terras de Odo Thesbites  K

Tum quia Apocal. c. 11. f.  3. & feq- al

refertur: Venturos ejfe duos Divinos Tep  p

jaccis amitlos , qui tempore Antiehrifti t

phetabunt diebus mille ducentis fexaginta bati-  f'
turos potejiatem patrandi miracula, (f pop  a
oecidendos.  11

Petes. Ubi degant nune Henoch, & c
Elias, unde vivant, qualem vitam agant, *
an fint in ftatu merendi ? *

19

exi

Pro-

I

De judicio unherfali.  '123

fy.  Probabilius eos degere in Paradifo,
patet ex fupra dičtis , ubi fimul beate vi-
vunt, immunes a concupifcentia, & no-
ftris aerumms in altiftima Dei contempla-
p tione. Nec valet opponere Gen. c. (j. ir.
'* i(j.  čf 20. Opertique funt omnes montes
excelfi fub univerfo Cccio; quindedm cubitis
41  dtior fuit aqua fliper montes, quos openterat.
sit  Adeoque Paradiiiis terreftris aquis diluvii
ni  diffipatus eft, ficque modo non amplius
. 4 exftat. Non valet inquam; quia in eo-
k'  dem C.  7. Gen.  dicitur univerfos homines,
us,  aquis diluvii interiifie, & remanfifte folum
Noe, & qui cum eo erant in Arca, & ta*
m  men nemo admittit Henoch fuifle in Arca
rt'  reclufum , neque diluvii aquis periifle;
nit adeoque ficut in hac univerfali propofitione:

Aquis diluvii interierunt omnes homines prater
bit Noe,  S 3  qui cum eo erant in Arca,  excipitur
Henoch, ita excipiturParadili terreftris locus
ab univerfae terne illuvione. T um quia valde
« probabile eft , ut alibi memini, quod Pa-
»■ tadifus terreftris tempore diluvii fervatus
'i-  fuerit immunis, aquis undique ad latera fefe
attollentibus, & quaii in murum folidatis,
ut contigit Israelitis in mari rubro Exod.
k C- 14. f. 22. Et ingreffi funt filii IJrael per
\ medium ficci maris; er at enim aqua, quaji
nurus d dextra eorum , č? l<eva,  Ac paritet
šn Jordane, ut patet Jofue c. 3. & 4.

Sine

124 D i JJjS r t a t i o VI.

Sine cibo eos vivere cenfet Epiphi-
nius haerefi 64. & Hieronymus ad Parna' ' uni
chium: Auguftinus vero hac de re dubitatlib. terr
depeccat.meritis,& remiilionec. 3. aitque ^ eI
eos vel fine cibo vivere, vel certe vivere, fi- P r ‘
cut vixerat Adam in Paradifo, fcilicet ex li- del
gno vitae,fi hoc etiamnum extare fupponatur; m
ideoque nec morbo, nec fenečhite deficere,

Sed verius eft, eos a Deo vivos , & ve- F
getos per miraculum confervari, ficut olim cc
confervatus fuit Moyfes in rnonte per 40,
dies, & veftes Ifraelitarum in deferto. ®

Stante communi opinione, qua cum P'
Gregorio Magno Homil. 29. & S. Augufti- fi
no Ub. x. de Peccat merit. & remilf. fuffi- fi
netur Henoch , & Eliam  necdum obiiffe 1
diem finim, fed defačto verfari in corpo- 1
re mortali, confecfiarium eft, eos necdum
forte Sancftorum, & Dei vifione efle do-
natos: Non . . . videhit me homo,  Čf vivet
Exod. 33. t. 20.  E t Paulus ipfe concupj-
vit prius diffolvi, ut pofiet efle cum Chri-
fto. Ad Philipp. c. 1. v. 23. Nec- intereft,
quod aliis in vita tantum charitatis officium,
illis vero jamjam Apotheofis exhibeatuf
Triumphus: uti Ecclefia approbante, fpfr
cialiter Sacrum Carmelitanum agit InftitU'
tum, nam eorum futurus gloriofus e vita
«xitus eft revelatus, non aliorum.

Coe*

De judido univerfali  125

Caeterum probabilius exiftimo illos fo-
lum fuiffe in fiatu merendi ufque ad illud
tempus, quo translati fuere, & ad eum-
dem merendi ftatum redituros , dum ad
prtedicandam Cathoiicam veritatein denuo
deftinabuntur. Tempore vero intermedio
in gratia confirmati per fidem folum , &
cognitionem abftra&ivam divina contem-
platione, & amore fruuntur, nec funt in
continuo fomno, fed potius in continua
contemplatione, & Dei amore, in fpiritus,
& carnis quiete occupantur, nihil tamen
per ejufmodi ačtus merentur; quia alio-
quin tot annorum millibus innumera accu-
muiarent merita , ita , ut omnes Sančtos,
imo fors Beatiffimam Virginem meritis fu-
perarent.

QU,ESTIO IV.

I Ttrum S. Joannes Evangelifta cum He-
>  noch, & Elia in fine mundi contra
Antichriftum fit venturus ?

ijr. Dum Chriftus, ut habetur Joann.
C-2i.poft Refurrečlionem ad mare'fiberia'
dis apparuit Petro, ejusque fex aliis pifcan-
fibus fociis , ipfique oves fuas pafcendas,
& regendos fideles commifit, ac mortem
Crucis praedhdt, interrogatus a Petro,

quid

126 Differtatio VI.

quid de Joanne futurum eflet, an moiitu- mor ’
rus nimirum eflet, vel non? Refpondit ei noc ‘
$.22. Sic eum volo manere, doneč venim,  nem
quid ad te?  Ex hoc Chrifti refponfo dedu-
cunt multi, S. Joannem non efiemortuum, tam '
fed venturum eum Henoch, & Elia in fr a Š n<
ne mundi contra Antichriitum , fed erro-
nea eft haec opinio. I. Quia eum morte
naturali mortuum paflim tradunt JEcclefiae
Patres, praefertim S.S. Irenaeus, Hiero- X -1
nymus, Auguftinus, Chryfoflomus, Ara- J
brofius, & eum illis Beda, &alii, ex qui-
bus docet Baronius illum obiilfe A. C. ioi.  P* 1 '
Clementis Pontificatus nono, & aetatis fua P ro
93. Obiilfe inquam Ephefi, ibique fepui*
tuna, ei in Epifcopatu Ephefino fuccedente u(;
Onefimo Divi Pauli difeipulo. II. Quia in
Concilio Ephefino jubentur coli SS. Mar- ^
tyrum Reliquiae, ac praecipue S. Joannis Q
Apoftoli ibi defun&i, atque fepuJti, di* *- e
cente Cceleftino Summo Pontifiče in Epift- Ca
ad Concil. Ephefmum Ante ofnnia vos
precipue conjidefare iterum, attpue iterum it‘
cet, quibus Joannes Apojlolus preedicavit,
cujus Reliquias pr&jentes honoraiis.  III. Quia ^
hoc aperte conftat ex perpetua Ecclefira ei
Traditione , quae Feftum celebrat S.Joan* P
nis tamquam vita funčti, jamque beati,

& eum Chrifto in Coelo regnantis, ipfum* ®
que paffim invocat, quod nulli, nifi poft 1

mor*

I

De judicio miverfali.  127

jritu. mortem contingit; imo nec Eliae, nec He-
lit e j noch ; hos enim ut mortuos , & beatos
nim,  nemo co]it, & invocat, & licet mirabilis
ledu’ Eiiae raptus memoriam celebret; Eliam
uum, bmen nec ut mortuum, nec ut beatum
in fr agnofcit, & colit.
erro-

torte Solvuntur ObjeČIiones.

feflae

ero- l  T nquiunt: S.Joannes in fua Apocalypfi c.
4 m- A 10. f.  n. teftatur, fibiab Angelo di-
qui- dum fuiffe, fe iterum Gentibus debere pro*
[oi. phetare: Et dmt mihioportet te iterum
fua« preplet ar e Gentibus . Ex quo videtur de*
pui- duci, S.Joannem venturum in fine mundi,
?nte ut iterum Gentibns prophetet.

1 in Repono. Allata joannis verba poffe

far- Idpliciter intelligi: I. ita, ut fenfus fit:
mis Oportet te iterum prophetare ,  id eft, opor*
di- tet te adhuc Evangelium icribere polt Apo*
ili. calypfim, quod revera egit poft fuum de
ws  exiiio reditum. Sic fentit Beda, Viega &c.
is-  II* ita juxta alios intelligi poffunt, ut An-
't,  geli loquentis fenfus lit: Jam 6  Joannes in
tia Pathmos exul es, & files, fed' mox liber
is e ns, &regredieris in Aiiam, ut ibi iterum
n- Pnasdices Afianis Evangelium. III. Et ve-
;, dušjuxta Cornelium a Lapide ita poffunt,
n* & debent intelligi, ut eorum fenfus lit:
& Oportet te iterum prophetare , id eft, opor¬
tet

f

128 Dijfertatio VI.

tyi

ve

bit

tet te adhuc alia graviora mala Orbi i& dic<
ferenda praenuneiare , quam ea , quae hac u -
teniis prohetando nuncialti, quafi dicat: hac- ^ en
tenus hac in Apocalypfi ab initio ufque ad k 1
caput undecimum prophetando defcripfi P ta:
Myfteria in libro contenta, feptem figi® f us
fignato; jam autem oportet te prophetaB' nor
do defcribere Myfteria, & mala multo gra-
viora : & haec reipfa prophetavit Joannei
c. 12. 13. 14. & fequentibus ufque ad fi-
nem Apocalyplis defcribens, & praedicens
Ecclefiae conculcationem , diram fideliura
peifecutionem ab Antichrifto movendam,

& Henoch, ac Eliae contra illum pro Chri-
Ito pugnantium mortem, martyrium, re-
furredionem , afcenfionem in Coelum , &
portenta eorum polt mortem futura. Igi-
tur ex hoc loco concludi nequit, S. Joan-
nem nondum efie mortuum, & venturuffl
in line mundi.

II. Inquiunt: Joannem non efie mortuum
expreffe innuit Chriftus apud Joannem c.
si. t.  22. dum Petro interroganti, quid
de Joanne futurum efiet, an moriturus ef-
fet, vel non? refpondit: Sic eum volo 0 '
ilere, doneč veniam, quid ad te?

Repono: Chriftum non loqui affertivt,
ita, ut affirmet, Joannem maniurum in vi¬
la, fed conditionate  tantum ad retunden-
dam curiofam Petri interrogationem, quafi

di-

fib

m;

no

tic

M

in

E

tu

P'

to

De judicio univerfali.  129

bi in, diceret: Si fic eum volo manere, quid ad
hac. te?  Hoc clare indicat ipfemet Joannes ibi-
:haC' dem, dum, ut falfam illam fufpicionem de
ie ad fe non morituro ab aJiis Difcipulis conce-
ipfiflj ptam corrigat, addit: Rt non dixit ei JE~
gis Jus, non moritur, fed fic eum volo manere, &c
etaj non crucifigi, ficut te, nihil ad te , tu me
gra- fequere, & Joannis curam mihi relinque.
nnes ’ III. Inquiunt: Chriftus praedixit Jaco-
d {■ bo, &Joanni Caiicem paffionis , & mar¬
čen! tyrii dicens Matth. c. 20. f.  23. Caiicem
litin meum bibetis:  Igitur Joannes in fine mundi
am, venturus eft, ut hunc paffionis Caiicem
ki- bibat.

te-  Repono : S. Joannem hunc Caiicem
& fibi a Chrifto praedicftum jam bibifle Ro-
[gi- mae ante Portam Latinam, dum a Domitia-
»an- bo in ferventis olei dolium miffiis vege-
um tior inde exivit, & novo virtutis miraculo
Martyr non moriens, fed vivens extitit;
um inde eft, quod a Patribus vocetur, &ab
c, Ecclefia colatur ut Martyr , quamvis na-
iid brali rnorte defuncftus lit. Deinde dici
ef Poteft eum S. Ifidoro Lib. de Patribus  iVb-
14 - ti Tefiamenti , S. Joannem bibifle veneni
Caiicem fibi ab impiis propinatum, fed fi-
e,  ne noxa ; hinc eft , quod eum Galice illo
n-  pingi foleat fančtus ille Apoftolus, inquit
n- Cornelius a Lapide in Matth. C. 20.

I

F

*3o Dijjertatio VL
Q UiE S TI O V.

VRsENOTIO.

Signa proxima, quse in terra appare*
bunt antejudicium extremum funt fignata
Luc. 21. f.  2 6 . Erit  nempe prejjiira m-
tium;  quia tune homines maximis undique
involventur anguftiis. Erit horrenda pra-
ter folitum curfum conturbatio maris : Pri
confujione fonitus maris,  fif fliMuum.  Erit

timor quidam univerfalis in toto orbe, q®>
non folum homines pavebunt, led tam
graviter affligentur, ut arefcant fufpenii
quadam expečtatione futurorum malorum:
Arefcentikis hominibus pr<& timore, &  «'
peclatiom, qu<e jhperveniet univerfo orli
Inde autem conftat haec figna effe
proxima  Generalis Judicii, quia his allegatis
Luc. 21. fr.  2 6 .  ftatim fubjicitur fr.
Tune videbunt Filium hominis venientem  W
nube cum potejlate magna,  č? majejlate.

Proxima Judicii extremi figna in Cffi'
lo apparitura indicata reperiuntur Mattb
24. fr.  28. & feq. his verbis: Stalim autert
poji tribulationem dierum illorum, fol olfcuri'

bihir,

bitih

Jkllt

coni

urb

illiu

inft

fr;

h&c

qu2

ruf:

fit

jud

Jer

glo

mu

fua

Es

po

exi

Cb

Pc

juc

du

de:

ri

ex

ju

fu

J

De judicio univerjali  131

ter, luna non dobit lumen fuum,  čf
Jtellčč cadent de Cdo,  č? Virtutes Cdorum
ijjj commovebuntnr,  Ubi Salvator ab excidio
urbis Jerufalem tranfit ad orbis excidium,
illiusque figna praevia , e quibus proxime
inftare cognofcatur, aflignat.

Notes. Difcipulos Domini Matth. 24.
f.  3. tria interrogaffe : Dic nobis, quando
rt- te erunt?  Č? quod Jignum adventus tui,
it! (f confummationis fceculi ?  Primum nempe
%■  qusfitum erat, quando excindenda fit Je¬
ne rufalem ? fecundum , quando deftruendus
& fit orbis ? tertium, quando futurus fit dies
t  judicii ? putabant enim Apoftoli, quod
it Jerufalem, & Tempi um diruenda eflent in

0 gloriofo Chrifti adventu, & regno in fine
!i mundi, quafi ipfe in pcenam, & ultionem
li fii» csedis, & necis eam eflet everfurus.

: Exiftimabant igitur , haec tria eodem tem-
;• pore eventura , fcilicet excidium urbis,

e xeidium Orbis, & diem judicii; unde
5  Chriftus, ut Difcipulos fuos, eorumque
5  Pofteros expedatione adventus M , &diei
■ judicii fufpenfos teneret, ad eumque alfi*

1  ^ue fe comparare ftimularet, in refpon*
dendo Apoftolorum errorem fovere vide-

' d voluit, ac ita Ioqui, puafi ftatim poft
- e xcidium urbis foret excidium Orbis'; id-
fiuealio, quam Apoftoli intelligebant fen*
w, eoque vero.

J \  Tura

133 D.ijfertatio VI.

Tum quia, licet plurimi anni jam flu- CJ .
xerint ab excidio Jerufalem, ac fluent ^
ufque ad finem mundi; tamen omne hoc ^
tempus, licet nobis, qui anguftiS brevis j]j (
sevi, & vitae terminis claudimur, longif- f c ;
fimum videatur , cum aeternitate tamen {u
Dei, qui verus temporum eft menfor, ^
comparatum, valde modicum eft, & inftar ex
momenti : Unus dies  (inquit S. Petrus j e
Epift. 2. c. 3. f.  8-& 9-) apud Daminim,  c
ficut mille anni, rnille anni, ficut dies unus.

Non tardat Dominus promiffioncm Juan.

Hac de caufa Prophetae, & Apoftpli tem-
pus Chrifti, & Legis Evangelicae vocant ^
Novijjimum,  & horam novijjimam , ut patet
i.Joan. c. z.f. 8 • 1. ad Corinth.c. lo.^.n.
Jacobi c. 5. f. 8 -  Ad Hebr.c. 10. f.  37. Eadeffl
de caufa Aggseus c. 2, f.  4. ait mpdicum fo-
re tempus ufque ad Chriftum, cum tamen ab
Aggaeo ad Chriftum fluxerint"§i7. anni. f

Tum quia, ftatim poft urbis Jerofo- V
Ijmitanae tribulationem iucceffura erat tri- i
bulatio Orbis , cujus illa typus, & praelu- fi
dium fuit, eo , quod nulia infignis, & u
antonomaftica Judaeorum tribulatio me-
dia intercefferit, vel intercedet inter trk fi;
bulationem urbis Jerufalem , & tribulatio¬
nem orbis; fed haec illi proxime fuccef- n-
fura fit non tempore , fed typo , Umili ir

tudine, paritate, & atrocitate. Hac de S

11r r ... caufa

f

De judicio univerfali.  133

caufa Bajaš, Jeremias, & alii Prophetai
defcribentes excidium Babylonis , Tyri,
■jEeypti, Judaeae per Chaldaeos, illico ab
ilio iranfeunt > & ialiuntad ejus antitypum,
fcilicet ad excidium orbis, quafi mox fu-
turum , ac acerbitatem unius per ilgna,
& horribilia, quae futura funt in altero,
explanant, ut patet Ifajae c. 13. f.  19.
Jerem. c. 15. ir.  9. Amos. c. 8 - 1 -  9- Joelis
c. 2. f.  10. Jam crgo fit

Primiim Signum Proximum Extremi

oel c. 2. ir.  31. inquit: Sol con -

uctur in tenebras , antei[uam veniat
fe Domini.  Et Matth. 24. f.  29. Sol ob -
fiurabitur.  Marc. c. 13. ir.  24. Sol conte-
ttebrabitur.

Petes. Quomodo fub diem judicii, &
finem mundi Sol fit obfcurandus ?

4-. Solem obtenebrandum ex denfitate
nubium, quse Deus inter Solem, & terram
mterjiciet, ut vult Ribera, & Dominicus

ARTICULUS I.

judicii eji

Obfcuratio Soliš.

in 4. Dift 46. q. 2. art. 2. vel ex mira-
I 3 cu-

4 34  Dijfertatid VI

culofis ecltpfibus, ut vult Perrerius, qua f.
provenient ex inufitatis motibus Ccelorum, c.
qui nune tardius, nune velocius folito mo- fuu
vebuntur; unde Ladlantius lib. 7. e. id. de
Sole, & Luna fic inquit: Motus extmr - br:
dinarios per agent, ut noti fit homini prom-
pum, aut ftderum curfus, aut rationem ten-  fit
forum agnofcere. Fiet enim vel cejlas in hye■  ip
me, vel hyems in cejlate, tune  čf amin  da
Ireviabitur,  fif menjis minuetur,  Čf iies  pa
in angujlum coarSlabitur.  Qute fi vera fant, id
facile erit tune varias produci eelipfes. Cl
Vel ex fufpenfione Divini concurfus; idf- &
pendet nempe Deus illuminationem Soliš, «
negando eidem concurfum , line quo non nt
poteft fpargere lumen fuum, & illuminare 4
orbem, ex quo fequentur denfiffimae, & p:
univerlales tenebrae per totum munduin. d
Ita Francifcus Suarez 3. p. q. 59. a. 6.  Difp- d
56. Sedi. 3.

ARTICt^LUS II.

Secundum Signum Proximum Extreni

gfuclicii e Ji

f

Obtenebratio Lunae. <

Uia Joel dicitur c. 2. f. 10. Sol, $  j
^ Luna obtenebrati funt,  Matth. c. 2 fr

t- 2 9-

De judicio unherfali. 133

us fr.  29. Luna non dabit lumen fuum.  Marc.
ju, c. 13. ir.  24. Luna non dabit fplendorem
io- fuum.

de Petes. Quomodo Luna fit obteno
ir* branda ?

ib* 4*. Per interpofitionem nubis ita difpo-
/!* fitas, ut per impreffionem radiorum Lunae,
i-  ipfa videatur tota fanguinea ad fignifican-
is  dam divini Judicii feveritatem ait Suarez;
’S  nam rubicunda Luna reprefentat cruorem,
t,  id eft, ftragem impiorum ob Sanguinem
Chrifti ab iis vel effufum, vel neglectum,
f- & fpretum. Ideo ait Joel c. 2. t.  31. Sol
\ convertetur in tenebras, & Luna in fangui-
1 nem.  Apocal. c. 6.f.  12. Luna tota faEla
1 *Jl, jicut fanguis.  Rurfum rubicunda Luna
: protendit ventos, procellas, & tempe da-

tes iras Dei, & fuppliciorum, quae eflfun-
det Deus in peccata, & peccatores; nam
Pallida Luna pl uit, rubicunda fiat, al¬
ba ferenat.

Et Virgil. 1. Georg.

At fi Virgineum fuffuderit orbe rubo-
rein, ventus erit.

Soliš ergo, & Lunae obfcuratio tune
non erit ordinaria , ut alias evenire per
eclipfim folet; fed erit ad nodum horribi-
evenietque praeter naturae leges dičtis
ftodis, qualiter etiam accidilTe videtur
I 4 eelip-

Dijfertatio VI

eclipfis Soliš , vel obfcuratio ejus in Pat
fione Chrifti; nam ab hora fexta ufque
ad nonam fačte funt tenebrae per univet Tet
fam terram: quo tamen tempore eclipfis
non erat, fuit enim dies decima quinta
menfis primiJudaeorum, id eft,Luna decima
quinta, in qua erat dies primus Azymorum,

& tune fuerat obfcuratio illa, quae elfe non
poterat Soliš eclipfis; cum haec folum in Q
conjundtione contingat. ^

Pariter nec Luna per eclipfim obfcu- c. i
randa eft, licet modus ifte facilis elfet ex- Ap
plicandi ejusdem obtenebrationem, fcilicet, fupt
quod Luna intraret umbram telluris, & ita
obfcuraretur, quemadmodum fit in omni cal
eelipfatione Lunae; nam ipfa intrat in
pyramidem umbrae terrae, vel tangit eam, fi i
& ita eelipfatur in totum, vel in partem: ter
at tune non erit fic, fecus naturaliter ob- Pe
fcuraretur , ficut alias, cum eelipfatur, Cc
neque elfet fignum futuri judicii; unde qu
ficut obfcuratio Soliš in Paftione Chrifti; m
quia erat fignum rei praeternaturalis, id eft &
mortis Domini Conditoris naturae, fuit ra
praeternaturalis, ita obfcuratio Soliš, & qi
Lunae, quae funt fignum extremi Judicii, bi
erunt praeternaturales modis jam infi* i<3
nuatis. &

%

ARv

De judicio univerfali.  13?

M  ARTICULUS III.

}ue

■er Tertium Signum Proximm Extremi

š

nta

™ Cafus Stellarum.

OD

in f^Uia praedicitur Matth. c. 24. f.  29.

vX cadent de Cotdo.  Item Marc.
:u- c. 13. f.  25. Steli« Cdi er ant decidentes.  Et
'X- Apoc. c. 6. 13. Steli« de Cdo ceciderunt

i fliper terram.

ta Petes. Quomodo Stellae de Ccelo fint
ni cafurae ?

in Hoc non ita efle capiendum, qua-

n, fi ipfa moles ftellifera fuo ]oco dimota ad
1: terram fit cafura, fed (ut vult Ribera, &
)■ Perrerius) nomine Stellarum hic veniunt
, Cometae, fulgura, ignes cadentes, alia-
n que meteora ignea inftar Stellarum, qualia
; Kulta erunt in fine mundi, eaque novae,
1 & prodigiofae magnitudinis, formae, figu-

t  motus, & lapfus; Deus enim illa,
c quafi horribilia fulgura, & tonitrua jacula-
. bitur in terram, ut homines terrefaciat;
’ ideo dicitur Joei c. 2. ir.  30. Dabo prodih
in Cdo,'  č? in tena, fanguiuem,  č?
igiem, & vaporem farni.

I S

AR*

s'3 8 D i Jf e r t a t i » VI.
ARTICULUS IV.

indic

ff i

Quartum Sigmim Proximum Extvm tena
fjudicii eft  k™

CommotioVirtutum Cceleftium, Jit

a. t

Q Uia praedicitur Matth. c. 24. y. 29. elit
Virtutes Ccelorum commovebuntur.  &
Marc. c. 13. 25. Virtutes, quce in Ca-  qu;

lis funt , movebuntur.  fta

Petes. Quid intelligatur hic nomine im
‘Virtutum,  & quomodo eae fint commo- lis
vendae ? qu

Ab Origine, & S. Chryfoftomopei Pf
Virtutes  intelligi feptimum Angelorura d
Chorum, five Ordinem, qui dicitur Vit- tio
tutes,  eo, quod fingulari vi, & robore coi
polleat; unde Jicet hi Angeli fint poten- nv
tiffimi: videntes tamen Solem, & Lunam lic
obfcurari, & Stellas de Ccelo cadeie, ac ca
plura alia horrenda prodigia in fine mundi at
snultiplicari, quafi attoniti ad tantas muta- qi
Ciones, & terrores obftupefcent. Hinc S.
Auguftinus Serm. 130. de tempore inquif: ra

iSicut Principe judicante, non folum rei, Jed  ft
if Officia, qu<s nihil fibi confcia funt, timore,  q
& tremore compreheniuntur propter Judicis  V
prrorem : ita & ticnc, eum genu humaniM  ti

judi -

De judido univerfali.  139

juiicabitur, Cdejles Miniflri pavebunt,
Čf terrMi apparatu de Judicis intuentis hor-
m mdaformidine contremifcent,  id eft, vide-
buntur contremiicere : vere enim contre-
mifcere nequeunt; funt enim beati, in
quos nec tremor, nec ulla alia paffio ca-
dit. Item Francifcas Suarez 3. p. q. 59.
a. 6. Difp. 56. Seči. 3. ait: Virtutes Ccelorum
29 ' elTe Angelos, qui magna vi Caelos gyrant,
® & movent, hi commovebuntur; quia ipfi
' x '  quafi Miniftri Divin* Juftitiae , & vindi-
čte in impios , omnes illas admirandas
m  mutationes , & motaš in Sole, Luna, Stel-
lis, mari, & terra caufabunt, & efficient,
quibus rede accommodari poteft illud
eI  PfaJ. 149. Gladii ancipites in manilnis eorum,
® faciehdam vindiSlam in nationibus, increpa-
r ‘ tiones in populiš , ut faciant in ds judidum
' e  confiriptum.  Huc etiam referri poffunt
l '  Kulta, qu* in Apocalypfi dicuntur, fci-
15  licet S. Joannem vidiffe Angelos nune
? canentes Tubis, nune effundentes phialas
i aureas plenas iracundia Dei, & fimilia,

• qu£ legi poffunt a cap. 8. ufque ad 16.

Per Virtutes  Ccelorum etiam ipfa fide-
; ra ) eorumque influentiae, five virtutes in-
fiuendi in haec inferiora denotari poffunt;
fftia in fine mundi aftra Cosli maxima, &
yalidiffima fuos motus, afpedus, influen-
das mutabunt, exquo omnia mifcebuntur,

ter*

i4<3 D iffertatio VI.

uemque vocaouio Jermani poli,«cap crea .
dines Coslorum defignari poffiint quafi car- j uy - (
dinesipfi, & bafes, robora,fortitudines, & fir- ^ g
mamenta Ccelorum commoverentur, & Cce- ^
3 i a fuis cardinibus concuti, & convelli vi- - n
deantur. Et hoc eft, quod ait Job c. 9
jlr. 6 . Qui commovct terram de locofiio,  Č? »
lumncs ejus concutiuntur.  Et c. 2 6 . ir.  11. Co-
lumnce Cedi contremijcunt, & pavent ai n-
tvm ejus.  /->

A n praeter recenfita aliud fit futurijudi- § er
cii Signurri?

Effe conflagrationem  mundL, de qua ait ° e(
S.Petrus 2.  Epift c. 3. f. j. Cdi autem,p  j™
nune funt,  Čf tena eodem verbo repofitifuii  ed
igni refervati in dim Judicii.  Et poft pauca
f.  10. Adveniet autem dies Domini ut fiffi
in quo Cdi magno impetu tranfient, elementi  Š n
vero calore folventur, tena autem,  čf
in ipfa funt opera, exurentur.  _ 111

Q'uemadmodum autem vera, & reali ™
aqua mundus inundatus periit, ita quoque
vero, & reali igne exuretur; quia Apofto- ®
Jorum Princeps Epift. pofteriori per anti- w

QU^STIO VI.

the-

De judicio univerfali.  141

e  thefim, feu contrapofitionem ad aquas di-
, r!; luvii ita de hoc igne loquitur, ut de aquis,
tiJi ^ u ^ us mun ^ us  P er iit inundatus; unde S.

Auguftinus opinatur cum D. Bonaventura
Jj'  ad illam orbis conflagrationem non effe
CJ ‘' creandum novum ignem, fed ficut in di-
, ^  luvio vera aqua e teme cavernis eduda,
^ & exha!ationes aereae in aquam relbiutae
j* foere, ita quoque tune omnes ignes, qui
interra, vel fupra illam funt, ad univerfale
hoc incendium concurrent.

CC‘

l QV JEST 10  VIL

Q uae fint illa Signa, quas communiter S.
Hieronymo attribuuntur, & an fint
lj. genuina ?

ad I. Ejufmodi Signa recenferi quin-
j{ decim, quae S. Hieronymus exAnna!ibus
i  refert Judaeorum, ea tamen non approbat,
it  fed veritatem illorum majorum judicio re-
a linquit difeutiendam; dicitur ibi per quii>

, decim continuos dies, quotidie novum Si-
1  gnurn. appariturum. I. Mare elevabitur
: quindecim cubitis fuper altitudinem mon-
dum, ac ita folidum, ac validum ad inllar
ffluri fubfiftet. II. Denuo tam profunde
fubfidebit, ut vix videri poterit. III. Men¬
dra marina fe erigent fuper maris fuperil-
tiem, ac horrendos mugitus, & ftridores

edent.

i4a Dijfertatio VI.

edent. IV. Mare, & qusevis alia aqm ded
bulliet, & ardebit. V. Herbae, & arbo' refu:
res ftillabunt rorem fanguineum. VI. Cor- ipfa
ruent aedificia, & folo aequata planitien dici
conftituent. VIL Petrae allidentur adin- k c
vicem, & confrigentur in partes. VIII janu
Fiet univerfalis terraemotus tam horrendus, tibu
ut homipbs, & animantia eo conculla i rde
terram nnt profternenda. IX. Montes,<S pe
colles, ut cera liquefcent, & ita nequabi- tis
tur terra. X. Exibunt homines de habi- dec
taculis, cryptis, & cavernis, velut amen- nes
tes nih.il prae confufione Ioquentes. XI. De:
Surgent multa ofla mortuorum, & ftaburi lis,
fupra fepulchra fua. XII. Cadent ibelte hin
de Ccelo. XIII. Homines in vita fuperfti- do
tes morientur, ut una cum aliis refurgere ipf
poffint. XIV. Ccelum, & terra conflagra- eri
bunt. XV. Erit Ccelum novum, & tern k
nova, & refurgent omnes mortui ad Ju- rui
dicium. du

ad II. Signa hsec vix aliquam ve-
ritatis fpeciem praefeferre. Ratio; quia ex-
pofitis Judicii Signis conteftatur Salvador
Matih. 24. f.  3 6. De die autem Uk, Ji

ra nemo /cit,  id eft, fcitis Signis, necduffl *
fcitur determinate dies Judicii; at li Sign 3  te
illa effent authentica Judicii Signa, fcitis in
lis, fciretur dies Judicii, cumponanturfo'

tura in quindecim diebus continuis, & ilJ ce

de'

! De judicio univerfali.  143

aqm decima quinta dicantur mortui ad Judicium
arbo- refurrečturi, ut ita dies Refurrečtionis fit
Cor- ipfa Judicii dies. Item exp!etis veris Ju-
itieia dicii Signis non ftatim fiet judicium: Citm
id in- k c fieri videritis, fcitote, quia pope ejlin
nil jrnuis.  Matth. 24,. f.  33. His fieri incipien -
idus, tibus levate capita vejlra, quia appropinquat
fa ad rdmptio vejlra.  Luc. 21. f. 2  g. ergo pro
s j & pe erit dies Judicii , fed non illico fiet: da-
uabi- tis autem illis Signis in ultimo die fcilicet
habi- decimo quinto fieiet dies Judicii, quo om-
men- nes morituri, & refurrečturi perhibentur.
XI Deinde fi die decimo homines de habitacu-
bun! lis, crjqptis, & cavernis egredientur, ac
:elte binc inde veluti infani difcurrent, quomo-
■riii- do verum erit, quod die decimo quinto
gere ipfo nempe Judicii die ex Mattb. c. 24.
gra- erunt duo in agro, quorum unus affumetur,
erra k  alter relinquetur: & duae in mola, qua-
Jn- rum una afiumetur, una relinquetur : ac
duoinlečto &c.
ve-

«* OUiESTIO VIII.

tor

k \  n ex Signis determinate fciri poterit
u® 1  * dies Judicii? & quantum temporis in-
J 3  f e rva!lum inter Signa, & diem Judicii fit
itis ^terceffurum ?

k p  ad I. Per Signa, quae Judicium prae-
ceffura funt, haud reddendum certumtein*

pus

144 DiJJertatio VI.

pofl

in«

ad

80.

Ser

m,

pi

deri

Et

Dt

difl

cin

pus adventus Chrifti ad Judicium; quia
Matth. c. 24. t.  36. expreffe intimatur: Di
die autern illa,  S 3  hora nemo fcit  - - - - nt-
que Angeli Cedorum, nififolus Pater.  Pra- Jud
terea praemiffis illis Signis adjunxit Chriftui effe:
parabolam de patrefamilias nefciente, quan-
do far venturus lit ad fuffodiendam do-
mum, & concluilt vigilandum effe, quia
nefcimus diem, quando filius hominis-ven-
turus fit. Ilhii autem fcitote, quonkm fi
/dret paterfamilias, qua hora fur venturus efi
Jet, vigilaret utique ,  č? non finem perfd
domumfuam, ideo,  Č? vos eflote parati, quit,
qaa nefdtis hora, filius hominis venturus ejk
Matth. 24. De temporilms,  č? momems
fratres non indigetis , ut Jcribamus voik
ipfi enim diligenter Jcitis, quia die s Domid>
ficut far in node, it a veniet. 1.  ad ThelTal
c. 5 .

ad II. Hoc effe ignotum, probabi-
lius tamen tempus illud intermedium erit
breviffimum; ait enim Chriftus Matth. c.

24. f.  33. Cum videritis li£c omnia, fcitott,
quia prope ejl in ianuis,  quod autem in ja-
nuis eft, jam incipit effe intra domum;
ideo valde propinquus fignatur 'futurus dies
Judicii. Dein Lue. c. 21. poiltis Signis fta-
tim fubiungitur : His fieri indpientibus re<
fpidte ,  čf levat e capi ta vefira, quoniam af
propinquat redemptio nojtra. -  At fi longior«

poli

roi

di(

*J

nu

ne:

cii

tei

&

Rn

k

fir

ru

fti

145

De judicio univerfali.

qia polt Signa tempore fequeretur dies Judicii,
:bt  incaflum diceretur : Levate cq.it a veflra
- nt-  ad contuendum aliquod bonum ex tinalis
Pra- Judicii fententia obventurum, cum vix id
riiios eflent vifuri homines, fi prim um polt 70.
[uan- 80. vel ioc. annosjudicium inftitueretur.
do- Res evidentior fit ex parabola, quam
quia Servator cit. cap. Matth. 24. proponit: Cum
ven- mi us fici ejl tener, folia nata, fcitis,
n fi quia prope ejl cejlas. It a vos, cum h<ec vi-

s efi kriiis fieri, fcitote; quia prope ejl in januis.
fi  EtLuc. 21. Scitote, quia prope ejl Regnum
m, Del  Sed cum ficus habet folia, parum
J  diilat aeftas: ergo & parum diftabit Judi*
niis  cium, cum haec Signa fient. Tandem haec
tis,  Signa videbuntur, ut mortales eorum ter¬
mi, rore commoti ad divini Judicis adventum
ffal, difponantur; at inutilia haec Signa forent,
ii Judi cium poft 70. 80. vel 100. annos pri-
ibi- roum fequeretur, cum plerique, fi non om-
;rit res, qui Signa viderent, ante diemjudi-
c. cii morerentur, qui vero Judicii viverent
te,  tempore, nulla prius vidifient Signa, unde
ja- & his inutilia eflent. Pauci ergo poft Si¬
li; £na ufque ad Judicii tempus tranfibunt dies,
ies & forte non duo, veltres anni; nec vero-
ia- fimile eft plures tranfituros fpecftatis Signo-
■s-  ru m conditionibus, & modis loquendi Chri-
f  de brevitate temporis.
re

K

Petes:

I46 DiJJertatio VI.

Petes. Si breviffimum tempus inter Si- q U ;
gna, & diem Judicii intercefiurum fit, quo- f er:
modo ergo poterit efie tanta oblivio, vel -jeli
fecuritas ut lint homines, ficut in diebus vo ;
Noe edentes, & bibentes, & plantantes tei 3
vineas , ufque ad diem, qua venit dilu- fto
vium, & perdiditomnes? Matth. c. 24. t cut
38. & 39- Čf.

Cum S. Chryfoftomo Homil. fupet ten
c.  24. Matth. Id intelligi de malis, & in- mit
credulis, qui vifis etiam Signis non ere-
dent futurum diem Judicii, neque Signa il- hu:
la aliquid portendifie, & ideo vacabuntvc- far
luptatibus, & quando adveniet dies Judi- fa
cii, inopinate ipiis adveniet; quia nihilde j e f
illa cogitaverunt, fietque ara ipfis, ficut xii
in diebus Loth, ubi nemo follicitus erat in na:
Sodomis , quoufque egieiTus eft Loth, & de
venit ignis de Ccelo, & exuffit omnes. Luc. fat
C. 17. f.  28- tei

tU!

QUiESTIO  IX. de

ca

A n Chriftus in Judicio Univerfali fit & m
turus judex V & lecundum quam Pi

turam Divinam, vel Humanam? Cl

r-. Quia neque Pater judicat quemqu 0 <  dc
fed ornne mdicmm dedit filio.  Joan. c. 5. V-J 2,  fai
Hinc Chriftus ut Deus principaUter  juhica* ad

bit; ut Homo autem poteftate foliim deleg^i t

qua

De judicio univerfali. 14,?

r  Si* qua tamen excellentior creatura nequit con*
po- ferri; quandoquidem foli Deo, cujus in-
ve l telledus in didando fumme redus eft, Sc
-bus voluntas in decernendo independens, po*
teftas judicandi competit per naturam, Chri*
iilu- ft 0  vero ut Homini folum pergratiam: Si«
[■ čut Pater habet vitam in femetipfo, fic dedič
& fiiio habere vitam in femetipfo,  Čf potefa«
l P eI  tem dedit ei Judicium facere ; quia fiiius ho«
® minis eji.  Joann. c. 5. f.  2 6.
cre ' Rationes, ob quas Chriftus in natura
1  i'' humana judicaturus eft, principaliores haa
f  funt. I. Quia ultimum judicium ea de cau-
® fafiet, ut boni recipiantur in Regnum Coe-
a!  lefte , mali vero ab eo arceantur; unde ma-
^ xime decet, ut Chriftus fecundum huma-
: 1,1  nam naturam judicet mundum, cujus Re-
® demptionis beneficio in Regnum Ccelefte
uC ' introitur. II. Ad oftenfionem excelfae po-
tentiae; qui enim in forma hominis judica-
ius eft, ne hoc ex impotentia paffus vi*
deatur; idcirco in forma humanitatis judi-
cabit, juxta illud Pfal. 50. f. 6. Ut vincas.
cum judicaris ;  quamobrem Apoftoiorum
l3 ' Princeps, cum in Cornelii domo fumma
Chriflianae Religionis capita expofuiflet,
n '  docuifletque, Čhriftum a Judaeis in ligno
3 ' fufpenfum, atque occifum, tertia vero die
a ' a d vitam refurrexiffe, fubjunxit Ad. c. xo.

43 . Et precepit nobis puedicare populo,

K * te«

148  Dijfertatio VI.

tejlificari, quia ipfe e[l, qui conflitiitus ejf i  M
Deo Judex vivorum,  čf mortuorum.  III, pr
Cum de hominibus in hoc Judicio fit decer- qu
nendum, congruum eft, d Chrifto ut Horni- C1
ne id exerceri, ut ipfi corporeis oculisju- &
dicem videre, & auribus fententiam, qus to
proferetur, poftint audire, & omninoju- gr

dicium illud fenfibus percipere. re

Petes: An in Judicio Univerfali alii Iti
Cojudices fmt futuri ? d<

rp. Id a Chrifto Matth. 19. 'jr.  28. pro ju
miffum effe Apoftolis : Amen dico votis,  qi
quodvos, qui Jecuti ejlis me, in regeneratio•  b<

ne' cum federit filius hominis in Jede majejlfc  ci
tis Jam, fedebitis (f vos fliper Jede s duodecitn  q
judicantes duodecim tribus tfrael  Neque ifto b;
loco folis Apoftolis gloriofa lisec judicaria o
feflio in thronis nubium aeris fplendidifti-
mis a Chrifto promittitur, fed fmgulis illis,
qui relidis omnibus, Chriftum pauperera
pauperes ferventi, & perfecfta imitations f
fecuti fuerint, ejusque Evangelium, & R«‘ '

gnum propagaverint.

Judicaturi autem SS, Apoftoli funt non
tantum collatione fui cum impiis, quonW‘ \
do Regina Auftri, & Ninivitae dicuntur in
die Judicii condemnaturi Judaeos, fcilicet
fuo faclo, & exemplo, eo, quod prsdi- 1
cante Jona pcenitentiam egerint; cum P  -
dsei praedicante Chrifto poenitere noluerint- 1

Matth.

n

n.

:er-

Tli-

Ju-

112

Ju-

ilii

■o

ifi

M-

k

im

to

ia

i-

>>

Tl

1«

i-

n

►

n

i

De judicio univerfali.  149

Matth. c. 12. ir.  40. & 41. Nec etiam ap-
probatione fententiae Chrifti dumtaxat ,
quomodo omnes Sandi judicabunt juftam
Chrifti in pios aeque, ac impios de Ccelo,
k  Inferno fententiam approbaturi, fedmul-
to honorificentius, & gloriofius quafi Re-
gni Cceleftis Primores, Principes, Dodo-
res, & Judices, & quafi Affeflbres Chri¬
fti Judicis cum eo in fuis thronis confi-
dentes; ficut Cardinales cum Papa proprie
judicabunt, eamdemque ferent fententiam,
quam Chriftus, qua probos Ccelo, impro-
bos Inferno adjudicabunt, arguentes, & in-
crepantes eos, qui fuam dodrinam, vitae-
que fandae exempla neglexerunt, & pro-
bantes, ac laudantes eos, qui utrumque
Coluerunt, & imitando expreflerunt.

QU.®STIO X.

ui fint judicandi in hoc Judicio


ARTICULUS I.

Tam Reprobi, quam Ele Sli, cUJpari tamen
ratione judicabuntur.

Ciet enim Judicium ad Divina? juftitiae, &
•*- mifericordiae oftenflonem; unde uthaec
Dei attributa fingulis clarefcant, necefle eft,
K 3 ut

i'$o DiJJertatio Vi

»tbonorum aeque, ac malorum merita, h  ^in
demerita ibidem proponantur , difcutian- & c
tur , & judicentur. Deinde ex Apoftolo fi n
s.  ad Corinth. c. 5. f.  10. Omnes,  tam a ^ e
Elečtosnempe, quamReprobos, manifejlm  &
tiportet ant e Tribunal Chrijii, ut referat wm- P ' 1
quisque propria corpcris , prout gejjit, fm  d
vonum, ftve malimi.  ^

Demum hujus Judicii effečtus erit fe-
paratio bonorum amalis, ut hi vadantin
ignem aeternum , & ilii tranfeant inde in ^
vitam aeternam: Cim Umerit filius hominis  — ® c

tongregabuntur ante eum omnes gentes,  $ 1)6

feparaUt eos, ficut feparat pajlor oves abk- ^
dis.  Matth. c. 2 k.  f. 22.  ergo boni, & mali >l;
judicabuntur. J

Dixi: Dijpari tamen ratione:  Divus enim “
Gregorius lib. 16. Moral. C. 24. quatuordif-
cernit ordines judicandorum. Primuserit 0
Elettorum perfeElorum,  qui tum legis prae-
cepta, tum Evangelii Confilia fervaverunt, *!
fii Judicio DifcuJJionis JiricleJimpto  non judi-
cabuntur; erit enim fatis notoria eonim e
virtus , & perfedtio, judicabuntur tamen J
Judicio Retributionis ,  & Remunerationis,
in quo ordine erunt fančti Apoftoli, eorum- •
que imitatores. Secundus erit EleČlorutn 1
minus perfeclorum ,  qui quidem aliquarido J
contra legis praecepta peccaverunt; aft ite-
rum pcenitentes per opera bona, vel mn -

Xime

, 5 Sime mifericordias finaliter falvati funt, hi jd-
ian- dicabuntur tamJudicio.Rmtt;zmz:iowž.?,quam
olo Jlriihe difcuflionis , quod fit per contrariam
ara allegationem rei ad fe juvandum ex fide,
hri  & fervata finaliter lege. Tertius eft Re-
us- proborum fidelium  mortuorum in fiata pecca-
nt  ti mortalis, qui pariter judicabuntur Judi«
cio Condemnationis  , & Jiritle difcujfionis ;
fe-  fidei tamen, & legis opera eis non pote-
in runt fuffragari. Unde illius Pfal. x. ir. 6.
in Non refnrgent impii iti Judicio :  fenfus eft ,
.. eos non refurrečturos ad Remunerationem,
5f tene vero ad Condemnationem , id, quod
t-  conftat ex Joan. c. 5. ir.  29. Procedent, qui
ijj tona egernit in refkrreSiionm vit te, quivero
Mala, in refurreclionern Jadicii,  id eft, Con-
n lemnationis.

f Inquiunt: Joan. 3. ir.  18- dicitur: Qui
t Medit in eum, non judicabitur.
y  Repono: Id verum efle de fide for-
; mata charitate, quam vocat Apoftolas fi-
dem, quae per dilecftionem operatur, quod
1 expreffit Chriftus Marc. c. 16. Qui credide -
1 fit, & baptizatus fuerit,  & fecerit, quae in¬
fra Matth. c. 28. praecepta funt, videlicet:
Runt e s ergo docete omnes gentes baptizantes
e °s in nomine Pariš,  Č? FVii,  S 3  S pirit us
Šantli,- docentes eos Jervare omnia , qucecimque
ttondavi vabiš.  De lis i  idelibus verum eft,
K 4 eos

152  Differtatio VI

eos  falvandos, necjudicandosjudicio Con-
demnationis.

Circa difcujjionem  notandum : eam ad
nos, non ad Deum referendam; Deusenim
©mnifcius de nullo facit difcujjionem,  cui
omnium merita, &demerita funt abaeterno
aequaliter nota. Ouartus denique ordo erii
Jnfide ium,  qui Ju&icio/hiSlce difcujjionis  non
judicabuntur; quia notoria aiiunde eriteo-
rum infidelitas: in re notoria autem nulia
requiritur difcujfio:  nec etiam fefe per fidem,
aut opera bona fidei defendere poterunt,
& ideo de eis dicitur Joan. 3. t. 18. Q“<
tion credit, jam judicatus ejl,  judicabuntur
tamenjudicio Condsmnationis , feu fenten-
tia a Chrifto proferenda : Ite maledicli  &c.

ARTICULUS II.

Etiam Parmli ante rationis njum defun•
Vii in hoc Judicio Jijlendifunt, ut  Retribu-
tionis, vel  Condemnationis fententiam
percipiant.

r iefumitur ex Apocal. c. 20. f.  12. Vi*

e  di mortuos magnos,  6f pufillos Jlantes
in conJpeČlu ihroni.  Firmat veritatem S. An*
felmus in 2. ad Corinth. c. 5. inquiens: Rtp
feret unusquisque, etiam parvuli, cum hot
tamen dijcrimine ab aliis, quod ifii referent,

fo

qua

cm

Et

di\

prc

caf

re

me

for

H

qu

fce

me

tri

dij

C

c.

ca,

h

tr

Hi

h

tu

De judicio univerfali.  153 -

C» quoi non per feipfos, fed per alios geffere,
quando fciicet per corda, & or a gefantiim
n ad mdiiere, vel non , quando baptizati funt.
?nim Et quia finis Judicii hujus eft oftenfio
eni divinae Juftitiae punientis, & mifericordiae
erno proemiantis, fintque parvuii tum proemii
eri! capaces, fi media falutisipfis applicata fue-
non re, tura pcenae faltern darnni , fi ejufmodi
eo- media ipfis non obtigere; confequitur eos
ulla fore judicandos, non quidem Judicio dif
era, cufmis  ftridte accepto, fed late fumpto,
it, quateniis palam manifeftabitur, & cogno*
)/!! fcetur eis fuiffe, aut non fuiffe falutis re~
tur media applicata , & ita proeraio per Re-
en- tnbutionem , aut pcena per Condemnationem
dignos efle.

ARTICULUS III.

X* A Ngeli five boni, iive mali Judicium
■ 1  *■ Retributionis  quoad prcemium , vel

Condemnationis  quoad pcenam fabibunt.

Gloriatur enim Apoftolus 1. ad Corinth.
c ' f 3- Nefcitis, quoniam Angelos judi-
i" Mbimus.  Deinde : Deus Angelis peccanti-
s ms  non pepercit, fed rudentibus Inferni de-
•• tjaftos in tartarum tradidit cruciandos , in ju*
'* f  refervari. 2.  Pet. c. 2. f.  4. Ange*

• los vero, qui non fervaverunt fium principa*

1 iMni > fed derelipuerunt fuum domicilium in ju<
K 5 diciunt

«54 D i Jf e r t a t i o VI.

diciim magni diei vinculis aternis fub caligkt  ( un f
rejervavit.  Epift. Cathol. S. Juda; Apoftoli
jr. 6 .  Si autem mali Angeli judicandi tune
fint judicio Condemnationis  ad majoremfui
confufionem, tanto magis boni Angeli ac j U( ji (
majorem eorum honorem judicabuntur jit p,-^
dicio approbationis,  & retributionis.  Ratio ( j gtu
nem hujus adducit Scotus in 4. Dift. f
q. 1. §. de fecundo.  Ouia Univerfale Jul ] 0 q U

cium inftituetur ad auas difcemendas fr f e jf 1(
milias, fupernae nempe, & infimae civitatis; f e e
Sandi vero Angeli cum Eledis Dei conlS f erv
tuunt civitatem Dei: Doemones autem c®
reprobis civitatem Diaboli: igitur, ficii f;j n
omnes homines faltem judicio difcujfm\  tiču
late fumpto, & Judicio retributionis, d  Gei
condemnationis,  feparabunturad conftituen ^
das duas Civitates, ita & Angeli. Spedat
id quoque ad honorem , & gloriam Cto q us
Jfti, qui ficut Caput, & Rex eft Ange noi
lorum, ita fit &Judex eorum. De

Obfervandum nec bonos, nec malo* Co
Angelos judicandos judicio Jlrithe difcujfa  an j
tiis ; quia ejusmodi difcujfio  fit de dubiis,
in eo autem, quod eft certum, qualia funt
merita bonorum, & demerita malorufl j ll(
Angelornm, nulla eft neceffaria difeufi
Item ibi intervenit difcujfio,  ubi funt boni
permixta malis; in Angelis autem bonii

funt t u

Dejudicio univerjali.  155

J -%w funt bona merita fine ullis malis: & in
'°M Dcemonibus funt mala merita fine ullis bonis.

Inquiunt: Deus non judieat bis in id-
111  ® itfum.  Nahum. c. 1.  mali autem Angeli jarri
;!i judicati funt: Nune judiciim ejl mundi, nune
^ l u ’ Princeps hijus nmndi,  id eft, Diabolus, eji-
^ 10 ' cietur foras.  Joan. c. 12. f.  31.

47 ' Repono. Chriftum in prascitato textu
J u “ Ioqui de Doemone ejiciendo de mundi pof-
s “ felfione, & liberatione hominis a potefta-
:at ? te ejus, cujus per Adae peccatum erat
* fervus effedus.

® Pr o aliis folvendis obferva, quod et-

r ,Ci : fiin morte cujuslibet hominis Judicium Par-
mt ,  ticulare fiat, fuperfit tamen adhuc aliud
aa  Generale, cujus finis non folum eft punitio
u ® delidorum, & largitio prcemiorum , fed
;,7  etiam oftenfio divi nas Juftitiae diftributivae,

’ ‘ fiuss licet in cujuslibet morte exerceatur,
^ non tamen tune publice manifeftatur, quod
■ Peus jufte judicet, fed privatim tantum
V  contingit, nec refertur ad corpus, fed ad
r animam folam. Nec Deus punit, aut
11  ’ judicat bis in idipfum ;  quia ut ait Scotus:
u  bomo fi confideratur, ut perfona privata,
l  judicatur mox poft mortem judicio Prhato ,
/' ti vero fpečtetur , ut eft pars totius gene-
'■ (  P  humani, judicabitur in fine faeculi Ju¬
dicio Univerfali,  & Puhlico , neque puni-
tur fecunda vice, fed folum eadem pcena,

i$6 DiJJertatie VI.

quae mox poft mortem decreta fuit, in
damnatis ad corpus extenditur, & coni-
pletur. Ad illud Pfal. i. f. 6. Non rt-
Jurgent impii in judicio:  refponfum fuit al¬
bi. Addo hic, eos non refurredturos in
Judicio ad vitara, & ut judicent, fed ad
mortem, & ut judicentur, ut in lib.Ms-
chab. Antiocho dičtum fuit: Tihi aiM
reJurreSlio ad vitam non erit.  Illud Joan.
c. 3. f. 18. Qui credit in eum, non judicatur,
qui autern non credit, jam judicatus eft.  Sic
exponendum eft Authore Lyrano: N«
judicatur,  id eft non habet caufam conkrt
naticmis , jam judicatus ejl , id eft, habet
caufam manifeftam condemnationis  , qu£ ta-
men palam antea non dabitur executioni,
quam in fecundo Chrifti adventu; unde
textus ille folummodo probat, quod qui
credit in eum, non judicetur in Judicio
Punitivo,  qui autern non credit, jam judi¬
catus eft Judicio Punitivo,  non quideffl
in re, &executione, fed in intentione,
& prasfcientia Dei, eum feriptum lit:
non erediderit, condemnabitur.

Q UJESTI O XI.

A n Extremum Judicium lit de die, vel
de nočte futurum ?

%. M

]

dicii

quea'

niar

lueri

cifcc

Chri

M'

aeet

toto

illuf

deti

por

nen

de

tus

pln

tur

fen

ftai

fin

Lt

co

au

qu

ne

pl

d;

I De judicio univerfah.  157

in $•. Id efle ineertum, cum tempusju*
com- dicii quacunque naturali fupputatione ne*
n rt-  oueat inveniri, nec Deus, qui folus oni*
tali. nianovit, id in Scripturis Canonicis vo-
is in luerit revelare. Cenfeo tamen cum Fran*
i ai cifco Suarez 3. p. Tom. 2.  Difp. 50. Sed. 10.
Ma. Chriftum verofimilius mane venturum ad
uta  Judicium ; ipfe enim Pater eft lucis per*
oan. agetque judicium palam in luee fpečtante
it ar, toto mundo , ne quis in tenebris fuco,
Sic illufioni, fugae, aut latibulo fit locus. Vi-
V« detur etiam probabiiius, homines eo tem-
5 » pore judicandos, quo Chriftus refurrexit,
bel Eempe in principio diei.
ti-  Proprie tamen loquendo Judicium nec
mi, de die, nec de nočle fiet; quia tune mo¬
li tus Cceli, qui tempora fignat, non erit am¬
ini plius; unde dies , vel nox, illa vocabi-
io  tur temporis habitudo , quae praeceffit cef-
ii- fante motu , manebuntque Luminaria in
m Katione illa, in qua erant, priusquam de-
3, fineret motus, fcilicet Sol in Oriente, &
lit  Luna in Occidente, in quo fitu primitus
c °ndita creduntur, Nočle ergo, vel fub
a <rroram infonabit Tuba Archangeli, fiet-
que refurrečlio, & mox Chriftus ipfo ma*
ne defcendet ad Judicium.

1  Qui Judicium de nočle inftituendum
P r *tendunt, in eo vim fuae opinionis fun*
quia nočtu percuffa funt omnia Pri*

mo-

f

158 D i ff e r t a t i o VI.

mogenita AEgyptiorum ab Angelo Exter-
minatore; fed quis fomniet, quod Deus Hie:
omnespcenas eadem infligat hora? ignem ved
in Sodomis non pluit Deus media nocle, mt
fed in ortu Soliš, vel quall; jam enim enir
mane erat, quando exivit Loth de Sodo- in o
ma, neque ante ejusdem exitum nocue- fr,
runt Angeli Civitati Gen. c. 19. Et in ortu ignc
Soliš pluit fulphur, ignem de Ccdo.  Eod, piu
cap. Pariter quando Deus mifit diluvuim, deni
non milit noetu, fed ccepit in ortu Soliš, lun
vel paulo poit; in articulo fiquidem diei go
introivit Noe in Arcam , id eft , in pun- Un
do Ortiis. Gen. c. 7. & ftatim exorta el! An
pluvia diluvii. _

Dum Matth. c. 24. adventus Domini
ad judicandum comparatur adventui furis
ad perfodiendam domum. Eti. ad Theflai
c. 5. Dies Domini ficut far in noHe veniet.
Matth. c. 25. Media autem noSle clamol
faclus cfl.  Nihil inde infertur, praeter- 1
quam, quod mortis tempus homini lit in-
certum, h  quod Chriftus Judex venturuS ie
lit inopinate, inexpedlate, hominibus non pl

cogitantibus, & quafi dormientibus. 0

Petes. Qua ratione verum fit illud R
Marci c. 13. y. 32. De die autem tllo,  tu

hora nemo fcit, neque Angeli in Ccelo,  Pl

qiie Filius, nifi Pater?  el

tu

Cuiy

! De judicio imiverfali  159

rter- Cura S. Bernardino aUegante S.

)eus Hieronymum praedidum £extum in haec
aem verba exponentem: Cum omnia temporafe-
de, mt JEfus, hocejl, Verbum Dei  (omnia
niiii enim per ipliim fada funt. Joan. c. 1. f.  3.)
do in omnibus autem temporibus cum dies Judicti
:ue- fit, qu<e legi'ima conJequentia effe poteji, ejus
m ignorare potrtem, [cujus totum novit ? num-
od. Deus Pater cogniiionem illius diei Fiio
m , ienegavit, cum dicit:  Omnia mihi tradita
'is, funt a Patre meo. Matth. c. 11. f.  27. Er-
iei to mm omnia, fi ejl aliquid, quod negatur.
m • Unde concludit idem S. Bernardinus per S.
eil Auguftini authoritatem: dicitur Chrijlusje-
tiindum S. Augujlinum illum nefcire diem,
ni jata non facit homines fcire .

'iS :

J Q U JE S  T IO XII.

^  Ubi fit futurum Judicium Univerfale?

'■ tp. Cum Scoto  in 4. Dift. 47. q. 3. §.
3  de quarto  Judicii locum effe Vallem Jofa-
1  Phat, fltam inter Jerufalem , & Montem
Oliveti, quam perluit torrens Cedron.
Ratio eft I. quia Jerufalem effe cenfe«

' O r  rnedium terrae , in quo Deus , tefte
1  Pfalte Pfal. 73. ir.  n. Salutem operatus
e ft per Paffionem, Mortern , & Afcentlo-
ftem Chrifti: ergo decet, ut ibidem fandi

fru-

L

i6o D i Jft e r t a t i o VI.

frudtum Sanguinis, & Paflionis ejus, ac
gloriam Refurrečtionis participent. II,
Qma Chriftus JerofoIymis vixit, docuit,
miracula fecit, judicatus , & occifus eft:
ac in monte Oliveti, qui huic Valli imitii-
net, gloriam, & majeftatem fuam afcen-
dens in Coelum oftendit, ibique Angeli
eum rediturum ad Judicium praedixerunt
Adi. c. i. f.  ii. Hic JEjhs qui ajfumptus
eft d voliš in Cdam , fic veniet, qaemadnw-
dum vidiftis eum euntem in Cdum:  ergo
convenit, ut eodem locojudicet incredu-
los, & inobedientes fibi, qui tantae ejus
charitati, redemptioni, dodtrinae, & mi-
raculis, quibus dočtrinam fuam coeleftem
efle , feque a Deo miflum Meffiam, & Sal-
vatorem prebavit, credere, & obedire
noluerunt. Juftum eft, ut Chriftus ibi fu®
gloriae majeftatem oftendat, ubi fummaffl
ignominiam fuftinuit, utque ibi judicet, ubi
fuerat judicatus.

Porro Chriftus Judex non defcendet in
ipfam Vallem Jofaphat; fic enim i  tot ho-
-minum millionibus judicandis videri non
poflet, fed in aerem huic Valli, & Motiti
Oliveti ineumbentem , & vicinum : fede-
bit etiam in nube lucida, & gloriofa, cui
affidebit Virgo Mater, quae in hacValle
fepulta eft, & refurrexit: item S. Apoftoli*
&  viri Apoftolici. In valle vero ?  locis*

' que

qu

cai

bil

lic

im

fo

tu

&

k

P

v

&

t«

ai

%

•t

ti

i

c

c

i

(

i

(

ac

n.

lit,

mi* i

en-

?eli

ant

tus

no-

■go ;

k- !

jus

ni-

;m

a!-

ire

«

m

.bi

in

o-

e- .
ui }
le

li»

Sr

De judieio univerfali. 161

cpie adjacentibus confiftent homines judi-
candi, fed Eledi, & Beati rapientur in nu-
bibus obviam Chrifto in aera juxta Apo-
ftolum 2. ad TheiT. c. 4. f.  16.

Petes. An Judicium Extremum lit in
raomento peragendum ?

ip. Tale Judicium haud in mflanti ab-
folvendum , fed aliquanto tempore dura-
turum; nam primo fiet fingulorum examen,
& confcientiarum apertio, quaChriftus cui-
que hominum fua, & aliorum omnium fa-
daper illuminationem internam patefaciet,
& revelabit, ac fententiam cuique fuam
pro meritis didabit, facietque, ut omnes
videant illam in fingulis efie aequiffimam»
& juftiffimam, nec ullum exceptionis, vel
tergiverfationis fupereffe locum : Fiet enim,
ait S. Auguftinus iib. 20. de Civ. Dei c. 14.
vrtate divina, ut cuijue opera fua vel Iona,
pel mala in memoriam revocentur,  Č? mentis
intuitu mira celeritate cernantur, ut aecufet,
vel excujet fcientia conlcientiam.  Haec autem
contingent in tempore, licet brevi. Tan¬
dem generalem in omnes Sandos voce fen-
fibili proferet aeternae felicitatis fententiam
dicendo: Venite Benediki Patris mei.  Mox
in Improbos aeterna? damnationis fulmen
detonabit: Ite maleditli ignem <eternum.

Pete«.

L

t6z Dijfert ati o VL

Petes. Quis fit ille Liber Scriptas, qui
proferetur, in quo totum continetur, itn-
ae mundus judicetur ?

A Divo Thoma 3. p. q. 82. ad 3,
pro inconvenienti haberi , legendum ali-
quem libram maferialem ih Judicio, in quo
fada fingulorum fint fcripta, eo, quod mil-
lus valeat aeftimare illius libri magnitudi-
nem, vel quanto tempore legi poffet, nec
determinari tempus, quantum affignare, &
ponere oporteret ad confideranda omnia me¬
rita, & demerita fua, & aliena, ab h orni-
ne aliquo, qui fucceffive diveria videret;
unde ait Docftor Angelicus, ut unaquteqne
anima in breviffimo tempore omnia vi*
deat; clarius rem explicari debere, & %
tuit hanc conclufionem: Etfi in injlanti ali -
quis vifhrus non fit fingula, tamen brevijfin«
tempore auxi'io divin# virtutis omnia particfr
laria confiderabit.  Albertus M. eidem quo
que opinioni fubfcribit inquiens : Liber
apertus e ji, id ejl qu#dam vis divina ojlendens uni-
euiquc facla fua.

QU^!STIO XIII.

Q uodnam fit SignumFiliiHominis, quod
in die Judicii parebit in Coelo ?
ip Hoc Signum effe Crucem; qui*'
ipfa eftVexillum Chrifii, & caufa vidtori#

fide*

fk

ol

in

ne

Cf

ci

fr

ac

qi

&

fti

al

di

C(

p;

d

d

bi

af

fu

It

C

tc

Ic

d

r

De judicio univerfalu  163

]ui fidelium; infidelium vero, & impiorum
in« olim fuit Scandalum, fed eorundem in die
Judicii erit condemnatio, & tormentum.

3. Ob tres caufas hoc fignum Crucis eriC
Ji- in Ccelo, cum Dominus ad judicandum ve¬
jo nerit. I. Ut fignificetur Chriftum per Cru-
nl- Cern fibi hanc gloriam, & poteftatem judi«
ii- ciariam meruiffe. II. Ut indicetur Chri-
jc ftum pro faiute omnium fuifle Crucifhaim,
& ac proinde ingratos efie, & inexcufabiJes,
e* qui tantam ejus gratiam, & charitatem ne-
ii- glexerunt. IIL Ut oftendatur omnes Chri*
t; fti Cnicifbd cultores jam cum ipfo effe ex-
le altandos in Ccelum, & omnes ejus ofores
i* dejiciendos in Gehennam.

1* Probabilius eft ipiiffimam illam Cru-
i'  cem, in qua falutis Author pependit, ap*
a  parituram in Ccelo ad confolationem San«
i- dorurn, qui per illam falvati fuere ; ideo-
H  <jue Chrifto Crucifbco fe in vita per patien-
f bam, & mortificationem conformare ftu-
duerunt, ac condemnationem, & expro-
brationem impiorum , qui Crucem Chrifti
^pernati funt, illique ingrati voluptates
liias Cruci, & mortificationi antetulerunt.
ba cenfent S. Joannes Chryfoft. Homil. de
t bruce, & Latrone, ac Thomas Waldens.

*°m. 3. de Sacramentis. tit. 20. C. 198.
i' Idem praedixit SybiJh lib. 6 ,  Carminum,

1 dum de Cruce ita canit:

La OU«

i $4  Dijfertatio VI.

O ligniim felix, in quo Deus ipfepe- P' £
pendit, fin

Nec te terra capit, fed Cceli tečta vi-
debis, in

Cum renovata Dei facies ignita mi-
cabit.

lut

Praeterea docent S. Joannes Chryfofto- noj
mus Hom. de Cruce, &Latrone. Cyrillas c.
Catechefi 15. & S. Auguftinus Serm. 131- (i
de Tempore. Hoc Crucis Vexillum ab An; tu
gelis deferendum ante confpedtum Chrifti tu
Judicis defcendentis ad Judicium quafi Tro- &
phaeum vičtorias, ac infigne Regale ium-
mae poteftatis, & imperij; audiamus verba L
Auguftini loc. cit. Confiderafli, quanta- vir-  P
tus fit Signi, hoc e[t, Crucis: Sol obJcuH • C

litur, Luna non dobit lumen finim: Crux vt-
ro fulgebit , & objcurabit Luminaria Cedi, d-  £
lapfisque Sideribus fola radiabit, ut difcas*  E
quoniam Crux ,  č? Luna lucidior , Čf So ® ^

erit prteclarior, quorum fplendorem Divini k t

minis illujlrata fulgore fuperabit. Quemd■  *

modum enim ingrediente Rege in civitate*  £
exercitus antecedit, przferens humeris Sig nlt '  ”
atque Vexilla Regalia,  čf ambitum praptič  J;
tionis armifon<z, amuncidt Regis introituvU  J
ita Domino defcendente e Cdis, pracdd  l
exsrcitus Angelovim, qui Signum illud,  f
e ji, Trimphale Vexillum fuMimibus humeM

De judicio univerJalL 165

pe- ftčferentes , divinum Regis Ccelejlis ingref-
fum terrejlrium mentibus mnciabmt.
vi- Petes I. An JEIedti in die Judicii fin!

in frontibus cruce fignandi?
ni* Tune Signum crucis in fingulis Ele*

dorum frontibus confpiciendum juxta il-
lud Apocai. c. 7. f.  3. Signemus fervos Det
to- nojlri in frontibus eorum.  Et iilud Ezech.
[as c. 9. f.  4. in fenfu allegorico : Signa Tau
ji. (id eft, Signum Crucis) fuperfrontes Viro-
n- rum gcmentium,  6® dolentium,  ut iignifice-
fti tur illos per Crueem perveniffe ad gloriam,

0- & merito" Crucis Coelum poffidere.

n- Petes II. An praeter Crueem, Corona,
is Lancea , Spongia , & estera Dominicae
r- Paffionis inftrumenta fub tempus Judicii in

1- Ccelo fint videnda ?

’* R-. Id efie incertum, cum nullibi fit

’• clare expreffum; putat tamen Salmeron cum

, D. Thoma haec quoque in aere monftranda,
1  qui de hac re ita loquitur : Credunt Doclo-
‘ Ecdefiis cum Cruce etiam Columnam,
Flagella, Spineam Coronam, Clavos, Spon*

1  piani, Lanceam,  Čf reliqua Pajfionis infiru-
menta  - - - - apparitura in die Judicii.  Un*
^ S. Thomas opufc. 2. c. 224.  afierit:
Quod veniente Domino ad Judicium, Crucis,
& alta PaJJionis indicia demonjirabuntur.

M

QUJ2*

%66  DiJJertatio VI.

Q U iE S T IO XIV.

Q uae Sententia inProbos, & Improbos
a Divino judice pronuncianda fit?
Eledtos a dextris ftantes hanc opta-
tiflimam excepturos fententiam; Venite Ee-
nediBi patris mei: pjfidete Regnum, quodp
ratum eft vobis d conjiitulione mundi,  Matth,
c. 25. f.  34. Ouibus confolatiffimis ver-
bisPii, ac Jufti a labcribus ad quietem, a
Iacrymarum vaJle ad fummum gaudium,
a miferiis ad perpetuam Beatitudinem vo-
cabuntur.

Deinde converfus Judex ad eos, qui
a finiftris erunt; fuam 'in eos eifundet jufti-
tiam; Difcedite d me MalediBi in ignem ceter-
mm, quiparatus eji Diabolo, (fAngelis ep.
Matth. c. 25. f.  41. Verbis illis: JD‘ifr
dite d me , maxima poena figniiicatur, qua
Impii plečtendi erunt, cum a Dei confpe- j
« 5 tu quara longiflime arcebuntur ; neque
fpes fupererit ulla fore a 3 iquando, ut tanto
bono perfruantur : bare pcena fecundum
Theologos Parna damni  eft, quo fcilicet im ;
pii apud Inferos vifionis beatificae luce per-
petuo carituri funt. Additur: MalediBi , per
quod mirum in modum eorum augebitut
calamitas; fi enim, dum a Divina repellen-
tur praefentia, aliqua faltem benedicftione
digni haberentur, magno haec eis folatio

eflet,

De'judiclo r univerfalL x6f

cflet, at, quia nihil hujufmodi ipfis expe-
čtandum eft, quod calamitatem leviorem
0J  reddat, inexplicabi]i obruentur miferia. Se-

S ' ur : In ignem aternum,  per quod Ftena
is  indicatur, quatenus Damnatcs fummo
f , doloris fenfu infernalis ignis tormenta affi-
h  cient, idque per tempus fine fine duratu-

lt  rum. Subjicitur: Qui paratus e(l Diabolo,

•’ Čf Angelis ejus  ; per quod oftenditur Re-
1  proborum pcenam omnibus fuppliciis cu-
muiandam effe; ficenim ex naturae noflrae
conditione affečti fumus , ut omnes mole-
ftias Ievius feramus, fi calamitatis noftrae fo-
ciumafiquem, & confortem habeamus, cujus
prudentia, atque humanitate aliqua ex nar¬
te juvari pofiimus: Quae tandem erit Dam-
natorum miferia , quibus in tantis aerum-
*is a perditifiimorum Dcemonum focie*
tate divelli nunquam licebit ?

Et haec fententia aequiifime a Supremo
Judice feretur in impios, qui omnia vera
pietatis opera neglexerunt, & efurienti,
sc fitienti nec cibum, nec potum miniftra-
verunt, hofpitem non exceperunt, nudum
non operuerunt, in carcere inclufum, &
®grum non vifitaverunt.

DiJJer-

DiJJertatio VIL

n  e

SUPERNATURALIHOMI-

MINIS BEATITUDINE.

F Inito Univerfali Judicio Eledi merito-
rum fuorum Coronam accepturi vo-
buntur ad poffidendum Regnum ipfe
a conftitutione mundi paratum, in quo ia-
cie ad faciem videndum fe illis, atque fru-
endum in fe ipfo exhibebit ipfe ille Deus,
apud quem eft fons vitae, & in cujus lu-
mine videbimus lumen, quando in diligen-
tes fe profufa liberalitate thefauros fuae bo-
nitatis difperget, ut inebrientur ab ubertate
domus fuae, & potentur torrente voluptatis.
Porro tanta eft fupern* felicitatis gloria,
quantam nulla iingua edicere, nullus intel-
ledus capere fufficit: Nec oculus vidit  (Pau¬
li verba funt i. ad Cor. c. 2. f.  9.) ne c au-
ris audivit, nec in cor hominis afcendit, qua
p r <sparavit Deus diligentibus fe.  Unde id
folum de fupernaturali effentiali, & acci-
dentali hominis beatitudine concludam,
quod pr*] cente fide, S.S.Patrum, &Gra-
vium Theologorum dodrina per fpeculum,
& in aenigmate de ea attingere Jicuerit.

qu,e-

G

F

&

cl

o

v

p

tl

e

F

]



II-

Defupematurali hominis leatitudine, 16 $

QUiESTIO I.

Q Uid fit beatitudo in genere ? & quas
exiga£ conditiones ?

¥ R j£ N O T 10.

fo- I?Atio ipfa, fi audiatur, Libertinis ani-
m .  mae immortalitatem fi non aperte ne-
)ji3 gantibus, faltem in dubium revocantibus,
fa- ciare docet, ultimum hominis finem non

confiftere in tranfitoriis , & caducis huius
s, vitae bonis, fed aliam fupereffe felicitatem,
lu- Per quam tandem ultimato perfečte bee-
n- to. Quod lic oftendo: Anima hominis
o- e ft lpintus (quod Libertini non negabunt)
te brutomm anima perfečtior, & nobilior;
s.  sdiones enim hominis , fi cum brutorum
i, a dionibus conferantur, fpirituale eorum
!• pnncipium multo excellentius exigere, &
[- srguere videntur. Nec mihi perfuadere
P°ffum, homines magni ingenii, excellen-
e  to, & gloriae cupidos eo vilitatis pro-
| bpfuros, ut folum in externa figura, &
Jttembrorum, atque machinae hujus {ut lo-
, toifolent) difpofitione, & coordinatione
trutis meliores, & nobiliores effe velint,
® le effe fateantur. Hoc pofito

17 ° Dijfertatio VIL 1

Quasro ex illis, utrum haec tempota-
lia, & tranfitoria bona corporis , an ani* co:
m® tam nobibs effe putent? Audiant Ba- m
filium Evangelico illi Diviti animarn fuam Tl
fic alloquenti: Anima habes multa bona ... pei
requiejce, comede, bibe , epulare:  talem in- ex
faniam e folius fanae rationis principiis his vi
verbis exprobrantem: O verba flultijjml
Ji porcinam habiiiffes animam , quid aliud illi  qi
enuntiare potuijjes ? itane pecuinus es, bona■  fu
rum anim<e ignarus, eam ut excipias carnai-  n<
bus epulis?  Si ergo haac bona corpori dura- di
taxat, non item fpiritui conveniunt; quae- qi
nam igitur erunt animas bona V non eft al
ita pauper Deus, ut nobiliori hominis par- n
ti bona , quae illi propria funt, dare ne- il
queat, nec ita iniquus , & avarus, ut da- n
re nolit. Certe nobilis hic fpiritus ea fo- e
!um ratione creatus non eft, ut corpori in- £
ferviat, uteo regendo, &procurandis ejus c
commodis fine ullo lucro, aut obtinendi c
aliquando prcemii fpe occupetur. Acce- 1
dit, quod in maxima etiam temporalnim (
bonorum abundantia intus , & in anirno }
nunauam plene quieti fint Libertini, fed i
femper fibi aliquid deeffe fentiant, quod ]
manifefto eft indicio, altiorem longe finem i
ipfis praeftitutum , & alia ipfis poft hanc ;
vitam bona repofita effe. Nune ad piO'
pofitam quaeftionem.

Bea*

Defupernaturali hominis beatitudine. i/i

'J- Beatitudinem a Boetio lib. 3. de

ii* confolat. Profa 2. defcribi, quod fit Status
črnim honorum aggregatione perfedlus.  S.
m Thomas 1. 2. q, 5. a. 3. ait: Beatitudo ejl
■ • $erfe£lum,  Čf fujpciens bornim, omne malum
i' exdudens, (f omne defiderium complens.  Bre-
is viter: Beatitudo ejl bonum fine defeblu.

• Conditiones igitur ad Beatitudinem re-
H  quifitae funt fequentes: I. Ut' confiftat in

• fummobono, fecus pateretur defedum,

• nec vera eflet Beatitudo. II. Ulud bonum

• debet efie aliquo' modo in ipfo fubjedo,
quod per tale bonum beatur, feu debet
ab ipfo aliquo modo poffideri: Si enim
nullo modo poffideret illud bonum, tune
illo abfolute careret; proinde nec felix,
nec beatus efiet. III. Debet illud bonum
efie fumme deledabile, caufans gaudium,
& confolationem, fecus non excluderet
onme 'malum, quia permitteret triftitiac lo-
cum, nec adierret omne bonum, quiare-
Iinqueret fubiedum bono fumini gaudii
deftitutum. IV. Beatitudo debet effe per-
petua, fecus ipli deelfet maxima circum-
ftantia bonitatis , & felicitatis, quia nem-
Pe polt tempus defineret , & in majori
•niferia, & triftitia relinqueret creaturam
amiffae tantae felicitatis memorem. V. Ne-
ceffe eft, ut beatus fit de hac Beatitudi-

perpetuitate fecurus; alias felicitatera

j

Dijfertati$ VIL

ejus plurimum perturbaret timor maximu! Cq
de ipfa forfitan aliquando amittenda, me
proinde nec excluderet grande affiičtionis fid
malum; nam multa hominis affliblio, qm  Ifa
ignorat pretenta, & futura nullo fcire potcj  Id
nuncio.  Ecdef. c. 8. f. 6 .  & 7. fp:

QU^ESTIO II. v

Q Uae fit Supernaturalis Objecliva  homi¬
nis Beatitudo ?

Efle Deum Banedičtum: H<zc  fjl
vita <eterm, ut cognofcant te foliim Deum  d
Venem.  Joan. c. 17. ir.  3. Ut vita carnis  I

mirna ejt, ita beata hominis vita, Deus ejl. t

S. Aug. lib. 19. de Civ. Dei c. 26. Dein- 1
de foius Deus eft fummum bonum exclu-
dens omne malum , & carens omni defe-
dtu, cum fit fimpliciter infinitus in omni <
genere perfedionis, & ita ipfe foius fatia- '
re poteft appetitum creaturae rationalis; t
fic fatiat Deus defiderium magnitudinis  juxta
illud 1. Joan. c. 3. ir.  2. Similes ei erimus,  j
quoniam videbimus eum ficuti eji.  Defide- 1
rium voluptatis  juxta illud Pfal. 35. f.  9-
Tonente voluptatis potabis eos.  Defiderium
fcientU  juxta illud Jerem. c. 31. f.  34-
JVon docebit ultra vir proximum fuum,  o
virfmtrmfuum dicens  (ita loquitur Deus)

Cp*

Defupernaturali hominis leatituMne.  173

tius Cognofce Dominum : omnes enim cognofcent
da, me a minimo eorum ujque ad maximum.  De-
>nis fiderium denique ceternitatis  juxta ilhd
m  Ifaj. c. 5. Jufii auteni in perpetuum vivent
teji  Idcirco Auguftinus lib. 1. Confeff. c. 1. fu*
fpirans exclamat: Fecijli nos Domine ad
te,  č? inquietum ejl cor nojlrum, doneč re-
luiefcat in te.

U ' Solvitur Wolffii Obječlio.

f  Beatitudo hominis debet effe aliquo mo-

* do in homine, ita, ut ab ipfo poffideatur,

*  Deus autem ita in homine effe non poteft,
ut ab ipfo poffideatur, nec capax eft ho-
ffio boni infiniti: adeoque.

Repono. Aliam effe Beatitudinem obje¬
mkam  , & aliam f or malem,  de qua poftea.
Objemiva  eft obječtum Beatitudinis forma -
qute confiftit in illis operationibus vi-
talibus, quibus fummum bonum, feu ob¬
jemiva  Beatitudo a beato tenetur, & poffi*
detur modo quodam vitali fumme de-
hftabili. Beatitudo formalis  debet efie
intrinfece , & inhcefive  in fubječto beato,
objeSliva  vero folum pnefentialiter , & ob-
jeftive  in ipfo effe debet


1/4 Differtfitio VIL De

Itaque Deus non poteft efle in beato
intrinfsce, inhčjtve,  nec poteft abipfopof-
fideri, ut ita beatus poffideat Deum tan- |N
quam Dominus fervum dominio proprie* I h
tatis; Eft tamen Deus in beato objeffive,
dum fe ipfi videndum , & fruendum , feu
amandum intime cbjeSHve  exhibet. Poili- tion
detur etiam Deus a beato per eosdem adus voh
vidsndi  , & fmendi , qui poftidendi modus Inte
non infert aommium in poflidente, fed c, 5
relinquit Deo totam fuam praeeminentiani De,
fupra beatum, qui manet adhuc perfede ejl l
fervus Dei, & fub dominio ipfius: Sicut De
etiam fervus Dominum, vel Principefli de
poflidere dicitur, fi tanto ejus favore, & feli
gratia potiatur, ut Princeps femper fit ad
promptas ad implendam quamcnnque ra- bat
tionabilem fervi voluntatem. Pariter ho- k n
mo non eft capax boni infiniti, ita, ut m.
ipfum in fe fubjedlive  recipiat, aut poffideat vej
per dominium proprietatis, eft tamen ca- vol
pax fummi boni, ita , ut ipfum poffideat Ci¬
per acftus formales fibi intrinfecos firutos, D
nempe vifeonem,  & fruitiorieni objeSlive,  ip -
fum vero objedtum maneat entitative  extr3 fn
hominem. Ve

rai

im

D
fn

QtDE«

deJupernaturali hominis beatitudine.  175

ato OU^ESTIO III.

pof- x

tan- |N quo fita fit Supernaturalis formalis
A hominis Beatitudo.?

jp. Fomalem  Beatitudinem, qua ani«
& 11  ma vere beata redditur, in duplici opera*
tione intelledhis nempe, feu vi/me,  &
ft 18  voluntatis, leufruitione  confiftere. Quoad
Intelle&um, & zčbimvifonis  habetur Matth.
^ c. 5. f. s. Beati mundo corde , quoniam ip/i
m  Deum videbunt.  Etjoan. c. 17. t.  3. H&c
efi anteni vita ceterna, ut cognofcant tefolum

l£  uejlrum , &* gaudium veflrum nemo tollet d
'■ vobis.  Itern S. Augnftinus lib. de Dodlrina
£  Chriftiana c. 22, H<ec e/l fumma merces, ut
'> Deo perfruanmr.  Ac lib. 8- de Civ. Dei c. 9.
■ Nemo beatus ejl , qui eo , quod amat, mn
1  fnitur.  Ideo Cathechifmus Romanus illa

Deum Verum.  Comonat b. Auguiunus lib.
de Špiritu, & lit. Videre Deum fumma eji
fdkitas, jučuniitas , č? vita ceterna.  Quo*
ad voluntatem autem, & ačtum fruitionis
habetur Matth. c. 25, f. 21. Euge ferve
bone ,& fi deliš -  - - - intra in gaudium Do¬
mini tui.  Et ioan. c. 16. t.  22. Gaudebit cof

Ve rba Symboli: Vitam ceternam,  ita deda-
ra t: 1 Solida Beatitudo, quam e/fentialem com *
muni nomine licet vocare, in eopofetaejl, ut
&ewm videamus , ejufque puJchrirudine per-
ftuanntr,  Quid ? Beatitudo perfečta eil

crea-

176  Dijfertatio VIL

creaturae intelledualis fatietas, debet ergo
fatiari, & beatificari fecundum omnes po-
tentias, fecundum quas beatificabilis eft,
ne in Beato relinquatur defedus boni fibi
poffibilis.

Vides melius Beatitudinem in utroque
adu reponi, Iicet plares Scotift2e Sco-
tum pro fe citantes doceant eam in fola
fruitione,  & Thomiftae in fola vifione  con-
iiftere. Admitto tamen libenter Beatitudi¬
nem principalius in adu fruitionis ,  quam
vifionis  conftitui ( & judico , hoc etiara
Šcotum intendiffe, dum eam in fruitione
fola ftatuebat, id eft, principalius ) Ratioeft
I. Quia voluntas, & ejus adus eft nobilior
intellečtu, ejusque adu. II. Quia per adlum
amoris  perfedius unitur anima Deo, quam
per a elani vifionis , ut docent Theologi
Mvftici. IIL Quia licet vijio  lit quacdam
affecutio , & pofleflio formalis Dei in fe,
qui per vijionem  conftituitur quodammodo
in poteftate videntis quantum ad perce-
ptionem ipfius, perfedius tamen pofiidf
tur Deus per adum fruitionis,  & amoris
beatifici, quo voluntas ita fuum objedum
affequitur, ut illud faciat fuum; nam p ef
amorem amicitise amicus fit alter ego, adeo-
que perfedius , & principalius pofiidetuf
Deus per adum amoris,  quam per adu®
vifionis  juxta illud Sponfse MjdUcae diduni

Ca

m

eh;

z

tri

bis

dL

g«

efl

pi

b(

til

P :

tf

fi

fc

e

f

Defupernat. hominis beatitudine.

Cantic. c. 3. f.  4. Inveni, quem diligit ani-
mamea, tenui eum, nec dimittam.  IV. Quia
charitas viae perfecftior eft, & Deo gratior,
quam fides tefte Apoftolo: Major autem
korurn eft charitas:  ergo etiam charitas pa*
trte eft perfecftior vili one; unde magis no*
bis defiderandum eft , ut Deum perfecfte
diligamuš, quam ut eundem perfečle co-
gnofcamus.

Notandum eft, fruilionem  beatificarrt
effe amorem amkitia , quo amatur Deus
propter fe, feu propter fuarn intrinfecam
bonitatem line relatione ad amantem, non
vero amor concnpifcentLe , quo amatur Deus,
ut eft bonum čonveniens amanti; quia pet
priorem, non per hunc pofteriorem amo*
tem poffidetur Deus modo perfedtiffimo,
quo poffideri poteft a creatura. Ad a eft um
bmen amoris amicitLt  etiam fequitur amor
uncupifcentice  fumme ordinatus, quo bea*
ius tendit in Deum ut vifum, & fruitum,
& in ipfo ut vifo , & fruito deleeftatur,
eo , quod videat fe per hos aeftus tenere
‘Uum maximum bonum.

QU^STIO IV.

Tltrum fupernaturaiis Juftorum Beatitudo
^ fit asternum duratura?

ig. Prcemia Juftorum in Ccelo aeterna
J ufura funt Quod hic oftendo. Prce*
M murni, j

178  Differtatib VIL

milim, quo Deus Omnipotens, Sapien®
mus , atque Optimus remuneratur bonos, peI
vel ipfa ratione convincente, debet effe
proemium plenum, perfečhim, integrum,
quod totum rationalis creaturae appetitum m ;,
expleat, & plene fatiet, quod omnem ali- ^ 0 ,
cujus mali timorem, ac rationi confenta- a( j {
neam triflitiam excludat, quamvis enim ^
tale proemium noftris quibuscunque demum pi e
meritis citra promiffionem Divinam debi-
tum effe non poflit; quis tamen prudentet f u ,
negare poterit V decere Omnipotentera, j n .
Liberaliffimum, atque Optimum Deum, fi ^
femunerari velit, tale proemium decernere, p e
quod ex omni parte perfe&uin lit, quod ^
plenum gaudium , ac fatietatem totius ra- q u
tionalis appetitus adferat, cui nihil tirno- eo
ris, nihil triftitiae, nihil prorfus mali fit ad- ^
mixtum? f e .

Nune qusero: An proemium quantum- [jj
cunque magnum lit, quo tamen, cum fem- e r
per durare , & aeternum effe poffet,  ali- j a
quando tibi carendum fore fcis : de cujus Cf
aeterna poffeffione lecurus non es, led du- f e
bitas, an ex omni parte plenum , perpe- f e
tuum , & integrum exiftimari debeat, an f , :
totum rationalis creaturae appetitum ex- \ ^
pleat, ac plene fatiet, an omnem alicuju* ] c
mali timorem, ac rationi confentaneam tri- ^
ftitiam excludat'? Ouid refpondes ad hsec® w

mibi

f /-

De Jupernat. hominis beatitudine. 179

mihi certe, nec ulli alteri ratione utenti
perluadebis unquam prcemium ejufmodi per-
fedom, & completum effe.

Rem reddo clariorem, Kinge tibi ho*
minem in hoc mundo abundantem divitiis,
honoribus, voluptatibus, atque omnibus
adeo, quse vel cogitari poffunt, hujus mu n*
di bonis fruentem : quaere ex i : lo, an fibi
plene, perfedeque felix videatur, an ni-
nil ultra fit, quod appetat, an inter omnia
toabona, & gaudia nihil amaritudinis vel
invitus fentiat? Si ad plenam felicitatem
fibi deeffe aliquid, 11 quid praeterea le ap-
petere, fi non omni fe amaritudine carera
dbcerit,. interroga illum , quid ei defit,
(juidnam amplius appetat, & non aliud ab
eo refponfum accipies, quam. hoc: Vel lem
fiaec bona, hx'c gaudia, quae nune habeo,
femper habere , vellem certus effe , me
ifiis nunquam cariturum, illa mihi amplius
eripi. non poffe : Sed proh dolor! non lo¬
tom de hoc certitudinis'nihil habeo, led
certus fum de oppollto: Scio me ifta non
femper habiturum, nec habere femper pof-
to, non erit femper fic : Veniet tempus,
ffro hsec omnia cogar dimittere, quo illa
!T >e deferent: & hoc tempus fortaffis tarn
tonge non abeft, venturum effe fcio, quan-
autem venturum fit, nefcio, nullo mo¬
menta fecurus fum : hoc eft, fufpirans di-
M a cet:

i8o DiJJertatio VIL

cet, quod me cruciat, quod adfert animo alk
amaritudinem, quod me inter omnia hsee gai
bona verum , ac plenum gaudium habers va<
non fmit. pi-

Quod fi vero neget, fibi deefle aliquid, ret
aut a fe ultra appeti, fi omnis fe amaritudi- bo
nis expertem vivere afferat , dic illi hoC ret
unicum verbum : Morieris,  videbiš illico po
turbari hominem, pallere, frontem contra- rei

here, & toto vultu metum, ac triftitiam tuc
indicare, hoc unum fi audierit, rifus omnis, tu
& hilaritas momento evanefcet. fid

Nune cogita animam infinito fruenteffl tai

bono, eique ardentiffimo amore conjun- na
člam , atque ad plenam hujus boni poffef- ve
fioneni admiflam cognofcentemclare, quan- nc

tum hoc fit bornim, quanta fua de illius pot- tai
feffione felicitas: finge, tali animae hanc uni- to
cam cogitationem occurrere : Hoc tanto k
bono , quo nune fruor, aliquando carendum  be
mihi erit, quod tanto cum amore pojfideo, cv  fe
gar dimittere hcec gaudia, qu<z femper,  čf hs

ne fine habere poffem (cur enim Deus , pi
'me creare potuit, conjervare me in hoc tam  re

felicifiatu non pojfet) femper tamen,  čf fini  fe

fine non habebo: Sed -veniet definitum tempuS, \  pi
poji qiiod illa Deus mihi fubtrahet, ultra quoi \  h;
illa mihi dar e non v uit.  Quisnam efiet fen- bi
fus tališ 'animae hanc fecum ipfa codtatio fe
nem volventis? An non funella tanti boni t(

ali-

L

De fupemat. hominis bcatitudine. igi

no aIiquando amittendi certitudo inter ipfa
•ec gaudia itentidem occurreret, tantoque vi-
?ra vacius obverfaretur memoriae, quanto pro-
pius huic felicitati conftitutus finis immine-
id, ret? an non cruciaret ardentiffimum tanti
ii- boni, tantoque cum amore poffeffi femper
X retinendi defiderium? an non adventantis
:o poftremi momenti metus identidem fe inge-
a* reret, & omne gaudium incredibili amari-
in tudine compleret ? an non orta ex hoc me-
S,  tutriftitia, an non tanti boni aeternum pof-
fidendi defiderium tanto effet vehementius,
it tanto cruciaret amplius, quanto ipfum bo-
i' num , quod eripiendum cernitur , majus,
f' verius, & omni amore dignius non poteft
!■ non cognofci ? an non de amittenda hac
tanta felicitate dolor ea etiam de caufa mul-
to effet acerbior, quod a Deo fe amari,
> k  non obftante tamen hoc amore tanta fe
i beatitudine , quam teternam qbtinere pof-
fet, ab eo privandam videret ? an non
hac una recordatione omne gaudium, ac
proemium in lučtum, & pcenam converte-
retur? plus etiam dico : fi. tališ anima de
hiae felicitatis perpetuitate vel dubitare
poffet, fi plenam de illa certitudinem non
| haberet, an non ex ardentiffimo infiniti
honi amore, ejufque femper poifidendi de-
fiderio, ne illo privaretur, quovis momen-
to metueret, & ex hoc ipfo metu omnem
M 3 fibi


i8a Dijfertati o VIL.

fibi quietem eripi, incredibili fe anxietate, ti
ac follicitudine, vel ex hoc uno dubio cru- c
ciajfi fentiret? \

Dicendum ergo, quod ficut rationalis I
creaturae, quae Dei capax eft, aliud ple- (
num , perfečlum , totumque illius appe- i
titum explens prcemium effe nequeat, i
quam ipfe Deus, ita infiniti hujus boni . i
poffeffio, quae fic fatiat, ut novum femper i
fui defiderium, illudque ardentiffimum ac-
cendat, nifi perpetua, & cum hujus per-
petuitatis certitudine conjun&a lit, ratio¬
nalis creaturae appetitum non expleat, non
plane fatiet, omnis mali timorem, pruden-
tem curam, ac triftitiam non excludat, &
ita vera, & perfečta beatitudo non lit

qu.es ti  o v.

ip. Quatuor a Theologis enumerari,
quas indicat Paulus i. ad Corinth. c. i5-
ubi de corpore noftro loquens ait: Semi-
natur in corruptione, furget in incorruptione
(ecce IMPASSIBILITATEM) feminatur
in ignobilitate, furget in gloria  (ecceCLA-
RITATEM) feminatur in infimitate , fur*
get in virtute (ecce AGILITATEM ) ff
miniatur corpus animale, furget corpus jjffli’

tnale

De fupernat. hominis beatitudine.  183

Je, tule  (ecce SUBTILITATEM ) Idem de-
'u- ducitur ex illo Sapientae c. 3. ir.  7. Fulge-
hunt  (enCLARITATEM) jujli  (en IM-
Iis j PASSIBILITATEM) fif tanquamfcintill<e
Is- (en SUBTILITATEM) in arundineto difcur-
'e* (en AGILITAT EM.) V ocantur au-

tem dotes, quia tamquam dona qucedam
m  . fupernaturalia a Deo animae fibi aeternum
;r defponfatas largiter conceduntur, hisque
> Verfibus exprimuntur :

'■ Clari, fubtiles, agiles, impajlibilesque

>• Omnes quadruplici pollebunt dote

11 beati.

Per 1 MPASSIE 1 LITA TEMred-
s detur corpus gloriofum incorruptibile, &
immortale: Oportet enim corruptibile hoc in-
dnere incorruptionem & mortale hoc vidne -
te immortalitatem.  1. ad Corinth. c. 15.
t.  53. Excludet capacitatem proximam
quidquam patiendi a caufa naturali, aut
quamcunque moleftiara perferendi: Nepue
ifurient, nepue fitient  &c. Ifaj. c. 49. f.  10.
Abfierget Deus omnem lacrymam  &c. Apo-
cal. c. 21. y. 4.

Per CLARITA TEM  corpora bea-
torum accipient fulgorem , & pulchritudi-
nem corporis quoad formam , figuram,
colores debitos, & Regiam Majeftatem;
hinc dixit Chriftus Matth. 13. #. 43. Tune
Pfi fulgebunt ficut Sol in Regno Pa riš mei.

M 4 Unde


Unde fi in denfiffima nočte unicum e glo*
riofis corporibus appareret, nočtein ipfara
verteret in lucidiflimam diern.

Per AGILITATEM corporibus glo
riofis tribuetur robur virium , & perfeda
vis locomotiva , quae, ne otiola fit in (
beatis, hi in Ccelis movebuntur, & am- <
bulabunt de Joco in locum, ut eorum vi- i
fus reficiatur diverfiffimarum creaturarum <
pulchritudine , in quibus nunquam fatad- 1

mirandaDeiSapientiaelucet, id, quodde- i

fumitur ex Ifaj. c, 40. f.  31. Qui autm
fperant in Domino, mutabunt  / 'ortitudinm,
ajfument pennas Jicut Aqidlce, current,  i?
non Idborabunt, ambulabunt, & mn deficient.
Caeterum dum ambulant Sandi, femper
vident Deum , nec locum ordinis inter
beatos amittunt. Id etiam obtinebunt per
dotem agvitatis ,  quod breviffimo, &
imperceptibili tempore de loco in locum
jnoveri poterunt,

Per dotem denique SUBTILITA-
TIS  beati Ccelos, aliaque corpora pene-
trare, ac per illa tranfire poterunt, ficut
Chriftuš Dominus ex Virginis utero, &
fepulchro eft egreffus, januis claufis ad
Apoftolos ingrefius, ac Coelos penetravit. i
Nam ex Epift. ad Philipp. c. 3. Corpora no -
Jlra reformanda funt ad Jimijitudinem corpo-

De Jupernat. hominis beatitudine. 18$

Q UiEST I O VI.

Quid, & quot fint BeatorumAureolae?

Aureolas efle prcemia quaedam acci-
dentalia reportata in CceIo propter infiene
aliquod fadum, & ftngularem vidoriam
in vita a beatis obtentam de capitalibus
chriftianae falutis inimicis, Diabolo fcilicet,
& rnundo, & čarne; hinc tres communiter
a Theologis affignantur aureolae hoc verfu
comprehenfe;

Aureolam Martyr, Dodor, Virgoque
meretur.

Prima eft pro Sandis Martyribus, qui
heroice triumphant de mundo, faevas per-
fecutiones fuftinendo, & mortem ipfam
iubeundo; ideo vidricem palmam eos af-
fequi eft conveniens; hoc habetur Apocal.
c - 7- f.  9. ubi inducuntur Martyres Amidi
flolis allis ,  č? palmce in manibus e onim.
Secunda eft pro Dodoribus, qui per fa-
pientiam , & dodrinam erroris , & inii-
delitatis tenebras propulfantes decipientem
^iabolum exceftenter debellant, de quibus
habetur Daniel, c. 12. f.  3. Qui autem do-
ftifuerint,fulgebunt quaji jplendor firmamenti:
~ qui ad jujlitiam erndiunt multos , quafi :
Jlella in perpetuas Sterni tat e s . Tertia eft
M s pro

'i g6 DiJJertatio VIL

pro Virginibus, five omnibus illis, qui bui
per continentiam virginalem čarnem infr Ch
gniter cajcarunt; hinc in Apocal. indu-
cuntur centum quadraginta quatuor millia, &'
Qui cum mulieribus non funt coninquinati,w•  ne
gines enim funt:  & hi dicuntur cantare ru:
canticum novum, quod nemo alius dicere br
poteft. Appellantur autem dureola,  quafi ali
parvas aurese coronae,non quia in fe magns nc
non fint, fed quia exiguae videntur refpe- m
<5tive ad effentialem beatitudinem , quae ty
corona aurea dicitur. te

Hae quidem folae tres aureolae a Theo- m
!ogis numerantur , qui tamen non diffiten- ta
tur , etiam re]iquos beatos, quibus exhis &
coronulis nulla obtinget pro meritoriim gi
qualitate, & virtutum plurium, vel unius d
excellentia fua figna habituros , & varia fe

trophaea, ex quibus dignofci queat, in q

quanam virtute hic prae altero excelluerit, n
quod etiam ex efientiali eorum beatitudi- ti
ne dignofcetur; nam vifionis , Scfruitionis  a
intenfio refpondebit intenfioni luminis glo- f
jriae , & intenfio hujus refpondebit inten¬
fioni charitatis in via acquifitae: haec por-
ro tanto erit intenfior, quanto plura quis
in vita pofuit merita , per quae charitas \
augebatur , quse tamen potiffima ex p ar ' J
te habetur ex ufu Sacramentorum , in qui*

bus

ippp 1  ■ ' ' ■

De fupernat. hominis beatitudine.  18?

qui bus vel conceditur, velaugetur gratia, &
im* Charitas ex meritis Chrifti.
du* De ccetero etfi eredibilius fit praedi-
lia, das coronulas capitibus beatorura lmpo-
>ir-  nendas certis coloribus diftindas, nimi-
ire rum Virginum albo colore, Martyrum ru¬
ne bro, Dodorum viridi, atque in aliis, &
afi aliis clarius micantes , hoc tamen certum
i£ noneft. Id folmn remanet indubitatum,
>6’ riullum Martyrem mereri aureolam mar-

12 tyrii, qui non voluntarie paffus eft mor-
tem ob fidei confeffionem, five in tor-
mentis, five in carceribus. Nec virgini-
tatis aureolam obtinere , nifi folas pias,

13  & devotas virgines , qiise cum reali vir-
n  ginitate etiam propofitum eam confervan-
,s  di habent. Neque Dodoris aureolam con-
3  iequi Dodorem otiofum, fed folos illos,
3  qui praedicando, docendo, fcribendo mu-
> nus docentium fubeunt, & iftud longiori
' tempore praeftant, & quidem in his, quae
; a d fidem, & religionem pertinent chri-

lianam.

Q UJESTI O VII.

A n etiam Senfus Externi Beatorum fint
* aliqua felicitate in Ccelis donandi?

Se«-

I

188  D i'ffer t a t i o Vil

Senfus quoque externos fua in Re* otr
gno Ccelorum voluptate fruituros; quia du
per quaequis peccat, per haec & punitur tia
in Inferno, ubi damnatorum fenfus indici« aff
bili dolore torquentur: ergo rationabile eft,
ut etiam Beati fuo modo beatificentur in
fenfibus, & in eis delečtentur, quibu$ pe
£amquam inftrumentis funt ufi in hac vita im
ad cceleftem gloriam promerendam. til
OcuH  itaque glorificati habebunt gau«
dium videndo humanitatem Chrifti, &
GloriofilTimae Deiparae Virgin is Marij;  p<
Ite:n intuendo fančtos Patriarchas , Pro- p;
phetas, Apoftolos, Martyres , Confeffo« ir
res, atque faneftas Virgines, qui omnes e:
fplendore fuo folarem fulgorem fuperabunt. 1  g'
Aures  habebunt gaudium percipiendo g
inceffabiles civium fupernorum voces I
Deum laudantium, quorum meminitjoan-
nes in Apocal. c. 4. dr D. Aug. in Pfalm.

149. ad verfum: Exidtabunt Sancli in glo- ^

ria  &c. Exaltationes Dei in gutture eorunu  t
SanSlorum  (inquit) corda, (f linguce noi  , c
cejfabunt laudare Deum:  hae autem amoenae t
laudes Deo decantandae utique maximo t
cum jubilo a Beatis excipientur. Quis
enim fupponat, fandtos futuros mutos in I
Ccelo, nec habituros linguae ufum in cor-
pore glorificato? probabiliffimum autem
eft, eos locuturos lingua hebraica, qu»

om-


Defupernaturali hominis beatitudine.  189

e* omnium prima fuit, ut cenfet Genebrar-
k  dus in P.*'al. 50. citans in eamdem fenten-
ir tiam muitos Authores idem fentientes , &
i* affirmantes.

t

1 Oifatlus  Beatorum habebit gaudium in
s percipiendis odoribus ex optimo tempera-
1 mento corporum glorificatorum redundan-
tibus.

: Tacius  Beatorum habebit gaudium in

pedibus, dum ambulabunt in Ccelo Em*
ppreo , & quando Ccelos penetrabunt:
in manibus quoque gaudium , & Leti tiam
experientur , dum fe amice invicem tan¬
gent , & ampiexabuntur: Corpora enim
glorificata funt palpabilia tefte Chrifto
Luc. uit. &Joan. c, 20.

Gujius  tandem habebit fuum gaudium,
& honeilam voluptatem ex fuaviifimo hu-
more corporis glorificati, non ex fumptis
cibo, & potu. Quod autem Chriftus
Poft Refurrečtionem manducaverit, & bi-
terit, poteftatis fuit, non neceffitatis , ut
fuae Refurre&ionis veritatem plenius
doceret.

19 ° g$s>  X t X «Jfo

DiJJertatio VIII.

DE |  d

I N F E R N O. !

E flentialem, & accidentalem Eledtorum
gloriam, quam polt Univerfale Judi-
cium confequentur , priore diiTerta-
tione defcripfi , tradtabo in praeienti de
miferrimo damnatorum ftatu, quos pronun-
ciata a juftiifimo Judice in impios aeterns
reprobationis fententia Gehenna fine fine
cruciandos concludet. Caeterum Infernura
dari, & ad eum detrudi omnes, qui in
peccato mortali cum finali impcenitentia
ex hac vita migrant, ut aeternas luant pce- j
nas, citra errorem. in fi.de negari non po-
teft, quidquid reclament Libertini, qui, ut
absque futurorum fuppliciorum metu in
fcelera audacius ruant, Infernum commen-
tum effe ad coercendos in fuis obligationi- j
bus homines, quafi in fcelerum letharga
fomniant.

t

t

1

i

QU/ESTIO L

Q ui fint prancipui Hasreticorum circa.
fernum errores?

Circa Infernum erraverunt I. Athei,
&  Materialiftte, qui cum Dei Providentia,

&

I

De Inf er n o. 196

k  a nimaš immortalitate Infernum  dari nega-
verunt. II. Seleuciani, & Hermiani mun-
dum hunc Infernum  efle contendebant, nec
: alium fupereife garriebant; de quibus locu-
tus eft Aug. lib. 12. de Genefi ad lit. c. 32.
i m  dum dixit: Inferos in hac vita explicari, nec
lj. tffe  poji mortem.  Eadem hasreli infedus
:a . fuerat Almaricus, qui alTerebat, unumquem-
) e  que habere in fe vel Paradifum , ii habeat
j. cognitionem Dei, vel Infernum,  fi habeat
s confcientiam peccati lethalis; item Herma-
s  j nus Rifuich Batavus, qui nullum poit hanc
n vitam Infernum agnovit. Craffi horum er-
! rores & per luculentiifima argumenta ex
j Dei providentia deduda, & per Sacrarum
. j Litterarum authoritatem refelluntur. III.

Erraverunt Ubiquiftae, aut Ubiquetarii,
; qui voluerunt damnatorum locum, five Im
fernum ubique efle, five diftufum per uni-
verfum mundum, non uni, vel alteri, imo
; neque pluribus lods coardatum. Horum
fententia non tam refutanda, quam exfibi*
fonda eft. Si enim ubique eft Infernus: er>
| go etiam Angeli boni, & Beati cum Chri-
' fto regnantes funt in Inferno. Quis hanc
non rideat ftupiditatem?

! Alii Ubiquiftae, ut moderatius fentirent,

fic rem expofuerunt, ut Infernum ubique
e ffe, ftve diftufum per univerfum mundum
dicerent, non hocfenfu, quod omnis la-

eus,

I V/ :  - - // '

*9 8  Dijfertatio Vlil

cus, eflet locus damnatorum , fed quod
nullum Deus puniendis improbis locum cer-
tum deftinaverit ; fed arbitratu fuo modo i
hunc, modo illum ad hujufmodi niunus de-
ligat. Haec tamen opinio fic etiam tempe-
rata falfa eft,  & aliena a fide Catholics
Ecclefiae, quae docet, .femperque docuit,
unum effe certum locum a Deo ad punitio-
nem reproborum, five Dcemonum, five
hominum deputatum. Conftat id inipri-
mis ex hiftoria, five parabola de La žaro,
& divi te Epulone; nam dives, dum iti In-
ferno inter horribiles ilammas cruciaretur,
elevaffe dicitur oculos fuos , ut videret
Abrahamum, tamquam ex loco profundio-
re in altioremrefpiciens: Abrahamus vero
ipfum alloquens praeter alia repo‘iiit: h
hiš omnibus inter nos, & vos ckaos na¬

glimi firmatum efi, ut, qui hinc vohint trans-
ir e ad vos, nonpoffint, neque inde hic trans -
meare.  Et deinde dives idem orans indu-
citur pro fratribus fuis; Ne  ČP ipfi  (in -  .
quit)  veniant in hunc locum tormsntorurt.
CaecuS fit, oportet, qui non video t in hoc
textu, extento veluti digito commonftrari
locum certum , & peculiarem , illumque >
damnatis omnibus communem ; nam & a I
finu Abrahae aperte diftinguitur, & inter
utrumque magnum chaos interjedtum effe
perhibetur, & tormentorum locus diffindta

no-

De Inf er ne.  193

nominatur, & nedum pro infelice divi te,
fed& pro fratribus ejus, caeterisque omni¬
bus , qui ipfius veftigia fecuti fuerint, de-
putatum. Id quoque patet ex eo t  quod
peculiaribus nominibus locus huiufmodi in
Scripturis defignetur, quae determinatum
locum indicant, fic Luc. 8 ■ f-  13. & Apoc.
20. Locus damnatorum vocatur Abyjjus,
Pfal. 29. f.  3. Et ifai 14, y. 15. vocatur
Locus;  atque alibi paiBm dicitur Stagnum
i£ni$ , Gehenna  &c. quae quidem nomina
determinatum locum exprimunt.

QUtESTIO II.

Q uid Inferni  nomine defignetur? Quan-
tae antiquitatis fit dogma de ejufdem
exiftentia ? & an etiam ratio naturalis eum
dari fuadeat?

ad I. Vocabulo Inferni,  qui graece
ddis , hebraice Sckeol  dicitur, fubterra*
neum terrae locum, five infra terram po-
fifum fignificari. Scriptura quandoque
hanc vocem ufurpat pro tumulo, feu fe-
pulchro : Sic doclifiimus Calmet Patres,
ac  nonnullos Interpretes fecutus Genefeos
c ' 37. f.  35. Jacobum Inferni  nomine fe~
pulckrum  intellexifle opinatur per haec ver-
j 31 : Dejcendam lugens in Infermm , id eft, do-
l°re confečtus, & ingemifcens ad fepulchrum
N pro-

*94  Dijjtrtatio Vlil.

perabo. Hoc modo etiam hominis viti
fundti corpus in Inferno,  five infra terram
poni dicitur.

Infernus  fignificat etiam locum quemli«
bet animarum, quae nondum in Coeio Em-
pyreo aeterna beatitudine perfruuntur, quo
fenfu accipitur Pfal. 29. f.  4. Domine ek-
xijli ab Inferno animam meam.  Et Ad. 2.
ir.  27. Quoniam mn dere!inques animam meam
in Inferno.  Et alibi paifim apud Ecclefia-
fticos Scriptores , ubi in defcenfu aniras
Chrifti ad Inferos locus Ule indicatur, in
quo animae Sandtorum ante adventum Chri¬
fti defundorum detinebantur.

Proprie autem Infernus  fignificat lo¬
cum, in quem damnatorum animse detru-
duntur, in qua acceptatione fumitur Daj-
c. 14. f.  9. Infernus fuperconturbatus ejl  te
cccurfum adventus tui.  Ezech. c. 3 i.f.  15-
In die, quando dejcendit ad Inferos , induxi  te-
Hum , operni eum abyffo.  Job. c. 26. f.  6
Nudus eft Infernus coram illo , Č? nullurn ejl
eperimentum perditioni.  Luc. c. 16. y.  22.
Mortuus ejl autem  d? dive s,  ŽP Jepultuš ejl
in Inferno.

y.  ad II. Plures fuifie in hac falfa pet'
fuafione, quod Judaei olim pcenas tanturo*
& pra-raia temporalia agnoverint pro
rum meritis, & pravorum demeritis. Rut'
fuin ex iis alii Jud«eos a Grsecis, alii ver«

ab

do

ha

ioi

rui

m<

ru

ap

ne

alt

Cc

vi

E

vi

fu

lu

ai

pl

P'

di

l

ni

k

P

0]

h,


De Inf er ne.  19 $

a abJ?gyptiis, & Perfis Paradifi,  & Inferni
n dogmata accepiife arbitrabantur, Sed quis
haec delirantium fomnia non irrideat? Nam
[• longe ante Heilodum, Hom eram Graeco-

• mm antiquiffimoS, Ifaias , Jeremias , Salo-
) i mon, David, Job, atque Moyfes fcripfe-

• runt, ut eft omnibus eruditis exploratum,
- apud quos mentio occurrit Inferni,  loči
1 I nempe fupplicio.ium, quibus improbi in

• altera vita cruciantur. Vide Auguftinum
'  Calmet Supplem. ad Didion. BiH. verbo /«-
1 fernus,  ubi textus omnes recenfentur, qui-
■ : bus in Litteris Veteris Teftamenti alterius

j vitae fuppliciorum, frve Inferni  mentio fit.
| Ex quibus perfpicuum eft, apud Judaeos
viguiife femper dodrinam de proemiis, &
fuppliciis vitae futurae, atque ejufmodi per-
iuafionem non ab yEgyptiis, & Perfis, fed
: ab antiquis Patriarchis manafle.

iy ad III. Inferni, & alterius vitae fup-
pliciorum dodrinam non fola traditione
probari, quae per fadam Adamo prirnum,
dein aliis quoque Patriarchis revelationem
propagata in Hebraea Gente fuit ufque ad
"lovfen, & ultra, fed ipfo quoque ratio-
1 ri >s lumine , dum demontirat Univerfum ,
& creaturas rationales Supremi Numinis
Providentia regi, & gubernari, manifefte
°ftendi, fuperefle in futura vita improbis
bominibus fupplicia, quemadmodum bonis
N a prce-


196 Dijfertatio Vlil.

proemia. Guilielmus Parifienfis p. i. de
Univerfo c. 55. fatis aptam adfert congruen-
tiam rationis lumini confentaneam, qu$
admittendum effe fuggerit determinatum
fuppliciorum locum: Cum Univerfum  (in-
quit) veluti domus qu<edam fit Creatoris,
qui eft Dominus omniurn faculorum,  Žf Rex,
ac Rettor Univerfi, neceffe ejl, ut domts
ejus completa fit toialitate partium fuarum,
& opportuna fujjicientia congruentium officio <
rum. Tu vero non dubitas, quoniam necef
farius fit c ar cer in omni Regali Palatio, ut-
que habitatione, prcefertim, ubi tanta multitn•
do latronum, & jujlitiandorum. AmpHus:
nulla eji civitas ordinata, cui bonus Ret
prcefideat, &“ Bono Magijlratu regatur,
non balet locum exercend<0 jujlifi<e. Curnifi

tur certum fit , (f omniurn PhilofophorM
conjenfione firmatum, Univerfum , feu muti•
dum civitatem effe Dei AltiJJimi , in quaciteš
funt homines, o Angeli , hoc ejl omnes, $
univetjce fubfldntiae fpirituales  - - * - necef 1
ejl , bane civitatem, qiue Deo Altiffimo R'
clore regitur, locum habere univerfalem , coin j
munem,  č? appropriatum exercendce divR
juflitidč.

QUiESTIO III.

I n quo loco fit Infernus ?

q'

Ul

qi

v

k

in

h

f

Ct

d

li

e

1<

e

r

e

I

I

c

t

t

l

1

I

J

i

Df Inf er no.  197

de $*• Ecclefiae judicio delinitum non elTe,
en- quem Univerfi locura Infernus occupet;
us unde Angelicus Dočlor Opufc. xo. a. 31.
um -quaerens, an locus Inferni fit in centro,
in- 1  vel circa centrum terrae , refpondet : Ad
‘s,  ;  hc dicendum videtur, quod locus Inferni [it
•x, infra terram.  Unde Auguftinus in lib. Re-
ms  trači dicit: De Inferis magis dicere deluif
n, fin, quod fub terris fint, quam rationem red-
io- dere, cur Jiib tenis ejfe dicantur: ubitamen
f fit Infernus, an circa centrum tena, vel cir-
1 1 ‘ ta fuperficiem , nihil arbitror ad doElrinam fi-
«• ki pertinere, & fuperfluum efl de talibus fo-
s; 1  kitari ajjerendo, vel improbando.  Id ex eo
x etiam patet, quod variae circa hujufmoai
x  locum circumferantur opiniones.
i- Quidam enim hujusmodi carcerem
w metra hunc mundum ltum exiftimarunt iis
!■  moti Evangelii verbis: Ejicite in tenebras
s exteriores, ibi eritfetus, & /Iridor dentium:

\  Matth. c. 25. Ur.  30. Hinc S. Chryfoftomus
’’  Hom. 31. in Epift. ad Rom. de Gehenna
* diiTerens ait: Sed quonam in loco erit ? ex-
1  tra mundum hunc totum, ut ego puto. Quem-
' kniodum enim Regam carceres,  Č? metalla
I procul pofita funt, ita extra mundutn hunc
( rit Gehenna.  Qui ergo cum Chryfoftomo
fentiebant, Injernim  locum Ccelo Empy-
Jeo oppofitum , conftituerunt inferiorem
i ^mpyreo ipfo, qua ratione Infernus  dice-
N 3 retur;

y ' -

19 8 D i Jf e r t a t i o VIII.

retur; fed extra temnim orbem pofitum m
incognito loco. h;

Alii putant, in quadam telluris fuper-
flcie fitum effe Infernum:  fingunt enim Re- I
gionem quamdam circa polum areticumin- o
ftar magnae infulas intemperatiffimam, mo- ti
leftiffimam, horribiliffunam, & deformo- n
fiffimam, quae Infernus  dicatur, five locus S
torquendis impiis deftinatus. t

Alii opinati funt reproborum carcerent t
in hoc aere caliginofo fitum effe, quibus I
adhaerere videtur Gregorius Niffenus in
Difput. de anima,  čf reftitreFtione.  Quod
fentimen ex expofitione hujus Paulini Tex-
tus originem duxit: Non efl colluSlatio d
verfus čarnem,  čf fanguinem, fed adverfis
Principes ,  č? poteflates, adverfus munii i
Reclores tenebrarum harum centra fpiritudM
nequiti<e in Ccdejtibus.  Ad Ephef. c. 6. f.

Hi omnes, quos retuli, Inferni  nomine
non locum fubtus terram pofitum , fed in¬
fra Ccelum Empyreum conftitutum appel-
laverunt.

Prorfus autem nova contra omniuin
faeculorum, ac gentium fidem excogitata
opinio fuit de fede Inferni  paucis abhinc
annis a quodam Anglo Scriptore , qui
Infernum  in Sole collocandum docuit, ea
fortaffe de caufa, quod perpetuus ibi fC
ignis, & quod Sol juxta hujus Authoris

men-

*99

wr--

l De Infern o.

luni mentem Univerfi fit centrum. Opinio
hasc vel ipfa novitate cadit
)er- Vera, & communis opinio eft carcerem
ie- Inferni  in terrae vifceribus, five in ipfius
in- centro fitum efie. Moventur ad ita fen*
tiendum Theologi, tum , quod haec opi*
lo- nio aptius exponat Inferni  vocabulum, ac
:us Sacris Scripturis conformior videatur;

tum quod pluribus Patribus probata fit»
m tum demum, quia telluris centrum Ccelo
us Empyreo opponitur.
in

d QUv£STIO IV.

{■  j

{■  An Limbuš Sandtorum Veteris Tefta-
$  menti redte in terrae vifceribus ftatua-

li  tur ?

i  r*.  Attenta Scripturae, & Patrum au*
thoritate omnino dubium effe, num Um-
■ bus  Sandtorum Patriarcharum infra terram
fuerit. En locus, in quo animae Veterum
Patrum ante Chriibi adventum detineban-
Lr, indicatur in illa parabola Evangelii,
in qua anima divitis in Inferno, anima
Vero Lazari in finu Abrahae polita defcri-
bftur Luc. c. 2 6. ir.  22. & 23. Evangelium
vero magnum chaos interpofitum innuit
jnter locum fuppliciorum divitis, & Abra-
* lar ni finum,  in quem per manus Angelo*
rum delatas animas fuifle commemorat,
N 4 quin

®oo DiJJertatio VIII.

quin Abrahami finum fub tellure pofitum
narrent. Item Patres plerique SS. Patriar-
čharum animas in deliciis pofitas affirma-
verunt, quod vel ex propofita parabola
clarefcit; quomodo autem ejusmodi deli-
ciarum locus prudenter conrponi poterit
cum carcere in terrae vifceribus polito?
Scio quidem Inferornm  nomine fuiffe quan- ,
doque etiam Abrahae finum defignatum; |
fed fcio quoque tune nimis late fuiffe vo-
cabulum Inferornm  ufurpatum pro omni fd-
licet loco ,, in quo defundtorum anima;
verfabantur, needum ad Cceleftem Patriara
delatae.

Quinimo S. Auguftinus contendit nun-
quam Inf er ni  vocem in Scripturis Sacris
accipi in bonam partem. Audi verba S,
Dodtoris: Quamquam illud me nondum inve -
nijfe confitear , Inferos apppllatos, ubi jujio-
rum anima acquiefcunt.  De Genefi ad lit
Iib. 12. c. 33. Prcinde, ut dixb, nondum in-
veni, & adhuc qucero : nec miki occurrit In¬
feros alieubi in bono pofuiffe Scripturam dim-
taxat Canonicam.  ibidem. Nonfacile ali¬
eubi Scripturarum Inferorum nomen pofitum
invenitur in bono.  Epift. 57, prcefertim', quia
nec ipjbs quidem Inferos uspiam Scripturarum
/o is in bona appellatos potui reperire. QuoA
f nmquam in Divinis Authoritatibus legitur,
non utiqae firm Ule Abrahae, id ejl , Jecretd

cujus-

en

ro

<)j

A

fi’

ni

I

E

li

al

a

c

d

e

t

f

1

.

201

im

ir-

a-

>Ja

li-

'it

i«

>

i-

e

i

De Inf er no.

eujusdam quietis habitatio, aliqua par s Infe-
rorurn fuijfe credenda efi. Quamquam in his
ififis tanti Magi/lri verbis, ubi ait, dixiffe
Abraham: hiter vos,  6 a  nos chaos magnum
firmatumeji, fatis, ut opinor  , appareat,
non effe quamdam partem,  Č? quafi membrum
Inferonm tantee illius felicitatis ftnum.
Epift. 99.

Fateor quidem eundem D.Auguftinum
lib. 2c. de Civ. Dei c. 15. affirmare, non
abfurde čredi animas SS. Patriarcharum
apud Inferos fuiffe, locis tamen a fuppli-
ciis impiorum reraotiffimis , doneč eas in-
de Sangoiis Chrifti ad ea loca defcendens
erueret, interira contrarium per loca cita¬
ta probare ipfe videtur , ex auo fit, quod
li Patrum fenfus fpečtetur , haud certum
evadat, num Abrahae finus fub terra fuerit
locatus,

Petes. Unde habeat originem eorum
opinio, qui Conclave Veterum Patrum,
Prve Abrahae finum infra terram reponunt ?

Inde. Putaverunt Graeci antiqui
omnes mortuorum animas ad Cendiin,  ix«
five Infernum  fore mittendas: Infcrnum
v ero in duas diftinguebant cellulas, unam
bonorum, alteram improborum. Primam
Latini Poetae appeliaverunt Eh/fium , fe-
eundam vero Tar tar a.  Ab antiquis Grae-
cis adjudseos paulo ante Salvatoris noftri
N 5 tem-


ioa Dijfcrtatio VIII.

tempora propadata haec eadem opinio fuit,
praefertim apud Pharifaeos, ut videre eft
apud Jofephum Hebraeum lib. ig. c. 2. An-
tiquit Judaic. Patres nonnulli putantes
vocem Adis  eamdem retinere in Scriptu-
ris, quam apud Authores Graecos habebat
fignificationem , dodrinam illam de du-
plici apud Inferos loco fufceperunt, ac
veluti hypothefi.ru adhibuerunt in propriis
exponendis de futuro animarura fiatu opi-
nionibus.

luftinus Martyr, Irenaeus, Tertullia-
nus, aliique antiqui Patres, qui Sando-
rum beatitudinem ufque ad mundi finem
differendam arbitrabantur, hanc de dupli-
ci apud Inferos loco ufurpaverunt hypo-
thefim , ut fedem defignarent animarum
Sandorum cum corporum refurredione
cceleftem beatitudinem expedantium.

S. Hieronymus, aliique Patres, qui
Chrifti animam ad Inferos defcendifle
crediderunt, ut difrupto antiquo car cere,
animas Sandorum Patriarcharum in Ccele¬
ftem Patriam perduceret, eamdem hypo-
thefim fecuti, finum Abrahae in Inferis
conftituerunt, ac hos deinceps imitati
funt Scholaftici Limbum SS. Patrum in In¬
feris collocantes.

In«

203

T

De Inf er no.

f> Interim intada fide Abrahse finus ali-
ft bi quoque ftabiliri poteft extra Ccelum
i- Empyreum, qui tamen locus ea ratione
Infernus  dici potuit, quia locum indica-
>• bat illis excipiendis defundorum animabus
£ deiiinatum, quse expedabant retribationem,

• atque aeternam beatitudinem.

* Q U iESTI O V.

\ n Limbuš  Puerorum fit ab Inferno  dam*
natorum loco diftindus?

Vix fundate defendi poffe, Recepta-
culum Puerorum a damna torom car cere
eife diverfum, in quam rem ita differo:
Parvuli fine Baptifmo decedentes Adami-
fica culpa infedi funt, ideoque curn Adamo
incurrerunt Curn morte captivitatem fub ejus
potejlate , qui mortis deinde habuit imperium,
boe ejl Diaboli  , ut definitum eft a Concil.
Trid. Seff. 5. de peccato originali.  Hac de
caufa Ecclefia in coilatione Baptifmi Exor-
cifmos adhibere folet, ut hujusmodi ccere-
wonia declaret, parvulos eripi per Raptif-
nium de poteftate Doemonum, & ad
Chriftum. transferri, ut ajebat Auguftinus
j. operiš imperfecli contra Julianum ,  ubi
ita concludit c. 20. Si non eruitur parvu -
fes (per Baptifmum) de potejlate tenebrarunt,

204 Dijfertatio VIII.

£? Ulic remanet, quid miraris in igne četen«
cum Diaboio fiturum?  Et lib. i.  de pecc.
merit. & remiff. e. 34. fingens parvulum
a fe baptizari inquit: Quid in parvulo

agit Exordfmus meus, fi in farni’ia Dialoli
non tenetur ?  In eadem fuere fententia p!u-
res Summi Pontifices, IciJicet S. Ccelefti-
nus m Epift. ad Epifcopos Galliae c. 12.
Zolimus Epift 157. apud S. Auguftinum,
& S. Gregorius Magnus lib. 2 6.  Moralium
c. 2 c. ac Patres Concilii Carthaginenfis A.
C. 418- celebrati, qui parvulos nondura
baptizatos Participes fore Diaboli  defmie-
runt, & Concilium 15. Epifcoporum in
Sardiniam a Thrafamundo Rege Vandalo-
rum Ariano relegatorum , qui rogati a
Petro Diacono, nonnullisque Monacbis
Romae commorantibus , ut brevem veluti
fideiprofeffionemadverfus errores iilius tem-
poris ad eos mitterent, in lib. infcripto:
De Incarnat.  fif grada, de peccato origind
c. 27. haec fcripferunt: Fimijjime tene, $
nullarenus dubites, non folum homines jam rfc
tione iitent.es , venim, ctiam parvulos ,
five in uteris matrum, five cum de matribus
nad fine Sacramenfo San& Baptif natis, quei
datur in mn ine Patris, & Filii, & Spirititi
Sancli, de hoc feculo tranfeunt, ignis ceterni
fempiterno fupplicio puniendos , pida etfi prop
priče a&onis peccatum nullum habuerunt, ori•
' gina'

a

P :

t<

it

De Inf er no. sng

m  ginalis tamen peccati damnationem carnali con -
-'c. ceptione , č? nativitate trcixermt.  Audis
ra parvulos non baptizatos fub Dcemonis po-
'h  teftate effe, ac tamdiu in Dcemonis familia
di  manere, quoadufque per Baptifmum ex ip-
fius imperio eripiantur; At qui fub Daemo-
i-  nis poteflate funt conftituti, atque ad iplius
2 ' familiam pertinent, in carcere, cui Doemon
i) prseft, manere debent, ut confideranti pa«
" tet. Et cum aliunde Patrum antea citato-
^ rum authoritates adfint, quse perfpicue do-
15  cent, parvulos iftos iri loco fuppliciorum ,
s  : eternorum cruciatuurn , tormentorum , gehen-
1  u, ignis teterni,  futuros effe, non video,
; qua ratione Limbuš Puerorum ab Inferno
1  '<  diftintffus poffet admitti.

! Praealleg&tis Patribus accenfeo S.
1  Profperum carmine de ingratis : S. Avitum
Viennenfem in G-allia Epifcopum, qui in
Carmine ad Fufciiiam fororem , Gehennce
deftinatum ait parvulum per Baptifmum non
tegeneratum ; S. Prudentium Epifcopum
Tricaffinum , qui eiufdem Gehennce  memi-
&it; S. Ifidorum lib. a. differ. Špirit, n. 26.
qui hos in JEterno igne  futuros afferit; S.
Gregorium Magnum, qui lib. 9. Moralium
c -12. ad tormenta perventuros fcribit; &
S. Anfelmum, qui lib. de Concept. Vir g.  &
1 peccato originali  c. 22. in Inferno  futuros
parvulos non baptizatos afferit. Quae Pa«

trum

;

40 6 Dijfertatio Vlil

trum afferta clare evincunt, ante duodeci*
mum faeculum non folum incognitum, fed
univerfim quoque improbatum fuifie hunc
Puerorum Limbum.

Certe ineptifiime fundant Authores Lim¬
bum Puerorum ab Inferno diftinguentes
fuum fentimen in verbis Concilii Florenti*
ni; hoc enim feff. uit. habet: Cum peccats
mortali, aut cum folo originali decedentes mox
in Infernum defcendere, difpari tamen pesna pu *
niendos,  hic vero Inferni  nomen, damnato
rum, qui fub poteftate Doemonis funt, lo*
cum indicat. Ubi ergo ex Florentinorum
Patrum fententia Limbuš eft Puerorum ?

Inquiunt: Ejufmodi parvulis fola de*
betur damni  pcena: ergo proprius eis locus
eft aftignandus, in quo hanc folam luant.

Repono : Plures graves TheologoS
tum ex fupra addudis Patrum fententiis ,
tum etiam ex eo, quod in Scriptura Sacra
homines peccato originali infečti vafa ir<e,
Čf vindiElcS  nominentur, & quod inextre*
mojudicii die ad finiftram Judicis fint lo*
candi; ideoque mittendi In ignem ester nuni,
argumentatos fuifie ejufmodi parvulos pse*
nam quoque fenfus fubituros. Quidquid
lit de hoc, certum, exploratumque vide*
tur omnes eos, qui fub poteftate funt Dce*
monis ?  ac de ipfius familia, in ea futuroS
Inferni regione, cui Rečtot tenebrarum

prae*

pra

run

par

bit:

t

dr

fc

L

P;

e)

X

P<

K

tl

h,

tl

a,

ti

d

e

ii

r,

l

D c Inf er no.  acp

praeeft, ubi ficut pro varietate peccato*
rum difpares improbi fuftinent pcenas, ita
parvuli pcenas luent peccato originali de*
bitas, quaecunque illaefint futurae.

QU^STIO VI.

P  er quid eorum Theologcrum Syftema
probatum reddatur, qui hodie quatuor
diverfos carceres in terrae vifceribus agno-
fcunt, videlicet Infemum, Purgatorium,
Limbum Puerorum, & Limbum Veter um
Patrum?

Eorum opinionem habere pondus
ex Oraculis Clementis VIII. & Benedičti
XIV. qui in Conflit. de Dočtrina Chriftiana
populiš tradenda incip. Etft minhne §.  17.
txprefie habet: Ciementis Papat VIII. Alio-
tumque Pradeceflomn nojlronlm 'oeJUgus* in-
herentes, hortdtnur in Domino,  o tnixe
tommendanms ,in Dobrim Chriftiana tradenda
ndhiberi libellum de Clementis ejufdem tnanda -
to d Cardinali Bellarmino confcriptum, mox in
deputata Congregatione diligenter examinatum,
&approbatum, ac deniqite ab eodemClemente in
focem eo faluberrimo čonfilio edi jaffum, ut unu$ t
iiemttue modus in docendo, & difcendo Chrijlid *■
uam Dobrinam ab omnibus teneretur.  Et in hoc
Libello, qui titulum prasfefert: Dottrina eri *
Mana compolla ter ordine di N. S- Pata Cie*

mente

2c 8 Dijfertatio Vlil

mente Vlil. dal R. P. Roberto Bellamino
delta: Compag. di Giesu Card. di S- Chiefa.
In declaratione quinti articuli Symb. Apo-
ftol. Sic praecife traditur: Ma in queJlo
profondo della tena vi [ono quatro come gm-
dijjime caverne; una per 1 damnati, che ek
piu profonda di tutte, e cosi conviene, che
i fuperbi Demoni, e gli uomini loro feguaci
feano nel piu bajfo luogo, e piu lontano M
Paradifo, che fi ppffa trovare. Nella fecon-
da caverna, la quale e alquanto piu alta,
vi Jlano quelle anime che patiscono le pene M
Purgatorio; nella terza, che 'e anco piu alta
vi Jono le anime di que fanciulli , che Jono
morti fenza battefimo , li qua!i non patiscona
tormenti di fuogo, ma folo la privazione pet-
petua della je ličit d  ; nella quarta , che 'e k
piu alta di tutte, Jlavano le anime de Pa-
triiirchi, Profeti, ed altri Santi, che erama
morti prima della venuta di Crijio.  Vide
etiam S. Thomam addučhim in egregio
Bullario praeclariffimi Ordinis Praedicato-
rum tom. 2. pag 109. in Conftit. 3. Členi'
V. incip. BenediSlus Deus.  fub num. i 5 *
ubi fic exprefie habetur: Quadruplex anteni
ejl Infernus,  ut docet S. Thomas in 3. dift-
22. q. 2. a. 1. Damnatorum fcilicet, Puero-
rum, Limbuš videdcet Puerorum, purganio-
rum , Jeu Purgatorium , & SanElorum Pat
trum, Limbuš nempe Santtorum, qui decef-

’—

jen

trie

£f

In

pa

A

vo

ro

fali

fit

oir

pic

P

B|

a|

kis

ali

fin

tre

lo<

ro:

De Inf er no.

2  09

punt ante Chrijli adventum. In primo funt
tria, fcilicet tenebra gratice, tenebrce gloria,
£? pisna fetifus. In fecundo Cola dno prima .
In tertio tantum fecundum,  cf tertium. In
pmto erit folummodo fecundum.

Q UiES T I O VII.

A n verus , & realis ignis fit in Infer*
no ?

R-. Nullum quidem Definitivum , ut
vocant, Ecclefiae Decretum exftare de ve*
ro, ac reali Inferni igne, attamen univer-
falis Ecclefise confenfus fatis oftendit, quid
fit de hoc cuique tenendum. Hinc ab
omnibus Theologis ftatim reječta, & ex~
plofa fuit Ambroži Catharini fententia, qui
tnis  vocabulum allegorice  intellexit, ac de*
fignari ea voce voluit in Scriptura fummam
dipuam poznam,  aut cruciatus omnes d repro-
fc perferendos.  Quam quidem fententiam
a fii hareticam,  alii ncerefi proximam,  univer«
fim autem faltem erroneam,  ac admodum
temerariam  appellant

Ex Heterodoxis, qui Inferorum ignem
jopice  explicandum efle cenfuerunt: primo
l°co recenfetur Origenes, qui tefte S. Hie*
r °nymo in Epiftola ad Avitum, in Jbla
Cm fdemia peccatorum  Inferorum fupplicia
Muit. Non defuere tajTien, qui Orige-
O nem

aio Dijfertatio Vlil

nem ab hujufmodi errore vindicare conati
funt, praefertim S. Pamphilus Martyr in
apologia pro eodem fcripta, in qua Ioca
nonnulla ex Origene deprompta affert, qus
indicare videntur externam quoque intole-
rabilem Damnatorum pcenam : Sed quid-
quid fit de Origene, illud certum eft, plu-
res poftea Origenis difcipulos anfam arri-
puiffe ex iis, quae ille in Periarchon  fcripfe-
rat, promovendi fententiam de igne metu-
phorico.  Hanc eandem fententiam docuit
deinde Calvinus, ac poftea Calvini difcipuli
Theodorus Beza, Lambertus Danseus, Ju-
nius, Filenus, & Reinoldus.

Nemo autem confidentius hanc fenten¬
tiam propofuit, quam nuperus Theologus
Berolinenlis, quem iaudat, acfequiturFnn-
cifcus Roches Paftor Genevenfis Epift-
37. is enim, poftquam afferuit, verum, aC
proprie dičtum non effe ignem in Sacris
Litteris ad puniendos impios denunciatum,
fubjicit: jam diu confenfiffe homines, t$.
Theologos Scripturce verba de boe igne profr
ta in fenfu metaphorico accipienda e [je, adeo,
ut ignis ille ferme extinFlus fuerit.  Sed quis
Haeretici hominis impudentiam non exe-
cretur? Ignis femper meminit S>criptur a >
ut omnes fatentur. Ignem hunc materin'
lem effe non folum Chriftiani omnes, ' eC *
etiam jucffei, & Mahometani femper do-

Cuere;

De Inferng.  ant

cuere; qui vero hunc metaphorice  interpre-
tari voluerunt, faerunt ftatim ab univerfo
Ecclefiae coetu reprehenfi, atque damnati,
id, quod ex Origenianis conftat antiquis
Ecclefiae faeculis hanc ob caufam univerfm
improbatis. Patetitem exCalvino, ejusque
difcipulis, quos vel ipfi Novatores hanc
ob rem irriferunt, & confutarunt. Conftat
denique ex cenfuris Ambrofii Catharini opi-
nioni a Theologis adječlis.

Petes. Cujus naturae, & proprieta-
tum fit ignis infernalis, qui Doemones, &
homines damnatos torquet?

jp. Gehennalem ignem ejufdem efle na«
turae cum noftro vulgari, folumque quibus-
dam proprietatibus, ant qualitatibus differ-
re: nimirum, ut ex Sacris Litteris, & Ec¬
clefiae Patribus liquido conftat, quod inex-
tinguibilis fit, quod non luceat, luce faltem
dara, & perfpicaa, quod non corpora tan¬
kim , fed fpiritus etiam corporis experte$
cruciet, quae omnia nec exigunt, nec ar*
guunt naturae diverfitatem.

Ad materiam eius, quod fpe&at, di-
co, eam certo definiri haud quaquani pof-
fe , nec tamen exinde ejus exiftentia valet
n fgari, cum Deus ex auacunnue, quae fi«
bi magis placnerit, materia fornacem illara
accendere potuerit, atque accenlam p er«
petuo conlervare.

O 2  qui-

si2 Dijfertatio VIII.

Quidam tamen non irnprobabilitercen-
fent, materiam illius ignis faltem praecipuam
effe fulphur; idque colligunt ex nonnullis
Apocalypfeos locis, nam c. 19. legitur:
Vivi mi/Jifunt hi duo Viri in Jlagnum ignis
ardentis Julpkure.  Et c. 20. Diabolus, pri
feducebat eos, mijfus eji in Jlagnum ignis,  č?
fulpburis,  Item c. 21. de impiis omnibus
dicitur: Fars illorum erit in Jlagno ardenti
igne ,  Č? Jidphure.  In his quippe locis de
futurae vit« fuppliciis agi indubitatum eft;
cum igitur diferte afferatur ignem illum ar-
dere fulphure , jure inferri poffe videtur,
materiam ejusdem faltem praecipuam effe
fulphuream.

QU^STIO  'VIII.

Q Uo padlo ignis materialis, & corporeus
agat in animas, & fubilantias immate-

riales ?

jp. Gehennae ignem torquere foiritus
damnatos modo qyodam inenarrabili, ut
inquit Ladlantius, non abfimiii modo, qu£>
vulgaris ignis agit in ammam fpiritualem,
dum corpori conjundta eft. Scimus enim
certiffime, immaterialem animam uniri cor¬
pori, vitam ipfam communicare, fuppli*
ciis corpori inflidtis affici &c. licet
dum, quo hsec confingant, ignoremus.

P°

po

int

no

ig’

tas

ab

ra

fte

lit

ri-

ill

d

vi

M

VI

9 !

V

n

P

ir

x

h

P

c,

F

1

t

De Inf er no.  413

Igitur modus etiam, quo animae a cor*
pore fejunčtae, vel fpiritus incorporei, cor-
poreo Inferni igne afficiantur, poterit effe
ineffabilis. Hinc Joannes Clericus fub
nomine Petri Alethini, Jicet de veritate
ignis materialis dubitanter loquatur, fatetur
taraen hocce argumento neminem ad illum
abnuendum induci debere, eodem ducftus
exemplo animae noftrae in hoc corpore exi-
ftentis; fic enim fcribit in Notis ad c. 6 .
lib. 3. P. Petavii de Angelis: N on negave-
rim, ignem fore corpomm, eo\, quod fpiritus
Mo fint tqrquendi. Hoc enim intelleau dijfi-
ciliusnon ejl, quamvis aliter fentiat Peta-
rius , quam intelligere, qui motus corporis
nofiri mentem noflram incorpoream, qualis
vulgo ftatuitur , afficiant. Scio dichirnm,
Jute legerit, mentem ejje cum corpore in
nam perjonam conjunclam , ideoque corporis
motibus necejfario percelli. De re ipfa hic
finlofopkari nolo. Sed quemaimodum mentes
immateriales Deus ita cum corporibus conjun-
rit, nt motibus ipjbrum ajficerentur ; fic in
loco pmarum novis legibus rerum naturis im-
pofitis efficere pojfet, ut fpiritus igne confpi-
Cil o urerentur.  Hoc animae noftrae exem-
phim late etiam profequitur inter alios
Anctor Refferionum in Hiltoriam Judaeo-
r um Tom. 3-pag. 326.

O 3

Li-

ai4 Dijfertatio VIII.

Libet & S. Auguftinum audire Iib. 21,
de Civ. Dei c. 10. ubi qu 3 eftionem hanc
proponit inquiens: Hic occurrit quarere,
Ji non erit ignis incorporalis , ficut ejl anim
dolar , fed corporalis taftu noxius, ut eo poj
Jint corpora cruciari , puomodo in eo erit etiam
pesna Jpirituum malignorum ? idem quippe ignis
erit, fci icet hominurn attributus,  čf Dosmomm
dicente Chrijlo: dijcedite a me maledifti inignsm
aternum, qui paratus ejl Diabolo , čf An-
geJis ejus.  Et in mediurn prolata fenten-
tia tum eorum, qui Doemonibus aerea
quaedam corpora tribuebant, tum aliorum,
qui eos omnis materi« expertes faciebant,
fubdit juxta horum decretum: Non e(l k
hac re laborandum operofa inqm/itione, ant
contentioja dijputatione certandum ; cur enim
non dicamus, quamvis miriš, tamen veniš
modis etiam fpiritus incorporeos pcjfe pitni
corporalis ignis affiigi, fi fpiritus hominuii
etiam ipfi profefto incorporei,  čf nune potne-
runt includi corporalibus membris , & tM
poterunt corporum fuorum vinculis injolubilitet
alligari ?

QtJJ3STIO IX.

uomodo Noftrates Theoiogi explicerf
ačtionem ignis corporei inanimasdam*
natas tamquam fubftantias fpirituales ?

Sco-

i. i^. Scotiftas cum fuo Dodore 4. Dift.
ic 44. q. 2. §. ad quceflionem  n. 5. afierere ,
quod ignis Infernalis cruciet Dcemones,
ti  vel animas feparatas Damnatorum per de-
f- tmtionem,  & alligationem.  Torquet per
n ktentionem localem,  qua ignis Dcemones
s  detinet inftar carceris poenalis. Torquet
» per alligatiouem intentionalem,  vi cujus in-
i telledus Doemonum alligatur continuo

igni Infernali, ceu objedo fibi plurinmm
• difconvenienti perpetuo confiderando, ita
1  quidem, ut a tali confideratione Dcemon
1 nunquam ceffare poffit. Fit autem tortura
> ifta tali modo. I. Fit a Deo ifia alligatio

£  er aliquod irrevocabile decretum. II.
•iabolus illam cognolcit, & quidem perpe-
1  tuo duraturam. III. Ex intrinfeco affečlu
pro libito occupandi hunc, vel illum lo-
ctun , & cognofcendi hoc, vel illud ob-
jedum , fumme odit iftam detentionem,
& alligationem , praefertim , quia fcit eas a
Deo Judo peccatorum fuorum Vindice
ordinatas. IV. Tandem ex hac duplici
nlligatione  cognita, & nolita oritur in vo-
fentate damnati fumma quaedam defperata
triflitia. Quare in hoc fiftemate cruciatus
ignis Infernalis erga Doemones, & animas
feparatas Damnatorum non tam phyficus,
^uam intentionalis , realis tamen, feu vere
a parte rei tališ eft.

ai 6  DiJJertatio VIII.

Petes. An hic Infernalium Spirituum
cruciatus fit Sacris Scripturis conformis?

Pcenam ab igne Inferni fpiritibus
Damnatorum illatam, effe pcenam detentionis,
& alligationis,  non obfcure eruitur ex
Apocalypfi 20. f. 2.  & 3. Et appreheni.it
(Angelus) draconem . . . qid e/l DiaboJus,
cf Sathanas,  č? ligavit eum per annos milk:
& miftt in abyffum;  ubi audis, cruciatus
Dcemonum in Inferno explicari per vin-
cula, & detentionem,  ac alligationem. h
Epiftola Catholica S. Jud« Apoftoli Jdici-
tur: c. 1. f. 6 . Angelos vero, qui non fena-
verunt fuum principatum , vinculis aternis
fub caligine refervavit.  Ifaj. 24. ir. 22. Et
congregabuntur in congregatione unius fafds
in lacum,  6 9  claudentur ibi in carcere.  Tre-
nor um 3. f. 6 . In tenebro/is collocavit me,
Jtcut mortuos Jempiternos , ut non egrediar,
aggregavit compedem meum.

de

ter

2.

K

\  ru:
ve
C

ne

vt

n

co

ce

g'

ni

n

n

u

t

1

!

QUiESTIO X.

Q

ui fieri poffit, ut corpora Damnatorum
non diffolvantur, nec confumman-

tur,  II ignis Infernalis in illa agit , eaque
urit ?

1y Hanc difficultatem accurate expen-
di a S. Auguftino difputante adverfus Gen-
tiles lib, 21.de Civ. Dei, ubi multa fufe

de

De Inf er n s. m?

de hoc argumento differit, in brevem au-
tem fummam redada haec funt: ibidemc.
2. oftendit, Corpora in ujlione ignis effe pof-
feperpetua.,  idquo declarat exemplo aliquo-
rum animalium, quae in mediis ignibus vi-
vere perhibentur. Hinc. c. 3. probat:
Confequens non ejfe, ut corporeum dolorem
mejfario fequatur camis interitus: id quidem
venim, ejl  (docet ilie) de corpore in hoc cor-
ruptibili fiatu pofito, quoniam fic ejl anima
mnexa huic corpori, ut Jutnmis doloribus
(dat, atque dijcedat, quoniam (f ipja compa-
%o membrorum , atque vitalnim fic infirma e[l,
uteam vim, qu<e magnum, vel fummum dolo¬
rem facit, non valeat fujlinere. Tune autem
tali corpori anima  čf eo conneEletur modo,
ut illud vinculum, ficut mila temporis longi-
tudine folvitur, ita nullo dolore rumpatur.
Proinde etiamfi c ar o nune mila ejl, qu<z fen-
fim doloris perpeti pojfit, mortenujue non
Pojit , erit tarnen tune tališ caro, qualis nune
non ejl: ficut tališ ent tune  &? mor s, qualis
nu nc non efl.  Tum c. 4. id pluribus exem-
Pjis naturalibus confirmat. Et c. 5. decer-
r, ft, quod tametfi modum ignoremus, quo
corpora fine eorum confumptione
comburit, non ideo hoc in dubium vocan-
ttiim effe; quandoquidem multa funt in re-
^ naturalibus certiffima, de quibus tamen
Ie ddi ratio nulla poteft , quorum nonnulia
O 5 pro-

218 Dijfertatio Vlil

profert. Et foluta c. 6 .  quadam objediun-
cula, quam inde Gentiles conficere poterant,
c. 7. & 8- concludit: Omnipotentiam Dei,
Qui fecit mundum in Casio, in tena, in aert,
in a([uis innumerabilibus miraculis plenum,
cum jit omnibus, quibus plemis ejl, prod
dubio majus,  čf excellentius etiam ipfe nun•
dus miraculum, poffe facere, ut  č? refurgmt
corpora mortuorum  čf igne czterno crucientur
corpora damnatorum.  Haec Auguftinus.

Deinde fic : Philofophi plerique con-
fentiunt, calorem, aut ardorem produci
per vehementem, concitatumque .partium
corporis motum, ipfumque ignem corpora
calefacere, ac comburere, cum in ea im-
primit hujusmodi motum vehementem, &
concitatum vibrationis, aut vertiginis, vel
expanfionis. Quod igitur pleraque corpo¬
ra ita agitata tandem confummantur, M
ideo fit, quia ex vehementi motu ab in-
vicem feparantur, ac difUantur, exigu£
primum, deinde aliae refolutae partes,
corpora ipfa componunt. Quare fi nullaS
partes dinolvi, aut a corpore feparari con-
tigerit, calidum illud, & ignitum inter
flammas confiftet citra ullum interitum,
aut confumptionem: quemadmodum etiam
naturaliter hoc accidere in quibusdam
corporibus experientia deprehendimus.
Manifeltum eft enim, aurum e. g. in arden-

219

De Infernv.

ti fornace vexatum, & Iiquatum infigniter
calefcere, quin tamen abfamatur, aut quid-
piarn primaevi ponderis amittat; quia vi-
delicet per agitationem, & motum nihil
a tota mole fejungitur , ant evaporatur.
Quod ergo naturaliter contingit in auro,
intelligi poteft , ac debet divina virtute
futurum in humanis corporibus, ut nova
nimuum in ipfis lege conflituta Tar tar ei
ignis adione vehementiffime concutian|ur,
& agitentur fibrae eorum, ac partes, qnin
tamen feparentur, aut ipforum textura dif-
folvatur.

Petes. Qua rationeReprobi ab igneTar-
tareo inaequaliter crucientur, cum tamen
ignis ifte omnes sequaliter afficiat, & natu-
iiter operetur?

Cum S. Gregorio Magno : Sicut. in
fac mundo Jub uno Sole muhi confijlunt, nec
Umen ejufdem Soliš ardorem <equa'iter fen-
tiunt; quia alius plus ajluat, atque alius mi¬
nus: ita illis in mo igne non nnus eft modus
incendii, quia, quod hic diverfitas corporum ,
foc Ulic agit diverfitas peccatorum, ut (f ignem
non dijfimilem habeant, eofdern fmgulos difii-
militer exurat.

Venim haec refponfio moralem  potiiis,
five meritoriam,  quam phyficam  caufam de-
ciarat, cur non una, eademque vi, & im-
preffione omnes Damnatos Inferni ignis tor«

queat,

220 Dijfertatio VIII.

queat: unde aptius refpondetur dicendo:
ignem illum corporeum, aut juxta quosdam
efle caufam mere occafionalem , aut juxta fa-
ftiores alios injlnimentalm  Divinae Juftitias
Vindicis, ac tamquam Dei inftrumentum
vim, & ačtionem fuam inDamnatos exer-
cere, atque adeo a Caufa Principdi  affurai
poffe ad majus, minusve tormeiitum infe-
rendum. Deus enim , qui demeritorura
inaqqualitatem perfečte cognofcit, ita ignem
illum mo vet, & applicat, ut acrius in alios,
in alios autem mitius operetur. Quod ne-
mini mirum videri debet, cum & inter
nos confpicua fit hujus diverfae ačtionis ex-
perientia: videmus enim a voluntate unum,
idemque inftrumentum adhibentis laepe pen-
dere, quod majorem, minoremve idtuni
imprimat, aut percuftionem.

Q U iE S T IO XI.

A nDamnati praeter ignis pcenam alia quo-
que tormenta liiftineant?

Quamvis in Inferno praeter pcenam
ignis  alia tormentorum genera enarret Seri-
ptura: fcilicet pcenam Vermis:  Judith c.16.
ir.  21. Dobit ignem, &* verne s in čarne s e o-
rum, ut urantur, & fentiant ufiue in fempi -
ternum.  Marci 9. y.  43. Ubi vermis eorum
mn moritur,  č? ignis non extinguitur.  Poenam

I

At

uk

t

12

ex

P

ti

ni

m

“J

ti

f

r

h

t

221

ido:

dam

i  fa-

itiaj

tum

<er-

rmi

ife-

um

em

DS,

ne-

ter

'X-

m,

n-

m

i-

!


De Inf er no.

Imbrarv.m , Ffetus,  & Stridoris  dentium.
Apocalypfeos c. 18. ir.  9. Plangent, cum
vilerint Jiimum incendii ejus.  Matth. c. 2.
ti 8 . Ploratus,  čf ululatus.  Ete. 8- ir.
12. Filii autem Regni ejicientur in tenebras
meriores, ibi er it fetus,  ž? jiridor deniium.
Pcenam Famis  Pfal. 58. f ■  15. Farnem pa-
tientur ut canes.  Pcenam nimii Caloris,  &
nimiae Frigiditatis.  Job. c. 24. f.  19. Ad ni-
niitm calorem tranfeat ab apuis nivium, (f
ufque ad Inferos peccatum illius.  Pcenam Fce-
toris : Ezech. c. 32. f. 6 . Irrigabo terram
[store.  Ifai c. 3. f.  24. \Erit proJuavi odo -
n fot or.  Ezech. c. 32. f.  3. De cadaveri-
ius eorum afcendet faetor.  Pcenam Draco-
num,  & Afpidum:  Deut. c. 32 . f.  35. Fel
bcicomm vinum eorum , S” venenum afpidum.

Nemo tamen in hac mortali vita fcire
poteft determinate, & adaequate abfque
freciali revelatione, quaenam, & quot fint
Damnatoram fupplicia, id quod communi-
ter S. S. Patres, & Theolo.gi docent cum
Auguftino lib. 1. de triplici habitacalo  c.
*• ubi depoenis Inferni loquens ait: Ma-.,
h autem Inferni dicere, vel cogitare, ut funt »
ne mo potejl, pejora quippe funt valde, quam
%itantur.  Et infra fubdit: Locus Inferni
fipius efi tenebrarum, difcordU , odii, jlulti-
tl< e, miferia, turpitudinis , amaritudinis, of-
fnfionis, doloris , adufionis , fitis , famis.,

ignis

222  Dijfertatio Vlil

ignis inextinguibiis, trijliti<e, vindišla peren-
nis , čf omnis ineffabiiis rudi, quod nec M,
ne c cogitari potejt.  Tandem paulo inferius
fubjungit, quod in Inferno nihil invenia-
tur, quod defideratur, nihil videatur, ni¬
hil fentiatur, nili quod difplicet, nifi quod
offendit, nifi quod cruciat: & concludit,
quod omne malum abundet in carcere Diaboli,
& nullum bornim.  Et in Evangelio ipfoLuc.
61. t.  28- vocatur Infernus locus tormen-
torum.  ubi Hugo Card. fichabet: Bene li¬
čit locurn tormentorum, ubi omnia genera tor-
mentorum funt comregata.

Petes. An Homines Damnati polljudi-
cium Univerfale etiam quoad corpora fiat
igne cremandi?

Certius efie Damnatos torquendos
ab igne non folum ačtione redi intentionn-
li,  fed etiam atMone redi phyfica,  id eft,
ignis poft judicium revera uret corpofl
Damnatorum, quamvis ea neque combu;
ret, neque corrumpet: ilie enim dicendi
modus conformior eft Sancftorum Patru®
dičtis, & ipfius Sacrae Scripturse fenfui ubi-
que dicentis Damnatos igne Inferni crucian-
dos: ignis autem proorie non cruciat, ud
phyf.ce ,  & ejfeclive  Damnatorum corpor*
calefaciendo, ignefaciendo, & dolorem in*
teniifiimum juxta peccatorum gravitateiu ,,
& quantitatem caufando.

QU3-

r

De Inf er no.  223

Q U JE ST I O XII.

eren-

tiri,

;rius

mia-

ni-

uod

dit,

rii,

A1C.

nen - 1
•ti-
tor-  j

idi-

int

los

10 -

ft,
ra j

M- ;

di
in |
)i-

n-

ifi

;a

v

> j

U trum Anima Chrifti revera defcende-
rit ad Inferos ? & an lile defcenlus
Chrifto gravis fuerit, &acerbus?

iir.  ad I. Chrifti Animam revera, &
reipfa defcendifie ad Inferos, quo fačtum
eft, ut ejus Anima illinc praefens fuerit.
Unde D. Auguftinus Epift. 99. inquit: Se-
(iindum creaturam eam, quam ex quodam tem-
pore fujcipiendo manens, hotno fattus, hoc ejl
fecundum animam eum fuijfe apud Inferos
operte Scriptura declarat, & per Prophetiam
prmijja,  d? per Apojlolicum intelleftum fatis
spojita, qua diElum ejt: non derelinques ani-
*nam mearn in Infemo.  Id ipfum docuit La-
teranenfe Concilium fub Innocentio III. in
cap. fi,miter  de SummaTrinitate, & Fide
Catholica: non ergq meretur affenfum Du-
randi opinio in 3. Seči. dift. 22. ubi vu it:
Chrifti animam ad Inferos defcendille, fe-
cundum ejfeShim , č? operatmem , quam in
Mo Divinitas, Jive Anima Chrifii fit oper ata.

ad II. Nihil acerbitatis Chriftum
fcnfilie ex fuo ad Inferos defcenfu ; quia
anima peccati expers, & corpore foluta
pati amplius nihil poteft. Tum quia, fi ex
cetardato ad Ccelum afcenfu quidpiam do-
^°ris, & moleiUte Chriftus accepiliet, mul-

to

224  D i Jf e r t a t i o Vlil

to  graviorem accipere debuiffet moleftiam
in illo quadraginta dierum fpatio, quod
inter Refurrečtionem , & Afceniionem in*
terjecftum eft, quod nemo adhuc dixit, u£
notat Sylvius in 3. p. D. Thom. q. 52. a.
x. adeoque.

Petes. An Chriftus in omnibus Inferni
locis praefens fuerit?

9?. Cum D. Thoma 3. p. eadem qu»ft.
52. a. z.  Chrifti Animam per effentiam fuaffl
defcendiffe ad illum locum , qui Limbuš
dicitur, feu finus Abrahas, ubi Patriarchae,
& Jufti ante Chriftum mortui detinebantur;
non autem per fuam effentiam, fed pet
fuum effedtum defcendiffe ad Inferniim
aeternaliter Damnatorum, & ad Purgato-
rium, ubi animae cruciabantur eorum, qui
amici quidem Dei mortem obierant, fed
nondum temnoralibus poenis Divinae jufti-
tise fatisfeceran.t, & reprobos quidem de
eorum incredulitate, & malitia coarguifle,
qui vero in Purgatorio erant, iis fpem con*
fequendae glorij dediffe.

QU^STIO XIII.

uid Juftčrum animabus Chrifti ad Tnferos
defcenfus contulerit ? an animas ifl
Purgatorio detentas , & Pueros cum ori*
ginali peccato defunčtos liberaverit ?

ad

Evi
nek
k 1
fen
pl
fu
run
pra
ma
Lii
fns
di 1
ria:
tur

a

me

roi

tf

Sa

on

re:

fei

P<

pr

ni

e>

rti

. 1'

f

iam
aod
in-
u£
. a.

rni

ril

im

ms

*>

r;

er

m

>

li

d

i-

e

De Inf er no.

$■. Ad L S- Auguftinus Epift, 164.  ad
Evodium tom. 2. Op. col. 476. §.  8. le id
nelcire fatetur: Illisjujlis, qui in Jim Abra -
h er ant, cim Ule  (Chriilus) k Inf r na de-
fcenderet, nondum quid contulijjet, inveni, fr
ph$ eum Jeciindum beatificam pr&fentiam
Ju Divinitatis numjuam video recejfife . Ve¬
nim 3 ib. 20. de Civ. Dei C. 15. tom. 7. Op.
prečit, edit. col. 593. fcribit: eorum ani-
fflas in Inf srno, id eft, Sandorum Patrum
Limbo , fuiffe ab omni prorfas parna fen-
fis exemptas, acerrimo tamen inde abeun-
di defiderio fuiffe accenfas, ut Paradifi glo¬
dam aflequerentur. Non abfurde čredi vide«
kr ,. antiguos etiam Sanclos  , qui venturi
Chrijii tenuerunt, fidcm , 'locis gnilem a tor~
Kntis impiorum remotijjimis, fed apud Infe -
ros fij]},  doneč inde eos Saneruis Chrijii,
$ ad ea loca defcenfus erueret.  Hiš attentis
Communiter refpondetur adqu3eiitum:
Sandos Patres, etfx ab originali labe, &
°nmi peccato aduali, atque etiam ab omni
featu pcenae pro peccato aduali liberati ef*
feflt per fidem Chrifti, non tamen a reatu
pcenm originalis peccati fuilTe abfolutos ,
propter quem reatum humanse redemptio-
pretio necdum perfoluto, a vita gloriaa
e xcludebantur eo prorfos modo, quo Chri-
fti fideles per Baptifmum a peccatorum^
^ commiferunt, & etiam, a peccati ori-
P gi-

226  Dijjertatio Vili.

ginalis reatu, quantum ad exclufionem per*
tinet a gloria, abfolvuntur, adhuc tamen
manent obligati reatu peccati originalis,
quantum ad neceffitatem moriendi. Qua-
propter fx Sandi Patres in ilnu Abrahs
nondum erant a peccati originalis pcena li-
berati , Chriftus defcenfu fuo ad Inferos
duo illis contulit beneficia, unum, quod
iis beatificam vilionem attulerit; alterura,
quod eorum animas ex illo loco eduxerit,
ut optime de hac re tota difputat S. Tho¬
mas 3. p. q. 52. a. 5.

pr. ad II. Cum S. Thoma loc. cit. a. &
eas Purgatorii animas, quae Divinae Jufti-
tiae jam fatisfecerant, & nihil in iis erat
reliquum, ut purgaretur, de Purgatorio
efle edudas. Illasitem, quse pio quodaffl
erga Chrifti Paffionem affedu meruerant ,
ut defcendente Ghrifto ad Inferos poenis
temporalibus Purgatorii abfolverentur. Nuni
vero in Chrifti ad Purgatorium defcenfu
ornnes animae ex eo fuerint liberatae, du-
fcium eft. Negat Toftatus Paradoxo 5. c-
ng. S. Thomas 3. p. q. 52. a. 8- Af&'

mat cum S. Bonaventura Anfelmus , qui in
Elucidario ex illo textu Ifai. c. 49.

te  -- ut diceres tis, qui vinčli Jiint, exi-

te,  č? his, qui in tenebris , revelamini,  ar '
gnit in Chrifti defcenfu totum Purgatorium
fuiffe evacuatum.

cit

bei

fib

fti

po

pe

or

va

El

nc

te

ti

li

1 <

r

c

i

1


er-

en

s-»

ia-

12

li-

os

id

i»

%

>

l

i-

t

3

1

De I nfe mo. 22?

S?. ad IIL Iterum cum D. Thoma loc.
cit. a. 7. Ejufmodi Parvulos non fuifle li-
beratos, eos enim Chriftus liberavit, qui
fibi per fidem, & charitatem erant conjun-
di,  Pueri vero, qui iiberi arbitrii ufu non
pollebant, nec per fidem Parentum, ant
per aliquod fidei Sacramentum a peccato
originali erant mundati, filii erant irae, &
va f a contuineliae. Quapropter Affricani
Epifcopi in Sardinia exules in Epiftola Sy-
nodica fcribunt: De ParvUlis iniubitanter
tenenda Catholicx religionis regula veritatis,
quk Parvulus , qui baptizatur, gratuita Det
lonitate falvatur, qui vero fme Baptijmo mo-
ritur, propter peccatum originale damnatur.

Petes. An Chriftus defcendens ad In-
feros liberaverit aliquos e Veteribus Phi-
lofophis?

ip. Si Philofophi illi in carcere Dam-
natorum recludebantur,Catholica docefFi¬
des, eos inde per Chriftum non fuifle ere-

S tos; quia ex Inferno nulla eft redemptio.
fec folida occurrit ratio, cur affirmenms,
liberatos ex Inferno fuifle Philofophos illos,
ftui vel nulJam in Chriftum habnerunt fi¬
dem , vel fi aliquam implicitam habuere
fidem, nullam tamen habuerunt conformi-
tatem ad Chrifti patientis charitatem, ut
ait D. Thomas loc. cit. a 6 .  Petavius au-
tem Theolog. Dogmat. lib. 13. c. 18- n. 13.

J? a. ap-

I

appofite ad rem ita loauitur: Quamvis non-
nulla preeclare ab illis dicla, faSiaque legantur,
qu<z videntur indicia multarum ejje, magnarum-
que virtutum, tamen  č? ipfa non exprej]a, nque
folida erant, Jed adumbrata,  č? ad vcrbonm
Jpeciem efficld, tuni tnulto pluribus, iispit
certis, & turpijjmis flagitiorum notis dedeco-
rata fordebant.  Et Thoraafinus Theolog.
Dogmat. tom. 2. lib. 4. c, 9. in fine ait:
JVz 7  tutius, nil fapientk,  8 9  fobrietatis regi-
lis accommodatius , quam communi fidelium
fenfui,  Čf credulitati adluerefcere , liberatos
fcilicet d Chrijlo non Philojophos, non quo$-
cunque alios , nifi qui in grada,  Čf amicitid
Dei e vivis excej]ij)'ent.

Pulchram Calrnetus differtationem edi*
dit, mim Ethnici, quibus lex Moyfis, aut
Evangelium incognita fuere, potuerint
aeternam falutem confequi ? & oftendit
Sančtos illos ante legem Moyfis puta Seth,
Noe, Melchifedech, qui fidei lumineDeurn
cognoverunt, & puro, religiofoque cultu, &
innocentia vitae coluerunt, falutem sefernam
adeptos; Philofophos \ T ero,qui naturali krni-
neDeum habuere cognitum,tantoque bene-
ficio abull. ejus opem non implorarunt,fed fes*
do Idolorum cultui adha3feriint,corruptisque
moribus fe commacularunt,inter quos Socra¬
tes, Plato, Seneca, neque falutem aeternarti
confecutos, neque a Chrifto adlnferos de*
fcendente fuille liberatos. Q U M-

De Inf er ne. 219

QUiESTIO XIV.

A n fupplicia Inferni fint fine fine dura-
tura ?

Damnatos in Inferno aeternis pce-
nis cruciari Dogma eft in EccJefia Catholi-
ca femper creditum; fane fi Sacrarum Lit-
terarum fpečtetur authoritas, Inferni pcenas
seternas effe certifiimum eft. Difcedite d
me malediili in ignem esternum,  Chrifti apud
Matth. c. 25. f.  41. verba funt, quibus fen-
tentiam a Divino Judice in peccatores fe-
rendam declarat. Qui non obediunt Evan-
gelio, prnas dabunt in interitu csternas, te-
ftatur Paulus fcribens ad Theflalonicenfes c.
1. 1. 8-  & 9. Et ne quis ifta de longiore
tantmn tempore, non autem de vera, &
propria aaternitate dieta exiftimaret, Ifaias
c. 66 . f.  24. de Damnatis ait: Vermis eo-
fum non morietur,  č? ignis eorum non extin-
gmur.  Salvator ipfe Matth. c. 3. f-  ia.
poftquam paleas, feu Reprobos a tritico,
feu EJečtis, in judicio feparandas edixit,
mox addit: Paleas autem comlmret igne in -
extingmbili.  Et rurfum Matth. c. 25. f.  4 6.
poft allatam, quae in Reprobros feretur,
fententiam, continuo fubdit, Et ibunt hi
in fupplidum £ ter mm.  Audiantur etiam

Conciliorum , & Sancftorum Patrum tefti-
fiionia' Conftantinopolitanum II. idque
P 3 Oe-

&30 RiJJertatia Vlil

Oecumenicum damnavit errorem Origenis
pcenarum Inferni aeternitatem negantis. La-
teranenfe IV. & Tridentinum arabo pari¬
tev Oecumenica docuerunt, impios in In-
ferno aeternis pcenis cruciandos effe: Pum
e or um , qui non crelunt verbo Dei, noji jo-
lum tempomis, fed  čf alema facia ejl.  Ire-
naeus ait: Quod de fempiterno fupplicio p
Propheam Deus dixii  ( Auguftini verba
funt) fiet omnino : vermis eorum non moril-
tur,  ef ignis eorum non extinguetur. Quis
(Magni Leonis eft teftimoninm) quis mala
rnnpuam finienda non timeat ?  Deinde ar-
guo fic: Anirna hominis immortalis in eo
ftatu aeternum futura eft, cui eam juftiffi-
mus J'udex in judicio adjudicabit; neque
enim orolata ab hoc Judice fententia mu-
tari amplius poterit, quando poft hane Vi¬
tam letbalis culpa expiari, aut remitti am¬
plius non poteft, fed quae in mortali pec-
cato ex vita hac migrant anima?, a juftii*
fimo judice adjudicabuntur Inferno , aC
fuppliciis: igitur ha- ammae in Inferno, &
fuppliciis aeternum funt futuras.

Solvitur hibertinorum Objeciio.

Non videtur (ajunt ilii) Divina? con- ■
fentaneum Bonitati, ut maios aeternis pu- ,
niat fuppliciis; quid enim inde Deus vo-

lupta-

De Inf er n e.  431

luptatis, quidgloriae, quid utilitatis habeč,
aut habere poteft, ii, quos creavit, aeter-
num miferos, ac infelices efie velit? neque
videtur aequum, ut peccatum ab homine
fragili commifium , ut voluptatem uniua
momenti pcenis fine fine duraturis vin'
dicet.

Repono: Quasrendo ex Libertinis: An
pofiit Deus non odifie hominem malum ,
quamdiu malus eft? an infinita ejus Sancfti-
tas admittat, ut talem odio non habeat ?
certe, nifi Deum ipfum infinite bonum, &fan-
ctum , adeoque Deum efie negent, fateri
debent, quod non pofiit non odifie ma¬
lum, quamdiu malus eft, & efie perfeve-
rat. Nune quaero ulterius ex ipfis : qui
odio non folum dignus eft, fed etiam odio
hab eri debet, ita , ut odium erga illum
deponi non pofiit, eftne dignus pesna, vel
non ? poteftne falva juftitia , & aequitate
Judicis tamdiu puniri, quamdiu odio di¬
gnus eft, & odio haberi debet, quamdiu
hujus odii caufam non tollit ? hoc profe-
dto negare nemo poteft; unde qusero ultra:
Manetne peccator tamdiu malus , quam-
diu malitiam, & perverfam fuam volun-
tatem non corrigit, non retra&at ? quid
nd hoc ? poteftne negari ? utique non.
Idcirco quaero amplius: Poteftne peccator
W peccatis, & malitia fua moriens poit
P 4 mor-

S33 Dijferttaio Vlil

mortem malitiam, & perverfam volunta-
tem fuam retradlare, & corriuere ? non
poteft ; refipifcendi, & agendi pceniten-
tiam tempus 'eft eiapfum. Igitur peccator
in peccatis moriens in aeternum eft malus,
in aeternum malus eflfe perfeverat, in aeter-
num malus efle non definit, nec definere
poteft: igitur Deus illum in aeternum odit
fe debet; igitur non poteft illum non in
aeternum odifle: igitur falva fua aequitate,
falva juftitia poteft illum, fi velit, in aeter¬
num punire ; hoc illi jus negari nec de¬
bet, nec poteft: quin potius eius Juftitia
exigit, ut talem in aeternum puniat.

QU^STIO XV.

Q uid de illis Hiftoriis cenfendum, quae
referunt Trajanum Imperatorem, &
alios Gentiles , ac peccatores fuifle per
Apoftolos, & alios Sandtos de Inferno
educftos?

ip, Circa hoc variare Dočtores. San-
dus enim Joannes Dainafcenus in Oratione
de mortuis  dicit; Orationibus S. Theclae
liberatam fuiife de Inferno animam Falco-
nillae cujusdam fceminae Paganae; & oratio¬
nibus S. Gregorii Papae animam Trajani
Imperatoris: quod de anima Trajani Im-
perateris refert, & ad longum probat Abu-

lenfisr

leni
Cia
&:
Tc
fui!
Gr
a!
rui
fa
s,.

q l

A

dl

p

E

ff

a

i


De Inf er ne.  23 3

lenfis in lib. 4. Regum q. 57. Alphonfus
Ciaconius in Apologia hiftoriae Trajani,
k  alii plures. In vita fandi Nicolai de
Toientmo legitur, ejus precibus liberatam
fuifle ab Inferno animam fui Confobrini. S.
Gregorius Jib. x, Diaiogorum c. 12. fcribit
a S. Severo excitatum fuifle quemdam vi-
rum peflimum, qui a Dosmonibus in In-
fernum deducebatur, JBgefippus lib. 3. c.
2.  refert beatum Petrum excitafie Affinem
quemdam Caefaris Ethnicum a morte. S.
Arabrofms ferm. 90. & Maximus ferm. 2.
de S. Agnete fcribit ab ea excitatum filium
Praefedi, qui in peccato mortali obierat.
Evodius lib. x. de miraculis S. Stephani af-
ferit, Puerum mortuum ante Baptifmura
adReliquias S. Siephani fuifle excitatum,
& de multis aliis Gentilibus, & Paganis
edudis de Inferno per Apoftolos, & Viros
Sandos Novi Teftamenti probat Abulen-
fis loc. cit. dicens; multos ex illis, qui
erant per fententiam defimtivam damnati,
ex Inferno edudos fuifle per Apoftolos ,
& Viros Sancftos revocando animas eorum
adcorpora, ut pcenitentiam agerent, &
falvarentur.

Melchior Canus autem lib. 11. deLocis
Theologicis c. 2. abfolute improbat Hifto*
Pam de Trajano Imperatore ut confidam.
Goniinicus a Šoto in 4. Dift. q. z,  a. 2. &
P 5 alii

*34 Dijjertatio VIII.

alii plures , ut incredibilem tenent hant
Trajani Hiftoriam, in quorum fententiam
fe magis propendere fatetur eruditiilimus
Bellarminus Tom. 2.  de Controverf. lib. 2.
c. 8 ■  de Purgatorio, variis raiionibus pro-
bans librum illum referentem hanc Traja¬
ni Hiftoriam non efle Damafceni.

Interim fi concederetur etiam praere-
cenfttas Hiftorias efle veras, tenendum
effet, nec Trajanum, nec alios Gentiles,
& peccatores fuiffe damnatos abfolute, &
per fententiam definitivam ad Infernum,
led cum mererentur poenas aeternas, fuiffe
fufpenfam eorum abfolutam, & definitivam
Seternalem fententiam propter praevilasS.
Gregorii, & refpedive aliorum Sandorum
preces, & interim per 'fententiam inter-
locutoriam fuiffe punitos in Inferno fecun-
dum praefentia eorum demerita. Nec im-
niediate ex Inferno ad Coelum tranfiifle,
fed prius fuiffe fufcitatos, & tune Gentiles
baptizatos, & peccatores confeffos pceni-
tentiam in hac vita egiffe , & lic falvatos
fuiffe.

QUiESTIO XVI.

Q“‘ d  nomine Porta  Inferorum veniat?

Infei
aliq\
in i
dači
iixi
tas
Ma
P01

V
tis.

4

D

be

R

r.<

ic

n

t

i

sp Cum

1

hanc
tiam
unus
x i.
pro-
raja-

se-

'um

les,

&
m,
Fe
im
&
m

De Inf er na,  23  g

Cum frequentior in Scripturis de
Inferoruni Portis  recurrat mentio, de his
a!iquid dicendum videbatur. Rex Ezechias
in fuo Cantico depingens ftatum, quo re-
dačtas fuerat in anguftia morbi.fui: Ego
im in dimidio dierum meorurn: vadam ad Por-
tas Inferi.  Dominus nofter JEsus Chriftus
Matth. c. 16. f.  18. Ecclefiae fuae fpondet:
Poru Inferi non pravalekunt adverfus eam.
Qua phrafi idem facile innuitur , ac in Pf.
9- 1. 15. illud: Qui exaltas me de portis mor-
tis.  Et Pfal. 100. f.  15. AppropinquaverunS
ufaue ad portas mortis.  Et Sap. c. 16. ir.  13.
Deducis ad portas mortis.  Hebraei exhi-
bebant Mortem, Sepulchrum, Inferos, cen
Regionem, quo ex univerfo orbe homi-
r.es novam alteram vitam adturi confluerent,
idque conformiter ad ideam, qua illi te-
nebantur de fede Veterum Gigantum, de
quibus quamdain Reipublicae fpeciem fub
terra fabuiofe componebant. Rurfum
Infernus juxta Mahometanos feptem
mllruitur Portis,  fmgulis vero illis fuum
e ft peculiare fupplicium. Prior aditus lile
e ft. ubi Mufuimani rei commiffi criminis
poenas dabunt. Secundus Chriftianis tor-
quendis deftinatur. Tertius judaeis. Quar-
tus Sabiis. Quintus Magis, vel Guerbis
cultoribus ignis. Sextus Paganis , & Ido-
»olatris. Septimus, qui profundiffima abyf-

fU6

,

23S DiJJertatio Vlil

fus, locus eft Hypocritarum, exterioreni i i
tantum Religionis perfonam fimulantium,
Alii nomine feptem illarum Portarum de-
fignata credunt feptem peccata capitalia;
alii feptem potiffima membra hominis, quae
funt ad peccatum inftrumenta. Nune
Juxtaanteriorem expoiltionem idera
eife Portas Inferi  adverfus aliquem prava-
lere non pofle, ac interitui, de/lruclioni,  &
morti  obnoxium lllum non effe, cum alle-
goria ifla nomine Porta mortis , & Inferi,
veluti ingreflum defignare videatur animae
in locum mortuorum, ac ejusdem ex hac
vita tranfitum. Ex quo facile inteliigitur,
quam apte 'Ghriftus Dominus eadem ufus
fit aUegoria in citato Matthaei Capite, ut
innueret Ecclefiam fuam fupra Petram fun-
datam perpetuam , ac indefeeflibilem effe.
Hac attenta aUegoria Patres per Inferni
portas ,errores, & Haerefiarchas intellexere,
per quos fpiritus nequitiae Ecclefiam Chri-
fti dilacerare , atque deftruere cona tur;
Hinc S. Epiphanius in Ancor. n. 9. inquit:
Poru Inferi funt harefes ,  fif Harefiarcht,
& in Epiftola Encyclica Očtavae GeneraliS
Synodi poft relata verba: Porta Inferi non
pravalebunt  haec habentur: Multotiss aM
Inferi Portas apertas contra Ecclefiam, $

fruxit, contrivit,
videlicet opiniones,
8

devorare eam tentantes ol
&tque defruxit, hareticas

Iti

utic

tihi

telile

qua

eid

de !

fefi

efi

Co

X'

7 .

De Inf er no.  2.37

)reu G? iniqua conamina, quce in preeteritis gene«
;iuE lutionibus per fua tempora funt exorta , fed
de- Mminus,  er infantibus temporibus Inf er«
tio proprium os aperiente ,  čf dmtante pro«
tettor faftus efi Chriflus  &c.

Petes: Cujus generis fuerit arbor, ad
(Juani JudasProditor fe fufpendit?

4-. Ficum fuifle ait Juvencus:
Exorfusque fuas laqueo fibi fumere
poenas

Marnem rapiut ficus deverticemortem,
Et fi Quarefmio fides habenda lit Elu-
cidat. Terra Sandte Tom. 2. lib. 4. c. 21.
Quinquaginta annis, antequam ille in eas
fe Contuliflet Regiones , pragrandis often-
debatur ficus , ad quam Senes narrabant,
fefe Judam fufpendifle: eam vero, cum ipfe
dlet in Terra Sandta, arefačlam effe, ac
ccefam.

Differtatio IX.

D E

PURGATORIO.

U Niverfus redie credentium Ccetus in
ea eft fide, femperqve fuit prater In«
feni  pcenas ?  dari Luftralem Carce«

rem

338  Dijfertatio IX.

rem, in quo anima cul pas veniali, vel
pcenas temporali obnoxia, & in tali ftatu
decedens detinetur, quoadufque noviffi-
mum folvat quadrantem; nec enim Coelo
inferri poteft, quo non intrabit aliquod
coinquinatum, aut abominationem faciens,
& mendacium. Apocal. c. 21 . f.  27. Nec
ad tartareas condemnari valet pcenas , qua
in levem tantum culpam non defaeviunt,
nec ob folam pcenam temporalem conftitu-
ta funt; unde in damnum fuum rident H»
retici exfibilantes piaculares has flammas,
quia negantibus eas non fupereft, nifi In-
fernus.

QUiESTIO r.

Q

uibus fundamentis innitatur Purgatorii
exiftentia ?

m ]

anim
cum
§. 2
1 8
,

nek
ni pi
urn
me
loči
S.]
Or
hic
leg
m

I. Dari Purgatorium, in quo ani-
mas a reatu venialis, & mortalis quoad
culpam jam dimiffi peccati necdum pl e!ie
expurgatas pleniffime purgantur, probatur
I. Ifaiae c. 4. t.  4. habetur: Si Muerit D 0 '
minus fordes Filiarum Sion ,  č? JanguiM®
Jerujalem laverit de medio ejus in (piritu 'P'
dicii',  č? Jpiritu ardoris ,  ubi alii legund
Purgabit Dominus fordes Filiarum Sion,  p
fanguinem mundaHt de medio eorum in Jp

ritu

de

£

2l

h

li

n

n

d


vel

fiatu

viffi-

-celo

uod

ens,

.Več

]US

mt,

itu-

k-

as,

In-

De Pur g at o r i o.  239

ritu judicii, & ardoris.  Quem locura de
animabus, & pcenis Purgatorii intelligifi
cum Bellarmino , & Maftrio S. Auguliinus
li>. 20.de Civ. D d c. 2 j.  Michaeae c. 7.
l 8 -  dicitur: Ne leeteris mitnica meafliper
me, quia cecidi, confurgam cum federo in te -
nebris, Dominus lux mea ejl; irarn Domi¬
ni portabo, quoniam peccavi d .- doneč caufam
mm judicet. & factat judicium meum, educet
me in lucern, jajtitiam ejus videlo.  Quem
locum afierri folitum pro Purgatorio docet
S. Hieronymus in cap. uit. Ifaj. & Gloffa
Ordinaria exponit: Iram Domini portabo
hic, vel in Purgatorio.  Malachias c. 3. f. 2.
legitur: Ipfi enim quaji ignis conflans,  Č?
tmundans argentum,  Čf purgabit fiiios Levi,
& colabit eos  &c. Quem locum exponun£
de pcena purgatoria Origenes Hondi. 6 . in
Exod.  S. Ambrofius in Pfal 36.  S. Aug. lib.
20. de Civ. Dei c.  27. S. Hieronymus in
farne locum , & Bellarminus de Purgato¬
rio lib. 1. c. 3. in fine , ubi dicit ex illa pce-
na purgatoria viventium rede inferri poe¬
mam purgatoriam, feu Purgatorium deiim-
florum. II. Quia temporalis pcena non fem«
per remittitur, etficulparemittatur, id, quod
evincitur exillo 2. Reg. c. 12. f.  13. & 14.
Lominus... tranjlulit peccatum tuum, non mo-
neris, verumtamen qucrdam blasphemarefecifii
inimicosDominipropter verburn hoc ,fims, qut

nar

L

240  Dijfertatio IX

natus eft tibi, morte morietur,  nempe polt trans-
latum parentis delidum. Scelera Manaffis
punita funt adhuc diu polt .ejus refipifcen-
tiam 4. Reg. c. 23. f.  26. Verumtamen noti
ejl averfus Dominus ab ira furoris fui tnegid,
quo iratus ejl far or ejus contra Judam prop
ter irritationes , quibus provocaverat emi
Marnje$.  In poenam murmurationis, &
rebellionis etiam reconciliato jam Deo om-
nes exceptis duobus morti addicuntur.
Num. c. 14. f.  29. & 30. In folitudine hae
jacebunt cadavera veftra .  . , preeter CS
‘fitium Sephone,  Čf JoJue filium Nun.  De
ipfo quoque Moyfe, & Aaron pronuntiavit
Deus Num. c. 20. f.  12. Quia non erdr
diftis miki, ut fan&ifieuretis me coram jiiiis
Israel, non introducetis bos populos in ter *
ram , pilam dabo eis.  Profedo fi Reš ali-
quis jus habet, ut dimiffa licet culpa reunt
tamen pro arbitrio fuo puniat leviori pcena
v. g. exilio &c. cur id jus Deo negetur, ut re-
miflo quoad culpam peccato, id vel in hod,
vel futuro fasculo in Purgatorio pledat ? III
Quia faepe in hoc faeculo pro multis levi*
bus delidis non fatisfit. Nam certum eft
dari aliqua peccata venialia, vi quorunt
ab amicitia Dei homines non excluduntur;
didtur enim Proverb, c. 24, f.  16. Septf
in die cadet juflus.  Certum pariter eft, ni 4
hil coinquinatum introire in Regnum Cce*

lotu:
pe i
fatis:
kv

fflOI

tuei
prše
rim
Pu:
dic
Fr
rit
ei.
Er
in
hc
ul
F

pt

c

d

(

De Purgatorio. &41

lorum: quibus politis ita ajgumentor: fae*
pe in hac vita pro ejufmodi peceatis non
fatisiit, cum frequentius contingere poffit,
& reipfa contingat; juftos cum venialibus
mori, cum quibus Ccelum mgredi non po-
tuerunt: ergo admittendus eft locus tertius
praeter Ccelum, & Infernum, in quo in te-
rim pro illis fatisfaciant, qui locus eft ipliim
Purgatorium. III. (^uia Luc. c. 12. 1. 10.
dicitur: Quieumque dherit verbum c on tret
Fi ! ium Hominis, remittetur ei, qui autem dhe¬
rit contra Spiritmn SanSlum, non remittetur
d, neqite in hoc fteculo  , neque in futuro.
Ex quo fic : Dantur aliqua peccata , quae
in futura vita remitti poffunt quoad culpam:
hoc non fit inCcelo; Quia non intrabit h id
diquil coinquinatum.  Apoc. c. 21. f. 17.
Non lit in Inferno, Ex quo nulla eft redem -
pti).  Matth. C. 25. ir.  41. ergo debet efle lo¬
cus tertius , & intermedius Purgatorium
diftus.

Solvuntur Ohjeffiones.

I. Inapuiunt per folam mortem expiari
ojnnia peccata non mortalia; quia Stipen-
dium peccati mor s.  Ad Rom. c. 6 . f.  23.

Repono : Mors folum univerfaHter si
Patribus vocatur poena peccati originalis.
Oeinde. Deus utique peccata venialia etiam
a d certam menfuram punit, ficut judex fae-
q  cu-

242 Dijfertatio IX.

cularis peccata eorum, alioquin ingens dif-
ordo argui poflet in operibus Divinae jufti-
tise, dum omnia peccata indifcriminatim
punirentur morte naturali. Et quaefo! ubi
eft clare fcriptum fola venialia rede mor«
tis doloribus extingui ? II. Inquiunt: me«
rita Chrifti, & ejus Pafiio funt infiniti va«
loris in ordine ad fatisfadionem pro pec*
catis noftris: ergo fine meritorum illorum
injuria dici non poteft, opus eife alia in
Purgatorio fatisfadione, vel fatispaftione.
Repono. Infirmitates, & afflidiones tem*
porales non cedunt in injuriam , & con*
temptum meritorum Chrifti, & tamen etiam
ipfae funt fatisfadiones pro peccatis. Item
merita Chrifti funt quidem infiniti valoris,
nobis tamen per confeftionem quoad mor*
talia, &  pcenam aeternam, quoad tempo*
rafem vero per noftras particulares fatisfa*
diones applicanda. Quid tibi prodeft ad
folvenda debita, 11 ingens pecuniae fumma
fit-in tuis loculis repofita , vel apud ami*
cum parata, tu tamen illam nunquam ex*
cipias ex negligentia, nunquam ab amico
repetas creditori folvendam? Sic paritet
Thefaurus meritorum , & fatisfadionum
Chrifti nihil tibi proderit, nifi per contri*
tionem, vel Sacramenta tibi applices ad
delendam culpam, vel per opera iatisfado*
ria ad folvendam pcenam temporalem, q u3a

fetiši
in P

tant

Ecc

iL

pe

&4

Ite

di<f

rad;

ato

cul

ne

k

P

fta

et

p«

Ul

ft

'ft

d

d

j

r

j j

L

dif.

ufti*

itim

ubi

lor-

ue*

va*

ec*

im

in

le.

m*

li¬

ni

m

De Purgatorio,  443

fatisfad:iones,fi hic fuerint negledae, certe
in Purgatorio erunt compeiifandae.

III. Inquiunt: Scriptura Sacra duorum
tantum meminit aJterius vitae locorum, lic
Eccl. c. xi. f.  3. dicitur: Si ceciderit lignum
iAufimn, aut ad Aquilonm, in quoevn-
que loco ceciderit, ibi erit.  Matth. c. 25. f.  34.
&41. Aliis dicitur: Venite Benediki.  AJiis;
Ite MaJedicli.  Demum Luc. c. 23. f.  43.
dictuin eftLatroni: Hodie mecum eris in Pa~
raiifo,  Igitur nec Latroni, nec cuipiam
alteri converfo quidquam reftat in futuro lae-
culo expiandum.

Repono ad I. Per lignum a pluribu*
intelligi corpus defundti, quod utique ma*
tet ibi, ubi cadit, nec per fe refurgere, < 5 c
& fe m o vere poteft. Alii per Auflrum
gratiac , per Aquilonem peccati mortalis
ftatum defignari arbitrantur, quo padlo re¬
de anima in aeternum manfura in eo fiatu
perhibetur , in quo de corpore migrant;
ande & animae purgantes, quce in gratias
fetu decefierunt, femper in hoc perfiftenfi
ftatu, licet mutandus fit locus. Ad II. A jo
de Extremo ibidem Judicio agi: tune enim
duo tantum hominum ordines erunt, unus
juftorum , qui ad Reenum : alter impio-
, qui in ignem mittentur, nec ulhs
a niplms erit in Purgatorio bCus. Ad III.
Non nego homines dari, qui fine Purga*
Q a to-

'&44  Dijfertatio IX,

žorio Ccelum petunt; fic duriffima Latro-
nis mors patientiffimo animo tolerata, k
confeffio tam admiranda in iis circumftan-
tiis, in quibus Chriftum Apoftolus ipfe ne-
gabat, potuit jufte in plenam fatisfadtio-
nem Latroni imputari. Dein poterat fpe-
ciali privilegio Chrifti, qui adu fufo fan-
guine noiiram operabatur redemptionem,
abfolvi ab omni pcena temporali in Purga-
torio alias fuftinenda. Id tandem prom?
reri potuit vehementiffima charitas in La-
trone turpiffimam fubeunte mortem, & ita
etiam valde ardua pcemtentia, qu2e non tem¬
per ex diuturnitate temporis, fed & ex at
dore charitatis aeftimanda eft.

qujsstio ir.

Q uas pcenas Animae in Purgatorio fufli-
neant ?

Animas purgantes patipcenamD® 1 '
ni;  funt enim viiione beatifica privataeob
culpam commiffam , cui necdum in vita
fuerat fatisfačlum. Inquis. Poena Bard
debet efle carentia fummi boni nati inefe
(vifionis beatificae) omnino involuntaria i
At carentia divini confpedus animabus in
Purgatorio exiftentibus, non eft omnin«
involuntaria ; nec enim animae purgantes
ob eam murmurant, aut Deum blafphe*

mant,

mani

Deu

culp

moc

pon

mo

con

trifl

mo

prc

nie

hae

hai

P'

erj

M

re

m;

ea

E

ul

ni

ci

&

u

n

c

r

<


-afro'

, &
Han-
?ne-
dio-
fpe-
fan-

W

me

b

ita

m-

ar*

ti¬

s¬

to

3

i

/

l

T ,' "' i x  M

De Purgatorig.  245

mant, fed fibi quafi complacent, quod
Deus ita fuaviter difpofuerit, eas propter
culpas fuas lic punire: igitur carentia ejuf-
modi, pcena Damni  dicenda non eft. Re-
pono pcenam dupliciter confiderari. Pri-
mo pro fola carentia alicujus boni, vel
commodi, prout excludit omnem prorfus
triftitiam , etiam ex privatione tališ com¬
modi provenientem. Alio modo fumitur
pro fupplicio, vel etiam triftitia prove-
niente ex carentia tališ fummi boni, &
haec reducitur ad pcenam Senfus ;  quia ad
hanc pertinet omne id, quod fecundum
propriam rationem eft perceptibile ; cum
ergo fecundum Scotum in 2. dift. /3. q. uni-
m  poena Damni  per fe importet iolam ca-
rentiam exclufa etiam triftitia, hancque ani*
Purgatorii vere habeant , confequitur
eas fubire pcenam Damni.  Inquis iterum:
Ex Scoto in 4. dift. 50. q. 6 .  poena Damni ,
W eft carentia fummi boni,non effet pcena,
effet nolita. Repono: Scotum loc.
CIt - accipere pcenam Damni  pro fupplicio,
& triftitia ex illa proveniente, fic accepta
Utique nolita effe debet; quia nihil affligit,
ftt nolitum. Si autem poena Damni  fe¬
cundum fe fpecftetur , non eft necefle, ut
n °lita, aut volita lit, aut, ut triftitiam
caufet: fic pueri, & amentes pcenam Dam-
^ in bonis temporalibus, & fpiritualibus
Q 3 vere

'*4^ Dijfcrtatio IX.

Vere patiuntur, etfi nullo dolore, ant tri -1
jftitia afficiantur. Nec etiam pcena Dami \
fimoliciter , & fub omni ratione animabus
eft voluntaria, fed etiam fecandum aliquara
rationem in voluntaria, atque ita etiam ali-
quam triftitiam tali involuntario correfpon-
dentem afferre poteft. Eft eatenus volun-
taria animabus, quatenns Divina Juftitia
eam exigit, & neceffaria eft ad perfede
fatisfaciendum pro peccatis: eatenus an¬
teni in voluntaria eft , guatenus eft contra
naturale deliderium beatitudinis, & fub hac
ratione pcena Domni  in illis generat trifti¬
tiam , diciturque nolita, & involuntaria.

Secundo fubeunt purgantes animaepce-
nam Sensils  per ignem realem; Patres enim
ignem purgatorium ab igne Inferni neuti-
quam diftinguunt, & Theologi Patrum
authoritate dudi generatim afferunt, Bo¬
dem igne, quo cmdantur Damnati, EleBos
purgari.  Nominatim S. Aug. verba ill*
Apoftoli: Quafi per ignem  i. ad Corinth- C.
3. y. 15. de vero , & reali igne interpre-
tatur; unde in Pfal. g 7. fcribens ad Deum
ita fufpirat: In hac vtapurges me, & tale®
me reddas, eni emendatorio igne non fit opus
propter illos, qud falvi erunt, fictamen, quar
Ji per ignem,

Nec obftat, quod Concilium Florenti-
nura agens de Piirgatorii poenis , nullam

ignis

»P

fti

G

P 1

itf

ra

B(

k

ai

rr

ft

n

ii

<3

t

1

ti

(

»

1

L

t  tri*
amili

jbiis

uara

ali-

ion-

'un-

itia

dfe

ju¬

tra

ac

ti-

e-

n

•

i


De Purgatorio. M 7

ignis faciat mentionem, hoc quippe eofa*
dum confilio , ut Patres unionera cum
Graecis, qui contra realem Purgatorii ignem
protefiabantur, facilius promoverent. Nec
lterum obftat, quo D. Paulus loc. cit. afle-
rat : Quafi per ignem , nam particula quafi
pon eft diminuens veritatem, & realitatem
ignis, fed potius explicat modum , quo
animae illae perveniunt ad falutem, nempe
mediante igne, quafi inftrumento, ut fen-
iiis fit, quod ignis ille fit, quafi caufa ea-
rum falutis , non quidem principalis, fed
inftrumentalis tantum. Poteft etiam dici,
cjiod illa particula quafi  fignum fit verita-
tis, non fimilitudinis, ut.Joann. c. i. v. 14.
Vidimus gloriam ejus, gloriam qnafi Unige-
niti;  9 uem locum fic explicat Euthymius:
Gloriam, non qualis ell Sanclonm Beato-
ni 'm , vel Angelorum, Jed gloriam vere Uni-
geniti, nam luec diclio us  (tamquam) idemfi -
gnificat, quod vere.

QU^ESTIO III.

Q uanto tempore-fint duraturae fingula-
rum Animarum pcenae V
Id effe incertum, cum nec ex re-
katione, nec aliunde conftet. Sotus in
4 - Sentent. dift. 19. q. 3. a. 2. dicit: nemi¬
rni manere in Purgatorio ad decem an-
9 4  nos,

248 Dijfertatio 2 X.

nos , nam , ait ipfe, cum nemo illic lit,
nifi Dei amicus, contritio ejus , & poit
Chriftum pafilim Sacramenta, & fuffragiai,
& bona, quae egit, opera ad cumulum ei
fatisfadionis accedunt. In fumma non eft
credibile, ut quos pcenarum accumulatio*
ne expedire Deus brevius inde potuit,tem*
poris prolixitate detineat. Haec Sotus loc,
cit. At vero communis Dočtorum fenten-
tia docet, quamplures animas Purgatorii
longe majori tempore detineri, ac proinde
terminum affignari non poffe, ultra quem
Purgatorii poena non duret, & huic com-
muni fententiae contra Sotum, & paucos
alios favet Eeclefiae praxis, & univerfalis
confuetudo, quae Anniverfaria Sacra cele-
brat pro Defunčtis, etiamii conftet eos an-
te čentum, vel ducentos annos eife mor-
tuos : quod certe non fieret, fi Ecclefia
crederet non puniri animas ultra decem
annos. Dein S. Auguftinus lib. 9. Confeff.
c. 13. orat Deum pro Matre fua Monica
foemina fančtiffima, quae ante triginta quafi
annos obierat, quamvis coniideret illam
orationibus non indigere, non tam ob tem-
poris diuturnitatem , quam ob vite ejus
fančtitatem, imo ipfos quoque LedloreS
rogat , ut Parentum ejus ad Altare Dei
fint memores : adeoque fupponit, quo.d
ultra triginta, vel quadraginta annos adhuc

P re '

pre(

mse

ftic;

tiuE

S .1

fius

cul

riq

no

nfi

ne

at

P :

249

)oj{

ia,

ei

eft

io>

ra-

)C,

n-

'ii

le

n

i’

s

De Purgatorio.

precibus egere poiTint. Tum quia pluri-
m  Revelationes, Vifiones, & Ecclefia-
fticae Hiftoriae oftendunt plures animas diu-
tius in Purgatorio detineri, uti referunt
S.Bernardus in vita S. Malachiae, Diony-
fius Chartufianus in Dialogo de judicio parti-
nlari  a. 31. Beda lib. 5. Hift c. 13. Hen-
riquez lib. y.  c. 16.  lit. I. D bi ex Surio
notat de Innocentio Papa III. quod eflet
ufque ad diem Judicii in Purgatorio deti-
nendus. Viva ad Propos. 43. ex damnat.
ab Alexandro VIL n. y.  referens, quod
paucis abhinc annis in auodam Conventu
prope Neapolim apparuerit Religiofus, qui
Jere centum abhinc annis decefferat, &
luffragia poftularit, & fimiliter de pluribus
aliis referunt paffim Scriptores. Unde me-
rito ab Alexandro VIL die ig. Martii A.
G- 1666.  fuit inter alias damnata fequens
Propofitio 43. in ordine ibi: Annuum Le -
Saturn pro anima reliSlum non dur at plus,
decem annos.

Obferva: nec pcenam, nec ipfam pce-
narum durationem effe aequalem in omni-
bps animabus in Purgatorio exiftentibus;

enim D. Auguftinus lib. 50. Hom. 16.
Quanta fuerit peccati materia, tanta  č? per-
tr njeundi mora:  ergo etiam, quanta fuerit
c ulpa, tanita pcena juxta illud: Potentes
Center tormntapatientur . Acccdit, quod
Q 5  non

D i JJ e r t a t i o IX.

n on omnes moriantur cum aequali obliga-
tione, & ieatu ad poenam perfolvendam.

QU^ESTIO IV.

A n omnes Animae Purgantes in terras vif-
ceribus loco Inferno vicino torquean-
tur ? & quid de exiftentia Putei, feu Pur-
gatorii vu!go didi S. Patritii cenfendura?

Ad L Purgatorii locum commu-
nem iecundum ordinariam Dei legem effe
In terrae vifceribus Inferno vicinum, at
fecundum particularem Dei legem, & dif-
penfationem divinam interdum aliquibus
animabus deftinatur pro Purgatorio locus
aliquis particularis, vel quia in ipfo pec-
caverunt, vel propter noftram inftruaio-
nem, ut aliquando recogitemus, magnam
polt hanc vitam pcenam infligi peccanti*
bus, vel propter eorum celeriorem libera-
tionem, ut poffint aliis fuam indigentiain
revelare, vel propter alicujus Sandi im-
petrationem , ficut legi tur, quod S. Patri-
tius impetraverit cuidam , ut puniretur in
quodam loco in terra: Sic expreffe do-
cet S. Bonaventura in 4. Dift. 20. p. 1. q-
6. quem dicendi modum, fequuntur omnes
Recentiores tefte Maftrio. Et ad id te-
feruntur plurima exempla a Patribus, &
Scriptoribus, & fignanter a S. Gregorio

lib.

!ib.

fet

in

S.

c.

bi'

lii

C

A

d

d

li

a

c

]

i

j

L

De Purgatorie.  251

Jib. 4. Dialbgorum c. 40. & 55. qui rečen-
fet animam Pafchafii, & cujusdam alterius
in Balneis quibusdam fuifie purgatas. A
S. Petro Damiano Epift. 13. ad Defiderium
c.7. de miracuisfui tempom,  ubi defcri-
bit Vifionem de purgatione animae S. Seve¬
rini in quodam flumine. A Dionyfio
Chartufiano in Dialogo de judicio particuhri
Art. 31. Ab Hugone de S. Victore lib. 2.
de Sacram. p. 16. c. 4. & ab aliis.

Ad II. Falfam opinionem vulgarem
de ejusmodi loči exiftentia a pluribus faecu-
lis adeo invaluiife, ut etiam in Breviariis
aliquarum particularium Ecclefiarum fuerit
commemorata exiftentia didi Putei, feu
Purgatorii S. Patritii, & fignanter in Bre-
viario Ecclefiae Pariiienfis edito A. C. 1622.
ibi: Antrum vero Pmitentiale etiamnum vi-
fitur, quod de ejus nomine Puteus, feu Pur -
gatorium S■ Patritii vocatur.  Et in Bre-
viario Venetiis A. C. 1522. per Antonium
de Giunta impreffo habebantur Lediones
totce fere de hocPuteo, feu Purgatorio.
Aft biennio poftquam prodierant, ab ipfo
Breviario , mandato Pontificio fuerunt
expundae , ut patet ex iterata eiusdem
Breviarii impreffione per eumdem @iun-
lam A. C. 1524. fada. Neque admifit
Bomana Sedeš, ut Hiftoria de Puteo, feu
Purgatorio pretenfo S. Patritii, Romano

*5- Dijfertatio IX.

Breviario infereretur. Videantur ad rem
eruditiffimi Bollandiftae ad diem decimam
feptimam Martii in Legenda S. Patritii j,
5. & 6 .  ubi omnia a variis Scriptoribus de
hoc praetenfo Puteo, fen Purgatorio fufe
recenfent, referuntque, quod ferio explo*
ratis omnibus, qu2e de hoc afferto Puteo,
feu Purgatorio circumferebantur, & com-
perta ad integrum ejus exiftentiae fallitate,
iuiffe de mandato Alexandri VI. foveara
ilkm pro dičto Puteo, feu Purgatorio fel*
fo praedicatam, habitam, & creditam, peni-
tus obftrufam. Id quod etiarn refert pxa-
dtiffimus Petrus le Brun Nella Jloria eri -
tiča delie pratiche JuperJikiofe  , Tomo terzo
italico fermone edita , nella differtazione
fopra il Purgatorio di fan Patrizio: ubi
fubjungit fic: Convengono afiai bene que-
fte circoftanze con cio, che e detto dal
Vareo nelle fue antichita d’ Irlanda, che
tiel mille quatrocento nonanta fette un
Guardiano deli’ Ordine di S. Francefco fe-
ce demolire effo luogo per autorita del Pa*
pa Aieffandro VI.

D.

&

qu

na

ris

ac

vi

fe

ft

li

I

c

f

QU./ESTIO V.

U trum Animae in Purgatorio a Dcemoni-
bus , vel Angelis bonis torqueantur?

%. Vero*

De Purgatokrio.  253

$•. Verofimilius videri Theologis poft
D. Thomam, Bonaventuram, Richardum,
& alios, eas a Doemonibus non cruciari;
quia Benedidae hae Animae Doemones fi-
naliter vicerunt, eosque in pugna decreto«
ria per ultimam vidoriarn fibi fubjecere,
adeoque congruum non eft, ut vidrices a
vidiš in altera vita crudelius, quam in prae*
fenti affligantur. Nec obftat, quod Chri-
ftus a Dcemone tentari, & in montem tol*
li voluerit: quod homines, qui Tempi um
Dei funt, a Doemonibus fsepe obiideantur:
quod Viri nonnunquam piiffirni ob levif-
fimam culpam hornbiliter a Doemonibus
fuerint afflidi: Non obftat inquam; haud
enim paritas valet ab hac vita, quas certa-
tmnibus eft expofita, ad aliam, in qua
flec Mundus, nec Caro , nec proin Dce-'
tnon Animabus jam in gratia confirmatis
iniultare poteft. Scio quidem in vita S.
Bernardi lib. 1. c. 10. legi quemdam ipft
apparuifle Religiofum quatuor Spedris ip-
fum dilaniantibus ftipatum, qui dein pre-
cibus ipfius S. Bernardi fuerat liberatus:
Verum h ase, aliaeque confimiles Apparitio-
nes plerumque funt fymbolicae, & allego*
dcae, ac a Deo praeoftenfte, & a Sandis
ita narratae ad oftendendam pcenarum acer-
bitatem, quas a nobis intelligi aliter ne-
Q.ueunt, nift per exempla, & figna nobis

254 D i ff e r t a t i o IX

nota , & magis naturalia. Videtur paritet
non decere, ut Animae purgantes ab An-
gelis bonis crucientur, cum fint eorum
Concives, & Domeftici Dei praeordinati,
& de aeterna felicitate lecuri. Reltat er*
go Deum nec malis, nec bonis Angelis
tanquam inftrumentis uti in caftigandis
Purgatorii animabus, fed eas immediate
per ignem velut inftrumentum obedientia*
le puniri.

QU^STIO VI.

U trum Aiiimae in Purgatorio detentae vi*
vorum fuffragiis, nempe Mifiae Sacri-
ficio, Eleemofyna, Jejuniis, &  Peregrina*
tionibus, ac aliis operibus poenalibus, &
fatisfačtoriis juvari poffint ?

Er. Poffe: ut patet ex 2. Machab. c.  12.
f. 46.  ( quem libram Eccleiia, Concilium
Carthaginenfe III. Can. 4.7. Et S. Augu-
ftinus lib. 18. de Civ. Dei c. 36. pro Ca-
nonico agnofcunt) SanSla , č? Saluhris eft
cogitatio pro DefunBis exorare, ut a peccatis
folvantur.  Et ibidem miferat Judas jerofo-
Iymam duodecim millia drachmas argenti
in Sacrificia pro mortuis expendenda; in
Cceio autem Precibus, & Sacrificiis Defun-
di non egent: in Inferno iis non proiunt:
ergo de Animabus in Purgatorio fermo eft,

Quam-

ifer

in-

uin

iti,

er-

;!is

dis

ite

ia-

r i 4

'i*

a*

$c

n

t*

i*

0

!

i

i

De Pur g at ori e. &5§

Quamvis autem Calvinus cum Luthera
Librum fecundum Machabseorum tamquam
Diviniim non veneretur, fufficit nobis, aifr
Tertulianus lib. de corona militis  c. 3. Trn-
Šio viStrix, confuetudo confirmatrix , fides
<k[ervatrix.  Et S. Auguftinus lib. de cura
pro mortuis : In Machabceorum libro legimus-
(Matumpro mortuis Sacrificinm, fedetfi nun -
{um in Scripturis Veteribus legeretur , non
parva ejl Univerfe Ecclejicg, qu<e in hac con -
Juetudine claret, authoritas, ubi in precibus
Sacerdotis, qu£ Domino Deo adejus Alfarg
funduntur, locum hubet etiam eommeniaiio
Moriuorum.  Cceterum licet Calvinus ob«
ganiat veram Chrifti Dočlrinam tempore
D. Auguftini fuifie corruptam , fatetur ta*
raen lib. 4. Inftit. c. 9. §.  8. ConCilium Ni*
csnum , Conftantinopolitanum , Epheli*
num, &  Chalcedonenle in fuis Canonibus
nihil continere, quam puram, & nativam
Scripturas interpretationem. Legani ergo
ejusdem Fautores Concil. Nicmn. I. quod
fub Silveflro Papa, & Conftantino Magno
celebratum Can. 64 decernit., ut mor«
tao Epifcopo fignilicetur omnibus Eccle-
fiis, & Monafteriis Dicecefis, ut pro ea
fiat oratio. Tobiae c. 4. f.  18- Panem
tuum ,  df vinum tuim fliper Sepulchrm ju-
confitue.  Onem locum S.Joannes Chry-
apud Bellarminum hic c. 3. expli«

z §6  DiJJertatio IX.

cat de eleemofynis in folatium Defundtorum
i. Reg. c. 31. f.  13. Viri jabes Galaad tu-
lerunt ofla Sad, & Jorjathae, & fepelierunt, &
jejunaverunt feptem diebus 2.  Reg. c.i. f. n.
jjavid, Omnesque Viri, qui erantcumeo, plan-
xerunt,  č? fieverunt, if jejunaverunt ufine d
vefperamfuper Saul.EtEccM.  c.7 f.  37-.dici-
tur: Mortuo non prohibeas gratiam,  quaeau-
tem alia gratia poflet mortuo exhiberi, quam,
ut fuffragiis juvetur ? Ratie quoque fuf-
fragatur; eft enim Ecdefia Corpus My-
fticum 1. ad Corinth. c. 12.  Unde meni-
bra illius mutuo fe juvare debent, ut res
in corpore phyfico contingit: igitur meni-
bra viva fuccurrere pofle debent mortuis
in Ecdefia Purgante exiftentibus, & vidi-
fim juvari a mortuis jam ad Ecclefiam
Triumphantem translatis : & htec eft illa
Comkunio SanSlorum , quam in Symbolo
Apoftolico credimus.

Solvuntur Ob j eft ione  s.

I. Inquiunt: Ecclef. c. 9. tf-.^habefuf:
Viventes fciunt femorituros, mortui auteM
nihil noverunt ampiius , tiec habent ul-
tra mercedem, quia oblivmi trudita ejl metno-
ria e onim.  Item eodem cap. f.  10. Quoi-
cuntpue facere potejl manus tua, injlanter ope-
tare; guia -nec opus, necratio, necfipientiA,

nec

nec  t
ras.
mm
text
vita
juv;

loq

Mc

qua

prc

cut

cui

4.

qui

ifti

rai

ta

ut

Pi

te;

di

ce

dc

fr;

Vi

1U

5 '

IT

t

'ura

tu-

A

12.

'm-

'd

iti-

au-

.m,

iž

!y-

ra.|

:es

m-

iis

if-

ra

lla

lo

t!

/«

)•

{■

U  :

h

De Pur ga t orio. 2$?

m fcientia erunt apud Inf er os, quo tuprope -
m.  Item ad Galat. c. 6. f.  5. Numpuii
muspuis-pie onus fuum portabit : quem
textum explicat 3 . Hieronymus de altera
vita, in qua nemo ab altero poterit ad’
juvari.

Repono ad primum textum: Sapientem
]oqui de bonis hujus vita , quafi dicat:
Mortuos nihil fcire, quid agatur de rebus,
quas reliauerunt, nec poffe illos iis uti
propna atilione ad luam liberationem, fi-
cut poterant ante per diipofitionem. Se-
cundum textum S. Gregorius Magnus lib.
4. Dialog, c. 39. aptiffime accommodat iis,
qui in Purgatorio concluduntur; cumenim
ifti in altera vita nova fibi merita comoa-
tare non poilint, propriis in praefenti vi¬
ta operibus bonis congerendis admonentur,
Ut hoc fačto poft mortem aliorum fuffra-
giis, ac meritis adjuvari mereantur. Quoad
tertium textum S. Hieronymus intelligen-
dus eft, vel de iis, qui cum mortali de-
cedunt, vel de extremo Judicii die, quan-
do cefTante Purgatorio & mortuorum fuf->
fragia ceffabunt; nam ille ipfe graviter in-
vehitur in Vigilantium, qui negat, poft
uiortem poffe precibus vivorum quem->
^uam Defundtorum adiuvari.

II. Inquiunt: Dum otimDefundtorum
demona habebatur, orabatur pro iis, ut’
JR pota

1

$58 Differtatio IX.

pote pafluris ignem rede ante Judiciunt
Extremum , non autem ignem purgato-
rium. Deinde, li Ecclefias, & Fidelium
preces prodefient Defundis, poffent quo-
que animae ex Inferno liberari; Ecclefia
quippe orat pro Defundis: Ne eas abfor -
beat Tartarus j ut Deas eos Uberet de ort
Leonis , ne poznaš Inferni fujlineant.

Repono ad I. Hanc Molinaei objedio-
nem pugnare contra mentem Sandorum
Patrum , & totius Ecclefiae fenfum. Rut*
fum: ignis ille non quidem Defundos,
fed tune Viventes cremabit. Ad II, Ora-
tiones Ecclefiae in forma citata vel in eo
fenfu accipiendae funt, ut referantur ad
diern obitus, quafl Animae tune priim®
migrarent a corpore, & efient in periodo
seternae falutis, cui fimilem orandi modum
Ecclefia etiam adhibet certis Chrifti Do¬
mini Feftivitatibus, ac fi tune primuffl
Chriftus Incarnandus effet, aut Nafcitunis:
Sic in Adventu orat: Rorate Carli defuper,
quamvis fciat Chriftum jam pridem fuilfe
Incarnatum. Vel fic, ut earum intuitu, licet
pofi; mortem Defundi,fiant, Deus decre-
verit dare gratiam finalem , eo, quod
praeviderit futurasOrationes, & votafide;
lium. Vel tandem fic: ut nomine Inferni
»on veniat locus Damnatorum, fed aliud

Re-

De Purgatorio.

ReCeptaculum in terrae fmu, in quo fo
lum temporaiiter Animae puniantur.

QU^STIO VIL

A quo habeat originem Commemoratio
■tA Fideliitffl Defunčtoruffi, & fub qno
Pontifi.ce ad Univerfalem Ecciefiam exten-
fa fit?

Ad I. Eam S. Cdibne Abbate efie
antiguiorem , quod fic oftendo : Obiit S.
Odilo Abbas A. C. 1048< ut notat Lon-
giieval in fua Hiitoria Ecclefiae Gallicanae
Tom. 7.  pag. 303. Vita iltius fuit confcrip*
ta a B. Petro Damiani, & inferta ejusdem
Operibus; fuit etiam transfcripta a Bollan-
fio Tom. 1. Menfis januarii, in qua fic ha-
betur. Venerabilis Pater Odilo per omnict
Monajleria fua conflituit Generale Decretum,
ut Jicut prim die Menfis Novembris juxta
Univerjalls Ecclefice regulam Omni um Sun--
floram Solemnitas agitur, itn fepuenti die in
tfalmis , čf Eleemofynis , čf prdclpue Mij-
f a putn Solemniis oniniim in Cnriflo quiefcen •
tim memoria celebretur.  Unde inter anti*
quioi‘es confuetudines Monafterii Clunia-
cenfisc. 42. Tom. i.Spicilegii Lucas Ache*
b fic fcriptum reperitur: Hoc enim Deere -
tum efi h P. Odilone , ut ficut in priore die
Commemoratio Jieri folet Omnium Sanftorum,
Ra Jie

s6o DiJJertati o IX.

Jlc inJeqitenti Commemoratio Omnium File.
lium Defunclorum.  His fpeeftatis documen*
tis videretur inftitutio Commemorationis
Omnium Fidelium Defuncftorum fecunda
die Novembris poft Feftum Omnium San*
(ftorum tribuenda S. Abbati Odiloni. Ve-
rum obftat Amalarius Fortunatus, qui du*
centis Annis praeceffit S. Odilonem, & in
fuo libro de ordinatione Antiphonarii c. 65.
ita teftatur: Poji Officium Sanclorum inferi
Officium pro JVlortuis; multi enim trnju-
rmt de prcejenti fieculo, qui non Ulico Sun-
His confunguntur, pro quibus folito more Of¬
ficium agitur.  Videtur ergo S. Abbatem
Odilonem ab Amalario exemplar fumpfiffe
Generalis hujus Commemorationis Omnium
Fidelium Defuncftorum fecunda die No¬
vembris poft Feftum Omnium Sancftorum,
eamque omnibus fuis Monafteriis praelerip*
fifle. Praeterea etiam Mabillonius in Adi 3
Sancftorum Ordinis S. Benedicfti faeculoVL
p. 2. pag. 584. & fequentibus juxta Vene*
tampoftremam editionem ex Martyrolo*
giis, & Necrologiis oftendit etiam ants
S.  Odilonem in Congregatione Cluniacefl*
fi celebratam fuiffe Commemorationem Fi¬
delium Defuncftorum , & adfert ipfius &
Odilonis Decretum ex Veteri Manufcripto
Cluniacenfis Monafterii erutum: Ut
in Ecclefiis, qua per orbem terrarum longfit

Ute-

Uti

n

Cc

m

fin

lin

Ec

x:

loj

br

ki

Vlij

pe;

G

I

fa


len*

>nis

nda

lan-

be¬

du¬

in

55 .

ni

fo

n-

f

'H!

le

ra

O'

h

v

Is

[.

!

Dt

Pur g atov

10.

2&1

latepae conJlruHce funt, in die Kalendarum
Novembris agitur Fejlivitas Omnium Sm~
Bor um, ita apud nos agatur fejlivo honore
Commemoratio Omnium Fidelium DefunSlo-
rum, qui ab initio mundi fuerunt ufque ad
finem.

Ad IL Commemorationem Fide-
lium Defunčtorum ad Univerfalem traniiiffe
Ecclefiam fub Pontificatu Joannis Papae
XIX. Audiatur Sauffayus in fuo Martyro-
Iogio Gallicano ad diem fecundam Novem¬
bris , ubi ait: Commemoratio Omnium Fi-
klium Defunftorum, quam S. Odilo Clunia -
cenjis Albas primus omnium in fuis Mona -
fieriis hodie fieri precepit, liane vero ubique
cbfervari, ipfo fuggerente Joannes PapaXIX'■
ferenni ritu mandavit.

QUiESTIO viir.

O ua ratione Ecdefiae, & Fidelium pre*
^ ces Animabus profintV

VRJENOTIO.

r\uplex eft ratio juvandi, & fuffragandi
inter Fideles, fcilicet per modum Satis-
fattionis , & per modum Impetrationis.  Suf-
fragari per modum Satisfa&onis  eft aiiquam
poenam folvere pro alio, dum nempe unus
Poenam aliquani in fe fuftinet,, & fatisfacit
R 3 “ pro

z6z Dijfertatio IX,

pro ea, quam alter folvere debuifiet, &in
fe fuftinere. Suffragari vero per modum
Jmpetrationis  eft preeibus fine ulla folutio-
ne debiti liberationem ab illa pcena , vel
debito impetrare. Unde qumritur, num
fuffragia Fidelium profint Animabusper
modum Satisfaclionis  , vel etiam Jmpetrfr
tionis,  fen num requiratur, quod vivens,
ut animam a Purgatorii pcenis liberet, pce-
nam in hoc mundo proportionatam in fe
fuftineat, vel an etiam aliquando liberari
pofiit folis preeibus absque pcenae alicujus
iolutione. Ad quod

r-.  Secundum legem ordinariam fuffra¬
gia prodefle Defundis folum per modum
Satisfaclionis,  fecundum extraordinariam
vero etiam per modum Jmpetrationis,  Ra-
tio; quia in hoc mundo & Terra? Prin-
ceps ordinarie poenam reo non dimitdt,
nifi per folutionem ejus ; attamen via ex-
traordinaria citra tefionem juftitiae poteft
ličite fubin preeibus amicorum motus eX
mera fiberalitate pcenam dimittere : imo
etfi alias homo homini offenfam remittere
teneatur , non tamen injuriam, feu dam-
num fibi ab offendente illatum , nihilomi-
nus rogatus ab amico extraordinarie una
cum offenfa remittit quoque injuriam, &
debitum totum , quod ex juftitia iniurianS
folvere debuifiet; ita fane contingit apud

Deum

De

nil

nis

F

m;

&

ti;

ru

c;

h<

<r

o

h

i

r

l

(

<

(


De Pur ga t or i o . 263

'ta

im

10

r el

m

er

»•

'i

e

i

Deum, qui ordinarie non remittit pcenam,
nifi per modum Solutions , feu SatisfaElio -
nis,  quia Divina id expoftulatJuftitia, ut
jus Divinum laefum refarciatur, nullumque
malum remaneat impunitum; quia tamen
& Mifericordia ejus iniinita eft, & Poten-
tia illimitata, nec Sandtorum, & Jufto-
rum Militantis Ecclefise preces minus effi-
caces funt apud Deum, quam fint preces
hominis unius apud alium, confequitur,
quod ficuti apud hunc remiffio debiti extra-
ordinarie obtineri poffit per modum Im-
fetrationis,  ita quoque apud Deum.

Solvuntur Objeli ione s.

I. Inquiunt: Ecclefia folet orare, ut
Deus per fuam piiffimamMifericordiam ani-
mas iiberet a pcenis, & ita precatur, ut
gratis Deus pcenas remittat. II. Secundum
communem Theologorum Beati ,in Coelis
orant pro Animabus Purgatorii; conftat*
qne ex Authenticis Revelationibus, preci-
b us Beatiffimae Matris plurimas Animas eri-
pi e Purgatorii pcenis, non per modum Sa-
tisfaclionis;  cum in Coelis amplius poenam
Pati, & mereri non poilint; ergo per mo-
dum Impetrationis.

Repono : Ex his, & fimilibus aliud
n °n inferri, quam, quod extraordinarie
e tiam Deus per modum Impetrationis  poe*

R 4 nas

»64. D ijfertatio IX.

nas remittat: cum enim Divinae Providen*
tiee lex lit, ut, qui deliquit, condignas
quoque pcenas luat, & haec fit via ordina-
ria, quam ftatuit Deus ; ideo qui pecca-
vit, ordinarie vel pcenam fuftinere tene-
tur, vel per opera fatisfačtoria per fe,vel
per alium eam compenfare; hinc etiam Pa-
tres, dum de Purgatorii Animabus loquun-
tur, hortantur Fideles, ut pro eorum libe*
ratione orent, jejunent, & eleemofynas ero¬
gen t, quia in eo exiftunt fiatu, in quoJu-
ftitia Divina praedominatur, & extra vi*
reperiuntur ftatum, in quo Divina praeva-
let Mifericordia: ex quo clare fequitur,
fi fubin a Sančtis Ecclefiae Militantis, vel
Triumphantis precibus pergratuitam pcen*
condonationem liberentur, viam hanc, &
jnodum, refpiciendo ftatum earum, & folu-
tionem, ad quam obligantur, effe extraor-
dinariam tantum.

Petes. L An, & quomodo prelit Da-
funčlisSepultura in Logo Sacro; Ufus Cereo-
rum Ardentium; Afperfio AquaeBenedidtsj
IncenlatioThuris; & Campanarum Pulfus?

fy.  I. Prodeft mortuis fepultura in lo-
co faero; quia preces publicae Ecclefe,
quae in tali loco funduntur , extenduntul
etiam ad inibi tumulatos. Deinde , quis
Fideles frequentius illuc convenientes, fre-
quentius excitantur ad orandum pro ipfi s *

II. 1

tiam

min<

Hura

ritis

mor

pre<

pro

mr

tuis

di

par

Ure

dui

fun

De

tio

H;

fti

tis

ne

eli

ju

m

di

p:

Jen*

mas

ina-

ma¬

me-

vel

Pa-

ra¬

se-

:o

[u-

i*

a-

>

el

s

it

i-

De Purgatorio. s,6$

II. Prodeft mortuis ufus cereorum arden-
tium, in quantum conjunčti, &amici,no-
mine defundti proteftantur fe confiteriChri-
ftumeffe Verum Lumen, & ex ejus me-
ritis fperare mifericordiam. III. Prodeft
mortuis afperfio aquae benedkftae propter
preces Ecclefiae; quia benedicendo petit
prodeiie etiam ad condonationem pcena-
rum. IV. Incenfatio thuris prodeft mor¬
tuis, in quantum orat Ecclefia, ut defun-
di anima pafcatur odore coelefti. V.  Cam-
panarum ufus non juvat mortuos, nifi in-
direfte,  quatenus movet audientes ad oran¬
žni, feu fuffragia offerendum pro de-
fundto.

Petes II. An reftitutio bonorum, quae
Pefundlus Teftator abftulerat, autadimple-
tio votorum , quae non expleverat , per
Haeredes fadta ad animae Teftatoris Defun-
di conferat liberationem?

, puamvis ejufmodi per Haeredes fa-
tsfadio per accidens prodefle poffit ratio-
116  piorum adtuum , quos Haeredes nune
fliciunt pro Defundto, de fe tamen nihil
J Uv at. Ratio; quia vel defundtus ante
m°rtem fecit, quod potuit, & non ideo
duitius patietur; vel id neglexit, & ideo
patietur, quantum promerita eft ipfius ne>
pfgentia, non obftante, quod ejus Haeredes
mis didtis omiffis obligationibus fatisfa-
R g  ciant.

2 66 Differtatio IX.

ciant arg. C. mera. fua 2g. de reg. juriš in i
& L. in condemnatione 173. JT. 2. jf.de reg,
jur.  Sic econtra negligentia Haeredum in
tali reftitutione, & adimpletione votoruni
facienda non obeft ejus animae in Purga-
torio exiftenti; quia Haeredum negligentia
non eft culpa ad ipfum pertinens. Et
rem, quae culpa caret, in damnum vocari
non convenit, textu expreffo in cap. Co-
gnojcentes 2. de Conjlitutionibus;  cum pec-
cata fuos debeant tenere Authores, cap.
Qu<efivit 2. de kis, qu<e fiunt a majori parti
Capituli.  L. Sancimus 22.  cod. de poenis,
Nec debeat aliquis alterius odio praegrava-
ri. Cap. non debet. 22.  de reg. jur in 6. &
L. non debet  74. de reg. jur. Sunt ta-
men, qui affirmant apudMaftnum in Theo-
log. Moral. difp. 24. q. 3. a. 3. n. 69. dila-
tionem reftitutionis a Teftatore relids
obeffe ejus animae, & eile caufam longio-
ris detentionis in illis pcenis; undeS. Bit-
gitta lib. 6 .  Revelat. c .66.  aflerit tamdiu ani-
mam cruciari in Purgatorio , doneč refti-
tuatur ablatum, & huic opinioni fovent
Revelationes quaedam animarum Defundo-
rum, quae vivis apparuerunt, & ab H#*
redibus fuorum debitorum reftitutionumfi e '
ri petierunt, ut a Purgatorio Iiberarentur.

QVJB'

U'

etor

cum
fe n
rum
tyri;
anin
guft
lieru
lont.
nen
ut j

ubi

tiri

pim

<{U<Z
ut t

<pm

juv.

ver

Htu

fm

run

n

iu<


Ds Pur g a tori o. 26/

qv JES  TIO IX.

n in
'rum
irga-
mtia
E!
ari

a

iec-

:ap,

2  rtt
ris.
vi¬
to
ta¬
j¬
ila-
te
io-
iir-
li¬
ti¬
ni
o-
e-

1

L  j trum animae e poenis Purgatorii libe-
)  rari poffint per interceffionem San-
dorum in Costo ?

iy.  Id patere ex S. Auguftino Iib. de
ara pro mortuis,  c. 4. ubi oftendit prodel-
fe mortuis fepulturam in Bafilicis Mateji¬
nim, ut, qui mortui recordatur, & Mar-
tyris recordetur, ejufque precibus mortui
anirnam commendet. Accipe verba Au-
guftini loc. cit. Profeflo etiam provifus fepe-
liendis corporibus apud memoriam SanSlorum
locus, bonce affečlionis humanitas eji ergafu-
nm fuorum, quoniam fi norinuUa religio ejl,
ut fepeliantur, non potejl nulla ejje, .piiando,
tihi fepeliantur , attenditur. Sed cum talin
rirorum folatia requiruntur, quibus eorum
plus in fuos animus appareat, non video,
funt adjumenta mortuorum, nifi ad boe,
w dum recolunt, ubi fint pofita eorum, quos
di\mt, corpora, eisdem Sanclis illos tam*
fiam Patronis Jufceptos apud Dominum ad-
mandos orando commendent.  Et c. 18- Quoi
r f Tr>  quifque apud memoriam Martyrum fepe «
p 1!r , boe tantum mihi videtur prodejfe De -
Junclo, ut commendans eum, etiam Marty-
rum patrocinio, affeclus pro illo fiippUcationis
m geatar.  Patet quoque ex praxi Eccleftas,
^ in illa Oratione : DEUS VENLE

LAR'

ž 68  Dijfertatto 2 X.

LARGITOR, fupplicat Deo, ut Delim-
čtorum animabus, Beata femper Virgint
Maria intercedeiite, cm Omnibus Sanclis i
perpetuce Beatitudinis confortium pervenin
concedat.

Petes. Quomodo Sandi cum Chriito
regnantes fcire poffint ftatum Animarum in
Purgatorio exiftentium ?

Repono. Eos eodem modo fcire, quo
fciunt, & cognofcunt preces noftras, q®
ad ipfos diriguntur. Si inftas : id el:
principium petere. Ajo: Orationes no¬
ftras Animabus Beatis innotefcere, vel sl
eas deferentibus Angelis Sandis, ut infi-
nuat D. Dionyfius in 2. c. Cceleft. Hierarch,
vel in Verbo videntibus, ut placet D. Gre*
gorio Jib. 12. Moral. c. 13. quem citat, &
iequitur S.Thomas 2. 2. quaeft. 83- a.4. nanl
de rebus noftris in Verbo vident ea, qu®
eas decet videre, ut ibi inquit idem S.
Thomas , & tenent S. Bonaventura, &
Scotus.

QU2ESTIO X

U trum Animas in Purgatorio pro nobiJ
viventibus orent?

Pie , & rationabiliter credenduffl
effe, eas pro nobis in via adhuc peregri-
nantibus orare; quia funt fanda s,  & De0

cha'

chars
tame
tamc
nosq
tiffin
runu
fuffr;
quo<
a Sc
fiati:
runt

poli
na i
cog
inqi
fe i
tioi
ced
Jro
fine
Au
ch;
ora
vit
tia
va
fm

ta

tis

L

De Pur ga tori o,

)efun-

trgiiu
lis d
Mirt

irilfo

min

quo

qra

let

no-.

1 ad

infi-

reli.

ir*

,&

m

ii

n

i*

o

charae, & quamvis ab ipfo affligantur, non
(amen affligantur tamquam ab Inimico, fecl
tamquam a JuftoJudice, & Patre Benigno;
nosque ex charitate diligunt, & funt gra*
tiffimae in recompenfatione orationum,alio-
rumque bonorum operum, quae in earurn
fuffragium a nobis fiunt: eo vel maxime,
quod innumera beneficia paflim referantur
a Scriptoribus , quae Animae Purgatorii,
ftatim , ac invoeatae fuere, fuis praeltite-
runt devotis.

Nec valet dicere I. quod ipfse non
poffint fcire orationes noftras, aliaque bo¬
na opera in earum fuffragium fačta, nec
cognofcere indigentias noftras. Non valet
inquam; quia licet heee fcire nequeant ex
fe ipfis, polfunt tamen intelligere ex rela-
tione animarum, quae ex vivis ad illas ac*
eedunt, ut docet Auguftinus lib. de cura
fro mortuis.  c. 13, & ex SS. Angelis , qui
line dubio res noftras cognofcunt, ut S.
Auguftinus ibidem probat. Deinde 2.  Ma-
diab. c. uit. Onias, & Jeremias .in Limbo
or abant pro viventibus, & pro Sandta Ci¬
kate , & tamen nec illi videbant indigen*
tias viventium, & Sandfee Civitatis. Nec
Valet dicere II. Quod animae Purgatorii
nnt debitrices, & in carcere propter debi¬
la propria reclufse, ibique maximis tormen-
lis afficiantur. Non valet; quia etiam nos


D i  / e r t a t i o IX,  j

debitores fumus, & tameii pro aliis ora-
mus, & quamvis fint debitrices, & in car-
cere, hoc tamen non obftante funt ingra*
tia, & gratae Deo, & ideo orare pro no-
bis poffunt.

Nec obdat, quod ibi maximis tor¬
mentis afficiantur, quia, ut notat Bellar-
minuslib. 2. de Purgatorio c,  15, Dives in
Inferno orabat pro fratribus fuis Luc. c. 16,
& tamen erat in tormentis majoribus, quam
fint animae in Purgatorio; & Martyres in hoc
mundo in tormentis conftituti orabant pro
fe, & aliis, ut patet de S. Stephano Ad
c. 7. Tum quia Animae Palchafii, & S
Severini, licet in pcenis Purgatorii arihue
exifterent , tamen miracula operabantur,
ut referunt S. Gregorius lib, 4. Dialogo-
rum c. 4. & S. Petrus Damianus in Epifto-
la de miraculis fui tetnporis j  adeoque a fot-
tiori poffunt orare pro nobis,

Nec valet dicere III, Quod ipfae non
poffmt pro nobis orare, & intercede-
re, feu aliquid impetrare, quia funt nobis
inferiores. Non valet; quia Animae Puf*
gatorii, quamvis nobis fint inferiores ratio-
ne pcenarum, tamen fuperiores funt ratio-
ne gratiae, & charitatis, in qua jam con-
firmatae funt. Tum quia in hoc mundo
nos oramuspro Epifcopis, & SummisPon-
tificibus, qui funt nobis fuperiores, & etiaffl

eram
fand
pro'

Adi

U'

h
de c
ait:
operi
ta.
cum
Joni
ne il
nenu
deli
Pau
ut  1
Sft
non
poli
\u<e
f um
pus
pler
hs
»Iia

1

De Purgatorio. &71

ora-
. car-
gra-
1 no-

oramus pro illis, quos non dubitamus elFe
fandiores , ficut orabant Chriftiani olim
pro Paulo , qui eorum oiationes petebat.
AdRom. c. 15.

tor-
illar-
?s in
16,
tram
hoc
pro
id
rS,
huc
ur,
go-
fto-
:or-

ion

is*

bis

ur-

io-

io¬

ni-

io

ri¬

ni

QU^ESTIO XI.

U trum Animae in Purgatorio fint meriti,
vel demeriti capaces ?

1^. Animas Purgantes necde congruo,nec
de condigno mereri pofle ; quia Chriftus
ait: Joan. c. 9. f. 4. Me oportet operari
opera ejits, qvi mifit me, doneč dies e ji, venit
ta, quando nemo potejl operari.  Quem lo
cum D. Auguftinus exponens trači. 44. in
Joan.  ait: Operetur ergo homo, dum vivit,
m  illa noČie fcuicet mortis prceveniatur, ubi
notno poffit operari.  Idem S. Dočtor de prae-
deftinatione Sančtorum c. 12.  in illud D.
Pauli: Omnes Jlabimus ante Tribunal Chrijli,
ut  referat mmsquisque ea, qiue per corpus
iftt , fi V e bonum, five malim,  ait: GeJJit,
n °n adjunxit: vel Gejlurusfuit.  Et paulo
P°ft: Cur autem diaum efl, fecundum ea,
per corpus gefftt hominem judicandum  ,
gerantur muka folo animo, non per cor-
f Us ,  nec per ullum corporis membruni,  č?
Pjorumque tam magna , ut talibus cogitationi *
pcena jujlijjima debeatur: fanti ejl, ut
*Ha taceam, qiiod dixit infipiens in corde fuo "

L

$ 7 * DiJJ  e rtatio IX.

Non ejl Deus. Quid ergo fecundum ea,qu
per corpus gejjit, nijifecundum ea, fu&gejfit
eo tempore, quo in corpors fiiit, ut per cor¬
pus intelligamus corporis tempus ? poji corpus
autem nemo erit in corpore , nifi in refnrrt •
Člione novijfima , non ad ul la merita comfi
randa, fed ad recipienda pro bonis mentis
pramia , vel pro maiis luenda fupplida. H«
autem medio tempore hiter depojitionem, (d
receptionem corporis fecundum ea, qu£ gejft -
runt per corporis tempus , Jive cruciantur mil¬
nice, Jive requiefcunt.  Et iterum in JEnchi-
rid. c. io. dixit: Quocirca hic omne meiitun
comparatur, quo pojfit poji liane vicam rdt-
vari quispiam , vel gravari: Nemo auttn
fe fperet, quod hic neglexerit, cim abierit,
apud Deum promereri.  Ratio autem a prio-
ri eft voluntas Dei ita difponens, ut ioluffl
vita praefens ftadium fit, quod Viator nie-
ritorie decurrere poffit.

Neque Animae (ut fabulatur Calvin®)
quaerentes requiem , & horrentes poena3
peccant, & demerentur, hoc enim fuppo*
fito pcenarum nullus daretur finis, nec por
fibilis foret earundem liberatio; nam fi p®'
nas timendo peccarent, deberent iterum
luere, & fatispati, fed luendo, & fatispa-
tiendo iterum timerent poenas, & fic i®;
rum luerent illas. Adeoque fpeciali W
Providentia ita confervantur, ut in nullum

peC*

pec
per
tim
nec
qui:
ten
in t

ceri

Bo:

qui

dec

no 1

tiar

aet<

dui

dei

gei

fali

fpe

int

no

in

tae

pe

m«

tU!

bil

De Purgdtorio * m

peccatum valeant incidere, funtque Tem¬
per confonnes Dei voluntati. Sunt par-
tim in temino,  quia amplius nec mereri,
nec demereri poffunt, partim vero in via ,
quia necdum ad gloriam pervenere: ac ita
cenferi poffunt in temino grada,  nonvero
in temino gloria.

Petes, Utrum Animae Purgatorii linč
certae, & fecurae de futura fua falute ?

Affirmative cum D. Thoma, & S.
Bonaventura, quorum potiffima ratio eft;
quia Animae Purgatorii, dum ex hac vita
deceffere, in primo inftanti feparationis
tioverunt fe effe judicatas, & poft fenten-
tiam definitivam experiuntur fe a Deo irt
fcternum, & totaliter non effe abječtas,
dam reflexe agnofcunt, fe in Deum cre-
dere, fperare, eumque fuper omnia drli-
gere: & ita fciunt, & certas funt de fua
felute, cum ipfis aliunde fit notuitt , quod
fpes, & amor Damnatis repugnet, &quod
ttter ftatum Damnatorum , & Eledtorum
ton de tur ftatus medi us perpetuus, nec
m hoc decipi poffunt, cum Corpore folu«
^ genuinam veritatem facile affequantur.

Nec obftat ratio Lutheri, quod nem-
P e  ob acerbitatem poenarum judicium, St
mens Animarum Purgantium ita abforbea-
f Ur , ut ignorent, ubi fint, ac proin du-
bl tent de fua falute, & ifl delperationig
S tno*

274  Dijfertatio IX.

motus prorumpant, timeantque , ne in*
ternum fmt reprobatse. Non obftat in-
quam ; quia etli fpiritum čarni coniimčlum
fubinde dolor fenlibilis penitus diftrahat,
& liberam ejus operationem praspediat,
minime tamen animain a corpore fepara-
tam; ut liquet ex illa parabola Epulonis,
qui inter maximos ignis cruciatus fuperffi-
tum Fratrum meminerat.

Q UiESTI o xir.

T Ttrum Animse aliquando egredianturi
fuis Receptaculis, ut Viventibus ap*
parear.t ?

ip. Ejusmodi Animarum e fuis Recep¬
taculis egreflus, & apparitiones Scriptu®
authoritate , SS. Patrum teftimoniis, &
Summorum Pontificum fenfu aperte pnoba-
ri, fic i. Reg. c. 2g- Sauli apparuit anim?-
mortui Samuelis. Matth. c. 24. f.  52-^
53. refertur: Monumenta aperta funt,  b
muha corpora SanElorum, qui dormieranti
furrexenint,  S 3  exeuntes de monumentis
venerunt in Sanclam Croiatem,  8® appuriK'
runt multis.  S. Auguftinus de cura pro rnoP
tuis agenda  c. 15. ita difcurrit: Mit ti
vivos aUquos ex mortuis, ficut e contr '(0
quod Pauhis ex vivis in Paradi(um
eji, Divina Scriptura tejlatur. S.  Thom aS

in S
H

jut (

i E
čredi
tkg
m:
etiat
illos
veri

xn

ie'$

rent

m,

man

hort

liani

part

ties

tuer

Api

pati

|m

rori

cm

in

»tii

i

1  2 *

in*

him

tat,

iat,

ara-

nis,

riti*

iri

ap '

ep*

irse

&

ba*

raa

&

9

nt,

ut-

oi

d

no

us

a*

D 6 Purgatorio> zyg

in Supplem. 3. p* q. 69. a. 3. in © ait:

Mgufiinus . . . narrat de Felice l\lartyre,
jui Civibus Noianis vifibiiter compdrait ,cum
i Barbaris oppugnarentur, Et hoc etilni
čredi poteji, quod alflanlo de D umna is con*
tingat, quod ad erudiihnem honnnam,  S? ter*
rorem pemittuntur viventibus comparere, autr
etiam ad fujfragia expetenda , qudntum al
illos, qui in Purgatorio detinentur.  Libet, &
verba dočtifTimi Pontificis Benedicti
XIV,  de Animarum Apparitionibus lib. 4 .
k Serv. Dei Beatif. c. 31.  excipere: Ajipa-
rent Aninm Beatorim, ut vel certiores fa+
cim alhjuos de fua felicitate , vel ut Del
mandata ad nos perferant, vel ut ad virtutem
brtentilr, vel ut eegriš,  čf morientibus alfi*
hni, ant cilia nobis preeflent beneficid.  „ Ap-
pmit Animce Bamn'atomn tam.pum Pračo-
«« Divina J.ijli.ia,  čf i:a nos vitam injli-
tuere docent, ne (f ipfi pari pena pkSMiur ,«.
•dpparent A.nim<e Purgdntes, lit nojfriš tid-
fa* fajfragiis ciiius penis Itberentur. Nus-
piam anteni legimus apparuiffe Anhnas Pue-
r orum , quiJolo originali peccato decefjenint;
c pn juvari nojlris Juffragiis non pojjint, ned
in  poram Apparihnibus in°ffe pojje videatuf
Kilitas, ant virtutis exempiunu

S * Dijfer-

1

* 7 6  )( fX

Differt ati o X.

DE

INDULGENTIIS.

H aeretici rejedtis Purgatorii pcenis valo-
rem quoque Indulgentiarum infician-
tur, ufum earum primo ante qua-
dringentos annos ab Ecclefia confičlum effe
criminantes. Quamquam autem materiale
nomen Indulgenda  in primitiva Ecclefia non
fuerit receptum, fignificatum tamen ejus,
& quod nune Ecclefia per illud denotare
intendit, femper uiitatiffimum fuife &
dicendis apertiffime conjicietur. Quia ve*
ro Animee Purgatorii extra meriti , & P r0 ‘
priae fatisfadionis ftatum repofitae, viven-
tium fuffragiis ut plurimum adjuvantur,
bito de Purgatorio, ejusque fuppliciis let
mone, de Indulgentiis., per quas infi? ne
charitatis fubfidium Purgantibus Animab 115
confertur, difleram.

QU^ESTIO I.

D e Tndulgentise quiditate , ejusque w
vifione.

AR'

P mnj

E'

dandai
)ro iis
Spifcc
>us ,
bant.

m  p

Epifcc
vatian
pcenit
non el
treba
tentia
peeca
V. Pl
niacos
autem

vi. 5 ;
peratc
iifi.ee
dulgei
tis d<

| inqni f

).

; vai>
fician-
qua-
m effe
teriale
anon
ejiis,
lotare
e eX
!a ve-

: pfO 1
iven-
-,ha-
;s fer-

iabus

> di-

l* 1

De Indulgentiis. $77

ARTICULUS I.

frmfinmntur En oves Novatomn tir ca

ufum Indulgentiarum.

I. EVavit Tertulianus, qui negavit Moe-
•»--< chis ne quidem peračla poenitentia
dandam effe abfolutionem, etfi Martyres
proiis intercederent, quorum interceffione
Epifcopi, & Pontifices pacern pcenitenti-
bus, feu indulgentiam pcenarum impertie-
bant. II. Lucianus Africae Praesbyter,
P pacem , five Indulgentiam absque
Epifcopi facultate difpenfabat. III. No-
vatiani, qui Homicidis, & Idololatris etiam
pcenitentibus veniam peccatorum dandam
t°n effe docebant. IV. Novatus, qui af-
fcrebat omnibus lapfis fine praeviis poeni-
fcntia operibiis impertiendam effe veniam
peccatorum, & pcenarum indulgentiam.
7 Elagellantes , qui contendebant Simo-
ni acosnon poffe dare Indulgentiam, tales
^ u tem Summum Pontificem , Cardinales ,
^ fipifcopos effe perperam criminabantur.
v '- Waldenfes, qui fub Friderico I. Im*
peratore, & Alexandro III. Romano Pon-
'tice voluere Papam non poffe dare In-
pgentiam, feu * relaxare poenas pecca-
.‘ s  debitas. Hos fecutus eft Wiccleffus
v^ e ns, fatuum effe credere, quod In-
S 3 dul*

a?8 Dijjertatio X.

dulgentise Papae, & Epifcoporum profmt
Animabus, five ante , five poft mortem,
Iftis adhaeferunt Huifitae fic aidi a Joanne
Hufs, qui cum Wiccleffo, ore, & calamo
Ecclefiam oppugnabat. Dein A. C. 1517.
prodiit impiifiimus MartinusLutherus,qui
haerefim fuam ab Indulgentiarum impugra-
tione eft exorfus docendo hominem abfo*
Jutam 4  culpa, hoc ipfo etiam abfolutim
efie a poena, & hinc Indulgentias nullits
efie valoris, fideliumque fraudes effe garrie-
bat. Tandem his omnibus fuccefiit Joan<
res Calvinus, Philippus Melandon, & alii,
qui Thefaurum meritorum Chrifti, & San-
dorum, quem in Ecclefia Catholica exi-
dere firm it er credimus, velut anilem fabu¬
lam irriferunt.

ARTICULUS II.

Jndulgentia in fenfii orthodoxo efi  ReffliC-

fio pceos temporalis, quae poft condonatafl
culpam peccati adualis, & pcenam aeternan
fupereft in hac vita, vel in altera in Purgato-
rio Juenda, valida coram Deo, & fada extra
Sacramentum ab eo, qui poteftatem ipi' t
ritualem habet Ecdefiae Thefaurum
difpenfandi.

I. Tlidtur: RemiffiOpmie temporalis,  q ulJ
U  per Indulgentiam n'on remittitur cul-,

pa 1

pa ne
mast
dulge
raiflic
pcena
uit. L
tia cc
eft te
«. /7.
cultat
ta.

Syno
genti
uiti c
relax:
Cora:
cond
citur
ftingi
virtu
ftiae,
četa
nom
}otefi
muni
rus j
debe

L

De Indulgentiis.  2/9

irofint

)rtem.

aanne

alamo

m

;,qui

ugna-

ablb'

ullios

arrie-

Joan-

lalii,

San-

exi-

fabu-

mif

itafl

nair.

ato-

xtra

pi¬

pa nec mortalis, nec venialis, nec etiam p ce¬
na Sterna; unde,quando in conceffioneIn-
dulgentias exprimitur per illam concedi re-
raiiiionem Peccatorum,,  fumitur peccatum pro
pcena peccati juxta illud 2. iVlachab. c. 12.V
uit. Ut apeccatisfolvantur.  Si quae Indulgen-
tia concefla legatur a pcena, & calpa, fenfus
eft tefte Gobat in Quinario Trači. 4. c. 2. -
n.  z 7. per talem Indulgentiam concedi fa-
cultatem abfolvendi a calpa etiam reierva-
ta, Benedictus  XIV. autem lih. 13. de
Synodo c. 18. n.  7. autumat ejusmodi Indul-
gentias efle apocryphas. Dicitur II. Pec-
cati aČlualis ; quia poenae peccati originalis
relaxantur per Baptifmuni. Dicitur III.
Comm Deo ; quia poenam, quam Ecclefia
condonat, Deus non amplius exigit. Di¬
citur IV. Facla extra Sacramentum , ut di-
ffinguatur ab ea remiffione poenae, quae fit
virtute Sacramenti Poenitentiae , Euchari-
> _ & Extremae Unčtionis, per quae Ii-
cet aliquae peccatorum poenae remittantur,
1,011  tamen omnes. Dicitur V. Ab eo, qui
PoteflatemJpiritualem  &c. quia bona Com-
mu nitati propria , & Reipablicae Thefau-
^ us  folum ab eo, qui praeeft, difpenfari

S24

AR-

i

»8o Dijfertatio X.

ARTICULUS III.

Germana Indulgentia ldeajuxta fpintim

Ecclefue.

C  um nos peccatores impares fimus ad fatis-
faciendum Divina* Juftitiae pro debitis
per peccata contra&is, partem vero iftius
debiti per opera noftra laboriofa folvere va-
Iearnus, Clementiffima Mater Ecclefia The-
faurum nobis aperit meritorum Chrifti, B.
Virginis, & Sandtorum, ac per hujus The-
fauri applicationem id fupplet, quod ob in-
ftrmitatem, & imbecillitatem reddere non
poilumus. Itaque Indulgentias in infirmitatis
noftra fupplementum concedimtur. Quam-
obrem nos non liberant ab ea folvendi de-
biti parte, quam folvere valeamus, fed
fupplent id, quod attenta imbeciliitate no¬
ftra reddere non valemus. Duo ergo hic
bene notanda funt, ut gravifiimi DočtoreS
monent. Primum: Indulgentias valde fr
Jutares, & utiles effe, eo, quod folvant
eam debiti partem, quam per temporariaffl
poenam in hac vita vix poffumus: in alte-
ra vero gravjffimis Purgatorii poenis fol¬
vere deberemus. Secundum: Indulgentias
hac ratione conceffas, & ufurpatas non ener-
vare Ecclefias difciplinam, n ec fovere pff -
nitentium ignaviam, fed imbecillitatem no-

ftram

ftrai
noft
rius
plei
non
nun
fcip
tu c
nitf
fiti
j!(j (

Pri

fpo

fin

mo

m

tf

th

m

ne

sf

k

fi

te
i  «

.L

z8i

De Indulgentiis.

ftram erigere , atque juvare , & fpiritum
noftrum inflammare, ut alacrius, & cele-
rius, id, quod poffumus, reddamus, fup-
plendo id , quod pro infirmitate reddere
non valemus. Audi Cardinalem Caieta-
num, qui adverfus Lutherum Ecclefia? di-
fciplinam de Indulgentia expofuit in trdita*
tu de Indulg. q. 2. ubi fic habet: Sunt  ( pce-
nitentes) duplicis ordinis: quidam foliciti ad
fatisfaciendum per Je ipfos pro peccatis fuis:
gnidam negligentes fatisfacere pr fe ipfos.
Primi condignas pcenitentias vel petunt a Con-
ftfibribus fiU imponi, parati easimplere, vel
/potite illas ajfumunt, dum continuo jludent per
fantta opera fatisfacere jejunando, orando,elee-
mofnas dando &c. Secundi vero levifmam
pmitentiam aut rogant, aut Uti fufcipiunt ,

& cum illam impleverint, quam fciunt effe mi-
nimam, non car ant amplius de fatisfaciendo,

& bi fant, quibus IndulgentU non profunt
julicio meo. Niillns enim indignns adiena fa-
titfaftione pro pma fibi delita confequitur ve-
raciter fniclum IndulgentU. Sed quilibet
Mfigens fatisfacere perfe ipfum, ejl indignus
°diena fatisfaftione pro pcena propriis peccatis
fakta: er go nullus negligens fatisfacere per
/ ipfum acquirit fruSlum Indalgen l U. Prč-
terea in qualibet lene ordinata Republica ,.
V^ntumcungue rationabilis adeffet quandoque
> m f a  dijperJanU thefaurum in cives gravatos
S 5 <ere

5§3  DiJJertatio IX.

ere alieno, negligentes tamen folvere  (quod
poffent) Migni cenferentur adjutorio thefauri
Ex eo enim, qnod pojjunt de fuo folvere,  £?
non curant, indignos fe reddunt tali fublm•
mine :  Č? niji tales pro indignis haberentur,
foveretur negHgentia , quoniam alii horrn
exemplo ad jimilem negligentiam provocann-
tur. Legis autem ejl facere , non negligen¬
tes, fed virtuofos. Cum igitur Ecclefia fit h
IJeo ordinata, <equum non ejl , ut fpiritmh
difpenfatio thefauri negligentes pro dignis  k-
leat ■; hoc enim effet enervare fatisfaBiona
pcenitentiales. Non profunt ergo InduJgentti
negligentibus fatisfacere perje ipfos, puonim
indignifunt  6?c. Parati autem ad fatisfaden-
dum per fe ipfos fant, non qui negligunt per
fe ipfos fatisfacere, fed UU foli, quorim volun-
tas fic ejl adfatisfadendum parata, quod non
retardat opus nifi impedita.

Confule etiam Benigni Bofuet Infln&
pro Indulg. comparand.  Dodliffimus hic Epi-
fcopus animadvertens in Cone. Trid. SefT.
114. c. xi. definiri plenam illam, & inte-
gram peccatorum omnium remiffionem,
quam per Baptifmum confequimur, per Sa-
cramentum Poenitentiae obtineri. non poiTe
Sine magnis noftris fletibus, laboribus D 1 '
vina id exigente Jujlidas  ita conereditam fr
bi plebem aIloquitur : Audite filii Ecclefi £
fflatris vejlrce verba, illa vobis proponit mn- ,

gnos  1

I

De Indulgentiis.  ^83

gnesfletus, magnosque labores, Baptifrnum
kboriofmn, illa vos edocet, Divinam Jufiitiam
id aigere. Hic Ecclefi<e rigor a fuo fpiritu
oritur, qui nunquam extinguetur: neciilaun-
quam cejjabit bellurn indicsre laxitati. Quid
refert cum Concilio mollitim deteflari H&re -
ticorum, qui fanttos JhtisfSionis rigores re-
jecerunt , Ji nos in Jbnilcm languorem incida-
mus,  6? reipfa contemnamus , qnodverbis
confitemur?  Et poftquam oftendit a Con-
cilio doceri, Divinam quoque Clementiam
decere, ut peccata poft Baptifmum com-
miffa fine p cena fatisfadoria non remittan-
to, & pcenam hujufmodi a novis patran-
dis peccatis nos coercere , nosque fimiles
Chrifto efficere, ideoque Confeflarios debe¬
le convenientes pcenitentias imponere poe-
nitentibus , fatis apte concludit Ecclefiam
a perireThefaurum fibi concreditum: five In-
dalgentias concedere, ut fuppleat inopiam
noftram, & integrum pcenarum debitum
fec prafertim aetate noftra, in qua vix un-
quam pcenitentia criminum pravitati asqua-
* es  aut a Confeffariis imponuntur, aut fpon«
* e , fufcipiuntur a nobis , five ob vita? bre-
v fiatem, five ob fpiritus languorem, &di-
j^inutum charitatis fervorem. Et quis fi-
vi fana men tis perfuadeat, Ecclefiam, dum
c oncrediti fibi thefauri divitias nobis effun-
dit > velle aut focordiam noftram fovere,

aut

I

«84  DiJJertatio X.

aut liberius peccandi anfam prebere, libe-
rando horaines a poenis fatisfa&oriis, qui-
bus a peccatis coerceantur, quibus paffio-
num impetum cohibeant, quibus in chari-
tate illa exerceantur, per quam Deo fetiš-
facere, eique placere ftudeant?

ARTICULUS VI.

Indulgentia multipJex ejl.

I. r\ividitur in plenariam  , & non plena-
riam  , feu partialem.  Indulgentia
plenaria  eft illa, quae remittit točam pcenara
temporatam ex peccatis omnibus quoad
culpam jam dimiffis reftantem. Circa hanc
Indulgentiam plenariam  a!iqui diftinguunt in-
ter Indulgentiam plenum , pleniorem,  & ph'
nijjjmam  arg. Extravag. AntijuorUm  de pes¬
nit. & remifiT. inter communes, ubi dicitur :
Non folum -plenim, & 1  largiorem, imo plenif
jimam omnium fuorurri concedimlis venim k-
litlorum.  Venim quoad effedum nullum
inter eas apparet diferimen ; čum non fo¬
lum Indulgentia plcnijjima , fed etiam pfa.
nior,  & plena  in rite difpofitis, & confef-
fis conferat remiflionem omnium poenarum
pro peccatis quoad culpam jam remiffisde-
bitarum ; ita enim docet modernus ftyl uS
Cariae Romanse plurimorum jam annorum

ufu,

lifu

rol

tlet

4

ph

lax

qu;

xa

g e

di<

ca

qr

a

V(

Pl

Vi

u

ti

al

&

b

jr,

J

n

P


De Indulgentiis. 285

!ibe-
qui-
ffio-
iari<
1 tis¬

to-

itia

m

>ad

nc

in-

le-  !

je-

r: j

if

'e-

m >
>

f-' I
11

I '
F

lifu, & Sapientum judicio, & authoritat«
roboratus , nempe, quod per indulgentiam
plenariam  idipfum defignetur, quod per ple-
nijjimam,  ita, ut quoties datur Indulgentia
plenarni,  toties cenfeatur dari, & fieri re-
laxatio , feu remiffio omnium poenarum,
quas quis in Purgatorio luere deberet.

Poteft tamen, fi. no n quoad effedum,
faltem quoad fpecialia privUegia, & anne-
xas facultates , fequens inter dičtas Indul-
gentias differentia notari, ut Indulgentia
ticztur plena,  qUando tota pcena pro pec-
catis jam. remiffis debi ta remittitur: plenior,
quando poteftas extraordinaria abfolvendi
a cafibus refervatis fuperadditur: plenijfima,
quando ultra haec etiam difpenfationes in
votis, & hujufmodi vinculis conceduntur,
prout fieri folet in Jubilseo.

II. Indulgentia concelfa ivfar Julilod,
Vel per modum Jubiki , vel in forma Juli -
J«, nihil aliud importat, quam Indulgen¬
tiam plemriam  fine tamen annexa facultate
abfolvendi a refervatis, commutandi vota,
& hujufmodi, quae alias conceditur in Ju¬
hico. Non ergo diftinguitur Indulgentia
injlar Juhlcei, per modum Juliji, in forma
Jubiki  ab Indulgentia plenaria;  unde Sum-
m i Pontifices ideo aliquam Indulgentiam
plenariam  vocant injlar Jubiki, per modum
Miki, & in forma Jiibild,  Ut oftendant

ma-

i

286  Dijfertatio X,

majorem non effe&us, fed affečtus, & cau-
fe abundantiam, atque, ut majorem in fi*
delibus lucrifaciendae Indulgentiae curam,
majoremque ex ea confolationem excitent.

Sed notandum infuper eft a Clemente
VIII. aliisque Romanis Pontificibus abro-
gatas fuiffe Indulgentias k forma Julm
concefias: quare, quicunque fibi faculta*
tem appropriat Indulgentiam aliquam pn*
blicandi in forma Jubiki,  debet Iitteras
conceftionis omnino exhibere praedidam
formulam prsefeferentes, docere item de¬
bet, datas eas fuifle poft Pontificatum Cie*
mentis VIII. & poft alia Decreta eiufmodi
gratias abrogantia. Ita egregie Benedi&s
XIV. in fuo tra£l. de Sfnodo Dkcefana B-
13. c. 18. n. 9.

III. Indulgentia partialis  eft illa,
remittit folum partem pcenrn temporalis
peccatis quoad culoam jam remiflis debi®
Indulgentia partiaHs  alia vocatur QuareM j
Quadragena, Quarantana,  qUSe fignificant
Indalgentiam 40. dierum olim ab Eccleib
pro certis peccatis in Pcenitentialibus Cr
nonibus ftatutam , alia dicitur Šeptertnci,
per quam indicatur Indulgentia feptem an*
norum, feu remilllo tantae poenaž, quanta
fuiffet remifta ob poenitentiam pet fepten*
annos atftarrt. Alia appellatur Car ena,  9 u28
fecundum raultos eft Indulgentia utranupiž

fupr

fio

poet

& c

tiarr

vidi

cujii

iies

cum

tam

age:

aqu

fere

tar

Ver

ru

hoti

qw

tun

anr,

am

fit

Pu

po
1 no
■ rat
cei
tia
j cu

De Indulgentiis. 28/

cau- fupradidam compledens, ita, utfitremif-
ifr fio tant® pcense, quanta fuiffet remiffa ob
am, poenitentiam per quadraginta dies in pane,
:enf. & aqua peradam , & per aliara poeniten-
?nte fem per feptem annos fubfequentem. Ita
bro videtur nomen Camus  accipi in cap. Ac -
)M cufifii 8■ de accujationibus  ibi: Quadraginta
ilta- 1  &s in pane  č? aqua( quod Car ena vocaturj
pu< J am feptem fequentibus annis pmitens.  Alii
sras tamen per Carenam  intelligunt poenitentiam
tam agendam folum per 40. dies in pane , &
de- aqua, & ideo dicebatur Carena , quia ad-
Zh  ferebat carentiam ciborum, & confortii
odi humani. Ita Glofla in cit. cap. Accufafli
iks Verb. Carena  ubi fic habet: Carena vulga-
lii n ejl Lombardorum  , čf dicitur a carentia
hominum, quia tale s rechdmtur folitarii ter
® 4uakaginta dies ad agendam poenitentiam.
ilis IV. Alia vocatur centim dierim, cen¬
te, Im annorum, mille annorum, centim mille-
kvorum , lis centum mille, trecentnm mille
t nt norim,  quod non ita capiendum eft, qua-
'fia h totidem dies , vel anni pcenae luendae in
> "nrgatorio remittantur, fen mora tanti tem-
1 , poris futura in Purgatorio relaxetur, cum
in* n ° n  fit verofimile, qnod Purgatorium du¬
ra ra turum fit ad bis centum mille , vel tre¬
ni centum mille annos, pro quibus Indulgen-
2 tla a liquando conceditur, fed debet per fi¬
ni | ^em Indu-lgentiatn intelligi, quod per ip-

I

^88 D i {f e r t a t i o X.

fam remittatur tanta pcena, quanta remitte-
retur virtute illius poenitentiae per Canones
Pcenitentiales in Jure Canonico poft Deere-
tum Gratiani impreffos, ftatutae, fi ipfaper
tot dies, vel annos in hoc mundo perage-
retur, Ejusmodi tamen Indulgentias iuble
ftae effe Fidei ob fuos millenarios annos af
firmat P. Mindrer in fuo -Frači. de Mufe
p. 2. Con/. 8■ n. soj.  Ven.Gard.Thoinafiiis
T'om . 7. Operim  ineredibiles, ac plane im-
probabiles effe affirmat. Vide Renedi
c tum XIV. lih. 13. de Synodo c. 18. n,
V. Alia eft Indulgentia terti<e, ant
quart<e partis peccatorum , & haec eft remif-
fio tantze pcenae, quanta perfolvi debuiffet
hic, vel in Purgatorio pro tertia , vel
quarta parte peccatorum quoad culpam
jam remifforum. (Juando cum Indulgentia
plenaria  reperitur conceffa etiam alia pat-
tialis,  fignum eft, quod vel diverfi fuerint
Indulgentiarum Largitores , quorum unuS
plenariam  conceffit, & alter partialem , aut
ft ftt unus folus concedens fimul utramque
Indulgentiam, advertendum illos dies, vel
annos Indulgentiae partialis  additos Indul-
gentiae plenarice  ad hunc finem concedi,
ut poflint per modum fuffragii aliis appli'
čari. Vel denique intelligi debet, quod
illa additio Indulgentiae partialis  ad Indul¬
gentiam plenariam  fiat ad cautellam, utici-

Jicet

lice!

fuffi

prt

det;
p tu
qua
vel

ben

rati

foli

nor

.Inč

tius

S

id

Ec

in

or;

ce<

cit

de

k

itte-

)nes

ere*

per

ige*

bk-
; af-
hilg,

Jius

'* 8 >
ant
nif-
flet
vel
am
itia
ur¬
iti
1US
mt
ue
i el
ul

ii,

II

il

:l

De Indulgentiis.  289

licet certi fimus caufam Indulgentiae efTe
fufficientem faltem ad acquirendam illaiu
ptialem , fi non totalem.

VI. Indulgentia iterum alia eft perpe-
tiia,  alia temporalis,  alia indefinita. Tem-
pniis  eft, quae expreffe ad certum, &
determinatum conceffa eft tempus. Per*
ptua  in perpetumn eft data. Indefinita  »
qus indefinite  eft concefla nulla temporis,
vel durationis fa<fta mentione.

Grča hanc lubet notare, quod ea ha-
benda Ut pro perpetua ,  cum non fit major
ratio, cur Indulgentia indefinita  concefla
folum pro tanto tempore intelligeretur, &
non pro majori, vel maxime, qaod, curn
Indulgentia fit favor, & beneficium, po-
tiusample, quam ftridte fit interpretanda;
arg. cap. Odia  15. de Regul. Juriš in 6. ibi:
Odia rejlringi, favores convenit ampliari.

VIL Ruruis Indulgentia alia, eft localis ,
alia realis,  alia perfonalis.  Indulgentia la*
cfiis  eft, quas conceditur alicui Pio Loco,
id eft, Fidelibus aliquam determinatam
Kcclefiam , feu Capellam vifitantibus, &
in ea juxta expreffa in formula Indulgentiaa
°rantibus. Indulgentia realis  eft, quae con*
f eclitur rebus mobilibus, ut Coronis, Cru-
cibus, Medalliis, & hujusmodi, id eft Fi*
delibus tales res penes fe devote habenti-
*ds, & opera prtefcnpta ad Indulgentiae


49 © D ijfertatio X.

Confecutionem peragentibus. Indulgentia
ferfonalis  eft, quae independenter a loco,
& re conceditur direcle,  & immediate  alicui
perfonae, aut individuae, & particuki,
aut communitati, ut eam lucretur, ubicun-
que fiierit, vel in articulo mortis, vel quo*
ties tale , aut tale opus peregerit.

Petes I. Quid obfervandum circa In*
dulgentiam localem?

Notanda efle fequentia I. SiEccle-
fia, feu Capella totaliter deftruatur, &
non reaedificetur, perit, & eeffat Indulgen¬
tia ; quia ipfa non erat conceffa loco lira-
pliciter, fed Ecclefiae , feu Capella?. II
Si Ecclefia totaliter deftruatur, ut ibidem
in meliorem formam reaedificetur, feu,ut
authoritate Superioris in alium meliorem
fiat um transferatur fub eodem titulo, &
Patrono, retinet eamdem Indulgentiam;
quia Indulgentia n©n eft conceffa ration*
fitus, & loči, ut fupponitur , fed abfolii’
te Ecclefiae fub tali fuo proprio nomine*
& titulo adhuc retento, licet in meliorem
fitum translatae, feu in meliorem formam
reaedificatae: unde cenfetur adhuc morali'
ter eadem Ecclefia. III. Si Ecclefia no#
totaliter deftruatur , fed tantum per parte#
& paulatim reaedificetur, retinet eamdem
indulgentiam, quia fic manet eadem m°'

talil

rat

dul.

tur
fa :
cui
ut
aut
fat
&
gin
dei
Si
cui
Int
nit
pa:
tur
dic
fet
gal
ge:
im
ro:
du
rej
In
sa

ita

■o,

cui

ii,

un-

no-

h

Je-

&

»n-

in-

II.

mi

ut

ffl

&

n;

a«

i>

h

m

[5

li-

iD

i

n

>•

De Indulgentiis.  «<?£

raliter Ecclefia; adeoque eadem perfeve-
rat Indulgentia.

Petes II. Quid advertendum circa In-
dulgentiam realem?

ig. Haec efle obfemnda L Si deftrua-
tur res, in qua erat Indulgentia, perit ip-
fa Indulgentia. II. Si Crux, feu Imago,
cui eft affixa Indulgentia , ita frangatur,
ut non amplius referat fpeciem Crucis,
aut Imaginis, ceflat Indulgentia: non cef-
fat tamen, fi quod infračlum eft, maneat,
& adhuc referat fpeciem Crucis, aut Ima*
gin is, aut partes fračlae, feu disjun&aa
denuo copulentur, & compaginentur. IIL
Si laceretur chorda, feufuniculus Coronae,
cui eft affixa Indulgentia , non perit ipfa
Indulgentia, ficut nec perit, quamvis pe-
tiitus frangatur crucula Corona?, aut certa
pars granorum pro quibus alia fubftituun*
tur, quia per mutationem chordae, feu
didtorum granorum, aut cruculae non cen-
fetur mutata moraliter Corona. IV. Si fran¬
gatur dimidia pars dicSlae Coronae, Indul¬
gentia non remanet in parte integra; quia
trna folum dimidia pars non conftituit Co-
tonam , aliter fi Corona divideretur in,
duas dimidias partes, ex una Corona fie-
rent duae, ambae gaudentes fua peculiarf
Indulgentia, quod nemo dixerit, cum uni-
fia tantum Jtadulgentia fit concelfa pro tota

T 4

392 DiJJertatio X.

Corona. V. Ut aliquis five fanus, five
moribundus lucretur Indulgentias concef-
fas Crucibus, Medaliis, Rofariis, Coronis,
& hujusmodi, debet Crucem, Medaliant,
Rofarium, Coronam fecum habere, fecura
portare, penes fe habere, non eft tamen
opus manibus tenere rem Indulgentia affe-
iftam. VI. Nemo poteft lucrari didtam
Indulgentiam realem utendo Rofario, fen
Medalia alienis, & hujusmodi; fic enimex-
prefle decrevit Alexander VIL die 6 .
Feb. A. C. 1657. Decret. incip. Santlijjmus.
Item Innocentius XIII. die 5. Junii
A. C. 1721. Decret. incip. Naper ^acu.

Et

&S

exj

M

5 , 5 ;
n
W'
55

Q U M  S TIO II.

D E  Spirituali Indulgentiarum Thefauro.

59

59

ARTICULUS

I.

Extat in Ecclejia Dei Tbejaurus Ecclep •
Jiicus Jpiritualis fatisfaclorius, qui aliud non
ejl, quam  Maximus quidam, & inexhauri-
bilis cumulus meritorum, & fatisfačtionuin,
quae & Chrifto Domino, ejusque vivis
membris fuperfuerunt, & in acceptatione,
memoriaque Divina fervantur, & in utili*
latern Ecclefiae membrorum erogari pol*
funt per legitimam Indulgentiarum
conceflionem.

55

M

55

55

55

51

55

55

55

De Indulgentiis.  493

iive

cef-

nis,

tnt,

:ura

nen

ffe-

H Mc  eft Do&rina Concilii Tridentini
Sefi’ 25. in Decreto de Indulgentiis.
Etextravag. (Jnigenitus  de poenitentiis,
& RemifTionibus inter Communes , ubi fic
expreffe habetur:

»m

fen

ex-

6 .

us.

nii

ro.

'd‘

on

ri¬

ti,

is.

a

-)

i-

f-

„ Unigenkus Dei  Fillus de fl-
„ nu Pat ris in uterum dignatus efl
» defcendere Matris, in qua, &ex
n  qua noftrae mortaiitatis fubftan-
tiam Divinitatis fuae, in fuppofiti
99 unitate ineffabili unione conjun-
» xit, id, quod fuit, permanens ,
» & quod non erat, affumens, ut
59 haberet, unde hominem lapfum
9 j redimeret, & pro eo fatisfaceret
99 Deo Patri. Ubi enim venit ple-
99 nitudo temporis, mifit Deus Fi-
99 liumfuum, fačtum fub lege, na-
99 tum ex muliere , ut eos , qui fub
99 lege erant, redimeret, ut adop-
99 tionem reciperemus fiiiorum, ipfe
99 namquG fačtus nobis a Deo fapien-
»9 tia , juftitia , fan&ificatio , & re-
»j  demptio, non per fanguinem hir-
T a *,co-

«94 DtJJertatio X.

,, corum , aut vitulorum, fed per
„ proprium fanguinem introivit fe-
,, mel in fančta, asterna redemptio-
,, ne inventa. Non enim corrupti.
„ bilibusauro, & argento, fedfui
,, ipfius Agni incontaminati, & im.
,, maculati pretiofo fanguine nos re-
,, demit, quem in Ara Crucis in*
„ nocens, immolatus, non guttam
,, fanguinis modicam, quae tamen
„ propter unionem ad Verbum pro
3 , redemptione totius humani gene*
„ ris fuffeciffet, fed copiofe velut
,, quoddam profluvium nofcitur ef*
„ fiidifife , ita, ut a planta pedis
,, ufque ad verticem capitis nuila
„ fanitas inveniretur in ipfo. Quan-
,, tum ergo exinde, ut n ec fuper*
,, vacua , inanis, aut fuperflua,
„ tantae effufionis miferatio redde-
,, retur, Thefaurum militanti Ec*
„ cleliae acquifivit volens fuis the*
,, faurizarefili sPius Pater, ut fic
9t  ilt infinitus 'i hefaurus hominibus,

» quo

V) ‘
n
n
»
M
»
M
11
n
n
n

ii

n

ii

«

ii

«

ii

M

»3

De Indulgentiii. *95

&er

fe»

io*

iti*

'ul

[tl¬

e¬

li-

ra

n

o

3 .

t

„ quo qui uli funt, Dei amlcitiae
„ participes funt eftečti. Quem
„  quidem Thefaurum , non in fu-
„ dario repofitum, non in agroab-
„ fconditum , fed per B. Petrum
„ Coeli Clavigerum, ejusqueSuccef-
„ fores , fuos in terris Vicarios
j, commifit fidelibus falubriter dif-
n  penfandum , & propriis, & ra«
»  tionabilibus caufis , nune pro to-
n  tali, nune pro partiali remiilio«
n  »e pcens temporalis pro peccatis
n  debitse tam generaliter, quam fpe-
« cialiter { prout cum Deo expedire
n  cognofcerent) vere pcenitentibus,
ti  & confeffis mifericorditer appli-
11  candum. Ad cujus quidem the-
i)  fauri cumulum Beatse Dei Geni«
tricis, omnium Ele&orum a pri-
ii  mo jufto ufque ad ultimum me-
n  rita, adminiculum praeftare no¬
ji fcuntur, de cujus confumptione,
j» feu minutione non eft aliquate-
j>  nus formidandum, tam propter
T 4 99  ia-

$9 6  Dijfertatio X.

„ infinita Chrifti (ut prsedi&um eft)
„ merita , quam pro eo , quod
„ quanto plures ex eius applicatio-
„ ne trahuntur ad juftitiam, tanto
3, magis accrefcit ipforum cumulus
j, meritorum. w

Petes. In quo loco fit repofitus The-
faurus Indulgentiarum ?

g-. Eum, cum fpiritualis fit, non repe-
riri in aliquo loco materiali huius mundi,
fed exiitere dumtaxat in mente, feu me-
moria divina, in quantum ante Deioculos
merita , & fatisfačtiones fuperabundantes
Chrifd, & Sančtorum nondum oblivioni
funt tradita?, fed adhuc vivunt, & vigent,
doneč aliis indigentibus Ecclefiae membris
opportune communicentur.

ARTICULUS IL

Tbefaurus Indulgentiarum includit pratsf
merita, & fatisfaElion.es Chrijii, etiam merita
B. V. Marice, Sanftorum Omnium.

Q uamvis enim fatisfadiones Chrifti, ut*
pote infinitae de fe fufficiant, & fuper*
abundent ad conftituendum Ecclefiae The*
fauruin fufficientem , & fuperabundanteni
pro omnibus, congruum tamen iuit, ute*

Di-

De Indulgentiis. *9 7

i)

id

)<

:o

IS

s

s

i

•f

%

Divina dignatione ad conftituendum hunc
fpiritualem Ecclefiae Thefaurum afiumeren-
turetiam merita, & fatisfačtiones Sančtorinn,
nealioquin eorum merita, & fatisfačtiones
quoad vim fatisfačtoriam a Deo irremune-
rata remaneant. Merita etiam Sančtorum
in Ecclefiae Thefauro collocantur, non, ut
quidpiam addatur meritis Chrifti Domini,
quae infinita funt, fed ut pateat Sančtorum
communio in Ecclefia, quae eft CorpusMy-
ilicum Chrifti Jefu, & ipfe ejufdem Caput,
quod perficit membra fua, quibus veluti
inftrumentis communicat fpiritum, & om-
nem falutarem motum per fuam gratiam.

Petes. Utrum merita Sančtorum ad In-
dulgentias per modum Impetrationis  , vel
Solutionis  concurrant ?

Concurrere utroque modo. De
priore modo nulla eft controverfia. Quod
vero fecundo modo concurrant, facile pa-
tet, quia Jufti non pro fe tantum, fed pro
a !iis etiam fatisfacere valent, quantum ad
debitum poenae temporalis; imo & mereri
de congruo poflunt peccatoribus pečni ten-
fe donum. Haec autem Jufti non praeftant,
tifi in virtute meritorum Chrifti, cujus fpi-
f itu aguntur, tamquam membra viva; ete-

Auguftino tefte lib. contra Parmen. Hic
c fi (Jnus , Verusque Mediator Nofer , S 3  Ad-
x ^atus, pro quo nullus interpellat , fed ipfe pr&
T 5  mo-

i$S D i Jf e r t a t i o X.

mnibus, aliquando quidem per mentbra corft-
ris fui, qu£ pr oje invicemJbUcita funt.

ARTICULUS III.

Tbejaurus Indulgentianm ita cmreditus
e// Ecclefea, ut iilius bona in favorsm Fiit'
lium dijlribuere pojfit, prcefertim ad relm ■
tionem pasna poji remijjmem peccato-
rum refma.

E cclefiae fiquiderri Matth. c. 1 6. ir.  19. &
Joan. c. zi. t.  17. Iigandi, & folven-
di, remittendi peccata, & clavium pote-
ftas concefla eft, & quae ipfa remittit, vel
folvit in terris, remifla, & foluta habentur
inCoelis. Ex quo Patres omnes (quoruffl
teftimonia funt obvia) colligunt collatam
Apoftolis , eorumque SuccelToribus pote-
ftatem injurlgendi poenitentibus fatisfado-
rias poenitentias, & relaxandi.

Hac vero poteftate difpenfandi Indul-
gentias femper ufa eft Ecclefia. Primo
culo D. Paulus inceftuofum Corinthium,
quem excommunicatione ligarat, poftunum
annum non folum a vinculo abfolvit, fed
etiam per Indulgentias conceflas a poen*
liberavit; unde 2.  ad Corinth. c. 2. i-  f
ait: Sufficit illi, qui ejufmodi ejl, oljureatio
hac  ... . cui autem almid donajlis  (id eft,

dona-

dor

tf«

MS

pec

fioi

cep

P r(

liai

c.

tyi

iei

en

na

fci

fir

I

E

ni

n;

fc

b

t

J

De In&ulgentiis.  »99

donari petiiftis) fif ego  (fupple donavi) nam
Čf ego, quod donavi, fi quid donavi propter
vos in perjbna Chrijli.  Hoc eft, pcenam
peccato ems debitam ob veftram intercef-
fionem, & merita authoritate a Chrifto ac-
cepta condonavi. Indulgentias praterea
probavit fecundo Ecclefia? fasculo Tertu-
lianus in libro, quem fcripfit ad Martyre*
c. 1. S. Cyprianus pluries fcribit ad Mar-
tyrum preces Ecclefiam in more habuiffe
remittere pcenas pcenitentibus : Martyres
enim incarcerati, vel ad mortem condem-
nati ab Epifcopis vsi oretenus, vel per
fcripturam poilulabant, ut intuitu illorum
fcturi martyrii lapiis Poenae Canonicae pro
peccatis ab Ecclefia ftatutae remitterentur.
tifus praeterea Indulgentiarum in antiqua
Ecclefia conftat etiam ex relaxatione pce-
nitentiae, quae fiebat ab Eoifcopis in Cce-
ua Domini iis, qui per facramentalem ab-
folutionem initio Quadragefima» k  Pres-
byteris abfoluti fuiffent, ut pluribus of.
tendit Amort. Diff. pralim. de In&ulgentiis

/. it.

# # *
m  *
m

AR?

300 Dijfertatid  X.

ARTICULUS IV.

Thefauri Ecclefiaflici jjer Indulgentinn
concefjionem pro tota Ecclefia jDifpenfator
eji folus Papa.

C  um enim folus Romanus PontifeK in to¬
ta Ecclefia Primatum obtineat, fitque
legitimus Divi Petri in Paftorali Officio
SucceiFor, confequitur eum habere Jure Di¬
vino , & Ordinario poteftatem difpenfandi
Indulgentias omnibus Chriiti Fidelibus in
Univerfa Ecclefia; quia Chriftus foliPetro
Matth. c. 16. f.  19. promifit: Tihi kbo
claves Regni Ccdornm.  Tum quia ad difpen*
fandas Indulgentias duplex ex parte conce-
dentis neceflaria eft poteftas, una in eos,
quibusconferuntur, altera in Ecclefite The-
faurum ; utraque eft in Romano Antiftite-
Prior; auia Petro, & hoc ipfo etiamLe-
gitimis ejus Succeftoribus commiffe funt
Oves , feu Fideles , iUis verbis Joan. uit.
Pafce oves me as.  Pofterior, quiaPapafu-
periorem fe in terris non agnofcit.

Archiepifcopis, & Epifcopis, quorum
amplior olim erat poteftas, ita in Concilio
Lateranenfi III. in cap. Cum ex eo  x4- de
de poenit. & remiftionibus in fine reflridla
eft, ut poilint folum concedere Indulgen-
tiam unius anni in Dedicatione Ecclefiae,

five

iive
dedi
k  a

j

»  ;
33
33
33

33

33

3 )

3 )

33

eti

k

de

fc

ej

ti:

Ul

q-

n

\

De Indulgentiis . 301

iive ab uno folo Epifcopo, five a pJuribus
dedicetur, & in Anniverfario Dedicationis,
& aliis etiarri cafibus, & rationabilibas caa-
I lis 40. dieram„  Decrevimus , ut*
„ dum dicatur Bafilica, noo exten-
„ dat ur Indulgentia extra annum,
„ five ab uno folo, five a pluri-
„ bus Epifcopis dedicetur, ac dem-
„  de in Anniverfario Dedicationis
„ tempore 40. dies de injiinčtis poe-
,, nitentiis indulta remiifio non ex-
n  cedat: liunc quoque dierum nn-
5, merum Induigentiarimi litteris
1  )■>  pragcipimus moderari, quae pro
quibuslibet cafibus aliquoties con-
r,  ceduntur. u '  Has elargiri poffunt
ftiamnon Confecrati, dummodo fmtEiedti,
& Conlirmati; quia capitulam Quod anteni
de pcenit. & remiffionibus non exigit pote¬
čem Ordinis,  led tantum JurisdiČlionis,

Capitulo Cathedrali fede vacante, ant
e ]us Vicario facultas concedendi Indulgen-
das non admittitur, quia neceffaria  folum,
n °n autem 'voluntaria  jarisdičtio Epifcopi,
qua gratiam  potius, & donationem , quam
mitiarn  continet, ad Capitulam , ejufque
^icarium lede vacante devolvitur. arg. cap.

$oa 'Dijferttaio X.

fUa a. Ne fede vacante  &c. & cap. fin. d«
offic. Vičar, in 6. Indulgentiarum autem
conceffio ad voluntariam  Epifcopi jurisdi-
čtionem fpečtat, & potius gratiam,  & lihe-
ralem donationem  fapit, quam jujiitium.

Neque eiufmoai facultas competit Vi*
cario Generali Epifcopi; nam nec ifte, li-
cet caeteroquin jurisdičtionem ordinariam,
idemque Tribunal cum Epifcopo a jure ob-
tineat cap. Romana  3. de appellat, in 6. abf-
que fpeciali eius commiffione poteft ea,
cuae fpeciem donaticmis  habent cit. cap. fin-
de offic. Vic. in 6.

Abbates, aliique Prelati Epifconis in-
feriores, iive Saeculares, five 'Regulares,
nifi privilegio fpeciali, vel confuetudine,
vel praefcriptione poteftatem concedendi
Indulgentias obtinuerint, eas jure ordina-
rio, & proprio largiri non poifunt, id
quod patet ex cap. Accedeniibus  12. de
exceif. Praelat. ubi inter alios exceifus quo-
rumdam Abbatum etiam ifte redar-
guitur, quod Indulgentiarum litteras in
praejudicium Dignitatis Epifcopalis conce-
dere praefumpferint. Unde jure proprio,
& ordinario Praelati Regulares, ut Genera-
les, & Provinciales Indulgentias concedere
Ceque Regularibus libi fubditis poifunt.

Dixi?

did

da

Li

a <
Su
du
dr

re¬

ve

U

lil)

h

di

ta

k

te

D

te

ai

C

q:

d

r

d

&

1

i\

l

n. d«
utem
risdi-
hfo

: Vi-
, li¬
ani,
ol>
abf-
ea,
fin,

in-

es,

ie>

idi

ja-

o-

ir-

in

0-

1-

t

D« Indulgeutiis . $ 03 !

Dixi: Jtrre proprio,  6? ordinario ; quia
didi Pradati Regulares ex conceffione fa-
<fta Provincialibus de Ordine Minorum a
Leone X. & Vifitatoribus Societatis jefu
a Greg. XIII. & aJiis Ordinibus ab aliii
Summis Pontificibus pofiunt concedere In«
dulgentiam plenariam fuis Religiofis pera-
da Vifi tat ione. Nec tales Indulgentias efie
revocatas, quamvis aliocjuin viva tantum
voce conceflaG, reipondit, & declaravifi
(Jrbanus VIII. ut refert La Croix lib. 1.
num. 861. & tenet praxis communis.

Neque Parochi, aut aJii fimplices Preš*
byteri pollent authoritate concedendi In¬
dulgentias ne quidem pro Foro Sacramen-
tali tantum , ut communis Canoniftarum,
& Theologorum docet. Conftat id ex ve-
teri, & nova traditione ; cum enim jam
Divi Cypriani Epifcopi Carthaginenfis asta-
te quidam Presbyter hanc poteftatem fibi
arrogaffet, Sandus Antiftes in Epiftola ad
Členim Romanum data, id Evangelio, at-
que Epifcoporum authoritati, ac veteri
difciplinae adverfari juculenter docuit.
Deinde conceffio Indulgentiarum fit pes
difpenfationem Thefauri meritorum Chrifti,
& Sandorum; haec autem non convenit,
Jjifi iis, quibus regimen Ecclefiae commif-
fani nofcitur, fcilicet Pontifici Romano, <Sc
%ifcopis per totum orbem diffufis juxt»

defc

3°4 Dijfertati o X.

definitionem Concil. Trid. Seli 23. cap. 4,
& do&rinam Apoftoli ad Coloil 1. ubi hos
dicit effe Pojit os a Špiritu Sancio regereEc-
clejiam Dei.  Indeque haec poteftas potius
ad jurisdi&ionem fori externi,  quam inter¬
ni,  quae 1 'oJa coinpetit fimplicibus Presby-
teris, pertinet.

q ujesti  o ur.

Q ua ratione Ecclefia ad decimum ufque
faeculum Induigentias difpenfaverit?
Cum Mabillonio : Indulgentiarum
frlplicem quafi gradum, &  modum, quo
ab friitio ufque ad decimum feculum dif-
penfabantur , confiderari pofle. Primus
erat tempore Apoftolorum, nempe relaxa-
tio ab excommunicatione inceftuofi Co-
rinthii. Secundus tempore Martyrum, ad
quorum preces publica pcena poenitentibus
remittebatur. Tertius, dum poenitentia
publica faeculo nono non parum minui cce-
pit, tune datae funt a Pontificibus Indal-
gentiae aliae aliis ampliores, quae certis
piis operibus erant annexae, ut Miffis, Elee-
mofynis, Peregrinationibus Sacris.

Nota I. Induigentias a primo faeculo
fere ufque ad duodecimum conftitiffe f°'
lum in reIaxatione cujusdam excommunica-
Ijionis, a ut in moderatione pcenitentiae P et

Con-

Con

Dix

jam

tam

chai

qua:

jus

ban

gen

con

ben

pce

M

vat

fim

coi

pei

red

qui

nig

bar

pei

ds

nia

pa

Al

k

Pl’

4 *

IOS

h

(US

er-

f

n«

?

m

10

it

JS

i'

j-

d

IS

:a

s.

K

s

)

De In&iilgentik . 305 .

Confefiarium, & facros Canones injundfee.’
Dixi: cujujMm excommunicationis ; quia olim
jam Sacramentaliter abfoluti, nihHemimis
tamdiu excludebantur a participatione Eu-
chariftiae, & aliquali communione Fidelium,
quamdiu durabat tempus poenitentiae; hu-
jus igitur excommunicationis , qua arce-
bantur ab Euchariftia, folutio erat Indul-
gentia, feu reliquae poenae peccatis debitaa
condonatio.

Nota II. Duobus primis feculis fatis
benigne cum poenitentibus fuiffe ačtum, aa
pcenas (ut cum Morino lib. 2. c. 2.  n.
7. ioquar) criminibus impofitas ante No*
vatam (qui A. C. 251. fuam fparfit haere*
fim) breves admodum fuiffe , & nonnun-
quam fceleratiffimis hominibus pacem, &
communionem certis de caufis, nulla im*
perata exteriori pcenitentia , ftatim fuiffe
fedditam, poftea tamen ad os Novatianis,
ffui Pontificum in condonandis cuipis be-
nignitatem carpebant, & inftanter damna-
tant, occludendam. & ne tot Fideles in
perfecutionibus laberentur fub fpe obtinen-

poftea line magno labore fui lapfus ve*
^ rigidiores Canones fuerunt ftatuti, aa
Pcenitentia in quatuor ftationes FLETUM,

auditionem, substrationem,

b  CONSISTENTIAM diftributa, inulti*
Pacata jejimia, ac non nift polt multos la*
U  boteg

gc5 Differtatio X.

bores Pcenitentes Ecclefiae, & Altari fi»>
runt reconciliati: Duriorem remijfionem  (ait
Innocentius ad Exuperiuni) fecit temporis
ratio, ne communionis concejjte facilitas, k-
mineš de reconciliatione fecuros non revocant
a culpa.

Circa hcec tempora confitebantur Fids-
les initio Quadragefimae Presbytero, ab
eoque SacramentaHter abfolvebantur: tem-
pore autem Antepafchalis jejunii exerce-
bant fe operibus pcenitentiae, & a Gonimo-
nione abftinebant: iidem in Ccena Domini
(li non erant publicae pcenitentiae fubječli,
\ r el tempus eorum peragendae posnitentis
necdum fuifiet elaplum , hi enim ne tun
quidem reconciliabantur) fuerunt ab Epi-
fcopo line nova Confeffione reconciliati,
id eft, a peccatis generali formula abloluti,
& ad Communionem recepti. Patet autem
abfolutionem Presbyteri initio Quadragef|-
mae fuiffe Sacramentalem; quia ut in Anti-
quo Ordine Romano legitur, Presbytej
impofuit manus fuper pcenitentem, qu°“
ordinarium fignum erat abfolutionis Sacra-
mentalis, formam quoque deprecatoriam
abfolutionis, qualis femper erat ante fsecu-
lum duodecimum, fuper poenitentes recita-
vit. Tum etiam; quia Presbyteri ad ini‘
tium Quadrageiimae eodem modo diceban-
tur Dure pmitentiam  , ficut eam dabar.J

mo-

mo

abf

luti

ren

eth

Do

tiu;

tiae

rec

tio;

qus

fuil

tru

Hat

cen,

tyr

P«

tio.

a 5'

tiaj

fec

S.i

tes

nis

reu

pil

COI

Co

De Indulgentiis.  3 oj*

moribundis, quos utique Sacramentalitet
abfolverunt. Quod autem Epifcopi abfo-
lutio non fuerit Sacramentalis , fed folum
remiffiva alicujus pcenae, & indulgentialis
etiam conftat; quia Epifcopus in C cena
Domini reconcilians non excepit Pceniten«
dum Confeffiones.

Nota III. Lapfis, & publicae pceniten-
dse fubječtis ad preces Martyrum pacem,
reconciliationem, indulgentiam, & libera-
tionem a poenis fuifle conceffam , prius-
quam eorum pcenitentiae praefbcum tempus
fuiffet elapfum. Quod fatis patet ex Pa-
dum teftimoniis, fic circa A. C. 200. te-
ftatur Tertulianus lib. de pudic. c. 1. Pu¬
cem quidam  in Ecclefia non habentes a Mar -
tyribus in carcere exome confueverunt.  Qui
pcenarum timore, vel quacunque alia ra-
done lapfi funt in perfecutione Decii A. C.
250. rigorofam fubire debebant pceniten-
dam, ufque dum nova fufcitata fuiffet per-
fecutio imperante Galio A. C. 251. Tune
S. Cyprianus timens, ne ejufmodi pceniten--
ds plane defperarent, & metu perfecutio-
ds ad Gentifffmum redirent, ni admitte*
re ntur ad communionem, & pacem, fin-
gulis plenariam veniam , & Indulgentiam
conceflit, ut colligitur ex Epiftola 5 p. ad
dbrnelium Papam, in qua haec leguntur:
&atueramus auidem jam pidem, ut, qui m
Ul a jpfr-


'gcg DiJJertatio  X.

perfecutione lapji ejjent , agerent diu pmten*
tiam plenam, & Ji periculum infirmitatk ur-
geret , pacem fub ictii mor tis acciperent ; fs$
cum videamus dim alterius perfecutionis im«
miner e , cenfuimus eis , qui pcenitentiam app«
re, & lamentari, ac Dominam deprecari  A
primo lapjiis Jiii die non dejlitere, pacem dan«
dam ejfe, ut quos excitamus adproelium, mn
inermes, ac nudos relinpaamus, fed protei¬
ne Corporis,  6f Sanguinis Chrijli munittmus,
Advertendum autem hujufmodi Pcenitenfes
folum a Sacra Communione, & quibiifdam
aliis Sacris Funčtionibus excommunicatos,
& prohibitos fuifie, non vero a numero,
merStis, & publicis Ecclefiae orationibus,
maxime, quia in Epifr. quae eft Gleri Ro¬
mani , jubentur pro ejufmodi Poenitenti*
bus fieri orationes Sacerdotum.

Nota IV. Reddita Ecclefiae pace tem*
pore Silvestri  I. Papae A. C. 314, p®-
narum remiffionem fačtam fuiffe modo fo
perius indicato, ut conftat ex Epiftola
Innocentii  I. qui A. C. 41 6 .  Can.
ita ftatuit: De pmitentibus , qui five W
gravioribus commijjis five ex levioribus
nitentiam egerunt, Ji nulla interventni <egrU
tudo, qmnta feria ante Pafcha eis remittert-
dum Romance Eedejice confiietudo demonjird-
Sane Ji quis in cegritudinem inciderit,
ufque ad defperationem devenerit , ei ejl &0

tem *

r-

!$

n*

e*

k

Ib

M

O-

S,

!S

n

t

'j

3

i*

t*

*

‘ De Lviulgentiis.  3°9

tmpus Pafchce relaxandum, ne de fieculo abfi
que Communione difcedat.

Nota V. Rigorem agendae pcemtentiae
paulatim defecifie, adeo , ut in Ecclefia
Orientali jam poit quartum iaeculum, in
Occidentali vero poit feptimum multum re-
iiuifa fuerit prior difciplina, & Ecclefia
juftis de caufis magis Pcenitentium fragili-
tati ccepit indulgere ; fic Burchardus ad
annum 800. ex Pcenitentiali Romano haec
refert: Qui jejumre potefl, (f implere, quod
in Pcenitentiali fcriptum ejl, bornim, ejl, &
Leo gratias referat: qui autem non poteji,
per Mifericordiam Dei conjilium damus, ut
nec fili, nec alicui necejfe (it, nec defperare,
Mcperire, pr o uno die, quem in pane,  Cf
cipia jejunare debet, quinquaginta Pfalmos ge-
ti&us flexis, fi fieri poteji, decantet.

Nota VI. Polt annum C. 1000. Eccle-
tiam per alia bona Fidelium opera Indul-
gentiarum Thefaurum coepiffe difpenfare,
fic Alexander II. A. C. 1070. peračta
Lucenfis Ecclefiae dedicatione ftatuit, Ut
'otto dierum fpatio Dedicationis memoria per-
ageretur conceffd Indulgentia penite utice ,  ut
fiabetur inCoaice MS. ejufdem in Vaticana
fiibliotheca afiervato. Sed deeft ibi fpe-
Cificatio ipfius Indulgentia, quae tamen ha-
betur in quadam Honorii II. Bulla, in
fjua ita loquitur Pontifex: Ut ipfius Ec*
X  3  ek*

1

gio Dijfertatio X.

elefce Dedicatio JIngulis annis devotius ceh
Iretur, univerfis, qui ad celebritatem Confe-
craiionis ejufdem intra novem dies convenerint,
de iliins piecate confiji, qui ejl peccatonm re-
trd/fo, de injunFlis pmitentiis annum mm
nitfericorditer relaxamus.

Circa haec eadem tempora concedi cce-
perunt InduJgentiae Bafilicae Vaticans,
quas recenfet Nicolaus  IV. in Bulla re*
lata ab Onuphrio Panvinio in Libello de
feptem Ecclefiis Urbis per haec verba : Si-
cut ad nos tam exfcriptis antiquis in Bafilica
ipfa repertis, quam ex Senionm Canoniconm
ejusdem Bafilicee relatione pervenit Presdecejfo-
res nejlri omnibus vere pmitentibus,  8 “ con*
fejjis ad eandem Ecclefiam venientibus reve -
r enter, videlicetin Nativitate Domini feptem
annorim, & feptem quadragenarum, o ab
Oddava Pentecqp.es kine ad Feflum B. Pe¬
tri  . . . die quolibet trium annorum, & trium
quadragenarum  . . . d eprincipio Quadrageft•
tnce ufque ad FeJIum PafcJue quolibet die, nec
ven in FeJUvitatibus B. Marice unius anni,
quadraginta dierum remijjiones fuorum pic*
catorum concefferunt.

Has Nicolaus Pontifex ratas habuit,
& deinceps confirmaverunt, atque auxe*
runt Bonifacius VIIL Clemens VI.
Ureanus VI. Nicolaus V. & aJii Sum*
mi Pontifices, ut inquit idem Panvinius.

< cir-

ceh

4 '

int,

re¬

nta

cce*

lae,

re¬

de

Si¬

liča

trn

<f,

m-

ve¬

ta

ab

h

'M

r<-

ec

i,

c*

U

i.

De Indulgentiie. $ii

circa finem undecimi faeculi occurrunf
quoque Indulgentiae conceffe proficiscen-
tibusadBellum Sacrum, aut certe ad illud
contribuentibus. En Canonem 2. Concilii
Claromontani Urbani II. authoritate ce-
lebrati: Quicunque pro fola devotione , noit
pro honoris, vel pecunia adeptione ad liberan-
iam Ecclefiam I)ei Jerufalem profeclus fue -
rit, it er Hlad pro omni pcenitentia reputetur.
Ac ita poftea per fubfequentia faecula aliis,
& aliis piis Fidelium operibus Indulgentia-
rum Thefaurus pro bono, & incremento
Ecclefiae fuerat applicatus.

QUiESTIO IV.

Q uotuplex fuerit Veterum Pcenitentium
^ genus ?

I. Fuifie FLENTES, qui ftabanf
cxtra portam Oratorii, & ab ingredienti-
bus, & egredientibus cum lacrymis precum
fublldium, & peccati condonationem pe-
tebant. FLETUS ( ait S. Gregorius Thau-
niaturgus cap. 11. Epiftolae Canon,ic«) efl
txtra portam Oratorii, itbi peccatorm flan-
tftn opor tet Fideles ingredientes or are, ut pro
fi precentur.  Ex quo vides Fletum fuiiTe
totionem exfra omnem Ecclefiae ambitum.
In hac ftatione lagubri habitu induti, ci-
bdo conltričti, & cinere confperfi Pceni-
II 4 teo-

§12  Dijfertatio X.

tentes in hoc unum erant intenti, ut in-
troeuntium , & exeuntmm vota captarent,
eosque deprecarentur, ut pro fe apud Ec-
clefiam intercedere dignarentur. Fuitau-
tem hoc, & aliarum ftationum tempus pro
diverfa criminis gravitate longius, vel
brevius. Qui fua jponte interfecit ( nit Ca¬
non st.'S, Bafiiii)  ef pojlea pcenitentuh-
Elus ejl , viginti annis Sacramento non m-
mmicabit. Viginti autem anni Jic in eo tif-
'pcnfahmtur. Debet quatuor annis fiere pns
extra fores Oratorii,  č? Fideles ingredkntes
rogans, ut pro eo precentur, Jham iniquita-
tem pronuncians. Poji quatuor autem annos
viter Auditores recipietur,  č? quinque annis
cum ipfis egredietur: feptem autem annis,
cm iis, qui in JiibJlratione orant, egredietur,
'In quatuor autem annis folum jlabit cum Fik;
libus , fed non erit Oblationis particeps:  ®
autem expletis erit Sacramentorum particeps.

II. AUDIENTES , qui ftabant intra
portam, in loco , qui Narthex  dicitur;
Bivinasque Scripturas, & communis do-
dtrinas explicationem excipiebant, polta
Vero cum Catechumenis exibant: Auditio
(ait Canon n. jam cit. S. Greg. Thauma;
turgi) ejl intra portam in porticu . . ■
cportet eum, qui peccavit Jlareufque ad Cate -
thumenos  (id eft in loco defignato Cate'
chumenis) Cf illinc egredi  (terminata Mi®

Cate
ff d
cenfe\
tenti
mifli
nem
rent

niči
mi {
'nit«
clel
tur
Ser
por
84.

pro

D,

ju

elit

mi

iti

Pii

an

Ei

ba

irr

e>


t in*
rent,
Ec-
t au-
pra
vel

a

: k-

*
fon
12  tts
dti’
ms
inis
lis,
tur.
ide-
iis
s.
tra
ir;
ta
ea
io
a-

M

c-

3 .

3

De Indulgentiis.  '313

Catechumenorum ) audiens enim Scripturas,
iš dobrinam ejiciatur , Č? precatione indignus
cenfeatur.  Ex quo vides id unum Pceni*
fentibus in ftatione AUDITIONIS per-
miflum fui/Te, ut Conciones Sacras, Ledio-
aem Scripturas, Pfalmorum Cantus audi*
rent, quibus peradis exire tenebantur.

Ad hanc ftationem fuerant admiffi Eth*
rici, Judaei, Haeretici, Schismatici, pri¬
mi generis Catechumeni, & Audientes Pce-
nitentes: his enim omnibus, cum ad Ec-
cleiiam fefe reciperent, hic locus affignaba-
tur, iisque Pfalmorum Cantum , Sacras
Scripturas Ledionem, & Conciones Epifco-
porum audire licebat. Ita ftatuit Canon
84- Concilii Carthag. IV. Epifcopus nullum
frohibeat ingredi Ecclefiam,  Č? audire Verbum
ddei, five Gentilem, five Hceretieum , five
Judaum ufijue ad Mijtam Catechumenorum.

UL Erant SUBSTRATI, quiex Au-
ditorum clafle egreili genibus flexis , hu-
^ili, ac demiffo habitu, variis pcenis ca-
^igati funt. Eorum locus fuit intra Tem-
pE ambitum, a portis Ecclefiae ufque ad
ambonem, id eft fpatium illud , ex quo
Epiftola, & Evangelium legebantur. Fie-
pant frequentes fupra Subilratos manuum
rmpofitiones, & fundebantur Orationes:
exibant cum Catechumenis, quando Sacri-
Ecium oflerebatur.

U5

IV,

314  Dijfertatio X.

t<

IV. CONSISTENTES ; quibus e
Subftratorum numero egreilis integrs Mif-
fe licebat adefie , nec 'cum Catechumenis
exire compellebantur, quin tamen Eucha*
riftiae fierent participes. Haec CONSI-
STENTIUM ftatio aliquando dicitur Con.
munio ; quia nempe iicebat in eo gradu
adefie cum Fidelibus Sacrificio , & Pred-
bus: a!iquando dicitur Excomjnunicatio mi¬
ner ;  quia ejusmodi Pcenitentes nonduni
admittebantur ad Sacrara Menlam. Locus
ipfis erat aifignatus ab ambone ad Sandua-
rium, fola Euchariftiae Communione ex-
cepta, qua CONSISTENTES privaban-
tur,  caetera omnia ipfis erant communia
cum aliis Fidelibus extra ordinem Pceniten-
tium poiitis.

Q U iE S TIO V.

A n difciplina Ecclefiae circa ufum Im
dulgentiarum ' fubierit variationem
quoad fubftantiam?

ARTICULUS I.

tiorur

collig

tiarur

I

quan<
ad Sa
dinar
Com:
dulge

omni
quia
mun:
k nti
reco
pcen
artic
Apc
tern
dulj

Dijpenjatio Indulgentiarum in Ecckftt

Dei manjit fubjlantialiter invariata?

P  robo affertionem cum P. Eufebio Amorf

ex comparatione Veterani, & R ecen '

tio-

ram

»Utf

mili

nar:

ne:

tiar

cia'

mo

>us e
Mif-
nenis
jcha*
MSI-
Con,
radu
reci-

' Ml'

dum

)CUS

tua-

ex-

>an-

nia

;en*

fe¬

su

'S

t

De Indulgentiis.  31$

forum Indulgentiarum, ex quibus aperte
colligetur Ecclefiam in collatione Inclulgen-
tiarum femper eundem retinuiffe fpiritum.

I. Antiquitus relaxatio pcenae fiebat,
quando Fideles Pcenitentes admittebantur
ad Sacram Communionem: nune etiam or-
dinarie Indulgentia connečlitur cum Sacra
Communione, quia ordinarie, ut quis Ih*
dulgentiam lucretur, requiritur Communio.

II. Antiquitus in articulo mortis fere
omnes habebant Plenariam Indulgentiam,
quia omnes admittebantur ad Sacram Com-
nuinionem ; Sicque Ad Dominam dimitte -
kntur,  licet pro foro externo dein, fi
reconvalefcebant, debuerintfupplere opera
pcenitentire: nune etiam omnes Fideles in
articulo mortis, fi voluerint uti Gratiis
Apoftolicis per aggregationem in Confra-
ternitates, habent limiliter Plenariam In¬
dulgentiam.

III. Antiquitus Indulgentiae non pote«
fant conferri, nifi ab Epifcopis, nunquam

a Presbyteris , nifi haberent com«
ftiffionem ab Epifcopo: nune etiam Pie*
uarise non applicantur, nifi ex commiflio-
de Summi Pontificis v. g. dum Indulgen*

in articulo mortis, vel alias per fpe*
c ialem formulam Poenitenti applicant, qul
mo s jam a, multis feculis invaluit.

i.

IV.

5?i6 DiJfertatioX.

IV. Antiquitus omnibus ad omne opus
bonum apertus ftabat Thefaurus Ecclefiae
ex communione Juftorum omnium nonre-
ftridta a Paftoribus Eccleilae , & fpecialiter
inipenfa per preces, ac vota Antiftitum:
nune etiam ad omne opus bonum ia
Confraternitatibus apertus ftat Thefaurus
Ecclefiae per applicationem fpecialem ali-
cujus Indulgentiae.

V. Antiquitus offerebantur ab Ecclefia
pro pcenitentibus, ac aliis fpecialiter par*
ticipantibus de Thefauro Ecclefia? Jufto¬
rum intereeffiones & opera : idem nune
per Praelatos fit, qui concedunt Indttlgen-
tiasj, ut Deo offerant de Thefauro Ecclefia.

VI. Antiquitus Epifcopi habebant po-
teflatem relaxandi partem pcenitentias, non
totam nune etiam jam a multis fseculis non
liabent poteftatem Indulgentiam conce-
dendi excedentem 40. vel 100. dies.

VIL Antiquitus requirebantur opera
ardua ad obtinendam Indulgentiam: nune
etiam Pontifices , ut in decurfu- probabi-
tur, jam faepius declararunt, fe nolle ap-
plicare plenum frudtum Indulgentiarum,
nifi iis, qui fe per opera pcenitentia? con-
grue difpofuerint, ac dignos reddiderint

VIII. Antiquitus modum Indulgedia-
rum , ac relaxationum ex tacito confenfa
Šmarni Pailoris regulabat frequenter com-

mu-

munis

quanc

ceflus

limite

enim

venia

laus ]

num

ut pr

ftrare

varia

culi<

Pada

rebai

Petr

lib. s

13.

ut c

ftolc

Aug

eon1

sati-

cilit

dun

plei

gno

mar

tam

ftoi

De Indulgentiis.  317

opus
'efiae
ire-
liter
um:
i in
irus
ali-

efia

>ar-

to-i

munis fenfus, & confuetudo Ecclefiae; <Sc
quando oriebatur dubium, aut fiebat ex-
cefliis in rigore, aut laxitate, apponebanf
Jimites Summi Antiftites Ecclefiae : fic
enim Zephyrinus indulfit primus Maechis
veniam, ut teftatur Tertulianus , & Nico
laus primus praefcripfit modam Relaxatio-
num Poenitentialium Epifcopis Germaniaa,
ut patet ex ejus Epi dola, quam, dum lu-
ftrarem ( ait P. Amort) Bibliothecas Ba-
variae, reperi in manufcripto Codice Sae-
culi duodecimi in Canonia ad S. Nicolaum

inc | Paflavii, eftque hadenus inedita.

“u- 1  IX. Antipuitus ex toto orbe concur-
i rebatur ad Sepulchrum SS. Apoftolorum
)f- Petri, & Pauli, ut oftendit P. Grefterus
315  lib. 2. de Peregrinationibus c. 9.10.11. 12.
»i 13. 14. x 5. Omnes Gentes eo confluebant,
e ‘ W obtinerent Patrocinium Principis Apo-
1 ftolorum, ut teftatur S. Chryfoftomus , S.
' a  Auguftinus, Fortunatus, S. Gregorius &c.
c confluebant praecipue, ut obtinerent rela-
i- Xationes P cente Canonicae, ut teftatur Con-
'■ c *iium Cabillonenfe A. C. 8*5- & poftmo-
> dum Selegunftadienfe: nune autem, dum
plerisque ob alium ftatum politieum Re-
gnorum, & divifionem linguamm poft Ro-
rcanaa linguae interitum non amplius da tur
facilis acceffus Romam, Summus Pa-
ft°r praeftat abfentibus, quod prsefentes

318 D i J[ e r t a t i o X.

requirere non poffimt beneficium, & utin
fuis Bullis communiter exprimit: Confifn
de Omnipotentis Dei Mifericordia, & B.B,
Appfldlorum Petri, Pauli Oratioršus ,
cuivis pro modo fuae congruse difpofitio-
nis relaxat facinora.

X. Antiquitus relaxabantur v. g. feptem
anni, vel integra Quadraeeftma, & fenfiis
erat, quod peccatum, cui tališ pceniten-
tia debebat injungi, foret ab omni pcena
liberum: nune fimiliter relaxantur v. g.
feptem anni, vel 40. dies, fen quod idera
elt Carena, aut Quadragefima. Senliis
autem eft, utmihi videtur, quod pecca¬
tum , cui tališ poenitentia fecundum Cano-
nes deberet injungi, fit ab omni pcena 'li¬
ber um, vel ut aliis videtur, quod.tantum-
dem pcenae in Purgatorio luendse, quantuffl
tališ poeniten tise negletfhii refponderet, re-
Iaxetur. In quo iterum nulla eft difFeren-
tia, cum -antiquitus Indulgentise paritet
valuerint coram Deo.

ARTICULUS II.

Solvuntur ObjeSliones.

I. Tnquiunt. Per copiofas Indulgentias
I nervus Ecclefiafticae difciplinae, “
ligor latisfadlionum pro peccatis videtur

pe-

peni

conf

bori

dant

me:

tialii

qui

liibi:

eum

Fra

res

nun

abfc

teb:

bati

nifi

tur

ner

diij

tiis

niti

ajo

Ec

qui

ut

led

t

ut in

M

iks,

fitio

)tem

tniiis

iten-

M

lem

nfc

:ca-|

no-

§

im¬

uni

te-

en¬

ter

35

k

it'

De Indulgentiis.  319

penitus enervatus; antiquitus enim non
conferebantur' Indulgentiae , nifi poft la-
boriofam, & longam pcenitentiam; nune
dantur pro leviffimis operibus, & faepiffi-
me: ergo ufus Induigentiarum eft fubnan-
tialiter mutatus.

Repono. Antiquitus pro iis hominibus,
qui pro peccatis occultis noluerunt ultro
fubire puhlicam poenitentiam, ad quam fub-
eundam non obligabantur, ut oftendit P.
Francolinus lib 2.  de Pbenit. tot, imo plu-
tes fuiffe Indulgentias Plenarias , quam
nune; quia omnes ifti Pcenitentes ftatim
abfolvebantur, &fi volebant, ftatim admit-
tebantur adComunionem, nec illisimpone«
batur ille antiquus ordo longus pcenitendi,
nifi confilii caufa, ut nempe promereren-
bir largitatem Indulgentiae, ac plenitudi-
nem remiffionis, quod ipfum per modum
difpofitionis etiam in modernis Indulgen¬
tiis requiritur, ut alibi dicam.

Quod vero attinet rigorem illum Pcs-
nitentiarum Veter um pro peccatis publicis,
^°> neque in hoc mutatum elle fpiritura
Ecclefiae in Induigentiarum difpenfatione,
fiuia Ecclefia illum rigorem non affumpfič
nt convenientem perfedo Ecclefiae ftatui,
' e( i ut neceffarium ftatui imperfedo,, adeo-
fi Ue  illum ufurpavit ut aliquando dimitten-
ttum, non autem femper retinendum. Iftud

probo

320  D ijferlatio X.

probo authoritate D. Cypriani omnium Pa*
trum rigoroflffimi, qui, dum reddita Ec-
clellae pace rigorem fuum plurimum tempe-
raffet, de hac fua moderatione tamquam
de inconftantia reprehenfus, hanc reddidit
rationem, quod nempe rigor fuerit Eccle-
fiae utilior tempore perfecutionum ad con-
lervandam honeftatem Ecclefiae coram Gen-
tibus ubique commixtis, fed benignitas
tempore pacis fiat utilior in plures. Id-
ipfum contingere in moderna benignitate
infra oftendam, interim refero verba S. Cy-
priani Epift. 52. ubi ita habet :

Quoniam de meo aftu motus viieris,
mea apud te perfona , fif caufa purgania ejl,
ne me alipuis exijlimet a propofito meo kvint
recejjifje, & cum Evangeličani rigorem prino
inter initia defenderim, poftea videar ardmutn
tneum d difciplina , fif cenfura priore flexiff e >
ut Ms, qui libellis confcientiam fuam macu*
laverint,  Č? nefanda facrificia commiferint, k'
xandam pacem putaverim; quod utrunupie non
fine librata din, ponderata ratione h M
faSlum ef. Nam cum proslium glorufi cer ‘
taminis in perfecutione ferveret, toto horta-
tu ,  Čf pleno impetu miiitum vires fiw ant
excitand<e , £f lapforum mentes animand<z>
ut poenitentia viam nonjolum fecpuerentur, fi’
& ad Martyrii gloriam provocarentur •  • ■:
fed perfecutione fopita temperamentum

mo *

m
com
icfp
clej.
ver
reti

mu:
plu ;
n ob
m ot
i »ra

m

pia
cipe
i utii
hi
Hi:
dit
cel
nis

tifi

gal

De

res

to

Iti

dil

Pa-

Ec-

ipe-

jam

idit

de-

:on-

Jen-

itas

Id-

ate

is,

4 >

ter

'm

•m

%

tu*

k-

'0
ms
? r-

nt

s,

ti

ri

De Indulgentiis.  '33n

mktatione libravimus, ut nec in totum fpes
mmunicationis lapfis denegaretur , nec plus
kfperatione deficerčnt  , čf eo, quod Jibi Ec«
clefia clauderetur, fečuti feculum gentiliter vi-
verent, nec tamen Cenfura Evangelica folve-
retur. Ac fi minor Epifcoporum in Africd
(idipfum nobiicum ftatuentium ) nimerus
viiebatur, etiam Romam fuper hac re fcripji-
ms ad Cornelium  (Papam) qui  Č? ipfe curti
plurimis Coepijcopis hcibito concilio in eandem
nobifcum fententiam pari gravitate, {ffalubri
mderatione confenfit. De quo tihi necefft
nune fmt feribere, ut Jcias, me nihil levitev
sfiffe, fed nemim ex lapfis communicaffe ,
ptando erat  (occafio) ut lapfus coronam ac-
ciperet, pofiea tamen, ficut medendi vulneris
utilitas exigebat, necejfitati temporum fuccu-
fodjfe, & Jahti multorum providehdum putajfe.
Hucufque D. Cyprianus» qui proin often«
&t, in moderando rigore regulam ei!e ne*
ceflitatem temporum, utilitatem multitudi«
tis, & Romani PontiEcis declarationem.

, II. Inquiunt: Moderni Romani Pon«
tiiiGes extendunt authoritatem fuam ad Pur«
gatprium, quod Antiqui non confueverunt*
Peinde hodie foli Summi Kcclefiae Pafto*
res  difpenfant Indulgentias Plenarias pro to*
mundo, quod olirn Epifcopi praeftabank
tem nune Papa cum fatisfadtionibus Chrifti
^fpenfat etiam fatisfadtiones Sancdorum „

X

3 H Dijfertatio X.

dum largitur Indulgentias, quod antiqm-
tus Romani Pontifices non faciebant, fed
erant contenti folis fatisfačtionibus Chritti,

Repono ad I. Indulgentias pro Defuitf
čtis effe folemnes deprecationes pro Delim-
čtis, in quibus Summus Pontifex nomine
totius Ecclefiae pro Defunčtis Deo offert
Chrifti, & Sančtorum opera, ac fatisfadio-
nes. Cum ergo femper Ecclefia oraverit
pro Defunčtis, ut oftendunt Polemici, &
Baronius ad annum 34. a numero 314. ni-
hil in hoc fubftantialiter immutatum eft ho-
die per Romanos Pontifices in Indulgen-
tiarum difpenfatione, fed per eas folumin-
vitantFideles ad fecum comprecandum pro
Defunčtis, & ut ad hoc facilius exciten-
tur, promtitit Papa fe interpofiturum limul
pro tali anima deprecationem Ecclelia?, &
oblaturum Deo pro illa anima Chrifti, &
Sančtorum fatisfačliones.

Ad II. aio : etiam antiqu.itus relaxa*
tiones tantum fuifie fačtas ex tacito, vel
expreffo confenfu Summi Pontificis.
relaxatio .pro Mcechis habeat originem a
Zephyrino Papa, teftatur Tertulianus,
quod lapfis in Idololatriam indulta fit cone
munio, & relaxatio, accidit id ex confej'
fu expreffo Cornelii Papae, ut refert D
Cyprianus Epift. 52. fupra relata. Modni! 1

,#tiam relaxationum pro Homicidis pr 3eicrl '

pfi£

ifit
'en
ex r
dubi
Supr
fueti
ex 1
ergc
eft ■
Indi
Paft

rum

runi

Ind

ven

din;

dur

tali,

nor

Sar

aud

No

nes

per

qui

nes

m

m

Jafi

De Indulgentiis.  333

plit Epifcopis Germanih Nicolaus  I.
Denique id, quod antiquitus 1 'actum eft
ex generali confuetudine Ecclefiae, haud
dubie vim fuam habet ex confenfu tacito
Supremi Praelidis, cum & omnis aliacon-
fuetudo rationem legis non accipiat, nifi
ex confenfu tacito legislatoris. Quod li
ergo in fimilibus taciti, & expreffi eadem
eft vis, fequitur etiam antkjuitus, omnes
Indulgentias per confenfum tacitura Summi
Paftoris Ecclefiae fubftitiffe.

Ad III. dico : Satisfačliones Sančto«
rum Indulgentiis effe accidentales, potue<
runt ergo omitti, vel addi in applicatione
Indulgentiarum, quamvis eas ob ipfam con-
venientiam intrinfecam etiam antiquitns or-
dinarie adhibitas fuifle non fit infician-
dum. Cum ergo verfemur in re acciden-
tali, mutatio quoad fubflantiam intervenire
non potuit. Quod vero h se fatisfadtiones
Sandlorum Indulgentiis fint accidentales,
audi Bellarminum lib. 1. de Indulg. c. 4.
Non ejl quidem opus, ut adjungantur paifio *.
ne s SanSlorum pajfionibus Chrifii, quaji h&
Je non Jufficiant: Jed adjunguntur tamen,
<equum ejt, ut tila pajfiones non fint im*
nes  • . . . quomodo autem concurrunt in hac
a Pplicatione JatisfaČliones Chrifii cum paffioni*
SanSlorum, id eft, an appHcetur um pur s
f <lt isfacHonisex pajfionibus Chrifii , par s alia
X  a tx

§'24 DiJJertatio X

ex pajjfonibus Santiorum, an vero integri
fatisfaflio accipiatur femper ex paffioniks
Chrijii, fuperaddantur ad cumulum Jaiis -
faftionis paffiones SanSlorum, non viiunr
nimis curiofe invejligandum.  Ita Bellarminus,

ARTICULUS III.

Cftenclitiir  , quomoclo Romani Vontijm
anticguitus utendo rigore Canonum, & nune d*
hibendo eam moderationem, ut pmiientnefevi'
rioris modum communiter cujujvis arbitrio n-
linpuant, femper refpexerint ad necejfitatem
temporum, & utilitatem plurimomn.

I.  A ntiquitus Chriftiani vivebant permix-
ti cum Gentilibiis, qui inajorera
concipiebant reverentiam erga Ecclefiam,
fi videbant vitia tam fevere elui; unde
ad conciliandam hanc venerationem, &
converfionem Gentilium , congruum erafi
uti tali remedio; & utilitas paucorum Fi^*
lium debebat cedere puhlica? honeftati Ec*
clefiae.

II. Natura Chriftianorum plurimorum
recenter ex Gentilifmo converforum in po*
puli magna parte erat adliuc nimis barbara,
& vitiis dedita, ut poffet mille exemp 13
per decem prima fecula demonftrari; t a ' lS
autem natura timore ut fervilis durius trabla*

n

ti c

fen

!10I

me

ria

fini

cui

me

cib

ifte

pes

fati

cle

tir

ter

cu;

P e

re

lur

fid

pr

ler

fte

tli:

nu

fia

Sc

ac

ks

tis «
tur
ms

;es

si«

Vi'

n-

n

f

ffl

is

&

it

e-

O

u

>

3

3

D<? Indulgentiis.  325

'tidebuit; quia, ut Sapiens ait: DifcipUnt

■fervo.

III. Illis temporibus plurima fcelera
non coercebantur legibus civilibus, maxi-
me fornicatio, mollities, iodomia , perju-
ria extrajudicialia, blafphemiae, & univer-
fimomnes transgreffiones legum Ecclefiae;
cum ergo Ecclefla tune non habuerit aliud
medium expurgandi Ecclefiam ab his fce-
cibus, nifi Forum Pcenitentiale, debuitin
ifto adhibere rigorem Canonum. Princi-
pes Chri (liani, cum viderent Ecclefiam
latis punire talia fcelera , judicia haec Ec-
clefiae reliquerunt ufque ad faeculum unde-
cimum, nec multum curarunt in foro ex-
terno illa crimina punire. Nune autem
cunr omnia illa crimina fevere puniantur
per leges Principum, poterat Ecclelia age-

mitius; quia non amplius erat pencu-
lum , ne publice talia fcelera invalefcerent.

IV. Antiquitus non dabantur tot fub-
^dia promovendi fančtitatem in populo,
Prout nune dantur ; multiplicabantur fce-

& non erat efficax remedium refl-
»tendi torrenti, ne prorfus inundaret om-
tUa  > nifi timor Canonum Poenitentialium:
Rune autem multiplicantur Clerici, Eccle-
, Parochiae, Catechefes , Conciones,
“Cholae, Libri Pii, Exempla Sančtorum,
ac  Kor um, Leges Juriš Eccle&utici, Re-
X 3  iigio-

$26 Dijfertatio X.

ligiofi Ordines, Monafteria, quae omnia
virtutes promovent, vida exdrpant, ju-
ventutem Chriftianam pardm bonis mori-
bus imbuendo, pardm a mundo extrahen-
do, pardm in exemplum fuorum propin-
quorum conftituendo ; itaque rigore tan-
to amplius opus non eft, tempore illo,
quo plus inferret damni, quam lucri.

V. Antiquitus non erant introduds
in populum tot piae confuetudines, & de-
votiones publicae, quae, dum Fideles per*
petuo occupant, ac diftrahunt, potenter
a malis occupationibus avocant: tales funt
Feftivitates frequentes, Confeffiones, Cora-
precationes, Peregrinadones, Confraterni-
tates &c. Itaque ficut virga domo ejicitur
liberis jam adultis , & ad fanam radonem
compofids, ita antiqua difciplina noneil
retinenda ab Ecclefia in optimo ftatu con-
ftituta; neque per hoc mutatur fpiritus
Ecclefiae; quia ficut anima una remanet
in corpore humano pr o diverfitate aetatis,
& fenii valde diveifo, ita in Ecclefia da-
tur quaedam una, ac immortalis anima le-
gum omnium, intentio videlicet legislato-
ris femper refpiciends ad bonum commu-
ne , ac neceffitatem temporum, & utilita*
tem plurimorum.

r

vii

h

mo

bit

P

ne

ve

te:

fui

A

ne

m

di

ju

fe

tis

P'

re

De Purgatvriff.  327

QU.ESTIO  vi.

I n quo fita fit Indulgentiae natura, num
folvat tantum, an abfolvat, & a, quo
vinculo ?

ARTICULUS L

hdulgentia Defun&is conceduntur per
modum fuffragii, feu pi<e folutionis, & exhi -
bite fatisfačlionis : vivis vero per modum ju-
dimrice abfolutionis habentis annexam
folutionem.

R atio; quia Summus Pontifex Chrifti in
terris Vicarius non habet jurisdidio-
tem in Defunčtos , ficuti in Fideles vi'
ventes, cum acceperit a Chrifto potefla*
tem folvendi folum fuper terram,  non vero
fub tena.  Qui autem non habet jurisdi-
ftionem in alium tamquam iibi fubditum,
nequit eidera concedere Indulgentias per
modum abfolutionis; quia concedere Im
duigentias per modum abfolutionis eft adus
jurisdičtionis; adeoque Summus Ponti*
nequit Defundis concedere Indulgen*
das per modum abfolutionis, fed tantum
P e r modum lytri, vel oblati pretii pro
redemptione . & exfolutione debiti.

. X 4 m

'328  Differtatio X.

Difcrimen vero Indulgentiae per mo
dum abfolutionis, & per modum fufFrasii
praecipue in eo pofitum eft , quod Indiji-
gentia per modum abfolutionis conce-
datur , quando fuperior fibi fubditum im-
mediate , & direde liberat a poena tempo-
rali. Sic Summus Pontifex tamquam Su-
perior, & Minifter a Deo conftitutusim- i
mediate, & direde liberat Fideles vivos j
tamquam fibi fubditos a pcenis temporali-
bus relidis poft peccata jam quoad cul-
pam dimifla concedendo eis Indulgentiam
per modum abfolutionis habentis tamen ume-
xam folutionemj  quia haec abfolutio fit cura
aliqua folutione ex Thefauro JEccIefise fci-
Jicet applicatione, & exhibitione fatisfa-
dionum Chrifti, & Sandorum; Indulgen-
tia igitur vivis eonceffa, ut eft gratiofa
poense remiftio , juridica eft abfolutio,
prout autem haec remiftio non fit line
omni folutione, ut juftitiae legi, quao s*
cjualitatem fpedat, & pcenae exigit foto;
tionein, fatisfiat, annexam habet debiti
folutionem. Indulgentia vero per modiM
fuffragii  dicitur concedi, quando non im*
mediate, & direde, fedindirede, &me-
diate, fcilicet mediante adione alterius
confertur: Sic Summus Pontifex conce-
dit Indulgentias Defundis mediantibus ali-
qutbus piis viventium Fidelium operibu s »

tam
ro ’
laru
lici
pot

gen

prii

Ure

I.

fio

tic

de

efl

Su

fet

fc;

pa

ca

&

el

iu

Vi

mo-
aal
iul-
ice-
int-
po-
Su¬
ni- I
■os I

tit¬

ul-

m

*

m

i- ,

t-

v

a

9

a

t

De Indulgeiitiis.  329

famquatn pretium aequivalens ex Thefau-
ro Eoclefiae Deo oblatum pro folutione il-
Jarum animarum, quibus ex mente Ponti-
ficis applicatur: Id videtur infinuare , aut
potius fupponere S. Thomas in 4. Dift. 45.

7. a. 3. quaeftiunc. 2.  ubi aiTerit: Indul-
gentias concedi Defunčtis, non direfte ,  Č?
principaliter, Jed tantum fecundario ,  £f in-
Me.

ARTICULUS II.

Solvuntur Obje ff ione s.

I- Tnquiunt: Abfolutioni judiciariae debet
A praemitti caufae cognitio, in concef-
fione autem Indulgentiarum caufae cogni-
non praefupponitur, cum frequentius
dentur in comrnuni. II. Si Indulgentia
adtus abfolutionis, fequeretur, quod
Summus Pontifex hanc confequi non pof-
cum Superiorenr fe in terris nonagno-
, nec fe ipfum abfoivere valeat.
Repono ad I. Abfolutioni judiciariae
particulari debere praemitti cognitionem
^ufae, non item generali', feu comrnuni «,
^ c °nditionate. Prior abfolutio dicitur
fj bomine.  Pofterior autem a jtire  lata;
! “ a  utique caufae cognitionem requirit, non
Vero  ifta, ad quam fufficit jufta, & legi-
X 5 tima

33° Dijfertatio X.

tima caufa generalem concedendi abfolutio*
nem. Ad II. nego fequellam ; ficut enim
Summus Pontifex tamquam homo privatus,
& peccator ab alio, cui poteftatem facit,
tamquam reus, & fubditus facramentalifer
abfolvi poteft, ita quoque dum ipfe to
quam Caput fingulis Fidelibus in particula-
ri copiam facit percipiendi Indulgentiam
Plenariam, fiquaedambona opera exercue
rint, utique fe ipfum per hoc non excln
dit, cum aeque, ac alii inFidelium numero
contineatur.

ARTICULUS III.

JnduJgentia non Jolvnnt hominem h vin-
culo culp<e, Jive mortalis, Jive venialis
Uk fit.

"Vion folvunt a vinculo culpae mortalis,
-L' ut omnes conveniunt Theologi; qoia
haec , fi adtualis eft, dimittitur per Sacra-
mentum Pcenitentiae, originalis vero per
Baptifmum. Tum etiam; quia modo nul-
la mortalis culpa dimittitur fine infuiione
gratias fandificantis; unde , quia haec per
Iridulgentias non infunditur, confequituf
per eas culpam mortalem non aboleri.
Ha c de caufa BulLe Pontificias eas femper
contritis, & confeffis difpenfare confueve-

runt.

runt
dulg
niali
lege
grat
te 1
Ind

a i

quo

Pri’

les

dici

effe

quc

nis

II.

ger

nit

po

In<

nic

ho

ge:

pr;

pc

tis

n«

utic*

;niia

itus,

icit,

liter

lam-

'ula-

iam

ae-

clu-

ero

»

is,

iia

ra j

»er

ri¬

ne

er

ir

i.

■r

De Indulgentiis.  331

runt. Communius quoque fuftinetur, In-
dulgentiam nec folvere a culpa peccati ve-
nialis; quia & Kujus peccati remiffio de
lege ordinaria fit per infufionem alicujus
gratiae fuppofita difpofitione aliqua ex par-
te fubjedi, & ideo rede dicitur, quod
Indulgentia lit Relaxcitio poena temporalis
(x condonatis peccatis reliSlce.  Nec obdat,
quod fubin in Bullis Jubilaei, aut aliorum
Privilegiorum Pontifices dicant, fe Fide-
les a culpa, & poena abfolvere. Nam I.
dici poteft, quod per culpam intelligant
effeftum ejus, nempe reatum pcenae, pro
quo faepe culpa in Sacra Scriptura, Divi-
nis Officiis, & Miffa Defundorum (umitur.
II- Quod ejufmodi Bullse una cum Indul¬
gentia etiam includant Sacramentum Pce-
nitentiae, quod ordinarie Indulgentiis pvae-
ponunt, ad delendam culpam, ut frudus
Indulgentiarum rite percipiatur. IIL De-
I) ique illo loquendi modo denotant, quod
lioc modo non tantum concedant Indul*
gentiam Plenariam , fed etiam facultatem
praebeant, ut quis Sacramentaliter abfolvi
poffit ab omnibus peccatis etiam referva-
pni modus ordinarius eft in conceffio-
ne  Jubilaei.

QU.i5S-

332 Dijfcrtatio X.

qu^estio  vir.

A n poenarum per Indulgentias relaxatio
a primis temporibus ab Ecclefia ad-
hibita valuerit etiam in foro interno, k
coram Deo ?

Conftare ex antiquo Ecclefia; ulil
hanc reIaxationem Pcenae Canonicas vali-
dam fuiffe etiam coram Deo I. Quia olim
Epifcopi in relaxatione Pcenae Canomcs
in Ccena Domini utebantur formula depre-
catoria Umili illi, qua abfolutionem Sacra-
mentalem initio Quadrageflmae concede-
bant, & in utraque abfolutionem petebant
a peccatis in remedium animae, ut videre
eft in Antiquo Ordine Romano: ficut et-
go illa abfolutio, quae data fuit initio
Quadragefimae, refpiciebat forum internum,
& coram Deo abfolvebat: ita & haec. Il¬
cema tempore S. Cypriani Fideles puta-
bant fe liberari a Numinis vindičta, & ira
Dei, fi Martyrum interceffione obtinuif-
fent relaxationem Pcenae Canonicm, ut le*
gere eft in Cypriani Epiftolis; imo S. Cf
prianus ipfemet faffus eft fermone de lapfis,
in hac re plurimum coram Deo valere in -
terceffiones, & merita Martyrum refpedb
eorum, qui fe illis per conatum congruum
poenitentiae dignos redderent. III- Q uia
Qerys Romanus in Epift 30. ad D. C t

prian

giner

rum

carpi

fump

go ;

lere

Deo

loufti

peter

Cedi

per

iekr

pus

dani

tiliu,

pro

tur,

vale

Dec

ma>

fia c

tem

tori

catio
i ad-

ufu;

valj

ali

lira

pre¬

či*

;de-

»ant

Sere

er-

Stio

m,

II

ta-

ira

iif

!e-

t

s,

n-

it

1!

Sa

De Indulgentiis.  333

prianum teftatur, totum populum Cartha-
ginenfem credidiffe , per LibeJIos Marty-
rum, fe jam obtinuifie pacem in Coelis,
carpitque folum, quod hoc fperare prae-
fumpferint fine minifterio Sacerdotum; er-
go accedente hoc minifterio admifit va-
lere relaxationes Peeri ae Canonicae con: m
Deo , fic Joquitur : Mir ati fumus, lapfos.
mfpue profilire vohdjfe, ut pacem, non tam
peterent, quam vindicarent, imo jam  Č? in
Cediš fe habere dicerent .  ... ji pandam Miš
pacem Martyres judicavenint, cur ipfi non
Menint? cur ad Epifcopos remiferunt? tem¬
pu ejl, ut agant delifti pcenitentiam , ut de
fubmiffione provocent in fe Del dementiam,
& de honore debito in Dei Sacerdotem eli-
tiant in fe Dhinam Mifericordiam . . . . fu-
tiiius impetratur , quod petitnr, quando is ,
pro quo petitur, condignus efi, ut quodpeti-
tu, impetretur.  IV. Si Indulgentise folum
valerent coram Ecclefia, non verocoram
Deo, tune a tempore Apoftolorum in re
ftaximi momenti Fideles decepiftet Eccle-
fia eximendo illos a pcena hic mitiffima, &
tonittendo eos ad graviflima Purgatord
tormenta.


334 DiJJertatio X.
QU^ESTIO VIII.

A n Indulgentias juxta antiquam form«.
4 lam conceffae de pcenitentiis injunclis,
etiam valeant pro pcenitentiis injungendis?

ip. Per Indulgentias remitti p cenam
itemporalem five injunčlam,  five injungenim,
hoc eft, virtute Indulgentiarum delentur
j^oenae ciim illae,quasConfeffarius imponit,au£
ISacri Canones taxant, tumillas, quae uni-
verfim quoquo modo coram Deo debitas
funt. Audi S. Thomam in Suppl. quaeft.
« 15 . a. 1 . Quidam dicunt, quod non valent d
abfolvendum a reatu pceiue, quam quis in Pia-
g-atorio fecundum Dei judicium meretur, fd
valent ad abfolvendum ab obligatione, p?
Sacerdos obligavit pcenitentem ad patnam ali-
1  juani, vel ad quam cbligatur etiam ex Cano-
mm Jlatutis. Sed hcec opinio non videtur vi¬
ra. Plimo; quia ejl exprejfe contra Privili-
gium Petro datum, cm diclum eft:  Ut quod

IN TERRA REMITTERET , IN COEM

eemitteretur, Hude remijfo, qii£ f
quantum ad forum Ecclefice ", vakt etian
quantum ad forum Dei. Et pratereci Ecch-
Jia hujujhiodi Indulgentias faciens magis d0-
nifcaret, quam adjuvaret, quia remitteret d
graviores patnas  , fcilicet Purgatorii, <d>r
-vendo a pmitentiis injknSlis. Et ideo 0< r
iicendum, quod valent,  čf quantum adftor’0

Ecclt

rmijj

fe 1

fcribi

S. D

poli.

Penit

valen

Ras

Cim

Efti

cordo

hque

Bogi

krit

ms}

tiiffe

lollot

ms

toru

ton

ftis,

ac if

lata

mita

tion

rmu-

iSlis,

is?

inami

•im,

mtur

t,aut

uni-

bite

\t d
Par-
fei
qM
ali-
no¬
ve-
: lik¬
ov
:lo

P

m

di¬

m¬

ili

Id-

tir

0

De Indulgentiis.  33$

Ecdefice,  Čf quantum ad judicium Dei , ai
rmijjmem,  čf abjolutionem, five /it iiijuntla,
fve mm.  Id etiam declarafle S. Pium V.
fcribit R. P. Bartholomaeus de Angelo Ord.
S. Doininici in fuo Opufculo edito Nea-
poli A. C. 1574. fub titulo: Conjohtione de
Penitenti,  ubi c. 4.  fic fcribit : Indu:genii<e
valent ad delendas pamas non tantum injun-
Sas d ConfeJTario , aut taxatas per Sncros
Cunones, jed univer/m omnes coram Divina
Juflitia debitas. Pro hujus confirmatione rc-
cordor, quod cum ahquando de hac quceflionc
hpierer cum Magijlro Ambro/io Salvio de
Pognalo , nune Epifcopo de Nardo , refpon-
lerit; hoc ipfum dubium fe propofuiffe orete-
nus Pio V. Sunimo Pbntifici, ab codemque pe-
diffe declerationem. Poji longum ea de re
(ollojuiim tandem S. Pontife.r oculos, bf ma-
tus in Ccelum elevans k hete verba prorupit:
Ego Pius V. authoritate Dei Omnipotentis,
^ P- B. Apojlolorum Petri,  Č? Pauli dec!ar o,
~ fic volo,  quod quotiescnnque in aliqua
oulla reperiuntur concej/e Indu-gentim tot an-
norum pro panitentiis mfuncHs, debeat intelligi
folum de pesnitentiis a Confeffhrio injun-
™ s > Jed de parnitentiis quocunque modo debilis,
ta hfiingendis.  Iteni poteftas Ecclefiae col-
bta Matth. c. 16. abfoluta eft, & nulla li-
n| itatione circumfcripta : neque in tradi*
fundamentum eft ullum, quo reftrin-

gere

'33 6  Dijfertatio X.

gere cogamur hanc poteftatem ad pcenas in
Sacramento injunčtas , vel per CanoneS
conftitutas. Et quamvis aliquando Indnl-
gentiae hac formula conceffie reperiantur:
De pcenis injunftis j  attamen absque ejus-
modi formula indultae reperiuntur a Boni-
facio Vlil. in Extravag. Antijuorum:  a
Elemente VI. in Extravag. Unmnimt
a Sixto IV. in Extravag. Quemdmohm.
& ab aliis Summis Pontifibibus, qui Plenif*
fimas Indulgentias concedunt, hoc dl,
quantum fe extendit eorum poteftas.

QU,ESTIO IX.

U trum Indulgentiae pcenitentem a medi'
cinalibus, & fatisfadoriis poenitentiis
fubeundis liberent?

E-. Satis patere ex ima  quaeftionis 3 ta
articulo, ubi veram Indulgentiae ideam®
pofui, non folum medicinales, fed etia®
fatisfačlorias, & vindicativas pcenitentias
iis quoque a Confeffariis injungendas,
pcenitentibus perficiendas effe, quibus In*
dulgentiae conceduntur, licet fatisfacftoria
mitior effe poffit, dum eam opera injun®
fupplent, fed hac quoque in re cautoseile
oportet Sacerdotes, ne contra Ecclefi®
mentem agant. Videri poteft Eufebii |S
Amort, qui ex Patribus, Conciliis, č>u®'

mis 1
etiau
often
medi

1

ftatui
ponil
pecc
conv
medi
ut ir
perfe
virtu
eund
pceni
qui ]

P ro P

ciatu

quoc

etian

linqii

tes (

qua

crim

(qui

hvei

lenti

ceffa

is in
ines
dul-
tur:
:jus-1

»NI*
!.• a
tus:
Im
rf
eii,

;di*

itiiž

3®

ex*

ian!

tiaS

Sta

In*

>ria

da

;lfe

iuJ

m*

jD* Indulgeutiis.  237

mis Pontificibus, ac Graviffimis Theologis
etiam fatisfadtoriae pcenitentiae obligationem
oftendit. Jam loquendo de Poenitentia
medicinali.

Supponamus pcenitentem, qui dete«
ftatur peccata, qui a peccato abftinere pro-
ponit, qui tačras vero cordis dolore h
peccato, & creaturis averfus, & adDeum
converfus effe incipit. Supponamus iterum
medicinalem Pcenam neeeifariam ei efle,
ut in propofito ftet, ut in converfione
perfeveret, quis dicat hunc Indulgentiaa
virtute ab hac medicinali Poenitentia fub-
uunda liberari ? Indulgentia datur vere
poenitentibus , at vere pcenitens non eft,
poenitentiam implere non vult, qua
propofitum firmetur, & converfio perfi«
datur , ut confideranti patet. Deinde
<]uodcunque peccatum lethale in animai
diam poit Sacramentalem Abfolutionem re-
*inquit qualitates malignas: ergo peccato-
res  omnes medicinali indigent Poenitentia,
c l Ua  ab hujufmodi morbo curentur pro
diminum, & ftatus diverfitate. Nec iis
qui contrarium luftinent ) Antiquorum
‘ ave t authoritas, qui injungendam Poeni«
te ntiam negant, dum Indulgentia eft con«
Cel ’a; nam illi de Poenitentia loquuntur,
ConMarii ex praefcripto Canonuni
Y pce-

338 DiJJertatio X.

Pcenitentialium injungere debebant, cuiiis
loco opera injunčta adimplenda erant.

Praeterea in rei hujus comprobationetn
Cardinalis Denhoff Epifcopus Csefanatenfis
in fua Inftničtione Paftorali ita fcribit: Cii-
vete vobis ab abujii, quem noniiulli Sdcerfo
tes invehunt, qui tempore J ulila, aut oca-
fone Pltnarice Indulgentice , gravijfmom
criminum reis levijjimas Jatisfachones dem-
nunt, hoc nimirum obtutu, quod ejusmcii h
dulgendee , fi opera in concejfionibus S»i-
meram Pontificum afjignata accurate perfd-
vantur, Jimul cum culpa pcenam e dam penim
aboleant. H<ec enim agendi rado adverfatiir.
mend Sanffice Ecclefi<e , quce quidem cip
filiis fuis opem ferre, ut parna debitum
folvant, cuifolvendo impares funt , tionnš
quidem virium inopia, alii vero vita temino
prohibiti: quare complures non adimplent P *
nitentiam deliS.is fuis convenientem: leden-
mere non mit ab obligatione legis Divin#
qua idoneos Pcenitenda fruclus facere pid
neque defides reddere, aut tardiores in operf-
lus fatisfacloriis , qu£ tantopere in
Scripturis , Čf a S'S. Patribus commeni$
funt , fedulo exercendis.  Ideo Concili 11 ®
Trid. Self. 14. c. S-  tradit nusquam effe« 1
Ecclefia femitam tutiorem, qua iiceat e va '
dere fupplicia, qus Deus peccantibus flf
natur, quam crebro in hujusmodi p ff[l1 '

tenu*

(ent

cum

jue

unp

mi

tenti

[reji

dica

tiari

largi

reqn

tefta

dein

Div

poft

ad

fuas

in a

ficic

fi In

eft 1

Indi

pecc

Smu

plen

deni

fcqu

moc

rent

ujus'

M

:n(is
Ca-
rk
m-
m
'ccr-
Iii-
'm-
rfol•
‘itus
itn r
ufil
a-
nilli

ta¬

lne,

'uti

ni¬

ti

‘atu

0

in

n-

ni-

ni'

De Indulgentiis.  339

fentiae operibus agendis occupari, idque
cum vero, & fincero doloris affedtu : Ne-
t}ue vero fecurior ulia via in JEcclefa Det
\inquam exi(limata fuit ad amovendam immi -
iientem a Deo pcenam , quam , ut h<eč Peni-
tentia opera homines cum vero mirni dolort
frqmtent.

Hanc Ecclefiše mentem multoties in-
dicant Summi Pontifices in fuis Indulgen-
tiarum litteris , quibus exprimunt, fe eaS
largiri vere poenitentibus, per quse verba
requirunt finceram omnium delidtorum de-
teftationem ; firmum atiimi propolkum
deinceps non relabendi, & voluntateitt

Divinas Juftitiae appofite fatisfaciendi. Dum
poftea homo lapfus ita' eft conftitutus , ut
ad placandam Divinam Juftitiam partes
juas fedulo agat, Ecclefia velut Pia Mater
in auxilium accurrit, ut Indulgentiae bene-
ftcio , quod reftat debiti, lolvat, vel plene,
fi Indulgentia eft Plenaria, vel partem, ll

partialis. Hinc oritur, quod Plenaria
Indulgentia non omnibus , qui depoilto
peccandi affedtu praffcriptas conditiones ad
SmulTun adimpleverunt, ex affe cedat in
plenam folutionem ; quia non omnes ean-
dem habuere debiti rationem, nec omnes
^quali ftudio pro viribus egerunt, ut ejus-
'nodi debita, extinguerentur, vel dintinue-
re ntur, ad quae duo beneficia difpenfatof
y i  telte

§40 Dijfertatio X.

Cefte S. Bonaventura in 4. Sent. dift. io.
q. 6 .  fub finem, refpicere cenfendus eft:
Jndulgentice , quantum ejt ex potejlate dands
tantum valent, quantum promittunt. Non
tamen cuilibet valent tantum,, nec aqualiter
omnibus, fed fecundum exiJlimationem ejus,
quam habuit, vel habere debuit, qui Indulgen *
tiam fecit: quam nonoportv.it exprimere, quk
omnes Fideles debent illud in corde pr<efuppo-
nere, quod dona ,  ČP miferat ione s Saneh Spi'
ritus donentur cum <eqiio libramine.

Liquet haec eadem veritas ex quibus*
dam Romanorum Pontificum Conftilutio-
nibus, in quibus expreffe fatentur, liane
fibi intentionem inefle ; lic Bonifacius
VIII. in Decret. incip. Antipaorum.  Extra*
vag. de pcenit. & remiff. promulgans In*
duigentiam Univerfalis Jubilaei ait: Unus-
quisque tamen plus merebitur , & Indulgen -
tiam ejficarias confequetur, qiti Bafilicas ipfis
amplius ,  čf devotius frepientabil.  Et IN-
nocentius IV. in ftatuto edito in primo
Concilio Lugdunenfi, quo iis Plenariam
concedit Indulgentiam , qui fumptus con*
ferrent in Bellum Sacrum, inquit, urnim*
quemque lucrifadurum juxta quantitatem
fubfedii,  č? devotionis ajfeclum.  Quibus Pa*
ftores Supremi fatis indicant Plenariae In*
dulgenti® quemque reddi participem tuW
fecundum modum operum PcenitentiE,

quas

De Indulgentiis. 34 i'

Ijuae fecerit, tum fecundum piše devotionis
fervorem , atque ifta ratione imminui de-
bitum fatisfadionis.

Cardinalis Baronius Vir fane magnusEc-
clefise de Indulgentiis mentem apprime afie-
cutus,poftquam Indulgentiam a Gregorio
VIL conceffam Epifcopo Lincolnienli ea
conditione, & lege, ne opera Pcenitentiae
negligantur fecundum cujusque facultatem,
fuis Annalibus ad annum 1073. inferuiifet,
ait Sandum Pontificem hanc legem, &
conditionern adjecifle: Ut appareat, Sediš
Apoflolicce Indulgentias illis communicari, qui ,
guantum Juppetunt vires, lene oper ari non
preetermittunt , non autern ignavis, otiofis ,
ac negligentia torpejeentibus.

Idem fenfit S. Thomas in 4. Sent. dift.
20. a. 3. quasfliuncula 1. ad 4. Confulendum
ejl  (inquit) eis , qui Indulgentiam confequun-
tur, ne propter koc ab operibus Pcenitentiae
injunclis abflineant, ut ex kis remedium con-
fipiantur , quamvis d debitis poenae ejfent im-
tnunes :  fif praecipue , quia quandoque funt
phirium debitoresquam credant.  Angelici
bujus Dodoris fecutus eft dodfinam Car¬
dinalis Bellarminus lib. 1. de Indulg. c. 12.
inquiens : Omnino fic accipiunt prudentes
Chrijiiani Pontificids Indulgentias, ut Jimul
ttiam Jludeant dignos frucliis ferre, ac pr o
fas peccatis ■ Domino Jatisfacere.

Y 3 SoU

34  3  Diff e rttaio X.

, Solvitur Objeffio.

Inquiunt, Indulgentiae funt Plemrki
ergo omnem plane temporalem pcenam re-
jnittunt: igitur Confeffarii nullam pcenam
fatisfačtoriam, aut medicinalem imponere
poenitentibus debent, nec ullam fubire poe-
nitentes obligantur, dum Plenaria eis con-
Cefta eft Indulgentia,

Repono: Indulgentiam ideo Penariam
dici; quia plene , & integre fupplet id,
quod ad integram deeft fatisfa&ionem; &
ita Plenaria  Vocatur, ut includit, & non
excludit opera fatisfacftoria. Praeterea Pb
raria  Indulgentia juxta mentem conceden-
tis, & difpofitiones fufcipientis attendenda
eft. Dum vero Summi Pontifices Bena-
riam  Indulgentiam Iargiuntur, eam vere
poenitentibus concedunt. Jam quaero, funt*
ne vere pcenitentes, qui injunčtam a Con*
felfariis fatisfadloriam pcenitentiam adimple-
ye intuitu Indulgentiae recufant ? (Juid ve¬
jo, fi pcenitentia medicinalis fit ordinata
ad curandos illos animae morbos, qui ho-
mines ad peccandum proclives faciunt?
Certe vere poenitens judicari non debet,
qui refpuit medicinam illam, quae ad fir-
man dum de non peccando propolitum
neceflaria eft. Plenaria  iterum ex parte fuf¬
cipientis eft Indulgentia, quando is tanto

d«

&

ei

ti<

ti:

&

n«

P<

in

m

F

k

ci

te

bi

m

ti;

id

v

P'

Vi

ti:

di

C

De Indulgentiis.  343

devotionis fervore, tanto charitatis affečtu,
& tantis pietatis operibus fe difponit, ut
ei omnis remittatur poena: at hae dilpofi-
tiones in eo , qui non fufciperet onus fa*
tisfadoriae pcenitentiae a Confeflario injun-
ftum, omnino defiderarentur; idcirco te-
Jietur pcenitens etiam Jubilsei tempore has
poenitentias adimplere, & Confeffarius eas
imponere debet, veluti opera ad Sacra-
mentum Pcenitentiae complendura ordinata.
Faliuntur itaque, qui docent, In praxi
dtcere tantum, ut Confeffarius ijlas imponat,
cum imponere revera obligetur, etiam at-
tenta Bonifacii Vlil.  Bulia, in qua Ju-
bilaei Indulgentia folis vere pmilentibus  pro-
niittitur, atque conceditur. Ad Glodam.,
quod attinet, quae afferit, noluifTe Boni-
facium, ut Confefiarii aliquam pceniten-
tiam injungerent, dici primum poteft,
id adverfari iplius Bonifacii Balte, ut mox
vifum. Deinde exponi Bonifacii intentio
potelf de pcenitentiis per Canones, non
vero de pcenitentiis medicinalibus , & fa-
tisfadoriis a Confeflario injungendis ad me’
dendos animae morbos.

QUiESTIO X.

Uaenam Difpofitiones requirantur in
fufcipiente, ut lucrari podit Indul*
gentias ?

Y 4  jy.  Re-

344 Dijfertati o X.

ij<-. F equiri I. Ut lucraturus Indulgen¬
tiam fit in grada Dei  eo tempore, quo eas
confecuturus eft ; quia reatus poenae non
tollitur, nifi fublato reatu culpae. Ad ple-
nam infuppr omnium fimpliciter peccato-
rum Indulgentiam requiritur immunitas
ab omni fimpliciter peccato veniali; quia
durante culpa durat & poena tamquam
effedus. II. Ut fit komo laptizatus ;  quia
communis Ecclefiae Thefaurus non difpen-
fatur, niti membris. III. Ut fit fubditus
concedends;  quia Indulgentiarum conceffio
eft ačtus jurisdičtionis. IV. Ut exconmu-
nicatione majore non fit irretitus;  quia haec
privat communione Bonorum Spiritualnim,
v. Ut opera prceferipta integre perfidat;  quia
fub conditione operiš conceditur Indul-
gentia , & nonaliter; proin, quia concef¬
fio conditionata non valet, nifi conditio
Impleatur, prasfertim fi conceffio eft favor
voluntarius , qualis eft Indulgentia , con-
fequitur ad ejus confecutionem integram
operum expletionem effe necelfariam; un-
de Indulgentiam non lucraretur, qui etiam
inculpate, vel ob impotentiam, vel ob-
livionem, vel ignorantiam invincibilem o*
mitteret aliquod opus injuncftum. VI. Ut
cpera preefcnpta perfidat per fe ipfum,  ex-
cepta eleemofyna, quae etiam per famuluni
fieri poteft a Domino.

De Indulgentiis.  345

Petes. Qualis requiratur intentio ad
confecufionern Indulgentiae ?

P/. Ex Eufebio Amort prirao : Quan-
do in Bulla requiritur determinata intentio
v. g. ut orent Pro exJlirpatione JuereJum, pro
concordia Principum , pro exaltatione SanShe
Motriš Ecclefia, pro avertendis calamitati -
ius publicis, bello , farne, pejle , ten zmo¬
til &“c.  requiritur intentio exprefia, ac for-
malis faltem virtualiter perfeverans offe-
rendi hujusmodi orationer, vel opera in
eum finem ; neque lucrantur Indulgentias,
omittentes ejusmodi intentionem , aut fo-
lum in genere orantes Ad Intentionem Ec-
ckfta :, fi fuerint aiias capaces formandi
ejusmodi intentionem; quia preces cum in-
tentione fpecifica ad determinatum finem
funt longe vaiidiores, quam generales; fic
efficacior eft Oratio, fi determinate oro pro
Patre, Matre, Fratre, Petro &c. quam,
fi tantum in genere orem, aut offeram Mif-
fam pro iis, pro quibus hic, & nune de-
fieo; cum ergo Ecciefia velit modo effica-
ciori obtinere intentum finem, cenfendum
eft, quod exigat intentionem expreffam,
formalem , ac fpecificam, juxta argum.
fext. in L, Qutsdam mulier  ff. de rei vindic.
In dubio projiimitur id faclum  (aut requifi*
tum) quod de jure er at faciendum  (aut re-,
ftuirenduin.)

Y $  Se.

346  D ijjfertatio X.

Secundo : (Ruando in Bullis non exi-
gitur determinata intentio, fed folum de-
terminatum opus , requiritur faltem inten¬
tio virtualis lucrandi eam Indulgentiam in
fpecie: tališ intentio virtualis effet, fi ma¬
ne propono , quod per diem recitando
conluetas preces, vifitando Sančtiffimum,
aut recitando Rofarium &c. velim lucrari
annexas, quas in fpecie cognofco, Indul'
gentias.

Q U S T I o xr.

tu

4i

Cf

ni

li:

D

P

I

F

r

Q uaa fmt opera pro acquirendis Indul-
gentiis injungi folita?

py.  Opera , quae pro Indulgentiarura
praecipuejubilaei acquifitione praefcribi fo-
Ient, efle fequentia. i. Proceffio. 2 . Vili-
tatio Ecclefiarum, 3 . Oratio in illis. 4-
Confeffio. 5 . Communio. 6.  Jejunium,
'/.  Eleemofyna.

Indulgentiae a Pontifi.ce conceffae iis,
qui cum Confeffione, & Communione Ec-
clefiam aliquam vifitant, non exigunt, ut
Ecclefia vifitetur poft Confeffionem , &
Communionem , fed fufficit, ut fi vifite¬
tur ante ftatum gratiae, difpofitio tamen
habeatur eadem die confitendi, & comimi-
nicandi, ut ex pluribus Theologis firma-

tur

j

JDe Indulgentiis,  347

'XI-

de-

en-

in

ia-

io

n

. 1 -

to a Be NEDIČ TO XIV. Inftit. Ecclef.
48 - §■  IC -

I r t acquiratur Indulgentia, quse con-
cefla eft pro Confeffis, & Sacra Commu-
nione refedis, requiritur Confeffio adua-
iis, & Communio Sacramentalis. Bene-
dictus XIV. Conftit, incip. hiter grčeči-
$uos. §.  3.

Ad rem attendendum eft noviffimum
Decretum Sacras Congreg. Indulgentiis prae«
pofitae emanatum die 19. Maji 1759. teno-
ris ut fequitur;

,, Ut Chrifti Fideles fcire pof-
n  fmt, quid fibi tenendum foret pro
t  »  acquirendis Indulgentiis in fenten-
5 , tiarum varietate fuper intelligen-
n  tia verborum: Qui vere pamitentes ,
n confeffi, ac Sacra Communione refe -
n Sli Ecckjiam vijitaverint :  quae in Tn-
n  dulgentiarum Brevibus inferi fo«
« lent, in Congregat. Indulgentiis,
n  Sacrisque Reliquiis prae polita dii-
„ cuilis , die 31. Martii proxime
5 , praeteriti, nonnullis dubiis eadem
55 Sacra Congregatio fuit in voto,
55 Confeflionem Sacramentalem ,

„ quan-

'348 Differtatio X.

,, quando in Brevibus apponitur
„ pro Indulgentiarum confecutione,
„ peragi omnino debere etiam ab
„ iis, qui fibi lethalis peccati con-
„ fcii non funt, nec non praefatam
„ Confeffionem fuffragari etiam pof-
„ fe, fi expleatur in vigilia Fefti-
„ vitatis. Quod autem ad Eccle-
„ fiae vifitationem fpečfcat, eam im*
,, pleri pode, five ante, five pod
„ aiiorum piorum operum imple-
,, mentum.

,, Fadaque de iis per me infra-
5 , fcriptum ejufdem Sacrae Congre*
„ gationis Secretarium reiatione
„ Sančtiffimo D, N. San&itas fua
„  ejufdem Sacrse Congreg. votum
„ benigne approbavit, illudquepu-
biicari mandavit, quibuscunque
„ in contrarium faciendbus non ob-
„ ftantibus.

F. J. Card. Portocarrero Pr^bf.

AE. Vicecomes S.C. hdulg.Secret.

Ad-

De Indulgentiis.  349

:ur  Addendum eft hoc aliud Decretum
ejufdem Sacrae Congreg. in declarationem
prsecedentis emanatum.

li¬

ni

if-

:i-

e-

1*

ft

„ Cum Sac. Congreg. Indulg. &
„ Sacris Reliquiis praepofita die 31.
„ Martii fuerit in voto Confeflio-
„ nem Sacramentalem , quando in
„ Brevibus apponitur pro Indul-
„ gentiae conceilione, peragi omni-
„ no debere, etiam ab his, qui.fi-
j, bi lethalis peccati confcii non funt,
j, nec non prasfatam Confeflionem
n  fuffragari etiam poffe, fi in vi*
n  gilia Feftivitatis expleatur, vo-
»  tumque Congregationis S.S. D.D.
»  N.Clemens  PapaXIII. benigne
n  approbaverit, illudque typis pu-
99 biicari fub datum 19. Maji pns-
99 didi ahni mandaverit, quamplu-
99 res fupplices Libelli tum Regula-
99 rium Communitatum, & prae-
99 fertim Monialium ; tum etiam
99 Parochorum , & nonnullorum
j? Epifcoporum pro fuis Dicecefi-

„ bus

35° DiJJertatio X.

,, bus porrečti funt, quibus maxt-
„ m a exponebatur difficultas, quse
interdum , imo perfaspe incidit
5 , pro Sacramentali ConfeiKone, ib
,, ve in Fedo, vel ad minus in vi*
„ gilia peragenda : Quamobrem,
9 , ut adeo profieuus Indulgentia-
rum Thefaurus reddatur Fideli-
„ bus accommode comparandus,
„ enixis precibus fupplicabant San*
,, &itati fuse, ut opportuno aiiquo
retnedio de Apodoiicse Sediš pie*
w  nitudine providere dignaretur,
,, quibus precibus ad prsedidam
„ Sac. Congreg. remiffis propoil'
5 , tum in ea fuit dubium , . , *

p

»

y>

J5

»

n

n

V)

«

it

33

33

33

33

33

33

,, An, Ff qmmodo Jit conjulendunt
StmBiJJimo Juper pmfati Decreti exe*
cutione , Ui?/ dedaratione in cafii &  c.
refponfum fuit . . . . Confitkn-
dum S.S. D. D. N. ut concedere di-
gnaretur Indultum omnibus Chrifo
Fidelibus, qui frequenti peccatomnt

51

5

Con -

De Indulgentiis.  351

st*

taj

iic

li¬

ri*

)

a-

i-

*

1*

0
>

1

w  Confejfione animam Jhidentes expia~
), re 9 JemelJaltem in hbdomacla ad S a-
j, cramentum Pcenitentia accedere , niji
„ legitime impediantur , conjueverant ,
„ Gr nul Hus ktbalis culpa d Je poji
„ peraBam ultitnam CoufeJJionem com-
>, fibi conjcii Junt, ut omnes , G? 5
« quascunque Indulgentias confequi poj-

i, fint , fltM fine aBuali Confejfione  ,

j, ceteroquin fiata pr ar ati Decreti
„ definitionem ad eas lucrandas neeejjh -
j, m Nihil tamen innovando cir-
n  e a Indulgentias ffubilai tam Ordinarij
5, quam Extraordinarii , aliasque acl
n inftar ffubilai concefjas, pr o quibus
n ajjequendis  , ficut  G 5  opmz

juncia , /ta Gr' Sacramentalis Con -
« fcjfto tempore in corumconcejfionepra-
j, Jcripto peragantur.

„  Et fa&a per me infra fcriptum
» ejufdem Sac. Congreg. Secret.de
« praemiilis omnibus S. S. D. D. N.
jj  relatione, Sanctitas Sua piis B0110-

9 , rum

3 £*’ D i Jf e r t a t i o X.

„ rum defideriis, ac votis fatisfa-
9 , cere, & Indulgentiarum gratias
,, iis potiffimum, qui pie, fan&e-
,, que vivendo, doniš Divinse Mi-
„ fericordiae digniores efficiuntur,
,, elargiri quam maxime cupiens,
,, benigne annuit, & praefatum In>
„ dultum in forma iupra fcripta
5 , expediri, & publicari mandavit
„ quibuscunque in contrarium non
„ obftantibus.

„ Datum ex Secretaria Sac. Con*
„ greg. Indulg. die 9. Decembri«
« i7 6 3-

N. Gard. Antonellits Prjef.

f}ofepb de Comitibus S. C. Indulg. Secreh


De Indulgentiis .
QU^ESTIO XII.

Tum Indulgentias applicari poflint De-
^ fundis, & qua ratione ipfis profint?
rp. Indulgentias pofle a Sunimo Ponti-
ficeconcedi, & applicari etiam Defundis,
qai in Purgatorio detinentur. Id quod
conilat ex communi fenfu , & praxi Eccle-
iiae, in qua nihil tam ufitatum eft, quam
applicare Indulgentias pro Defundis. Et
tradit Joannes VIII. in Epift. 144. &
Leo  X. in Conftit. incip. Exurge Domine.
contra Lutherum.

Non poffunt tamen ipfis concedi In¬
dulgentias per modum ahfoiutionis  habentis
annexam folutionem , ficut conceduntur
vivis; quia Summus Pontifex Chrifti in
terris Vicarius non habet jurisdidionem in
Defundos, ficuti in Fideles viventes, cum
acceperit a Chrifto poteftatem folvendi fo-
km fuper terram,  non vero fub terra , qui
autem non habet jurisdidionem in alium
tamquam fibi fubditum, nequit eidem con-
cedere Indulgentias per modum ahfoiutionis,
quia concedere Indulgentias per modum ob-
folmionis  eft adtus jurisdidionis.

Largitur ergo ipfis Indulgentias folum
per modum fujfragii,  feu pite folutionis , & ex->
hihita Jatisfaclionis , quam tamen Deus ac-
ceptaie pon -tsnetur; ficut fi aliquis efle{
Z in*

£54  D i Jf e r t a t i o X.

incarceratus ob patratum homitidium, Ju*
dex non tenetur reum e carcere dimittere,
fi amicus offerret pro liberatione pecu-
niam, vel fi ipfemet amicus fe offerret ad
fubeundam poenam pro reo ; quia juftitia
exigit, ut ille puniatur, qui deliquit, lic
etiam Ecclefia quidem per Indulgentias ot-
fert Deo opera fatisfadoria Chrifti, & San>
dorum , fed Deus non tenetur acceptare
hanc oblationem; unde Ecclefia conce*
dendo Indulgentias pro Defundis offeren-
do Fidelium preces Deo , exorat etiara
eundem, ut dignetur acceptare merita Chri-
Iti, & Sandoram pro liberatione tališ ani-
mae, cui applicatur Indulgentia , & ita Inr
dulgentiae conceduntur Defundis per mo*
dum folutionis &c. /mul deprecationis,
Quo polito fatis apparet, animas, quibus
Indulgentia? applicantur, non Jiberari e%
juftitia, fed ex mifericordia, & arbitraria
Dei acceptatione.

Hanc opinionem tuetur Pafferinus, cif*
jus dodrinam probat clariffimus Eufebius
Amort, examinans enim ille : An Indul*
gentič pro Defunciis habeant effeSium iirfaB*
Mlem ?  ita refpondet: Prima Jententia id ne*
gans habet tres rationes. Primo; quia in*
fericr non pote/l aliquem infaUMiter liberart
a poem inflida per Superiorem, etiam compen*
Jando,  čf dando (equivalm, niji Superior Jv

P

P

f e

pn

ta

na

fat

m

A

Ii

ra

ai

fa

0

E

n

d

r

1

£

i

r

J

De Indulgentiis.  35$

fpecialiter obligaverit ad aceeptandum compen -
fationem. Quod vero Deus promiferit, ae
Je obligaverit ad acceptandam compenfationem
pro Defunciis, non coufiat. Secundo: Sen -
tentia Judicis poji mortem tranfit ex conduio«
nata in abjolutam ; unde non remanet locus
fatisjaclioni per compenjhtionem , qtut malti*
tur jujiitia , Jed folurn , qua innilitur Dimim
Mijericordia. Tertio: quia ob hanc canfam
etiarn privata fufjragia' non habent infaliikilem
ejfeSlum, dum fiimt pro Dejunftiš, Jed Jo¬
hn ex lihem acceptatiotie Divina Mi Jeric or -
dne.  Cardinaiis etiam Bellarminus lib. 1; de
Indulg. c. 14. vocat hanc fententiam valie
rationabilem.  Unde certum non eft, quod
anima, pro qua in Altari Priviiegiato Mif-
fa dicitur, ea ftatim Ccelo reddatur; quis
enim certo defrniat, quod ab una pendet
Dei voluntate.

Nihilominus tamen de ejufmodi ani-
mae liberatione moralis quaedam certitudo
defumi poteft ex modo loquendi Summo-
rnm Pontificum, qui in Brevibus Altari um
Privilegiatorum concedere folent: Ut qui
mqiie Sacerdos,  fervatis fervandis, ac die-
bus in Brevi fpecificatis, Mijam Defun-
ftorum pro anima ciijujčunpie Fidelium De-
funSlorum ad prafatum Altare celebrabit, ani -
na ipja 'de Thefauro Ecclejia per modum faf-
fragii Indulgentiam con feiuatur , it a Domini

D i ff e r t a t i o X.

noflri  6 fc. fujfragantibus meritis Purgatorii
pimis Itberetur.

Petes : Quid nomine fujjragii  intelli-
gatur ?

Per fuffragium  intelligi a, Theologis
fubfidium Ecclefiafticum, quod conferri
poteft, aut merendo per bona opera, ant
impetrando per orationes, aut fatisfacien-
do per tolerantiam adverfitatum.

Q UJESTI  O XIII,

Q uid requiratur ad hoc, ut Defundis
Indulgentiae prolint?
ij*.  I. Ex parte concedentis ultra legi*
timam poteftatem requiritur etiam jufta, &
rationabilis caufa. Defumitur ex Extravag.
Unigenitus  de poenit. & remiff inter Coni-
munes, ubi exprefle dicitur: Chriftum Ec-
clefič Thejaurum per Jiios Vicarios relipdfft
difpenfandum falubriter, if propriis rationabi -
libus caufis.  Et eft ratio; quia Papa non
eft Dominus Tnefauri Ecclefiaftici, fed fo*
lum Bifpenfator ex i. ad Corinth. c. 4. ibi:
£ic nos eiijlimet homo, ut Minifiros Chd-
Jii,  6 3  Dijpenfatores My(leriorum Del, $
quidem in <edificationem , c? non in dejiruflio*
nem  ex eadem 1. ad Corinth. c. ic, foret
fiutem in deftručtionem, fi abfque ulla ra*
tionabili caufa, & exceflive difpenfaret;

arg.

De Iniulgentiis.

ii

i-

s

i

C

arg. cap. Cim ex e o  14. de pcenit. & remilt
ubi expreffe habetur: Quia per indifcretas,
čf fuperfluas IniuJgentias , quas quidam Ec*
clejtte Prelati facere non verentur,  čf claves
Ecclejič contemnuntur,  Č? pcmitentialis fatis*
faclio enervatur.  II. Ex parte viventium,
qui pro mortuis lucrantur Indu!gentias, re-
quiritur primo:  integra operum praefcripto-
rum executio. Secundo:  ut talia opera fiant
ex intentione lucrandi Indulgentiam pro
Defundtis. Tertio:  debet ille, qui lucra-
tur Indulgentias pro Defunčtis, effe in fta-
ta gratise faltem in fine operiš injunčti. Hoc
probabilius, & tutiusreputo, quidquid alii
in contrarium doceant. III. Ex parte De-
functorum requiritur , ut fint omnino di-
gni, & idonei, pro quibus tale Indulgen-
tise fuffragium a Deo liberaliter acceptetur,
quia e. g. dum in humanis agerent, foliciti
erant in acquifitione Indulgentiarum, &
oratione pro Defunctis, ut in fimili de Mif-
fe Sacriiicio, Eleemofynis , & Orationi-
bus dicit S. Auguftipus lib. de cura pro mor¬
tuis c. uit. relatus C. Non aJUmemus  19.
cauf. 13. q. 2. Iris verbis: Non pro quibus
fiunt, omnibus profunt, fed his tantum, pro
(juibus, dumvivunt, cooperantur, ut pr o fint.
Et in C. Tempus.  23. eadem caul. & quseft.
his verbis: Sed h<ec eis profunt, qui, eitm
uiverent, hesc fibi, ut pojte a pojfent prodejfe t
Z 3 me*

i

S58 D i Jf e r t a t i o X.

menierunt.  Exemplum hujus habetur in vi*
ta Rabani Mauri, ubi narratur reječtio fuf-
fragiorum pro demortuo Ccenobii Promo,
qui vivus defraudaverat Defunčtos fubfidio
eleemofynae per Abbatem conftitutas. Sic
refert Raynaudus t 7. p. a. q. 5. foJ. 289.
col. x. & 2.

QU2ESTI0 XIV.

G uid per Jubilaeum intelligatur, quotu*
plex illud lit, quando incasperit .Ro
manum, intra quod tempus recurrat, qui-
bus ritibus indicetur, inchoetur, & iinia-
tur, quae Bafilicas, & quoties pro eo con-
fequendo vifitandae V

ARTICULUS I.

Notio  j? ubilai.

A b Hebraeis Jubilasum vocabatur annus
reiniffionis quolibet quinquagefimo re-
currens, quo cuilibet fuae Poffeffiones, Do¬
ni us , Agri, Vine®, & alia. hujufmodi,
quae per hypothecam,-venditionem &c. a
fe alienaverat; Mancipia item fuae iibertati
fine aliquo pretio reftituebantur, quo etiam
anno terra non colebatur, fed vefcebantur
Judaei iis, qu® vel annis prasteritis colle-
gerant, vel anno illo terra ipfa abfque ulla
cultura fponte producebat, quod totum pa¬

let

ic

fu<

qu

lii

tei

qh

k

t

P

t<

t!

f

t

t

i

(

<

De Iniulgentiis.

tet ex Levitico c. zg.  ubi inter alia fub. f.
10. & 11. hoc fpeciale Praeceptum Jucbeis
fuerat impofitum: SanČlificalis annum quin-
quagefimum, & vocabis remijjionem cunclis ha -
Htatoribus terrce, ipfe enimejt Jubilms: rever-
tetnr komo ai PoJJeffionem Jiiam,  fif umsjuis-
que redibit ai Familiam priflinarh, quia Jobi -
teus ejt,  fif quinquagefimus anrns.

Quia autem D. N. J. Chriftus non ve¬
nit folvere legem , fed fpiritualiter adim-
plere ad fimilitudinem antiqui ritus, utpo-
te futurorum praefigurativi in Ecclefia Ca-
tholica altiore quadam ratione inftitutus
fuit annus Jubilaeus, feu Jubilaei, commu-
niter appellatus Annus Sanclus eo,  quod
eo ipfo anno pleniffima peccatorum remif-
fio fit concefia, & ad eam lucrifaciendam
fančtiffima pietatis opera a Fidelibus perfi-
ciantur; unde annus Jubilaei lic a Theolo-
gis defcribitur: Annus, quo vifitanpibus cer-
tas Ecctefias, & certa pia opera facientibus
Indulgentia Plenaria cmceditur, cum faculta -
tibus circa abfolutionem a peccatis,  £? cenfu-
ris refervatis, circa commutationem vo¬
lovimi.

Z  4

AR-

360 Dijfertatio X.
ARTICULUS II,

Partitio itbilai .

A liud eft Romanam , quod Romae Anno
Sando celebratur. Aliud Campofiel-
lanum,  quod ex conceifione A le x an¬
dr i  III. habetur Compoftellae toto illo
anno, quo S. Jacobi Apoftoli Feftum in-
cidit in diem Dominicum. Tertium Ex-
traordinariim,  quod poft abfolutum Roma
Annum Sandum a Papa conceditur pro
aliis Provinciis extra Italiam, fi Nuncil
Apoftolici, vel Epifcopi requirant, pof-
funtque in partibus illud iterum lucrari, qui
id Romae lucrati fiiere. Hoc quoque poft
Coronationem Summi Pontificis (quale a
a Sandiffimo Domino Noftro Papa CLE-
MENTE XIV. ex Sacro Ordine Fratrum
Minorum Conventualium S. P. Francifci
nato in Dicecefi Ariminenfi anno 1705.
die 31. Odobriš , ad Cardinalitiam Digni-
tatem per Clementem XIII. nuper de-
fundum promoto die 24. Decembris. 1759»
tandem hoc anno 1769. die 19. Maji ad
fupremam Divi Petri Cathedram glorio-
fiffime evedo indicendum fperamus ) ac
faepe ex aliis gravibus caufis indici folet,
continetque non folum Indulgentiam Ple-
nariam inftar Anni Sandi, fed etiam con-

fer

dii

in

fol

Pi

i,

v

a

i

\

i

De Indulgentiis.  361

fert facultatem eligendi ConfefTarium ab Or-
dinario approbatum, qui a refervatis etiara
in Bulla Coenoe contentis, & Cenfuris ab-
folvat, Vota commutet, exceptis Votis
Perpetuae Caftitatis, & Religionis.

ARTICULUS III.

Origo fobilai Romani.

S ecundum Polydorum , Virgilium &c.

non redte a Bonifacio VIII. ex quo
ipfe vere Magnum Jubilaeum inftituit pro
anno 1300. ut conftat ex ejus Extravag.
incip. Antiquorum  de poenit. & remiff. de-
rivatur, cum conftet antecedentibus tempo-
ribus Jubilaeos fuiife celebratos , ut often -
dunt Navarrus de jubilaeo not. 1. & Ben-
zonius lib. 3. c. 4."Cardinal. Lauraea. Pan-
žiro]. Panvin. Vidtorell. Turrecremata. Pa-
laus §. 1.  principiumjubilaei refert ad tem*
pora Apoftolorum Petri, & Pauli. Et Ghe-
rard. in Hiftor. lib. 13. pag.410. fuftinet An*
nijubilaei inftitutionem vel ab ipfls Apofto*
lis,vel a Pontificibus immeaiatis eorumSuc-
cefforibus or tam. Scaliger in Eufeb. p. ig.
dr Petavius in Rationar. tempor. referunfi
Jubilaeos celebratos anno 49. & 50. poft
Chriilum natum, & Joannes Card. Mona«
chus teftatur in cit. Extravag. Antiquoriim t
Z $  quod

j

Dijfertatio X.

quod ex ipfius Bonifacii ore audiverit: Se

ad hujufmodi Cov.jiitutionem edendam impul •
jlim ejfe, quia vulgatum efl, quod tališ Indul-
gentia in annis centefimis d Nativitate Chri-
Jli olim concedi folebat

ARTICULUS IV.

Tempus *fubilai.

J ubilaeum a Bonifacio VIII. pro uno-
quoque centefimo determinatum anno
1300. in fua Conftit. Antipnorum  fuit po-
ftea redudtum ad quinquagefimum a Cle-
mente VI .1350. in fua Conftit. incip.
Unigenitus , & ftc anno 1350. fuit prima
vice Jubilaeus quinquaginta annis anticipa-
Cus. Deinde Urbanu s VI. creatus Ponti-
fex anno 1378- decrevit, ut in memoriam
annorum triginta trium, quibus Chriftus
Dominus in terris vixit, Jubilasus celebra-
retur quovis anno trigefirno tertio, ut la¬
te fcribunt Benzonius iib. 3. c. 6.  & Sanda-
rellus c. 1. dub. 3. Hanc Urbani re*
dudlionem ad triginta tres annos ratam ha-
buerunt, & fervaverunt Martinus V. &
Nicolaus V. ut enunciat Paulus II-
in fua Conftit. incip. Ineffabilis providentia,
in qua anno 1470. ut omnis aetas tanti
•Thefauri particeps redderetur, ftatuit ipfe

Pau-

De Indulgentns.  363

Se

ui¬

ti*

i*

Paulus IT. ut impofterum annus pera«
geretur Jubilaeus quo!ibet vigefi-mo cminto
anno, & hoc tempus 25. annorum a Pau-
Lo II. determinatum, fuit ab omnibus ejus
Succefforibus ufque ad praefens fer*
vatum.

ARTICULUS V.

H

3

!

Ritus indicendi  ^ ubilaum .

| mminente Anno Sančto dieAfcenfionisDo*
J- mini ante Annum Sančlum rrtaximo appa-
ratu in Bafilica S. Petri poftEvangelium re-
citatur puhlice Diploma de proximi anni
Jubilseo. Incipit Annus Sančtus a Primi*
Vefperis Nativitatis Domini, & durat us-
que ad Primas Vefperas ejusdem Nativita¬
tis Domini anni fequentis, cum hac ta«
men diverfitate , quod Vefperae initio an¬
ni jubilaei dicantur polt aperitionem Portae
Sančtae ; at in fine eiusdem anni Jubilaei
dicuntur antequam ipfa Porta Sančta clau-
datur ; unde Jubilaeus perfeverat , dum
Porta Sančta fiftit aperta , & vocatur
Sančta eo, quia, qui per eam, ut decet,
ingrediuntur, Sančtitatem, feu gratiam Di-
vinam confeqimntur, & dum ea clauditur,
benedicuntur lapides, calx , & alia id
genus.

364  DiJJerthtio X.

Porta autem Sančta aperitur , ut fe-
quitur. In Vigilia Nativitatis Domini in-
ftituitur mane Supplicatio Ceieberrima, cui
intereftPapa cum Cardinalibus, Principum
Legatis, Prselatis &c. Poft meridiem Sum-
m us Pontifex e Saceilo Paktii fe confert
ad Eccleilam S. Petri claufam, ejusque
Portam Muratam, quae dicitur Porta San¬
čta , ter ipfe maieo argenteo percutit, Sum-
mus Pcenitentiarius bis, poft haec a fabris
murariis deiicitur murus foribus Ecclefiaa
S. Petri oppanfus, cujus omnes lapides,
ac coementum magna cum devotione acci-

E iunt populus Romanus, & Peregrini.

leinde Pontifex ingreditur Templum, &
intereft Vefperis Solemnibus: interim cum
magno comitatu Cardinalis Decanus pergit
ad aperiendam Portam Sančtam Bafilicae
S. Pauli: & Cardinales Archipresbyteri
ad aperiendas Portas Sančtas quisque fuae
refpečtive Bafilicae Lateranenfis, & S. Ma-
riae Maj oris.

Poftquam autem per totum annum di-
čfee Sar* Bafilicae vifitatae fuerunt, paulo
ante Nativitatem Domini promulgatur,
Portam Sančtam Divi Petri claudendam
eife in Vigilia Nativitatis ejusdem Do¬
mini poft Vefperas , quas praeceait non
minus Solemnis a Palatio Apoftolico Sup¬
plicatio, quam, dum aperienda erat. Un-

de

&

im

&

ge

in

S.

P

fp

di

]

<

j

1

i

]

De InAulgentiis.  365

fe-

in-

:ui

m

n-

it

ie

n-

i-

is

B

de cum primum ipfe Summus Pontifex,
& poftmodum fupremus Poenitentiarius in
medium liminis ingrefium ipfius Porta San¬
to jacit calcem truUa, feu cochleari ar-
genteo, ternosque lapides ponit, tunemox
in altum, laturuque murus erigitur, manet-
que integer , doneč redeat aiius Annus
Sančtus. Et dum Porta Sančta Bafilicaa
S. Petri ab ipfo Sunimo Pontifice , & aliae
Portae Sandlae aiiarum Bafilicarum a fuis re-
fpedive Cardinaiibus aperiuntur, & clau-
duntur, recitantur variae, & de termina t»-
preces, quas refert Navarrus in fine fui
Commentarii.

c

1 ARTICULUS VI.

Specificatio Ecclejiarum  , qua tempore

Jubilcti vijitari debent.

B oniFacius VIII, determinavit vifitan-
das effe Bafdicas Apoftolorum Petri f
& Pauli. Clemens VL addidit Banji¬
cam Lateranenfem. Gregorius XI. acL
junxit Bafilicam S. Mariae Majoris de Urbe,
prout usque ad praefens fervatur, & expri-
rnuntur femper Bafilicae vifitandae in Con-
ftitutionibus, quae publicantur per Sum-
nios Pontifices in indičtiope Magni Jubi-
Isei. Interdum tamen juftis de caufis fue-

runt

3 66  D i JJ e r t a t i o X.

runt fubrogatae aliae Ecclefiae praedidlis Ba«
filicis , ut contigit fub Urbano VIII. a
quo fuit deputata vifitanda Eccleiia S. Ma¬
lim trans Tiberim loco Bdilicae S. Pauli
extra mcenia ratione peffis, qum tune tem*
pons graflabatur in Urbe, ,& Regno Neapo-
litano , & Sicilise.

Ejiismodi Baiilicm debent vifitari per
triginta vices a Romanis, & Incolis Urbis:
& per quindecim vices ab Exteris in gra-
tiam laborum , & difficultatem itineris.
Quandoaue tamen ad minores vices fue-
runt redačte dignis de caufis a variis Sum-
mis Pontificibus, & data e tiam facultasPce-
nitentiariis Bafilicarum tales vifitationes
diminuendi, ut obfervat Archiepifcopus
Tarfenfis Francifcus Maria Phebagus in iuo
libro de progreffu celebritatis Anni Jubilaei
p. 240.

Petes. Quae luhilaea fuerint poit Pau-
Lum II. in Eccleiia indičta?

ip. Sequentia: SixTus IV. indixi£
pro A. C. 1475, Alexander VI. pr°
A. C. 1 500. Ceemens VIL pro A. C.
1525. JuLius III. pro A. C. 1550. Gre-
gori us XIII. pro A. C. 1575. Clemens
VIII. pro A. C. 1600.  Urbanus VIII*
pro A. C. 1625. Innocentius X. proA.C-
1650. Clemens X. pro A. C. 1675. In*
JfocENTHJiS XII. proA.C. 1700- qui

men

la*
• a
la-
uli
m*
10 -

er

s:

a*

is.

e-

. 1 *.

2*

!S

is ;

0

1

p

»

De Indulgtntiis. 36?

men non potuit ipfum claudere, quia obi*
vit die 28 • Septembris ejusdem anni 1700.
fed ipfum claufit Clemens XI. qui fuit
eledus Pontiiex Maximus die 23. Novem-
bris ejusdem anni 1700. Benedictus

XIII. pro A. C. 1725. & Benedictus

XIV. pro A. C.. 1750.

QUJESTIO XV.

Q uae Indulgentiae fint conceflae pro Fe*
fto Immaculatae Conceptionis Beatif*
iiinae Virginis MARICE, & ejusdem Oda*
vis in Ecclefiis Ordinis Sandi Francifcl
Seraphici ?

9,. Ex Conceffione Sixti IV. Conft.
Cum i>r<sexcelfa  A. C. 1476. praememorataa
Feftivitati Immaculatae Virginis MARIJE,
ejusque Odavis eas, ipfas Indulgentias in
noftris Ecclefiis effe attributas , quae pro
Fefto Corporis Chrifti per Romanos Pon*
tifices conceflie funt. Ita Rubricae Parti-
culares noftri Breviarii Francifcani num. 51.
propono Bullam.

s6s Differtatio X.

SIXTUS PP. IV.

Ad figuram rei memoriam,

,, praeexcelfa meritorum in*

„ lignia, quibus Regina Cce*
„ lorum Virgo Dei Genitrix Glo*
„ riofa Sedibus praelata Sidereis,
„ quafi flella matutina prserutilans
9 , devotae conliderationis indagine
,, perfcrutaraur , & infra pedoris
„ arcana revolvlmus , quod ipfa,
j, utpote mifericordite via , Mater
„ gratiae ,  & pietatis amica, huma-
„ ni generis coniolatrix, pro falute
,, Fidelium , qui delidorum onere
,, praegravantur, fedula oratrix,&
9>  pervigil ad Regem, quem genuit,
„ intercedit, dignum, quin potiuS
„ debitmn reputamus , univerfoS
„ Chrifti Fideles, ut Omnipotenti
„ Deo, pro cuj us providentia ejus-
y>  dem Virginis humilitatem refpi-
5 , ciens pro reconeiiianda fuo Au-

» tho-

Ds Indulgentiis. 36$

„ thori humana natura, lapfupri-
„ mi hominis aeternse morti obno-
„ xia , jam fui Unigeniti habitacu-
„ lum S. Spiritus praeparatione con«
„ ftituit , ex quo čarnem noftrae
„ mortalitatis pro redemptione fui
„ populi affumeret, & Immaculata
5 , Virgo poit partum nihilominus
„ remaneret , de ipfius Immacula-
„ tae Virginis mira Conceptione gra-
,,'tias, & laudes referant, & inili-
„ tuta propterea in Del Ecclefia
5 , Miffas, & alia Officia Divina di«
cant, & illis mterfiot, Indulgen-
n  tiis, & peccatorum remiffionibus
5 , invitare, ut exinde fiant ejus D.
„ Virginis meritis, & interceffione
Divinae graiise aptiores. Hacigi-
„ tur confideratione indučti de Om«
« nipotentis Dei, & BB. Apoftolo-
„ rum ejus Petri, & Pauli confili au«
w  thoritate Apoftolica, hac in per-
j, petuum valitura Conftitutione
55 ftatuimus, & ordinamus, quod

A » w  om-

'&tfo D i JJ e r t a t i o X.

omnes, & linguli Chrifti Fideles
„ utriusque fexus, qui Miffam, &
j, Officium Conceptionis ejus V. M*
j, juxta piam, devotam, & lauda*
,, bilem ordinationem dilecHllimi
filii Magiftri Leonardi de Noga-
„ rolis C 1  e r i c i Veronenfis
„ Notarii noftri, & quae defupec
„ a Nobisemanavit, Miffse, & Of*
9 , ficii hujus inftitutionem in dieFe-
}>  ftivitatis Conceptionis ejusdem
3 , V. M. & per Odavas ejus devo-
9>  te celebraverint, & dixerint, aut
9 , illis Horis Canonicis intererint,
„ quoties id fecerint, eandem pror-
5, fus Indulgentiam, & peccatorum
remiffionem exinde confequantur,
3, quam juxta fel. record. Urbani
3 , IV. in Concilio Viennenfi appro-
w  batas , ac Martini V. & alio-
„ rum Romanorum Pontificum Prae-
3, decefforum noftrorum Conftitu-
„ tiones confequuntur illi, qui Mii'
3, fam, Officium, & Horas Gano

33  ni-
s-

De Indulgentiis.  37*1

les

&

M

ia-

ni

a-

Is

ec

f-

3 -

n

„ nicas in Fefto Corporis, & San-
„ guinis Domini N. J. C. a Primia
„ Vefperis , & per iilius Očtavas
„ juxta R. Ecclefiae inftitutionem
„ celebrant, dicunt , aut Miffae,
„ Officio, & Horis Canonicis hu-
„ juimodi interfunt Praefentibus
„ perpetuis temporibus valituris.

„ Datum Romaš apud S. Pe*
9 , trum A.C. 1476.3. Kalend.Martii.

QU^ESTIO XVI.

a uales Indulgentiae attributae fint Cele-
britati Gloriofiffimi Nominis Jefu in
Hoftris Ecclefiis?

$■. Ad preces Francifcanse Familia*
Ceementem VII. per Litteras Apoftoli«
cas fub titulo, & forma Brevis datas die
25. Feb. A. C. 1530. inftituifie Solemnita-
tem Auguftiflimi Nominis Jesu  celebran«
dam tum per Fratres, tum per Moniales
quotannis die 1 4. Januarii cum recitationa
Officii a Bernardino de Buftis celeberrimo
Seraphicae Religionis Concionatore com-
Pofiti, cojiCeffis illis ampliffimis Indulgem
Au ^iSs

D i JJ e r t a t i o  X

tiis, quas Romani Pontifices largiti foni!
iis , qui prsefentes adeflent recitationi, &
concentui Officii Corporis Chrifti. Do
hujus Cleffentinae Conceffionis Inftru*

snentum.

CLEMENS PP. VIL

Acl perpetuam ni momoriam.
atoris Domini noftri Jesti

„ Chrifti, Del Patris Um«
,, geniti, qui de fummis Ccelorimi
,, ad infima pro generis humani re-
„ dempdone defcendere^ & huma«
)9  nam čarnem affumere non abnuit,
,, vices, licet immeriti gerentes in
j, terris ejus, San&iffimumNomen,
„ in quo omne genu Cceleftium,
,, Terreftrium, & Infernorum fle-
„ &itur, & preces noftras effundi«,
,, ac nos falvos fieri oportet, & pm?
w  quod faeculum eft converfum, ac
,, Apoftolici, aliique Sandi mira*
,, culis ckruerunt, celebriter vene*

99 rarl

De Inhilgentiis.  373

unf

&

Do

ru«

„ rari cupientes, Sacrae Religionl
„  deditos;, qui ilngulis mundi vani-
„ tatibus fpretis, ad ipfi Chrifto de-
„ ferviendum fe dicarunt, & alios
„ Chrifti Fideles ad id quibusdam
„ alledivis muneribus, Indulgen*
j, tiis videlicet, & remiffionibus in-
„ vitamus, ut inde reddantur Di-
j, vinae gratise aptiores.

,, Sane, ficut exhibita nobis nu-
11  55 per pro parte Diledi Filii Bona-

'* venturas Dubien Ordinis Fratrum
" 5 , MinorumProfefforis, petitio con-

» 55 tinebat, quod licet felicis recorda-

E  5, tionisSiXTusPapaIV. Praedecef-
1  n  for nofter Officium de ipfo Sacra-
59 tiffimo NominejEfu per quemdam
}•>  Bernardinum de Buftis Fratrem di-
99 di Ordinis, dum in humanis age-
»9 ret, compolitum, audoritate Apo-
99 ftoiica confirmaverit, & appro
99 baverit, tamen illud, aut aliquod
»j Feftum de Ipfo Benedido Noini-
A a 3 „ ne

'374 Ditferttaio X

„ ne in Ecclefia militante non ce*
„ lebratur.

„ Quare pro parte iplius Bona*
„ venturag de Generalis fui Ordi-
5 , nis licentia, nobis fuit humiliter
„ lupplicatum, quod Ipfum Offi-
y>  cium in toto Grdine Fratrum Mi-
„ norum, & Sororum fandae Gara
,, celebrari podit, & debeat, de-
„ cernere de benignitate Apodolica
dignaremur.

v>

99

9 )

ri

99

99

V

9 '.

9 '

9 '

9

9

,, Nos igltur iplius Sandiffimi ;
,, Notninis venerationem , prout <
w  par ed,linceris delideriis affedan-
„ tes, hujufmodi fupplicationibuS
„ inclinati, quod de caetero in to-
„ to Ordine Fratrum Minorum, &

9 , Sororum fan&ae Clarae hujufmodi
„ fmgulis annis die quarta decims
9 , Menlis Januarii Fedum, & OlH-
5, cium praedičium duplex majus*

9 , & folemne de ipfo Sacratillimo

De Indulgentils.

:e*

i-

i*

t

„ Nomine celebrari debeat, au&o-
„ ritate Apoftolica, tenore prsefen-
„ tium, perpetuo flatuimus, & or-
„ dinamus. Et ut Chrifti Fideles
„ eo libentius ad di&i Officii cele-
„ brationem accedant, quo ex hoc
j, fe majora dona Ipirituaiia adipi-
„ fci pofle cognoverint, de ipfius
„ Domini Noftri Jesu Chrifti, ac
5, Beatorum Petri, & Pauli Apofto*
s, lorum ejus au&orkate confili,
« tam Officium ipfum celebrantes,
quam, qui ipfius recitationi, &
33 decantationi in£erfuerint,ac quin-
i, quies Orationem Dominicam, &
?3 toties Salutationem Angelicam

33 pro felici fiatu Romani Pontifi-
33 cis, & Sančtee Romanse Ecclefiae
33 adverfus Mahometicam, & Lu-
33 theranam perfidiam, ac Univer-
93 fali Principum, & aliorun^Fide-
93 lium pace devote recitaverint,
53 limiles Indulgentias, & peccato-
9» rum remiffiones, quse prsefatis
A a 4 ,, Ghri-

'*tf6 D i Jf e r t a 't i o X.

9i  Chrifti Fidelibus in Officio Cor-
9 , poris Chrifti, & per illius Očta-
vas in Ecclefiis, in quibus cele-
9 , bratur, intereffentibus conceffse
9 , funt, concedimus, & elargimur.
3 , Non obftantibus Conftitutioni-
9 , bus, & ordinationibus Apoftoli*
,, cis, c£eterisque contrariis quibus-
5 , cunque : praefentibus perpetuifi
5 , futuris temporibus duraturis.

,, Et quia difficile foret praefen-
9 , tes ad lingula loca didi Ordinis
j, deferre, volumus, & eadem au-
9 , doritate Apoftolica decernimus,
„ quod praefentium tranfumptis, m a-
9, nu alicujus Notarii Puhlici fub*
5 , fcriptis, & Sigillo alicujus Perfo-
5 , nae in Dignitate Eccleftaftica con-
5 , ftitutae munitis, eadem fides pror-
9 , fus ubique adhibeatur, quae eif-
„ dem praefentibus adhiberetur, ubi
„ forent exhibitae, vel oftenfte. Da-
9 , turu Bononiae fub Annulo Pifca*

De Indulgentiis.  377

„ toris die 25. Februarii anno 1530.
s , Pontificatus noltri ajmo feptimo.

Petes. Quse funt ergo Indulgentise Fe«
fii SacratilTimi Corporis Chrifti, ejufque
Odavarum ?

Omnes Fideles affiftentes Divinis
Officiis in noftris, & aliis Ecclefiis in Fe-
fto, & per Odtavaš Corporis Chrifti lucran«
tur fequentes Indulgentias, fcilicet pro Mik
fa 400. dies: pro Matutino 400. dies: pro
Primis, & Secundis Vefperis 400. dies,
pro qualibet Hora Parva 160. dies. Et in
quibuslibet infra Očlavas diebus, pro fin*
guliš Matutinis, Miftis, Vefperis 200. dies,
ac pro reliquis Horis 80. dies. Item iis,
qui interfunt Proceflionibus, conceduntur
dies 200. Indulgentise. Sic ex conceffio-
ne Urbani IV. Martini V. Eugenii
IV. Cafarubios in compend. Privileg.verb.
Indulgenti<e  quoad Sseculares §.  7. n. 2.
Et videri poteft quoad hoc Conftit. Euge-
^11 IV. incip. ExcellentiJJmim  edifa A. C.
1433- Conftit. Martini V. incip. Ineffa-
Hle Sacramentum  edita A. C. 1429. Conftit,
Erbani IV. incip. Tranfiturus  edita A. C.
11262.

Aa $

S78 Differtatio X.

QU^ESTIO XVII.

\

Q uid de Indulgentia Bulfe Sabbatina
fentiendum?

Ineunte fasculo decimo tertio mor-
tuus eft fpedatae Sandlimonise Vir Simon
Stockius Ordinis Carmelitarum Generalis,
cui muko ante ejus obitum tempore Beata
Virgo apparuit, deditque tamquam Carme-
litani Ordinis tefieram Scapulare, in prae-
cipuae prote&ionis fuae peculiare Jfignum;
deinde quinquaginta poft annis Beata Vir¬
go itidem Joanni XXII. Summo Pontifi-
ci apparuit, eumque monuit de pluribus
Indulgentiis , quas a Jesu Chrifto Filio
fuo Fratribus, & Sororibus Carmelitani Or¬
dinis impetraflet; quas Indulgentias deinde
A. C. 1322. die 3. Martii idem Pohtife*
promulgavit. Atque iilud eft, quod dici-
tur Sabbatinuni Privilegium ob eam cau-
farii, quod Beata Virgo pollicita fit, fe,
quotquot Carmelitano Mariae cultui addičti
fuerint, primo poft eorum obitum Sabba-
to a Purgatorii igne erepturam. Ejufmodi
Privilegium dicitur poftea confirmatum a
Summis Pontificibus Clemente VII-
Pio V. & Gregorio XIII. Ea autem
Jo annis XXII. Conftitutio, etfi non ex-
ftet in BulJario Romano, in pluribus ta-
men libris typis impreffis edita eft, &nu-

per-

pet

Eli

Pr

Ul

be

F

tu

J?

m

h

i

i

1

I

JDe Indulgentiis.  379

ias

>r-

>n

perrime in Bullario Carmelitarum per P.
Elifeum Monfignanum Ordinis Generalem
Procuratorem collečlo p. 1. pag. 61. & feq,
Verum pršememorataConftitutio Joan-
nis  XXII. non probatur Profpero de Lam*
bertinis de Feftis M ar im Virginis c. 6. n. 9.
pag. 4/S- eo , quod nunquam ejus reper-
tum fit Autographum , & nunquam in forma
ffmfica,  nec n in, ut vulgo' dicitur in for¬
ma cbmmuni  a Romanis Pontificibus ea Bul-
la approbata fit.

Quidquid fit de Biillae veritate, fatis
erit pro confolatione fcire fubortas aliquan-
do in Lufitania de ea contentiones, &
inde ad totum Chriftianum Orbem diffufas,
fapientiifimo Pauli V. Decreto fuiffe di-
remptas. Decretum autem hoc habetur in
BuUario Carmelitano tom. 1. pag. 62. &
tom. 2.  pag. 601.

„ Patribus Carmelitanis permit-
w  tatur praedicare , quod populus
9, Chriftianus poffit pie credere de
9, adjutorio animarum Fratrum, &
9, Confratrum in charitate deceden-
9, tium, qui in vita habitum gefta-
99 verint, & caftitatem pro fuo fta-
99 tu coluerint , Officiumque Par-

9, vura

38 ° ,Dtjfertatio X.

„ vum recitaverint, vel fi id reci-
5 , tare nefciverint, Ecclefiae jejunia
„ obfervaverint, & feria quarta, &
y,  Sabbato a carnibus abftinuerint,
,, nili ubi in iis diebus Nativitatis
„ Domini Feftum inciderit, fuisin*
a , terceflionibus continuis, fuisque
,, fuffragiis, & meritis, & fpeciali
3, prote&ione poft eorum tranfitum,
9 , praecipue in die Sabbati (qui dies
„ ab Ecclelia eidem Beatae -Virgini
j, dicatus eft) adjuturam.

v

n

11

v

ii

i

i

i

Congruunt cum hocDecreto ea,
habentur in Breviario Romano in Led. fe-
cundi Nocfturni : ,, Non in hoc tan-
3, tum Sasculo Ordinem libi tam ac-
3, ceptum multiš praerogativis Bea-
„ tiffima Virgo infignivit, verum
9, & in alio ( cum ubique & poten-
5, tia , & mifericordia plurimum
,, valeat) Filios in Scapularis So-
9, cietatem relatos, qui abftinentiam
9, modicam* precesque paucas eiš
5, prsefcripiasfrequentarunt, acpro

fui

n

De Indulgentiis.  38»

„ fui ftatus ratione cafHtatem colue-
„ runt, m aterno plane affečhi, dura
„ ignePurgatorii expiantur,iolari,ac
„ in Cceleitem Patriam obtentu fuo
„ <juantocyus pie creditur efferre.

A D D I T I O

AmplijJimi Privilegii concefli A. C. 176 r.

Me 3. Oelobris a Reverendijjimo P. Joachi-
mo Maria Pontalti Totius Sacri Carmelitani
Ordinis Generali , qunad Confraternitatem
Sca^ularijiicam PR Guardianis
Labacenfibus.

N OS FR. JOACHIM MA-
RIA PONTALTI,  Sacm
Theologia Magifter , zADotlor, humi-
lis Prior Generalis  , nec non CommiJJd-
rius , Sf Vifitator Apofiolicus totius
Ordinis Fratrum Beatijjima  , Jemper-
que Virginis DE 1  Gmitricis MAPAM
de Monte Carmelo Antiqua Objervantia
Regularis.

„ Dilečfo Nobis in Chrifto Patri
i> Adm. Rev. Guardiano pro tem-

„ pore

38 « D' i JJ e r t a t i o X.

,, pore exiftenti Conventus Laba«
,, cenfis in Carniolia Ordinis Sera-
,,  phici S. Frandfci Stridioris Ob«
„  fervantiae Salutem in Domino

„ Id a Nobis expofcitChnftiana
,, Charitas, ut bona, quas Nobis
S9  Divina largitate contigerunt, &
„ fpiritualia maxime , quae data
,, dan ti non pereunt, in proximos
,, communiceinus. Idcirco cum a
,, Sede Apoftolica lit Nobis indulta
9 , facukas communicandi Fidelibus
,, Indulgentias, & gratias fpiritua«
,, les Confraternitatis Noftri Scapu-
,, laris ab ea coneeffas, nedum Tibi,
„ fed&cuicunque, vel quibuscun-
„ que e Tuis fubditis Religiolis
j, Sacerdotibus live in Conventu
„ morantibus , live ex obedientia
,, quocunque titulo extra Conven-
9, tum iter agentibus , a Te tameii
9, delignando, vel defignandis, fa-
3, cultatera facimus (dumodo non

9 ? ^

De Indulgentiis.  383

•a-

a-

b-

1

3

„ fit praefens Sacerdos aliquis Or«
„  dinis Noftri, vel in Loco repe«
„ periatur Conventus Noftrae Re=
„ ligionis ) benedicendi Scapulare,
„ feu Habitum S. Noftri Ordinis,
„ ipfumque imponendi omnibus
,, utriusque Sexus Chrifti Fidelibus
„ eundem Sacrum Habitum quo-
„ cumque tempore 7  & loco a Te,
„  vel Tuis Religiofis, etiam in
„ mortis illorum articulo expofcen-
„ tibus, cum omnibus Indulgentiis,
5 , & gratiis fpiritualibus , quibus
,, Confratres Noftrse Sodalitatis Sca-
99 pularis gaudent, & potiuntur;
a, dumodo ab ipfo Sacerdote fufci-
9)  piente, vel a quacumque alia etiam
33 feculari Perlona in Libro dlcbe
j, Sodalitatis in Ecclelia praedi&i
99 Conventus canonice eredae impo-
33 fterum defcribantur; declarantes

93 interim ut legitime adfcriptos,& er«
93 ceptosomnes, & quoscumque tam
97  vivos 3 auam defunetos , qui pros«

5, teri"

1

384 Dijjert a-tio X.

„ teritis temporibus a non habente
„ facultatem ejusmodi forfan recepti
„ fuerunt, & etiamii in prsefatae So-
5, dalitatis Libro m mirne deicripti
,, fuiffent; quos item nune pro tune
„ volumus fieri participes omnium
,, bonorum fpirituaiium, quae die,
„ no&uque fiunt a ileiigioiis Totius
,, Noftri Ordinis, ac plenarise ab-
„ folutionis in eorum mortis arti-
„ culo: Ad quam particlpationern
3 , recipiendi Fideles, qui Habitum
3, benedičhim erunt recepturi, eisque
„ Sacrum Scapulare devote geftan-
tibus plenariam abfolutionem in
,, mortis articulo conferendi, Tibi
,3 & cuicumque, vel quibuscunque,
,, ut fupra, a Te defignando, vel
„ deiignandis, concedimus au&ori-
3, tatem. Praefentibus ad Noftrum*
33 & Succefforum beneplacitum va-
93 lituris. In quorum fidem &c*

w

I

T)e Indulgentiis. 38$

v  Datum in ConventuNoftroSS*.
„ Silveftri, & Martini in Montibus
j, de Urbe die 3. Odobriš 1761.

Fr.Joachim Maria Pontaltj
Prior Generalis Carmelit.

FR. JOAN. EaPT.  CoMANDlNt

Pro-Secretarius Reverendijf.
Patris.

3 v

QU^ESTIO  XVIII.

t«r

Q uid de Indulgentia Portiunculas
nendum ?
fy.  Tenendum I. veritatem Indulgentia
Plenariae, quam Chriftus B.Francifco con-«
ceffit, & Honorius III. confirmavit pro
Ecclefia Portiunculae, probari ex Epiftola
cujusdam Do&oris Theologiae de Indul¬
gentia Portiunculae, quas idiomate Gallico
kripta A. C. 1701. Menfe Majo inferta eft
Aetis Trevoltienfibus. Ea vero Epiftola
(quam adfert Clariffimus Eufebius Amort)
fic habet- * *

B b »  Pedi

n

38^ DiJJcrtatio X.

„  Petis a me Amicorum opri«
„ me, quid fentiam de Indulgentia
,, Portiunculas, adverfus quam in
„ ea, quam incolis Urbe\ vehe-
„ menter commoventur muki, con-
„ nabor morem gerere petitioni tuae.
„ Conftat ergo, eos, qui tuentur
„ Indulgentiae veritatem, plurimum
„ fe fundare in teftimonio BarthO'
„ masi Pifani, qui fcripfit ad finem
„ fasculi decimi quarti. Huic te-
„ ftimonio opponitur lilentium S.
5 , Bonaventurae, quod hic San&us
,, Scriptor in vita S. Francifci de
„ ea Indulgentia altum tenuit filen-
,, tium, ajunt magno illi Cardinali
„ nullatenus ignofcendum, li rei,
„ ut eam Bartholomseus Pifanus re*
,, cenfet, fubeffet veritas. At vero
„ deftruat, fiita volunt, filentiuffl

„ S. Bonaventurae Hiftoriam a Bar-
„ tholomaeo Pifano rečen fitam ,
„ quamvis nec ipfe eam nifi eX
ilde Antiquioris Authoris dedu*

9j catj

)•>

De Indu lgen til s.  387

„ cat ; cum certo conftet, S. Bir-
„ gittam ejusdem habuiffe notitiam,
„ illud contendo , non propterea
„ ex S. Bonaventur« lilentio ipfam
„ deftrui Indulgentiam, eam vero
„ S, Francifco co«vam , ac co«ta-
„ neam efle oitendo.

„ Species fadi ita fe habet. Do-
„ nata fuerat S Francifco vetus
n  qu«piam Capella, Noftrse Domi-
„ min« de Angelis dida. Eam Ca-
„ pellam , cum tota ferme interci-
5, deret, Sandus Vir reaedificari,
j, ac confequenter de novo confe-
» crari fecit. Ita enim tune fere-
1%  bat mos Ecclefi«, ut re«dificata2
it  Eccleii« de novo confecrarenrur,
55 eo, quod poilut« effe crederen-
5^ tur, Ea confuetudo S, Francifco
it  longe anticpaior, adeo univerfa-
tt  liter recepta erat, ut exprelTa te-
tt  ftimonio S. Bonaventur« opus
tj  foret , fi quis nos perfuadera
B b 3  9, vel-

388  D i Jf e r t a t i o X.

,, vellet , S. Francifcum eam Ec«
,, clefise confuetudinem neglexiffe.

,, Alia confuetudo seque gene«
9 , ralis, ac prior erat, ut in Dedi«
„ catione Ecclefiarum concederen«
9, tur Indulgentise, eaque confue«
9, tudo adeo nota eft inter Scripto«
9, res Ecclefiafticos, ut, fi quando
„ loquuntur de Eccleliarum Dedi«
9, cationibus , conceilionem eam
9, Indulgentiarum univerfim fuppo-
9, nant, quin de iisdem injiciendi
9, mentionem neeeffarium ducant.
99 S. Bonaventura de duabus hisce
9, circumftantiis nullibi meminit,
9, num propterea verae non funt?
9, aut filentium S. Dodhoris hac in te
„ majus robur habebit ■,  quam ha-
9, beat filentium Aliorum Scripto-
99 rum de moribus paffim receptis ?

„ Vide ergo, quodnam nieum
s>  eft ratiocinium, Optimi Scripto’

. 9, tes,

De Indulgentiis.  3S9

„ res plerumgue in fuis Hiftorilš
„ omittunt circumftantias commu-
,, nes, cjuaa fuamet natura facile a
„ guovis fubintelliguntur, ut uni-
„ ce inhaereant iis circumftantiis,
„ guas materiam fibi propofitam ab
5, aliis diftinguunt: filentiura proin
5, S. Bonaventura non enervat ar-
5, gumentum , cjuod duco a confue-
5, tudine generali, ac eommuni Ec-
„ cleriae ad probandam Indulgentia
5, de Portiuncuia veritatem.

„ Addo primo huic argumento
55 teftimonia plurium Synchronorum
j, Tcfdum, qui eara Induigentiam
99 revera conceffam effe atteftantur.

Prlmiim Teftiiuonium docet,
v  Fratrem MaiTaeum de Marignano
99 fuiffe cum S. Francifco Perufii,
99 guandoHoNGRius Pontifexeara
99 Induigentiam conceflit: quocl ipje
n fuertt cum B. F/ancifco apid Pmijium
Bb 3 j, ante

39 ° Differtatio X.

,, ante prajentiam jancia memoria Do<
9, mini Papa  Honorii , cum petivit
,, Indulgentim omnium peccatmimpro
w  illis  , qui miriti , confejji convi •
,, »irfaf ad  /ocaw S 1 . Maria cle Ange-
w  /w, alio no mine Portiuncula no-
j, minatur , pw die Kalendarum Au-
„ guJU d Fejperis prima diei ujque
w  ad Vejperas Jequentis diei.  Quod
9, vero in ifta Indulgentia fingulare
„ erat, conceffit eam Summus Pon-
9, tifex gr ati s  pr&ter confuetudinem
„ illorum temporum, quibus pro
9, Induigentiis exigebatur pecunia
9, pro bello adverfus Infideles im*
„ pendenda : Qua Indulgentia cum
9, fuijjet tam bumiliter  , quam eonftan-
9, ter h B. Francifco pojlulata , fuit tun-
9, dem d Summo Pontijice liberaliJJtMi
99 &T gnitiojijjime concejja , quamW
9, diceret uje Summus Pontifex ,

,9 confiietudms Apofiolica Sediš U-
99 /em Indulgentum jacere.  Eratne
93 opera; predum, u£ S. Bonaven¬
tura

3 »

De Indulgentiis.  391

4, tura fe in hac circumftantia"detl-
„ neret ? an non potuit eam omni-
„ uo ignorare?

„ Secundus Teftis efl; Petrus Sal-
j, phanus pariter Synchronus S.
„ Francifco. Is dixit: fe fuiiTe prse-
„ fentem, quando ea Indulgentia
„ a S, Francifco in Capelia Portiun-
v>  culae promulgata eft, namcpie &
n  illius verba allegat: Petrus Sal-
?!> phanus dixit , quod interfuerit
« conftručtioni Ecclefise S. Mariae
y>  de Portiuncula, & audiverit tune
n  B. Francifcum plura praedicantem
n  coram Venerabilibus Epifcopis,
r>  & habebat quamdam fchedulam
v>  in manu, & dixit: Ego volo vos
n omnes mitteve ad Paradifum , & an -
j, nuncio vobis InduJgentiam  , quam ba-
» beo ah or o Sirnimi Pontificis , omnes
>•> vos, qui veni/Us bodle , Sr 1  omnes ,
55 qui venient annuatim tali die bene
n contriti , habebunt lndulgentiam om *
B b 4 nium

&9 a  Dijfcrtatio X

9, nium fitorum peccatorum. Ego voht
,, pr o očio diebm , Jed non potui.  Hsc
9 , duo Teftimonia non folum recen-
lita funt a "VVaddingo, qui ea
,, defumpfit ex Authenticls Docu*
„ mentis fui Ordinis in Annalibus
3, Minorumadanumi277. n, 19. Sed
„ eadem poftmodum impreffa funt
„ aBaluzio Tom. 4. Mifcellan. pag.
9, 490. qui ea accepit ex Mann*
9, fcripto Bibliothecae Coibertinae.
9, Nec dici poteft, intervenire coliu-
„ fionem, aut fuppofitionem ex eo,
3, quod textus duorum horumAu-
9, thorum Waddingi, & Baluzii

„ mutua fefe fuftentent; Waddingus
9, enim ignoverat Manufcriptum il*
9, lud latere Parifiis, & BaluziuS
9, nunquam viderat Manufcriptum
„ Waddingi, & diverfitas textuum
9, oftendit , duo ifta Exemplaria
„ non effe ab eadem , fed a duabuS
9, manibus profecta.

95

393

De Indulgentiis.

„ Quod Teftes attinet, dubita-
rine poterit , fuerint S. Francifco
,, Synchroni ? Maffsus de Mari-
„ gnano erat ejus Difcipulus, & Be»
„ nedičtus de Arezzo , qui refert
„ primi Teftimonium , ipfemet ac-
99 ceperat habitum e manu hujus
„  S. Patriarchae: Ego , inquit, Frater
5, Benediffus de Arezzo ,qui olim fui cum
j, B. Francifco , cum adhuc viveret , C 5 9
w Divina gratia oper ant e ipfe Pater San -
99 BiJJimus ad Jimm Ordinem me recepti,
39 Quique Sociorum fitorum Sochts jni ,
59 eT czn?2 Ipjts frequenter , m
39 S. Patris Nojiri , &T 1  poji ipjhts re-
59 cejfum ex loc mnndo ad Patrem ,

99  eisdem Difcretis Ordinis collationem
53 frequenter babui , conjiteor mefrequen -
99 ter audivifje h quodam Sociorum Jih
99  praditlorum  B. Francifci , qui voca-
99 batur Frater Maffaeus de Marigna«
99  no, qnod ipfi  fiterti cum B. Fran-
«9 cifco apud Perujium  &c.

B b 5 „ Kee

394 DiJJertatio X.

„ Hoc non folum confirmatur
„ a folo Benedičlo de Arezzo» fed
„ etiam a Rainero de Mariano So-
„ cio Benedičti. Rainerus affeve-
,, rat, fe eandera rem frequenter a
„ Fratre Maffseo Socio S. Francifci
„ audiviflfe. Decetne adhuc allegare
„ lilentium S. Bonaventura ad de-
„ ftruendam veritatem tantis tefti-
,, moniis fuffultam ?

„ Haud quidem fcio, an non
,, & impofterum concutientur pluri-
,, ma ačta ex eo folum, quod Scrip-
,, tores aliqui de iis liluerint; quis
,, enim impedire poterit cpiorumdam
„ invičfcamduritiemimpugnandi a&a
,, certillima hoc argumento negativo
,, nullatenus ftringente , nili quis
„ opportune illo ufus fuerit: ob
,, quod neminem vehementer repu-
,, gnaturum arbitror, li dicatur: S.
„ Bonaventuram filentio fuo dejice-
„ re Hiftoriam Bartholomsei Pifani.

At

59

De Indulgentiis.  395

„ At vero, quod idem filentium
,, deftruat veritatem Indulgentise
„ Portiunculas, quae de fieculo ad
„ fseculuin ufque ad nos tradita per-
„ venit, prout, fi petleris, oftende-
„ re potero , plane fine temeritate
„ impofterum afferi non porerit, fi
„ vel parum iis, quse a me addu-
„ da funt , quis intendere voluerit.
5 , Maneo &c.

Bartholomseus Pifanus fcribit, quod
S. Francifcus hanc Indulgentiam impetra*
verit a Deo , qui illum pro confirmatione
remilit ad Sumrhuni Pontificem. Illud ip-
fum videtur innuere S. Bernardinus Senen-
fis Serni. 9. Dominica 1. in Quadrag. a. 3.
c. 2. ubi ait: Quartum ejlIndulgentia, ficut
ir e ad Sepulchrum, adS■ Jacobum, ir e Ro¬
mam, ir e ad S- Mariam de Portmncula pro-
pe Ajfjiim, ubi B. Francifcus impetravit a
Deo, quod , quicumque prima die Augujii
contritus,  d? confe/fus inirabit Ecclefiam ti-
hm, plenam Indulgentiam confequatur om-
nium peccatorum Jhorum.  Et haec forte eft
circumftantia Hifloriae, quam Author Epi*
ftolse permitteret ex filentio S. Bonaven¬
tura vocari in fofpicioneni.

Bene*

39^ Dijfertatio X.

Benedictus XII. dicitur hanc Ia-
dulgentiam confirmafte, & declarafle, da«
tam effe a Chrifto viva voce Cafarub. Ex-
travag. v. Indulgentia de vifitantibus. In-
ter revelationes S. Birgittae exftat aliqua c.
90. in qua Sanda illa Vidua vifa fibi eft au*
čire Chriftum dicentem , fe S. Francifco
contiilifle Indulgentiam de Portiuncula.

Lucas Waddingus Annal.Minor. ad an-
nnm 1223. fic ait: Pontifex Indulgentiam
a B. Francifco poftulatam conceffit, feu
potius conftrmavit, fcripfitque Epifcopis
Affifienfi, Peruilno, Tudertino, Spoleta-
no, Fulginati, Nucerino, Eugubino, ut
ad Kal. Augufti ad praanominatam ASdem
convenirent, & folemniter Indulgentiam
hanc publicarent. Francifcus ergo hortatu
Epifcoporum Suggeftum afcendit, praemif-
foque fermone feriem retulit, concludens
per Summum Pontificem conceffam effe
plenam omnium peccatorum remiflionem.
Accedentes autem Epifcopi indignati funt
dicentes: Frater Francifce, licet Dominus
Papa nobis mandet fatisfacere tu« volun-
tati, quoad hoc tamen non eft ejus inten-
tio, ut te fequi debeamus in eo, quod
congruum non eft; ideo denuncietur In-
dulgentia tantum decem annorum, furre-
xitque Epifcopus Aflifienfis volens puhli¬
ca«? Indulgentiam decem annorum : tamen

3 )e Indulgentiis.  39?

aliter eloqui non poterat, quam B. Fran-
I cifcus dbcerat; quod alii »gre tulemnt,
& furrexerunt unus poft alterum, omnes
conantes corrigere, quod prsecedentes di-
xerant, tamen Deo difponente non pote-
rant aliud pronunciare, quam, quod a B.
Francifco didum fuerat prius. Hujus rei'
Teftes fuerunt fupra nominatiEpifcopi cura,
multis Viris, nimirum Suppolinus Hugolini
Presbyter, D. Andreas de Monte Mellino,
Fratres Nepoleus de Armenfano &c. Ita
kane rem narrant Chronica Antiqua Ordi-
nis, Bartholomaeus Pifanus, Marianus Flo-
rentinus, Marcus Ul]ylBponenfis, Petrus
Rodulphus , Frater Bartholus de Affiiio
peculiari libello de hac re Trevii recufo

M7°-

Tenendum IL Hanc Cceieftem Indul*
gentiam primitus pro fola Portinnculae Ec-
clefia conceflam a primis Vefperis Kalenda-
rum Augufti, ufque ad Vefperas fequentis
diei, poftea extenfam fuiffe in perpetuum
ad omnes Eceieiias Sacri Ordinis noftri ubi-
que exiftentes pro fecunda die Augufti a
Primis Vefperis ufque ad occafum folis diel
hujufmodi, dummodo talem Indulgentiam
lucraturi peccata fua confiterentur, & Sa-
era Communione reficerentur, & confue-
tas preces peragerent, ut apparet ex Buila

Gre-

3$8 Dijfertatio X.

Gregorii XV. incip. Splendor potema
glorič  edita die 4.  Julii A. C. 1622..

Tenendum III. Ejafmodi Indulgentiam
in omnibus Eeclefiis Seraphicae Religionis
noftrae pro fecunda die Augufti pofie appli-
cari etiam pro Defundis ex conceffione
Innocentii XL Bul!a incip. Altas fel
recordat.  edita die la.Januarii A. C. 1678.

Tenendum IV. Iftam Indulgentiam pro
die 2. Augufti via ordinaria non fufpendi
per Annum Sandum in Ecclefia S. Marice
Angelorum prope Affifmm, ut declaravit
Innocentius X. die 5. julii A. C. 1650.
Clemens X. die 12. Novembris A. C.
1664. Innocentius XII. die 21. Augu¬
fti A. C. 1699. Benedictus XIII. A.C.
1725. Dixi: Via ordinaria ; nihil enim vetat,
ne intervenientibus extraordinariis graviori-
bus caufis a Chrifti in terris Vicario lllimita-
tam in Ecclefia Dei poteftatem habente fu-
fpendatur. Id,quodegit Benedict. XIV.
A. C. 1743. & fequenti 1744. pariter A. C.
1750. quo Indulgentiam Portiunculae pro
vivis (non tamen pro mortuis) fufpendit.
In aliis vero Eccleftis, & locis Ordinis fuf-
penditur. Indulgentia Portiunculae Anno
Sando pro vivis, mmime pro Defundis;
per Tubilaeum enim Anni Sandi non fufpen-
duntur Indulgentiae pro conftitutis in artP
Culo mortis, & pro Defundis, ut declara¬
vit

De Iniulgentiis.  399 .

vit Gregorius XIII. Clem. VIII. Urb.
VIII. tefte Felice Poteftate tom. 1. p. 4.
n.  3796. & n. 3825.

JU ' ’ . , , V ‘ ' // '> i(j  i,\ * h

Tenendum V. Iftam Portiuncute In-
dulgentiam pro z.  die Augufti a Primis Ve-
fperis ufque ad occafum folis diei hujufmo-
di pofle obtineri, feu acquiri Toties, Quo~
ties  a. Chrifti FideJibus aiiqua Ecclefia Ord.
S. P. N. Francifci vifitatur, & ibidem ad
mentera Summi Pontificis orantur 6. Pater ,
& Ave,  nempe femel pro feipfis, & aliis
vicibus pro animabus Purgatorii: Id de-
fumitur tum ex communi praxi ubique
etiam Romaš obfervata, nedum a fimpii-
cibus, fed etiam a Viris dodtis, & Prima-
tibus, tum ex fequenti refponfione, &de-
claratione Sacrae Congregationis Concilii - -

,, Cum enim in vim Decreti fub
,, Innocentio XI. editi die 7.
„ Martii A. C. i670.ubi difponitur:
9>  Semel antem dumtaxat in die plena -
„ navitim hdulgentiam in certos dies Ec-
„ clejiam vifitantibus concejpim  , vel
9 , aliud pium opus peragentibus hicrijie-
5, n, dubitaretur, an Indulgentiam
3 , praefatam lucrarentur Fideles To-

ties


4©o Differtatio X.

9 , ties , Quoties  Ecclefiam vilitarent?

pro declaratione dubii fuerunt
„ preces Sacrae Cardinalium Con-
„ gregationi exhibitaein hacforma:

„ Epifcopus Labacenjis a par te lm*
„ peni Or atov devotus E. E. V. V. hu*
militer expon.it , quod non obfiante De-
„ creto Jnnocentii XI. de Apocrypbis In*
„ dulgentiis jab die  7. Martii 16 73.
,, quo declaravit- femel dumtaxat in die
„ Pknariam Indulgentiam in certos dies
9 , Eccleftam vifitantlbus concefjam lucri*
9 , fari , pergunt Fratre s Ordinis S. Fran*
„ d/« Reformatorum de Provincia Car -
,, populo perjuadere Indulgen*

„ dam pro die  <2. Augnfii de Portiun -
9, af/<2 nuncupatam eorum Ecclejiam vi*
9, faantibus concejjam Toties , Quoties
M  lucrifari pojfe.

„ Cim autem bnjnfmsdi abufus acl
9, Simmnm Pontifaem ah Ordinariis de*
sojeni juhe at S. Cong. Cone. Trid. Sefa

9?

De Indulgentiis.  401

„ 25. de Reform, c. 21. in Decreto de
„ Indulgentiis.

,, ldcirco Or atov quarit , &T
,, nzri petit, prafata Indulgentia de
„ Portiuncula nune up at a etiam compre-
„ bendatur Jub Decreto, & Declaratio -
„ Mi? /d?2. mem. Innocentii XI. fupradi -
„ Ba? pr o qua gratia cfc.

„ Dle 17. Julii i^oo.SacraCon-
gregatio Eminentillimorum SR. E.
„ Cardinalium Concilii Tridentini
,, Interpretira, audita relatione Pro-
„ curatoris Generalis , & Miniftrl
„ Provincialis cenfuit jermndiim ejfe
,, folitum  (apud Imprefforem Came-
,, ralem) & lic faepius refpondit ea«
,, dem Sacra Congregatio Concilii,
,, & noviffime in una Ordinis S.
„ Francifci 4. Decembris 1723.
„ adeotjue.

Cc

Q\JJ&

%oi Differtatio X

QU^STIO XIX.

Q uas Indulgentias lucrentor obeunteh
Viara Crucis ?

v f .  Omnes Chrifti Fideles obeuntes
Viam Crucis a noftris Fratribus erectam,
five in locis ad nos fpedantibus, five in
aliis non fubjedtis, nec dependentibus ab
Ordine nofiro poffe quotidie, modo fint
in gratia, &obeundo Viam Crucis devote
recolant Paffionem, ac mortem Chrifti, lu-
crari eafdem Indulgentias , quas Jerofoly«
mis obeuntes Viam Crucis lucrantur, fic
Hitra conceflionem, & declarationem fa-
dam ab Innocentio XI. die 5. Septem-
bris A. C. 1686.  ab Innocentio XII.
decimo feptimo Kalendas Januarii A. C.
1695. Conft. incip. S'ua nobis  concefferunt,
& declararunt Benedictus XIII. quinto
Nonas Martii A. C. 1731. Conftit. incip.
Exponi nobis , & Benedictus XIV. di®
16. Januarii A. C. 1741. Conftit. incip. Cim
tanta fit.

Bene autem notandum, prohibitum ef-
fe a Sac. Congregatione firigulis Statični’
bus adfcribere determinatas Indulgentias;
nam in ter monita ad rede regulandum de-
votiffimum S. Via? Crucis exercitium &
Clemente XII. pragfcripta, & a Bene¬
dičič XIV. jenovata, nonum italice ita

De Indulgentiis . 403

fonat: Che non fipublicki dai pulpiti, ne in
altra forma, e moko meno fi fcriva nelle Ca-
pellette, '0 Stanoni m mmero certo, e de -
: terminato deile Indidgeme, che fi amdflano,
poiche si 'e riconojciuto inpiu occafioni, che oper
! inavertetmi,  d? equivoco, d per trafporto di de¬
vonom , Ji altera , b fi confonde la verita.
deile Indulgenze , e percib hajii il dire , che
chiimcpue s impieghera a meditare la Pajfionc
del Signore in queflo fant o eserckio, apuifie-
ra per concejjione de Sommi Pontefici le Jlejfe
Indulgenze, che cumjlerehbe, fe vifitajfe per-
fonahnente la Siazione della Via Crucis di
Cerufalemme.

Q UJ3STIO XX.

f  uid circa Indulgentias Crucum , &
Coronarum Jerofolymitanarum no*
tandum ?

Motandum effe I. Decretum Sa-
crae Congregationis Indulgentiis, & Sacris
Relkmiis praepofitae fub Innocentio Pa*
pa XHL


Nuper Sacras Congregationi
9 , Indulgentiis, Sacrisque Reliquiis
„ prsepolitae relatum fuit, paffina
e , evulgari Summarium quoddamIn-
Cc %  8 , dul-

'404 Dijfertatio X.

„ dulgentiarum germanico Idio-
,, mate confcriptum, quod latine
,, verfum incipit: hdulgentia, qux
„ conceffa fuevunt h Jan. msm. Pa -
y) pa Šixto V. Paulo V. Urbano Vlil
„ 1  nnocentio X. Akxandro VIL Clem.
„ IX. Juper Coronis , Crucibus faflis
,, JferofoJmis  , Bethleem , demo
„ conjirmata. d Snmmis Pontijkibus Cie -
,, mente  X. &T 5  lnnocentio X. die n.
3 , jimii anni i 6 yo. imprejjum Augu •
h JJoanne Michaele Labhart an»

9 , KO 77^0.

„ Cum autem in di&o Sumina*
„ rio nonnullas Indulgentias falfas,
,, ant apocryphas, a ut ab Apofto-
„ lica Sede revocatas contineri de*
,, prehenlum fuerit; ideo, ne Fide*
„ les decipiantur, eadem SacraCon*
„ gregatio habita die n. Martii
,, 1721. prsedi&i Summarii Augu-
,, ftse imprefli , vel denuo ubique
9 , imprimendi ufum interdixit, il*

55

De Indulgentiis.  405

„ ludqueprohibuit Tub pcenis in indi-
„ ce iibrorum prohibitorum conten-
„ tis, declarando, gellantes Cruces,
„ & Coronas, quse loca Teme San-
yb  čte, & Sacras Reliquias ibi exi-
,, ftentes tetigere, iilas dumtaxat In«
,, dulgentias lucrari pode, quas fan.
„ mem, Inocentius XI.litteris in for-
„ ma Brevis emanatis die 28-Janua-
„ rii anni i6g8- prsediffo geftanti-
„ bus, & pia opera in eodem Bre-
„ vi prsefcripta devote peragenti-
„ bus conceilit. Infuper cum ei-
„ dem Sacrae Congregationi pariter
,, delatum fuerit, nonnuiios turpis
„ lucri cupidos non fine magno Fi-
5 , delium fcandalo, prasdt&as jCru-
„ ces , & Coronas puhlice ven*
„ dere , aut mercibus commutare
,, aufu temerario non erubefcere :
9, ideo ftričie prohibuit, ne impofte-
5 , rum aut puhlice, aut fecretoven*
9, dantur,aut quomodocunquecom-
5J  mutentur j addita etiam declara-
C c 3 99 tio-

4c 6  Dijjertatio X.

,, tione , quod non tranfeant Perfo-
,, nam illorum, quibus pritna vice
„ diilribuuntur , & quod neque

,, commodari , ant precario dari
,, poiiint ,  & quod aiiqua re expra>
„ didis deperdita pro ea fubrogaii
„ altera non valeat, quod, li fecus
j, fiat, prtedidae Cruces, & Corome
,, careant Indulgentiis jam concef-
3 , fis . . . . Quibus omnibus per me
,, Secretarium Sandiffimo Domino
3, noftro Innocentio XIII. reia-
,3 tis die quarta menfis Junii, San-
„ ditas Sua iententiam Sacrse Con-
,, gregationis approbavit, & in omni-
„ bus executioni mandari juffit.

,, Datum Romaš die quinta ejuf-
33  dem menfis anni 1721.

L. Card. Picus Prjefectus.

Notandum II. Innocentium XI«
per Breve incip. Unigeniti Dei Fi ! ii  die
s 8 -  Januarii A. C. 1 688-  ad inftantiam P.

Ma*

De Indulgentiis.  40/

Marini Sormani Miniftri Generalis Totius
Ordinis Seraphici Minorum S. P. Francifci
conceffiffe Crucibus, & Coronis, qaas te-
tigerunt loca Terrae Sančtae, & Sacras Re-
!iquias ibi exiftentes Indulgentias iequen-
tes, omnibus aliis revocatis, & annullatis,
quae per alios Romanos Pontifices concef-
fse dicuntur.

„ I. Habsns Sacram aliquam
„ Crucem, vel Coronam Jerofoly-
„ mltanam, li confuevit dicere fe-
mel ad minus in feptimana Goro-
„ nam Domini, aut Domin«, aut
„ Rofarium, vel tertiam ejus par-
,, tem , aut Officium vel Divin um,
„ vel Parvum Domin«, vel de Mor-
9, tuis, aut feptem Pfalmos Pceni-
,, tentiales, vel Graduales, aut do-
„ cere Dočtrinam Chriftianam, vel
„ invifere Carceratos, vel Infirmos
„ alicujus hofpitalis, vel fubvenire
,, Pauperibus, vel Miffam audire,
„ vel quando Sacerdos eft, iilam
,, legere; li vere pcenitens, & con-
„ feffus apud ConfelTarium appro-
C c 4 59 ba*

4o8 Dijfertatio X.

,, batura ab Ordinario communica-
,, verit in quolibet infra fcriptorum
,, dierum, icilicet Natalis Domini,
,, Epiphaniae, & Afcenftonis, Pen-
„ tecoftes, in Feftis Sandiflimse Tri-
„ nitatis , & Corporis Domini, in
,, Feftis Purificationis, Annuncia-
,, tionis, AiTumptionis, & Nativi-
,, tatis Beatiilimse Virginis; in Na*
„ tivitate S. Joannis Baptiftse , in
„ Feftis S.S. Apoftolorum Petri, &
„ Pauli, Andrese, Jacobi, Joannis,
,, Thomas , Pbilippi, & Jacobi,
„ Bartholomsei, Matthsei , Simo-
,, nis, & Judae, Mathiae, & Om-
„ nium Sandorum, & devote ora-
,, verint Deum pro exftirpatione Hae-
,, refum,& Schifmatum, pro augmen-
,, to Fidei Catholicae, pro pace, &
„ concordla Principum Chriftiano-
„ rum , & pro aiiis neceftitatibus
„ Sandse Ecclefise , in ipfo die ac-
,, quirit remillionem omnium fuo-
„ rum peccatorum, & Indulgentiam
„ Plenariam. „ IJ.

De Indulgentiis. '  309

,, II. Qui faciet illas ipfas res in
„  aliis Feftis Domini, aut Beatiffi-
„ mae Virginis in unoquoque di&o-
„ rum dierum confequetur feptem
„ annos, & totidem quadragenas de
,, Indulgentia, & faciendo eafdem
,, in unaquaque Dominica, aut in
„ alio Feito anni, lucrabitur quin-
„ que annos, & totidem quadrage-
,, nas , faciendo in aiio die anni,
„ acquirit centum dies de Indul*
5, gentia.

,, III. Quicumque in articulo
,, mortis devote recommendabit Deo
„ animam fuam, invocando Nomen
9, JeIu  ore, aut, fi non poteft, cor-
„ de, vere pcenitens, confeffus, &
„ communicatus , aut, fi non po-
,, teft , ad minus contritus, confe-
,, quetur remifiionem omnium fuo-
„ rum peccatorum , & Indulgen-
„ tiam Plenariam.

Cc s  „ IV.

4 io Differtatio X.

,, IV. Qui faclet alicpiam 0 ra»
,, tionera prceparatoriam ante cele-
„ brationem Miffae, aut Communio-
„  nem, aut ante recitationem Offi-
5, cii Divini, vel Beatas Virginis
,, conlecjuetur Temper quincjuaginta
' „ dies de Indulgentia.

„ V. Qm vilitabit Carceratos ,
,, aut Infirmos in hofpitali adjuvan-
9 , do eos aliguo opere pio, aut in
95  Ecclefia docebit do&rinam Chri-
9 , ftianam, vel domi tradet eam pro-
55 priis Filiis , Parentibus, Servis,
5, Temper lucratur ducentos dies de
5, Indulgentia.

,, VI. Qui conTueverit Temel ad
„ minus in Teptimana dicere Goro-
9 , nam , aut Rolarium, aut Offi-
„ cium noftrae Domina , aut ds
„ Mortuis, autVeTperas, autunum
5, Nodurnum ad minus cum Lau-
5, dibus 3  aut Teptem PTalmos Pce-

De IndulgentTis.  41 *’

nitentiales cum Litaniis , Preči-
„  bus, lucratur in ilio die, quo di-
„ cet centum dies ultra Indulgen*
,, tias conceffas a S. Pio V.

,, VII. Qui ad fonum Campa-
,, nae alicujus Ecclefiae mane, aut
,, fero, aut medio die recitabit An-
,, ge las Domini  &c. autfi id non fciat,
„ Urnim Pater , SP urnim Ave Maria
„ &c. aut pariter, dum fonatlignum
,, pro Mortuis dieet Pfaimum De
,, profundis  &c. aut Urnim Pater,  SP
Ave Maria  &c. fi non fciat illum
„ Pfaimum , confequetur centum
„ dies de Indulgentia.

„ VIII. Qui in die Veneris de-
„ vote meditabitur Paffionem , &
„ Mortem JeIu Chrifti Domini No-
,, liri, & dicet Ter Pater nofter , SP
„ Ave Maria  , in illo die lucratue
9, centum dies de Indulgentia.

55IX.

4i2 Di/fertatio X.

,, IX. Qui vere pcenitens de fuis
,, peccatis cum firmo propofito fe
3 ,  emendandi, faciet examen con-
,, fcientiae, & recitabit Ter Pater no -
„ fler, & Ave Maria , au£ in hono-
,, norem Sančtiilimae Trinitatis fimi-
„ liter dicet Ter Pater nojier, & Ave
,, Maria , aut in memoriam quinque
„ Vulnerum jEfu Chrifti Quinque
„ Pater nojier , Maria,  lu-

,, cratur centum dies de Indul«
„ gentia.

,, X. Qui orabit devote pro Fi«
,, delibus Agonizantibus, vel dicet
„ Unnm Pater nojier  ad minus, &
,, Ave Maria  pro ipfis, confequetur
,, illo die quinquaginta dies de In-
„ dulgentia.

„ Omnes fupradičlas Indulgen-
„ tias potefl: quis lucrari pro fe
9 , in fupra dičtis diebus ,  aut eas

n  a P‘

De Indulgentiia.  413

„ applicare per modum fuffragii ani-
„  mabus Purgatorii.

J, F. Albani Secr.

Hoc Decretum Rom<e, & alibi fui$
imprelium idiomate italico.

QUiESTIO XXI.

A n Superiores Ordinum Regularium con*
cedere poffint fuis Benefadtoribus Lit*
teras, quas vocant FILIANTIAS, & qua
ratione hae iplis profint ?

Pofle Generales, & Provinciales
Ordinum Regularium extra Religionem
fpecialibusfuis Benefačtoribus, five Saecula-
ribus , five Ecclefiafticis concedere, &
applicare omnia Bona Spiritualia, feu Suf-
fragia fui Ordinis, five omnium Religio*
forum fibi fubditorum ex fpeciali Privilegio
ab Urbano V. conceffo Generalibus, &
Provincialibus Ordinis Minorum , prouC
habetur in Monumentis Ordinis fecuna& im-
frejjionis fol. 261.  Et in Compendio Privi-
legiorum verb. Indulgentia,  quoad Saeculares
n. 6 .  nenipe: Ut Generales, & Provincia¬
les totius Ordinis Minorum pojjint communi-
tare tSuffragia, InMgentias, Orationes,  č?

4.14 D i jj e r t a t i o X,

'Bona fpiritua : ia Benefacioribus Ordinis.  EC
id communiter fieri folet concedendo
eis Litteras, quas vocant FILIANTIAS,
feu Litteras FILIATIONIS, feu FRA-
TERNITATIS.

Didta communicatio omnium Bonorum
Operam, feu Suffragiorum Ordinis per hu-
jusmodi FILIANTIAS, feu Litteras FF
LIATIONIS, vel FRATERNJTATiS
a Regularibus Praelatis, fpecialibus fuae
Religionis Benefadtoribus conceiTas multi-
pliciter ipfis prodeft. I. Per modum cu-
jusdam meriti de congruo , cum omnino
congruum fit, quod ob multiplicia merita
Religionis , in cujus FILIaTIONEM  ,
feu FRATERNITATEM didti ejusdem
fpeciales Benefačtores funt affumpti, Deus
peculiari auxilio, & protedtione foveat,
defendat, atque cuftodiat ; ratio enim
amicitiae poftuiat, ut Deus propter amicos
fuos fpecialia beneficia conferat etiam aliis,
qui amicitia, & FRATERNITATE lllis
conjundti funt, propter decem enim juftos,
fi ibi inventi fuifient, peperciffet Deus
Sodoma?, & Gomorrae, ac finitimis Civi-
tatibus Gen. 18- II. Prodeft illis per mo¬
dum impetrationis , in quantum afliduae Ora-
tiones, pia , ac religiofa Exercitia, Divi-
paque Officia, quae diu, nodfcuque in Re-

De Indulgeiitiis.  4 US

jigione peraguntur, poffunt de congruo
mereri, & impetrare, ut Deus Confoedera-
tis iUis fpecialia gratiae auxi!ia conferat,
quibus a peccatis praeferventur, & fi in
ipfis fint, ab iis avocentur, atque ab om¬
nibus animae, & corporis periculis libe-
rentur. III. Prodeft ipfis per modum fa-
tisfa&ionis ; quia inReligiofis Ordinibus'ul¬
tra plurimas Miffas, multiplicesque preces,
& continua Divina Officia, peraguntur
propemodum infinita opera pcenalia, atque
latisfa&oria , ut jejumorum , vigiliarum,
abftinentiarum, pcenitentiarum, difciplina-
rum, mortificationum , peregrinationum „
pr®dieationum, le&ionum, meditationum,
obfervantiarum, laborum, devotionum,
& hujusmodi, quae applicantur pro Fratri-
bus Benefačloribus, ipfisque Confcederatis
tam vivis, quam defundis. IV. Prodeft
illis; quia Regulares in cafu mortis alicu-
jus Ali fpecialis Benefačtoris habentis di-
dam FILIANTIAM, feu fuffragia Ordip
nis poffunt unica Miffa per modum fuffra-
gii ipfius animam liberare a poenis Purga-
forii ex conceffione Clementis  VIII.
fada Minimis, & confequenter omnibus
aliis communieantibus cum eis, quae ha-
betur Tom. 2. Privilegiorum ejusdem Or-
dinis Conftit. 10.  didi Ceementis VIII.

Et

ad majorem Dei Gloriam,
Virginis fine labe originali con'
honorem, & Seraphici Patris
San&i Francifci venerationem.

Peyrinus ad memoratam Con*
ftitutionem n. 2.  Baffaeus verb. Siffiragium



-V " - --

%  , *

- ■■ AhL-Ji


J