^COMOE^ DIA SACRA, CVI TITVLVS m 7 Io(eph,adChriftianac iuuentutis inftitui tione iuxtalocos inuencionis, uetcremcj artem, nunc primum SC fcrtpta SCedita^ per CorCrocum Amfterodami ludimagißrum* Ex Genefios cap.XXXIX.XL.fcXLl ' * * i f L > 4 1 % • * ' » * ^^ / I • 1 -I, 1 , . 4 4 I Abft/ne fus, non tibi fpiro. C 0 L O NIAE Ioanncs Gymnlcu* excik «UbuAime M. D, XXXVII» DI ME TRI. j» tfii '**> v 5 ¿ i W j-. ¿¡fc*' 0 Hsec fcripta nobis, do y f * . ■ r ,, t. * » tinoNiuenio Aemfterodi uirginum Gertruden- fium modcratorj me** ririíT. S. D* OPTIME pr$cipiunt SapientesNiucni chari(Time?optima primiim,& ab opti> mis difceñda. Vera autem fapicñtiá ni* • ^ • ^ a Jf-. jf /•,« - t at £ - * hil efle meliu s, abuhde nobis Jacte con W * ■ ■* J* * * " ** * > - * ? (4k «w« » u (O r- 4 * a + * teftantur litera:: quare huius & primum efle debers & prarcipirum ftudium,quum omnibus, turn ante omnia Chriftiana: adoiefcentia:* Fruftra enim uiui fk -- f* \ I «»' if" » . y1.«» . «C j » rv ; • ,■ «. ^ > • «''' it ' «1 T ¿jv tur,ni reílé uiuitur. Fruftra autentfimó ueromaxi mo noftro malo: ut melius ftfefif3iiiita Chriftidc luda íententiam, omnino non nafci. At uiuendire^ cle,fapefe eft & principium & fons:Quid enim * ■ *v ** * A ** • c\' * ' ^ vé .. r" * ' # « r» * * . » • liud uulcania arma, quibus Homcrus Achillem fui, Aeneam Vergilius,ftudiofe adeo muniuntfQuid il las cfficacis fucci herba:, quibus per media monftra / 'l % " f % r - ■ « - ' ad uellus aureum penetratur < Quid moly repertu difficillimu* fed contra omnia uencficia pr* fentifc fi'mum antidotum e. Quid laureus farculiis, coníília ^ ' ' • V „ » >• • • ... V,/ ^ , omnia bene fortunas? Quid denique aureus ille ra mus,quo tuto etiam infcrjadeuntur?nifi efficuciffu - A a ma EPISTOLA. ma fapîentix decreta : quibus obfïrmatus animus, omnibus fortunaetelis,cupiditatum incantamcn^ tîs,uitiorum monftris?euadit fuperior5nuroini iam quám homini fimilior.Hxc enim inquit fapiens, a* micosDei 8C Prophctas conftituit. Nemincenim diligit Deus,niiïeu qui cum fapientiainhabitat. Sa pien.VILEtrurfum, Nam per fapientiam fanati funt,quicunqj placuerunt Deo à principio, O uer-* bum digniffimum quod exaretur in libro,uelplum bea lamina,ftilo ferreo aut caclo incidatur in filice, quo Temper oculis obuerfetur noftris,& animo pe-tiitiífime infigaturXuratione opus eft per Tapien^ tiam,ut Iiberemur ftultitia colligata in corde huma no, íí Deo chari effe uolumus, ut certc uelle debe* mus omnes. Hue nosprouocat artas omnis,dum pofterioribus ftudijsjgrauioribusjutina etiamme* lioribus, priora leuitatis condemnamus. Négligé mus pueri infantil crepundia, ridemus adolefcen* tes pueritiac ludicra^uuenesjadolefcentiseinconful ta confiIia,& infanos repudiamus affeilus, uiri iu> uentutis dolemus turn praecipitantiam, tumintcm perantiam, Senes fuperiorum artatum 8C uitia ge* mimus,&,cum fera iam parnitentia eft, mutata cu* pimus. Atcp adeo, in eifdem fxpe setatibus affeftus affcftu4uoIuptas uc]upratc3libictolibidinc5icu da- EPISTOLA. uus clauo, paxillus paxillo , quod aiunt, pellítur» Qnin igitur,quum fuapte uanitate, cunftafaftidiu nobis fui,pccnitentiam'ç fubinde pariant, quumcç actas omnis ad fapientiam properet,in tempore po tius rebus noftris faluti'qj confuientes, operti farcu* i i difcuíTis tenebris,maIorum blandientium caligi-nem abftergimus . Nam, ut fubijciamus paulifper oculís hominum uitam,quid ea eft omnis,niiï Ieuif» fíma bulla aut inanis umbra,uel,ut fignifícatius ait Pindarus,umbra* fomnium? procul fí fpeñes, magnum quiddam efle pûtes, quod hebeti uidelicet fu mus obtutu:ubi uero propinques,euanefcit. utau#-te m fccli'x aliquid aut diuturnum uideatur,ftultitia noftra facit,atcparui breuitas:quum quotidi?, nunc uita,nunc mors, nunc rifus, nunc lachrymar,nunc gaudia3mox luílus,nunc fecunda,mox aduerfa, hodie diuitise,cras inopia,hodieaffluentia,cras egc tïa}modo lucrum,modo damnum, modo honores, modo repulfç,gratia ôi contcptus,amor & odium, pax 8C bellum aííidue alternent:adeo cunftahic, ad exagitados miferos mortales armata funt. Quo nimirum animi tranquillitatem redimenteSjinfru-* giferis mundi laboribus Iongafalutedi<íía,potiori bus incumbamus:atq? ita porioribus,ut prarripuis: «ta prjcipuisjutfolis.primum^inquit Chriilus^ter A íij na E P I S T O t A. ila fapietia^quaeritc regnum Dei, 8č iuftitiam eius, SC hxc omnia adi]cient uobis.Fingamusnosin ardi tiorem paulifperfpeculam fubduci,ut quonda fra-* trem fuum fubduxit Solon, ut rerum infra i facie,imoflučiuantismundi turbines, contempkv | mur,moxfeculi nos etia pigebit, pudcbitq? ucl po-? tins miferefcet.Sed omiffrs uirae inccmodis , quae 3C odiofumfueritreferre^ta funt miferanda5& longiii ta funt multa,aut uerius innumera,uel ilia qua?,ucri žnfcitia,in horaine dicuntur bona,qua nihil boni ha bean t coniideremus,fed paucis,ut hoc loco. Ac pri-mu,quae bonorum nomine fqla uulgo cenferi a udi> mus,qua^ in primis miferi miratur mortaks?nimi ru opes,qua magno labore quaerantur, maiori cura feruentur,maximo dolor e amittanturjfinr^ omnis fiagitrj &magiftxxySC miniftr£,quid tande boni ha bent,ac no potius mali plurimu^Vbi, inquit Chrj> • * * , i thefaurus tuu^ibi 8C cor tuu.Et rurfum:Quanj difficile qui pecunias habent, in regnum dei intra^ fcuntfFacilius eft em,camelu per foramen acus tran fire,g diuite intrare in regnum Dei.Quid Salome--nefapietius^quideodc religiofius,ac Dei amatiusi SC tamen ad quanta religionis Deicj c6ntemptum, opu eum affluentia deduxit < qua fapienrer depre^ «an^fiug idemjiiuc alius quifquam fapics Hebraru^ E P I S T O L A* Prouerbiorum 50. Inopiam, inquit, 8C diuitfas ne dedcris mihi: fuppedita mihi tantum uiftui necef* faria,nc quando fatur fa&us mentiar,ac dica; Quis j eftDeus^ncue per inopiam furtu comittam, Si per I iurio polluam nomen Dei mei. Quin Phocion,qua-qua ethnicus& tenuis,regijs ei Legatismagnäauri j uimdonoafterentibus^ecufauitaccipere^c inftati tibus,utliberisfaltem fuis dari pateretur,refpodit: fi frugi efle uellent,auitum eis agellum, quo ipfc co tentus clarus euaferat/uffedlurum ad honeftatenn fin minus, nolle ft ipforum alere Juxuriam. Qu3n> to hie fapientius,qua Crccfiani noftrj,uerius quam Chriftiani,aIioqui pauperis Chrifti difcipuli5& ad ccdeftis barreditatis pofTefTjonem uocati < Pecunia cnim quafi malis uenenis imbuta,cor^us animumtp uirileefi'crminat)inquit Saluft.EtD. Paul9 nofter, Qui uolunt diteicere, incidunt in tentationem, SC I Iaqueu,& cupiditatesmultas,ftultas,acnoxiasqua! demergunt hominesin exitium,& interitum.Si quidem radix omnium malorum,eft ftudium pecuniar &c.i.Timo.6.Quantofatius eft,alteram manii implere cujji tranquillitate, quam utramquc cum perpetuiSjijiciemip fuperuacuis folicitudinibus, lit iamde pernicie tacea,quibus dies ipfi tenebrg funfy $ uita dolor SC affliftio fpiatus.ncmpe: * & & Pink EPISTO LA. Dimidium quám fit toto praftantius, at ga Deum diues. Et alias, ux uobis diuitibus,qui ha-betis confolationem ueftram. Iam quid uoluptas, cfca,utait Plato,maJorum?quid,nifi mera eftinfa- • • w » nia,& phrenetíci rifibus fimillima^dulce uenenum9 blandapernicies, qux,quum infynce,raeftomnis, uel ethnico poeta tefte,tum etiam exigua, ac paulo mox arternis cruciatibus luenda. Nec fccius hie in- terim lueulentis damnofa iafturis, opum , formar, 1 ai : ualcm EPISTOLA» í iuletudin¡$,temporis,famae,quod'q; máximum,bo-i na: mctis.Quid autem ftolidius acpecudi uicínius, « quám hominem ratione prarditum animal, diuinS plafma, ad angelorum confortium, ad diuinitatis | communioncm deftinatum,brutar 8í moritura: car ni dedititium uiuere? ut liuic ad horam obfequare, i conditore,imó redemptore,imó feruatore, dcficc re?u t liare perdite uiuat, animamoccidere i ut liare fluxis ac breuibus fruaturgaudijs perpetuos tibí luftus comparare^ Var,inquit Chriíhis, uobis, qui ridetis nunc,quoníam flebitis * Refpiciamus diuite epulonem, poft breues uojuptates arternis ignibus mancipará, ne aquar quíderti guttam ardenti lingiif impetrare poííe. fed contra,audirc opprobranuixi Abraham,Recordare quod ceperis bona tua ín yi^ tatúa. Vera 8í única uoluptas eft^gaudium fpiritus ac pura: confcientiar,quam Salomon iuge dicit con uiuium.Quid dicam de gloriar mancipijs,quauis bu| la 8C inanioris 8C Ieuioris,pariter ac fugaciorisíqui hominibus,magis quám Deo, placere dum ftuder, dum laudari cupiunt, ad homücionum opinionem tiiuunt,S¿,(|yod eft amentiífimíí, fui precium de uul gi opinione £ftimant,peífimi fam olim tu m uiucndj tum fentiendi autoris, 8í cuius nihil fanum ucteri, uero 'y prouerbio ¿aftatum eft, Atux uobis,inquíc £ 5 Chr¡> E P I S T 0; L A; Cfiriftus5quum laudarintuos omnes homines. Et ruriimrQuomodo uos poteftis crederc, qui gloriS á uobis inuicem accipitis,& glori3m qua: á fo]o deo proficifcitur non qu^ntis? Vnicus autem honor eft á Dco co]laudari,certiffimo iudice, 8C unico >v¿üfiT}4 & munerario * Qui gloriatur , inquit beatus Paulus,in Domino glorietur. Non enim qucm homines commendant^ille probatus eft,fed is que Do minus commendat,cui foli debetur omnis laus^ho* nor,& gloria ♦ Longum hie foret cartera percenfe, re,qua? mundus /mmundus pra: fe fert iublimiaifa* tis ex his perfpicere eft, qua carcus error fit mortis lium:utcp dum umbrisinhiant,resúeras amittant* Máxime autem huic malo affiriísadolefcenria aciu uentuseft,quippe cuius ftultitia comes eft , itultitia autcm ducft ad interittim♦ Atrfepicntia lignum ui> ia:eft,cuicunque contigerit, & beatus eft qtiifqiiis » ■ • cam naéhis fuerit.Quam,quanta proinde diligent tia docet filium fuumfapientiíT.Salomon^quám fo* licité inculcar,atep infigitf quám ftudiofe comment dat^ut nunquam fibi in adhortando faciatfatis: quaíí íapientiam amafie, propemodum perdidicifle íittitideni ut Socrates,perfe¿lum fibi opus dicebat, íi quem fua oratione ad íapientia: ftudium reddidif ferinflarnmatiorcm. Nos igitur utrunque optima - Mar EPISTOLA, Martinc,& docere Chriftianam pubem tam faluta : rcmfapientiamj&ad eandem cohortari cupientes, ; ad cam^ rem non uerba tantumjfed multo maxime < cxempla>non minus neceiTafia, quam appofita co> ; gnoicentes5delegimusex optimis^nempefacvis^o-« : ge optimum pulcherrimumij Iofeph patriarchal cxemplum,&huiusrurfumlongeoptimam meher I clc pukherrimam'qj partem ^quxtenerx^tatig qua: gratis ac iucurvdis magis qua feri^s capitur, fa cile fit 8t iucundiflima & gratiflima fiutura, no cqui dem fine mente5rcor?finc numine diuum:ut, quunt ipfa rci geftx fide,tii narrationis uoIuptate,& gra>* ta,quod dici foJetjbreuitate inefcati, cupide perci> piant animi dociles^teneatcp fideles.Is cnim & prac clariflimum fapientiar exempIar^S*: fingularc do cumentum, eum , cui ilia adeft > omnibus abundarc uirtutibus. Quod cnim tandem uirtutis genus efle poteft^uius non fpecimen eius hiftoria habet,per-inde prxftantiiTimumjUt gratiofiflimuntfadeo, ut quid cui prarferas,nefcias: atq? ita clarum,ut loqui quafi uideatur.Quiscnim melius de prudentia prac ciperc quea),§ hie exeplo docet iuo,in quouis fortune gradu^Quis ucrbis docere,quantam hie erga &mnis generis homines 9 cum quibusei confliftari conti* EPISTOLA- contigítjiuftitisc prarftitit squitatem? Temperantia uero 8C fortitudinc tantajutjquas uerbis fíciem inuc ñire non potuiflcnt^s re ipfa fidemfecerk. Quin, único fafto quatuor expreílit uirtutum fon tes, du ab improbis herae amplexibus^ebirse hero fídcire fpe uem EPI5TOL A. uem ac diuturnam famem mirabiliter conicflauft juenturam, mirabilius temperauit,fumma uigilatia íeptenn^m commeatum conuchens, fumma iuftitia eequaiitatem per omnes feruans,cwK«vtt< $7nftiit/«5,qua fine inxqualis eft aequalitas. Argumento eft, fimul SC magno nobis religionis documento, quodfuum !ifacerdotibus,licet idololatris, habitum uoluit hono rem • Denig fumma integritate fibi nihil,regi om* nia acquircns, ad publicum ftabilimentum potcfta* ti, quse omnis á deo eft teftc Apoftolo, tanto ante .Apoftolum confulens,non ¿ta ut popular/s ac uanl Ifauoris ihidio , ípeciem liberalitatis de alieno lar^ Igiendo men tire tur, rem ac uirtutem negaret,fed ut ; parcius iniumeretur,qu£ in multos annos tum Ac* ¡gyptjqs,tum fínitimis, debebant/ufficere ♦ In funv :ma,cuenit mihi per huius uirtutes circunferenti ani mum, quod Paridi illi Lucianico in dearum ¿ud¿* . damus pridem in fermones & colloquia, quibufdo exceptis, deduxit, íub oculos ac confpeítum etiam puerorum producendam, quae qui cordi acme^ nioria: habuerit,facile uulgi, quo nullum unquaihl pené fuit corruptius,ne apud ethnicos quide, quod ad opiniones de moribus attinet,cuaferit diííimil> limus. Quicquid enim penírus inhxfit animo, id quifque uita exprimit,nec u/rturem conftanter tue--1 tí poteft,qui de turpi atep honefto nullis certis opi nionibus mentem imbuerit ♦ Ñeque tarnen totam beati Iofeph uitam fumpíímus traíiandam,ncc ero cz unius comcrdia: res foret, fed á tentatione dun- I taxat herar, ufque ad liberationem eius ex carcerej || Nam quo min9 ad nuptias u% perduxerimus, quutji «d poftularet,prater artis rationem,etiä ipfa aftufff III ut á nobis concepta erat diftributio ,ftcitprimuni I Infignita illa,quam nofti,ingratirudo, ad quam de--11 índe acceflit grauiorum ítudiorum neceflitas,8C Ii alipqui ad hanc hiftorig attinet partem, I cxenull Eí> I 2TT 0 L A; fWtipK pueris propofitum uifum eft. Neceft tami guod qu is prxter airtem failum ob id cauiUetur, guando comicofatiseft in lsetum cxitum rem dedu cere út teftantur, praéter Grecas, non paucx Plan tina: comcediac, nomina tim Capteiuei. Illud magi« mouere iure poflet quod duas hiftoriarpartesiti candem cocluíímus acflioncm, longo remporum in te'ruallodiftañtcs,nifihuius rei exempk^utGrar^ cum Ariftophanem tacean^apud latinas etianre^* mccdiae principes Plautum ac Tererium extarenr* Hüius em Heautontimorumenos, comcrdiaru eius frarftantifTima^duobus diebus,Illius autem Captel iicijétiammultisinterpofitis diebus agi finguntur. Non fie tolera ri poteft, utlongc lateip diffita locat In unum fiibito profeenium cogijjitiinquain re per ft abfurdiflima>& nullo ueterum exemplo compro * ■ > batájnimium fibihodiequidamindulferunt ♦ Quod fi cui uidebitur forte philofophica nimis?iscogiter, prater quám qiiod talis ipfa eft hiftoria ,etiam ab optimis doílifTimisíj iudicari?omnem Grgcoru phi lofophiam ab Hebraeis^at^ hoc in primis Iofeph, ef fe profcilary Nihil hie iam opus arbitror, ut phi*-ribus opellam hanc meam commendem , quando 8C comccdiam efle oftendimus5& hiftoriam 5 & quide facram^t quicquid laudum utricg tribwitur, tribuí- tur au fiPISTOLA. tur autem äb omnibus plurimum^plusetiamfacrfj debeatur & huic noftrar:niii quarenus utriusqj lau dem culpa detriuimus ingenij, dc qua rc aliorum cfto iudicium. Tantum illud Le£lorcmaclmonue> rim,quod fuum monet Plinius, ut fubinde titulum legat^memineritcyeunyio comctdiam tantum,fed cam facram promittere. Voluiequidem anfer ftre* pere inter olores,ut audacia mea dodliorum fegni tiem extimularem,cuiuiinodi haud fcio an unquam alias copiofior,quam hoc aruo^uerit prouetus* qua re farpe mecu ftomachari foleo^am falutarem ope* rä fie iacere ncgleftam,Sunt in propinquo hie Cor «eliusGrapheus^ Petrus Nannius Alcmamnus, do£ii apprime homines, SC facilitate carminis, Si inuentionis proqpptitudine, SC ingenij feftiuitate non uulgari. Scd ne foris quarram, funt domi 8C ad manum,ut aiunr,in una noftra Rep. Aemfteroda* ma % prarter alios publice etiam celebres, D. Nico* laus Canniusa D.Eras*Rot.non uno loco lauda* tus,M Jacobus Iufti fi.M. LudolphusHillebrandi fi.utricg hie diligentiflimi pueritise formatores, ad hanc rem omnium opinione appofiti^cs» I He autc ctiam ad tragcediam Chriftianam,fi modo faculta ti,quam habet maximam,per otium foppeditarer. Vtiamtantam fubolcfccntium ingeniorum Ipem jffleam EPISTOLA. * * vi * A> X . ' O 'i v4i fileam,quorum ut primi funr, ita facile maximi fu* furi,ornatiflimi doíliflimi^ adolefcentes, Sibraiv» dus Occo.& Heimanus Ruifchonius . Quosomc$ cquidcñiin hoc nomino,ut publicé prouocati?adef fe ram pipnegotio ne grauentur . Atq? utinamucl in pofteriore huius ipfius hiftoriae parte,, comicaro íuamfacultatem,uelin priore^ragicam cxpcririK beat,aut*ííít>alintin reliqua bibliorum fcriptura s' ' * *.,«>' " i huiufmodi argumentorum feracifíin^uberem fací le materiem innen tur,i. Neqj uero nouum quis pu* ter efle quod moneo^ntiquum fuit Chriít/anorun* ítudiumfacra poematijs celebrare, non latinorum modo,ut Prudentij,Sedultj, Iuuenci, Aratoris r8C D. Hicronymi, qui de Pfalterio hexámetros uerfus Mí. uerum ctiam Graccorum^ut Nonm Panopo^ litanírGregorij Nasianzeni,&ionipJuriumaIio> rum: fed quod propius adnoftruminftitutumat-* tinet, Appollinarisomni feientia infígniteirinftni fíus,ut autor eft Sozomenus, dominante Iuliano, i pro Homeri po£mafe,ucxfibus heroicis Hebraica* confcri píít antiquitates, ufque ad imperium SauL XXIIIIJibris, iuxta numerum 8C nomen element torum Graecorum,adimitationem Homeri?opus omne partirus.Comadias item,&: t ragadía sfyri* *asíp oda^Menajidrum, Euripidcm, & Pindarum B imitan É PI S T Crt At • * p ^ ' '* ^ 0 «v. lijiitatus, ex diuirta fcriptura fumptrs arguments/ £tephanus etiam quid^de Chrifti cruciatu tragic diam ccciníílc memoratnr; Qirin Isfus ille filitis Sy fach inter laudes uirOrum ueré gtórioforum ¿Han* » »'' * - . r* ■ - ft etiam ponit,quod in adoléfcetia iua ftuduerint mu> Íicií modi$,& celcbrarint carmina fcripturarunu Cuiufmodiimmane quanto fatius erat lubricas arta ti,cui,'út D.aitHieronymüs,étia tuta timenda funt omnia,qdfc'cp trondum poteftuitár fax habere ma> du difcénHa propofuiííc,§ ethñicaru fabularum na: J|f it f * ' ' W •"• '.»'' ' k i ¿ */ •'.> I f ' / ííias,& in his máxime cómicas ingcíTííTe,hoc eft,o> leumaddidiífe camino.Studiuenimhumani cordis prauum eft á pueritíajafripft qiíi cbndidít,& docí les imitandis turpibus ac prauis omnes fumus, ut • ( | . • i ^ ^ iuillus etiam accedat magifterad earn rem impra bus.Corrumpunt mores bonos, non modo eolio--quia,uerum plus etia leftio,atcp hac etiam amplius pradeftio mala.Sciturn eft illud Iotíenalis: < Nil diítu ferdum uífuíp hxc Íimína tangat v Intra quae puer eft procul hinc procul ite puellg Lenonum,&cantus perñoílatltis parafiti * Maxima debetur puero reuerentiajG quid Turpe paras ne ru pueri contempfcris annos* Reítc proinde D. Eraf. RotJn apologética coífa> quiorujm epHioía Plautinse pradeftionis permiflio ncm E P I S T O L A.: flem prope probro obijcit quibufdam quam 8C craf fifíimé facctis Poggij facetrjs comparar. Et Ladtart tius % JFirmianus in fcenis^inqui^neício an fít cor ruptela uitiofior . Nam comicar fabnfce de ftupris uirginum loquuntur &amoribus meretricum &ci Copiofius uero ¿n eandem fententiam Ariftoteles PoJitic.7, cap. 17. Potiflimum igitur inquit ftatim á pueris nec dicant nec audiant quidquam turpc pueri &c.ac deindc: Minores aurem neqj iamborí neq; comardiarum feétatores eíTe íinat legiílator niíiquú ad eam peruenerint seratem 6Cc. Lacedae> moni} libros Archilochi maximi poetae aut cene fummoproximijut Valer . Max, ¿nquitjéciuirate fuá exportan iuílérunt,quod eorumparum uere> cundamacpudicam le&ionem 3fbitrabanrur.No> luerunt enim inquit, ea líbrorum íuorum ánimos imbui, ne plus moribüs noceret, quám ihgenijs pro deíTet.PluribusfuperfedeOjquod epiítolac modum €xceíri,fedfiha?cethnici,quid Chriftianis cenfen> dum^quibus caleftis illa tuba edicit: ScortatioSC omnis immundicia& auaritia ne nominetur qui-* dem interés ficut decetfan¿los,&obfcccnitas8C ftultiloqifentia 8í urbanitas^ux ad rem non peni" nenr,fed potius gratiarum a ¿lio. Certe illa á pro-phanae Gonucedise pr^rk<ílonbus cautio prarfiandat B Z tílMt w* > EP I S TO L A. cft,utrcraexingenio fiilam rudisartasfciat,quo minus exemplum infidat animis. Notum enim eft «lt interpretentur quidä quafi res gefta, imo quafi ab ipiis gcfta cflet. Quis fic non corrumperetur ucl ferrcusi Hanc igitur qualemcunq?, mi Niucniope^ raro,pubIico pjctatis ftudio furaptam, priuato tibi amicitiae noflrec nomine debitam,6{ purjflimis uo* tis ruis,ut Deus Optimus maximus falutarem eflc uelit,commcndo,& meritis tuis non uulgari bus dico, dedicocp. Prccor ut intcr fa* crzs Mufas ac Gratias ruas 7 diu faliciter uiuas. Aemftero^ dami,natali D.Bene-difti Anno re- dcmpti hominis iupra fefquimillefimum trige* (imo iexto. r i j > f j ; r / INVITATIO CVM PERIO* cbd Comoedtä* E)äo Vidtor2ni moleßum fit tibi Päultfyer beic dfldre,uelmordrier» lmbicos qudtfo hos legds fendrios, Nouos uoluptdtannoudm qui nuntiant• Verhendie,hord tertid,m foro?boni* P ubes duibus Aemßelrcddmd dget fdcrdM^ 1$oudtnq;,nec uifdm pr'w cotnocdidm: Senfis,lepore,drgutijs beüißimdm• Vctercsjed dbfit inuidid?quut bontä Berte coUoces hom^deßo trnpori, Et dritter r$ßrv*ïi,». ' -, f^*. % < 4 V*".. 'X""1-']; «1 * V ^ ' 1 / PETRI F. iEMSTERODAMI ACTA SAC RAE DEDI CATION I ' » j » ' 1 r 1 ' ' », Y 1 4 É^ > ' v ferijsyquotn v ßppliedtum eñ 5 ob cUrificdtum Do* mini i E S V nomeninter gentes^iuind CM /m A* phricd uiéîoridjM.Iodnne Tcyngo Medico experien* tißimo er Nicoîdo Gerdrdi F. Vrttnis r poñ fruflrdtdm *cUídfcentcm,finguldri Dei opt.mdx.beneficio}diutU ttdm Luter dn& hœrefios tyrdnnidemjioc VrAn.dndto Chri* jflo.M.D.XXXV.EgeíT ingenui ddolefcentuli,Pe* trus Comes w¡pípdluddnus,Frdncifcus T^yngus, Gui Itelmus SyluiuSyReinerus Simoniiis^ lomnes Hudtpo* lÎMyEgbertus Rodotphi F Joannes Comely F. Arnold im Tiehnim F. cr NicoUus Akrdi F* Edit* \ BXUÎtCàyheUôpùUk VtfitQfè oHbâ doxœfidei obferudntiß♦ : PROLOGVS. ' T rimetru CV Vodeße fatix omnibus uelit Hj Pdriter^fduftum,quotquot ef\is cdttdidif iSigros enim nihil mor mur 3nipriu$ ■ Šefe dbluM-nout uoluptdtis nouos, Grege X nouojfutn nuncim nobis dcttut♦ Apporto nanq^non VUuti dut Terentij% Qum effefifttâ noßis omîtes fabula, V ludicYM,(ic \ubricM• Verum uerdmjdcrdmq; porto&ferMM* Cdjim,puiicdm0fiç. yt ipfks Virgines T>iädßcMußs,iLcJhlinerudmdeiere$' RoudmfaUmfcripUm recêns comœdidM* Cm iure,cui ex rejofcph nomeninflitum• dddo qudUs cœterd fiet'Cceterum v Vofirum iüudejlo iudieium.At fi iûœ tdtoen9 Merit o omnibus omnium eruditorum notis, C enfentur ejje uit(C fyecuium,dtcfc eds Speädre cunftigeftiunt,dumcopU eft* Nihil minus,idem huic de fer ri bifloriß iAEquom e^ ne quid mdim die dm,fed ueriüt* ' H dne exhibere heic um cupitfi operdmddtk, Voflri fduore,uoflr<£ ite in fyem grdtiœ, tncmonmferidspcjuibus potrâ ' ; ß 4 M** P&OLOGV& Modis,bonej\dturdfdcrds,duft>ice Chrifloßmufy Grdtijs fduentibm, Autore Crueo$ublic CldufuSyprofettd regi dum diuinitut Interpret dtur prodigiofd infomnia, £t mißiQifWtqr rm pdrit fibifimul, FRÖLÖGVS. T>eifmorcas äujpicätxs nuptitä. Sicuinccre dnimum fueti.quim quosdnitHM,hi JAdiore femper pcä triumphdnt gloriu. Adejte ßcrrresßcrd eñ ut maxume. Trophdni adefteres propbdna eñ,fed facti YrdfidU-qu* redd dt fieros,lubentibut, Vt pdreñ,duribuf receptado mentibus. Omncis proin opere mdxumo ornibilUrn penfi hdbettt* QuodcmQ; coilubitum e&Jicere pojluldnt. Atolimheriš.tum^uommeiiordternporci * . . -$urrcyhumnitdpk cert menfuit* Non,ut nunc feruo$oodem>quo muhs.hdbent &oco.VeYumiUuddupUc6ttnolejliUebr er gier .Mdg.Lubetis. ACTVS PRIMI SCENA III. T etrdmetri Umbici3pirtim Acdtd* leäici,pdrtim Cdtdkfticu Sephirdch. PRo D ij immortdies.quod genus hoc hominumfqus b£c coniurdtio cht Vno omnibus dnimo unm uirtM quitt id fuperet tu a. Qv qu (¡um cum md.t- fruftrd a mnid. « f ^ B.epulfid -ß>retd -rurfum Uifupplexfidm, qnprecibus Mdgis indurefcitfmefy dlidrum cx moribts extimuri Pdtidr, iniurid quibus morem dddit mi fere I non fd* cim• Et fi me dmorgrduiter tenet.potius me iUcompd* rdbo, l « ^ ■} . . t ■ » V t * *• • ♦ * ■ V * * St 0 'A 4»' ■ * j • • • • Non per petifuperbifdflidid.quod utxnm pofjem, Nihil prm,neq; fortius.mdgis lubet putdre» Hdud obftindtione mihi negajft,fed pudore* lllud cogitofi forte t ändern expugndri que dt,Unto Deinde in dmore futurum mihi conjldntiorem. Expcridr itdfaetfi idm fiepe me fyes butmgis dc mte gis Crefecit indies-neq; im pdr effe diutiiu quern* Mecfc cogit dignitatis obliuifcier me&. Til contri,obliuifcere rnodo conditionis mihi tug* B t quodultro defert domind,uotis etidmfi [¿pis, Optdnaum, dccipe^dum tibi copid efrdumq; Fbxd ctfrdgiiis efcuirtu* demum und cldrd ¿terndefe« Verdformdeft3oculis qu& pldcet Dei, qu ñeque mori* bus Docet Conuemt7neclegiím Uebrqum quid femper placiturum fiet♦ JXuncueüeimat-mox uolmjje pigebit.at quanto detn gatius,eas c piditates proponere in animo jibi, 'Oyó* O' expetere honeflum jit9& afjequi prtckrumi iüud s Scitm non admitiere, quid quid corrigi nunquam poteñ. repAT ¿bilis úrte?[mel tefa pudicitia eñ heu. C Z Sepfa COM OE DI A SACRA Sepb.fdcile tuißhtcfabulare,mei fecurus• aßego r Scntio mifera.nonpotis e&.namfi tarn tibi amafi grd& ueeñ, Quid mihi fit amarecogitaxmoriarnifiimpetrjm- &os.lßhuc fane,pneßatyquam fefe fcclere nefdrio * CommacuUre.Seph.Atuolgö id fdciunt ♦ uitim com* muneomniumeft. JL. I 4 Jos. Vt fit,tanto nos eam macuUm ejfugerc gloriofw. Cogita tibi matrimonij non uiolandam ßdm, S N ec mihi feruitij. t dient etidm mdritum neutiquam faUendumtibi^neque mihi herum, deme tdm meritum n bene. Quodji cogites,remittat im me onerdre miurijs. Eine ego tantammdégratus repondm contumeliamP Pro immortaltbus em bcneßcijsftum uero peßumo Vehrte mdlo quouh dignus fiem. Seph. Amandus k t': quidem. Digna quiprmia prdut porro ¡ngrtfim, aut per fidum^ . . m COM OEDIA SACRA Aut propbdnum,utneque bcnignitds mctieque pudor ñeque Reüigio commouedtf neejue commonedt ut fernem /?# dem! Tum,nouiprobe heri dnimum* dduortit grmtcr, qu£! non cenfeM. Seph. OhJHé ne.quiipfus me negligitf ne quid ueredrcr mihi ifthuc cur£ erit.los.Et mihi quidem.ut ne cduere quod quedniy Stulté ddmittdm ndm. Seph, Hdu,nunqudm'ne concedes mihiffrequens Solitudo domi.ittiM porro quotidtdnd dbfentid• P dx.er ß quid mdxume fubfe#tidt,putdbit eo 7e mihi chdrumeße^quodipfi inteUigdm effe chdrum4 iU * Vtuirtus meretur tud.Ios. Decetmgenuum fyncert* td* Sine frdude,etidmfi Idtcre poßit.ndm fibi reus Quifj; eft.prius qum alijs.Seph.Ohm ifli uirtutiquott AJJrrt,auos mores pojtuldt.ijWucjdpereetf,mnqud»t itd Offtrmdto effe dd uitme obfequio demerueris ♦ er tidm « A me foliddMypcrpetumq; mer is-de bcnefidnlew. los.Auortdt Dei^ut dnimum humdnifduoris p-tii* Ad ntdUi imcjudm dàducdm pdrtes demens.potior be$ç I^dtk ïnjlituttsty efje debet femper ingenijs, \ Kdtio honefle uiuendi, qudm grdtiosè. Sep h ♦ Ah de* fine.i Fruflrd tu iflhœc fdbuldre,qu<£ mihi dnimum dccendunt mugis+ Si unquï ergd te dnimo effe dmico mi Iofeph,fenfjli,uti Htnc mihi wwn grdtidm des pro tUd,nîic ego te rçgo+ Jslic » i. COMOEDIA SACRA Miferedl te md^bis miferdnd0' dmdntis ctfocmitt ut ne reflinguM, Ucrumis fi extilld* ueris. los.Non funt ijib&c ¡dm, nmdntis diftd. Seph . Senties idm,qii£ fiem. 0 Virum fi noui?debitM fceleflut bero pœtiM ddbis* los.Miferet me tui.Seph.Tén'mc irridere wultum fet nom hominemjiumt Wiortudm memdlim.lof.Quodferundum eyit ferm* deniq; ¿tnimdm Potiusrelinqudm.Sctfn. Itun9 folido ex dddmdnte pe* (lus e£h tibi, 6 Vtnecfe ldcwmis7neMibi Sm COMODDTA SACRA Sum.Seph. I mo ucro tnibi mifer^merito bdud meo* $ed per Deos,fi quis precibus locus,cauc-neu me gertsy Vt tSs in tefuero lofeph.qudem neutiqudm uelis. los.At tucdue ccmmiferis3utipfd tdlemtemihi Bxhibe^qudlem neutiqudm dccetprobdm.Sepb ♦ Jirf, cur itd Aperte Mcm mdlitidm t fdltem Idftdres fyc diqud. Ios.Hdudmeum e&. Sepb.Si non dmes,tdmen odium tegeresjed quid fiulti huttc rogof Sdtis'nefdjliditmeifofdcittM indignum.nunc ego Et iUum fccleflum ejfe? feÜis nihil trte hunt. .. * Amoris contraetiam melfeltncrum eft,ex(uerofi qumtimco,quorfum bxc res eudfurdfit mihi/ Itdobfiindtè oper dm ddt,ut me itlicedtj Dew,tibi lUecommendotO-fdlutemmedm. qutfo impium cupU dinem Compefce dornint,er tne ddiuud,ne mimum Ukfdäet mihi. ACTVS SECVNDI SCENA L Trïmetric intuí* Erij miferd,U£Mihi,uoßrdtn fident obfecro* Proper dtefer tc duxilim imbeUifamm«, I ofefi effugiens♦ 'An(le o pudor, c/K Ex Alfana infaniorem facias .fentium SimtUseü*quem quem attigerit, malo out &MW> ¿f¡U cit. V \ At<£ iüud ipfa difcit experientU Semper,cui cum itlis res tncidit.itdefe Cuius finem baud uidi,abrupt negotium. Veflem dmifvpudorem fed mecum extuli* Nudus non eA,nifi culpa quem nudaucrit« Vudicitid,decus ipfa fuum f Videlicet i Qu* extra nos,mW ad nos4, • r 1 Vtindm hoc fit defunttum modo.Vnde quomodo Me expedient merlus fum* itd fubitoobieftm cSt rttht. . .-'V« • iifV- ^ Ne^ cunftdndi copia cilf her us idm ddcrit fcio♦ ; Pr/orr pote&res qumïn quo nunc me à e&> ^.* Loco efJe.Vdh,mmqum feruorum œquè ac mode . Mihidurd uifdvsl conditio.pdpg-quk' il\b r<4 D? me idm confiilurd hero ut uidi em Effe hdbitdmîimo 'quœ non configura eftifafc Eheu confiât,qum àmdrifint in fœmina Stimuli,lubido er irdyqu& uiros quoq; Que non duderefeelerd coguntf quidigitut r- Idcîdm ? dut qudmium cuujfm djjvrm ( dicdtn dine ddem dn fugidtn Incertum ek.und hxc ß>es c&,quidquid dcciddt, 'Deifumus.poßremo7qudndo confcm Ego fum mihfyk me culpdtn ejje hänc procul>nihil Mdti dccidere/mnocentid mcolumi>pote&, ACTVS SECVNDI SC ENA IU Tetrdmetritrochdici,cdtdlefiicL Potiphdr, MAgitdm ßbi quietem coittyrduit, fcriiotn qui hone $rugi compdrduitfibi. per quem > pr^fens dbfensque item, TtefecdtoeffednimopoßitMtiegp,quom lofeph meum Emi,feUx.de Ifmaelitis negotidtoribus* Qui mihi idm Me>ufq; feruijt obf^quentermdxume, I uxtdife fideiiterdtq; exdnimijementid mei. , Nee minus etidm?quod uel primum putofeheiter♦ Vt? quo cm Dem effe-profeemtem cunttd fub m* nm * . A um COMOEDIA SACRA E iutfenfiAtcKfcfecitUt iufidilli dpud me feruitus Effet-necfc ddeo mdigentidm defiderdremedm. Nec benignitdtem pojjet.dc denifacunftis eum Trtfeciiotiofo mihi ut ejfe licedt^dtq.; dmmo olfiquh Sic uitd e&'heris morigem eJJe3eorumq; per omnix Jnferuire commodisjncommodd dtcfc miurids O mneis conferuorum fcrre,cr tegere contumeUtt Sibifludio hdbet'ituUi Udere, os,dduor/us nemini, Compofitus,pudens3modefluf, pldcidus • fcire eft libe& rum Ingenium,dt<£ dnimum.fic fiet modo?ut nunc eh, quTm,ejl et ¿formende im tmVpldceZ« Q&0& \ j COMOEDIA SACRA Quod hdbeo uxor em ut uolo,pldciddm0 proUtnfy t¡ü£ me dmdty E t mdgnifacitfuos pudic Proh Bijimmortdes,quern confyicio cxdnimdtuw,exo tra cata peditum, lefticú P rofonbutfeñ ne hie ipfut^uo dedgebamio* certé is -- ipfeeft. Perij-hoc quid fit uereor. nequeo fdtis mirdrier, netfe Conijcere jcio,mibi nefcio quid animus prtfdgit maU* 1CI* ACTVS SECVNDI SCENA IIL lambici,partim tetrmem, cdtdeftici e¡F acataleftici.pdrtim trimetrt> admijlistrochaicis qui* bufdam+ lofeph. 3Potiphar* Mago. EHeu-nec quid dgdm, necfc qhid buic Yefyottdeatn jcio.crpudct Carere lacrumk,m maximas fubito redañum Hm cahmitatcs'quar oculi,mentis bene confcte teftef9 tecufantfmdeYCMifi,jicfacim ut conjlituL D F Qt* COM OB DIA* SA CR A Pot.Per tempus dduenio.Hem, quidißkuc obfecro mahffdtin* Saluxfdic mihi files mihomo, atq$ ord pudibunda con* tegisf & Quid eñpudendumfHei mihrquidme dbfente turba* tum eñ domií , . :f o QuidficmgcMMfecquidtdcesfdiuinm hdud fum nec> nifi ; . : \~V\1 Audiero,cognofce queam. Heus, heus , prodito aliquk attutum. < . ; los.He re mi.Pot. Quitt die, quid eñflos. P erij* P oh Dij melius facUnt-fed Trocha. Cluid perifii?quidquideñ,eloquere age oeyus mihi. Ios.Ah.Poh Quid ahtdge,mgenue mihi f¿tere,utifo* les. Hdudckmteeñmevmte animus ille amanstui,o* propenfior9 $cito,c<£tew q um erga fuos effe fámulos foleh los.Fateormíhere*®- immortales tibigratias habco> dtq;dgo. (f lambici Mag.Pr Tetra Fot,Qu£,malum,rest Ceßd hinc ire tntro,ut hoc quam primum,quidquideñ, Tetrao certum fciamf meter Vos ißum ajferuatum cúrate mihi tarnen. . - Tritne EpithafisComcedif. r ten ACTVS TJBRTU SCENA L Umbici trimetri,admifiis tetramctris qui* bufdam,tum acataleäicis?tum . , cataleäicis. v V o tipbar. Sephirach. lofeph. Lorarij. * - PRo Deumatq; hominum fidein* ex ilion''täm Mibe rale effe facinus OrtumtSep.Sic res habet ut dixm'i Domine♦ uelhoccc pattium Documento eñ , ipjiw'cfc fugi > & tota clamoris teflis mei0 Vt audißifamäiafPot.Me miferum,ut nulla homini eß felicitas 'Diuturna muitafquinfi l#ti quñ euenitJÜico Acerbatfiultafecumulant-quxmihinec opindnti de* cidunt♦ Enge ferue bone,columen uero familk. Trinis Cut mumm hübuiftdemiun' illam fcelusthcrumtdut ¡D z Wende® COMOEDIA SACKA Me ddeo dignum put m,quem illuddsflos. Occidi* Hem,mortuwtqumuiuos nunc fim fclicior. Sepb. Nmid illd licentid cudfit tdntum in malum. Non te die uirumfed fcemindm retur.Pot. O nou*tn Auddcidm-quid dis impure fdn none A uiri ijihuc feeler dti prorfum,& perdititSeph.lßine lndignd,z? intolerdndd.quicfo per Deosf I os. Tdcen* tufSeph. MinitdtKr etidm cdrnufex. Mirum>ni quod concinndt km menddcium. Cdue ifti quidqudm credit mi uir-qui,in mdis Vtftt,cjuijs hominibttfq; imafdm.Seph. Ingrdto bominc ?iihil Quidqudmfccleßiut.nimio prxjldt mortuum Quirn mgrdtum efJcAos. ißdm edui turpitudinem Sedulo.Pot.Pdrum eil eduiffe^non eduere. los.Nä 'Ego peccdurnijipcccdre e&tbero mdgis Vidum efje qukmfibi.Pot.c Quomodo fdcerrumef Fuißyion esfidus.tum beneuolentidm Expertin es me dm* nunc irdm fenties, Morien Qudndohücprouoedsv metcr Scph.Aequom eü,grdtu quiferre nefeit, oßvnfdm utr trochai" Yerdt. los.Bereit feruom mculpdtum ufquegeßerim^ cus* dommcf; G catalcfticommo(^s bdud dfyerndndts duxerim tudm, iflhu ci. ipß&ftfcm tcßdbere-itd utßue introires, Gmliofruererc tecumlfeu prodiresfords. Tot . Ridi* culum* Trime. Verbkfokere poflulds^quod rc mrilefecerk los. Si quidem mdlefecL Pot. St quidemfcondtus mihi Tetra, ca p rofdäo e&. los.Tckidm annos tibiferuio.dn tibi un* öudmXmeuUd c E& ortd iniuridfPot.Atidreßdbdtfcilicet. tri. Seph-Annon eft h#c mdgnd fdtis tibi f Quifqudmne H4 . ' 1 ü ; '« Ank COMOEDTA SACRA A nirtio e& omiffojdntdm ut contumehdm Ferdtflos.Cdfus humdnosqui nor it.sep.lmpudens* Hoc'ne euenirt mdius^dut grdum poteši f Pot.Ltm puree fodesconiux.heus lordrij* los.Here,per clementidm tudmteoYo.Vot.Sdtis I dm fdtis lofeph^ftettdtd ergd te med, Est elementu.Seph.Sdtis er ipfd periculi ddij♦ Vot. Fdxo bdud die m ndtfjtm effe,quern derides. Lor.Quid'uis here,dut quid imperMiVot . Abducite Hunc Intro.LoY.Quemndm/lPot.lofeph. los. Siccine mecum dgist Seph.Pdtiundum eii.Pot.Meritocfc id tuo. quom, queumhciuddmorem effe,fed odium. Seph.Odio* Acatalc* fusevtdce.dQ aici " D 4 Seque$ > COMOEDIA SACRA Sequere wfeUx.ïos.lnfelix eft,non qui dccipit fed qui fait îniurim.pukhrumeft,fidei,uelmrtcM obire grdtid. Seph. Enimuerofi uir jies,dignum hic irn fuppVxium luit. Vot.Nimis irdcunde.cenfen* repperire pojje ullum fer* uom7 Vitio qui cdredtfdn quU not\r delinquont heu f Sepb* EhoPotiphdv Sic Ho Aut tu morcrc^ut fckrdtuntitlum pro merkk perde* Iliad.j' exemple uti Sit.ne quis pojlhdc temerdrim,herili dufit pudicitie$ çfyiïmforc fhgifnm pudor Cçrri* COMOEDIA SACRA Qorrigettdt Um depuduit.čtM grdndiort At cd,nunc ut ßt.femper dddit nequitidm. Quifquis fcmel degener duit>nunqudm bonus* Pot^efcids uxor>multd dccidunt mortdlibus S£pe in uitdfdtq; &tdte agundu, quxuolunt, Qut nolunt. Seph. improbitds cdid dlidm trdhit* Pot.Hem,quid ndm hoc reif quid bec uolt improbkdi riba Abi mtro.ego quidfdäo ßet opus uidero. • - ACTVS TERTII SCENA Ii. Idmbici tetrdmetri,cdtd\ettici. Potiphdr> VAEmifero mihi• qudntd ß>e decidifhoccitte de improuifo <3> Mdi mihi obijcitMumfo tempord,o mores.quid tunt Creddt,dutcui credM,quem uefidelem bdbe^nefcidS^ ddeo IZxulcerdtißumo miquißumoq; hoc ßctdo funt fermentdtd omnid^ßdesyßdeliv^dmor, pietM, Amicitid,fodcditM,offick,benefiydq; Omniurn bmnid.fefe omnes amdnt.fud qu&runt.fibi bc nceffe VobntfoUs,hett mc mfclkemficme dm ego tufre* m D S fite it COMOEDIA SA-CRA fidejomo ahfum demens0regiinferuiens lofcph, Tumterearem tuamcurafli, er me in tantum conies cijli Mali f quern ego femper pudore liber ¿lit ate o Pr^e ceteris retinui.quouicifiim, omnibus e ferukx Beri nemo obferuantior fuit femper.qu& nunc res Repente mores uertit tuos,uirtutem uti lubidini lampoftbabeastu£tan qui fe*ui funt,dimidio mentis Captifuntyut nonnuUorum eft fententiat nam dioqui' No/z eft uerifimile^neq; mducere in animum men queo7 Tantam uirtutem tarn fubito degenerare potuijje. Vrugiufq$ frugi eft.fedquam mira raripciloris erat Vrcefe^tiafqu^conjiantUuuUusfquam mgenua mo* defliafat Res eft pauida er clamofa,mens fibi male confch.for fan ilium 0i Atq.; banc qutfakm lufit dolis.fed qui tacet, fatctur, Atqui genuina uirtus,innocentiafidit fua. J Hi uerbofi funt.qui turpiafatta oratione &ifiimulant.vruerecundiameiusnoui0liberalemj\ *Etreuerentemmeuac • . < -.y • * I terum inuencro*per quem plurimd mihicommodd con tigere. Tum duïemjàeme'wmetuo-quem mihi perem uf* quefenfi : ' ' E,ffe propitium. îUudexiftimo effe humdni tngenij po* tins, Vt ïncliddm.dum deferuefedt q^ deliquit,fi deliquitßdtium ddbo.manfuetudinc 1C1' Et clementid nihilhomim melius in uitd.Coeterum N on ufus eft,me illi temer e dpertrc. e/fö uosifo Agite hucycorruptorem ifthunc feruom meum Iofefa educite. ACTVS IIII. CCENA I. Idmiuct, tetr&rretri> dcdtdleftici. Lordrif. Votiphdr. lofepb. ADfumus bereft quid no$ uis,imperd. Pctf. .Age procede bone uir Lepidumtndncipium meum Am, übt loci fortune pent tu quae benefecimus tibi. a we pudicitidmpotuifti tentdre herilemflos.Ah.Pot♦ Qjgfti w/fci Refyondesfquid nunc fic tdcesflos. Quia me eloqui m dignum eit here. m.Attufdllu ejfe indignum cogitdre debebdi fcelut* Ctterm COMOEDIA SACRA Qsterum^ equidem nondum frem omnem fiduth abteci tu& lofeph-proinde quo te cid frugem recipere queM, um* culis Tibi domdre Ufciukm content^ ero, g rduiori merito Vrifiinä iduirtutis refteäu tua.abrtpite eum in curce rem, N TMiut fceleris pcenitedi ilos Mere^nimum iflum Uli do>fl qui cito corrigere,etmutarepoteJ1 Utis triftt\ Deusxui notd eft cdujfd cdlamitatisueritM rei, & Vt peruiudm In bis dd fummdm ufque qui& mihi c, r t Xrocha. Lucrifitfnonne eddemfintferenda nolentitdmcnf QtpdcunqueDeusiüe facit ? ferundum est aequo anU mo*cui Pugndre fritßranem,& impim iuxtd eft AnfcU tid- •. • • Kfl uero, gratis mtihm effe udl^quomliceat bono. lor, y C O M OEDI A SACRA %or.Verum prom obdurarrebmfy t&ferud fecundé. los.Equidemfempereauolui,zrfeci>utnon modo fe* Trocha, «i-A cunddmihi - • -ao^. ^ j i * Sperre,fed dduorfd contemnere queam. tor. Bij uo+ flrdmfidem* utYnw.'nt . ; ... . ^Hominis ingenium confldns,quo reddäus fubito Eäfut mortale nihil florere diu poteüf \. ? • - «VI • * «g t * »%Ti '» ACTVS IUI SC EN A III, - ' • 4 «M * Trochoid tetrmetri cdtdkftict. • I ofeph. " . • ; h .V • •. " o , PRo fumme T)eu$> dutorjettorq; omniummum di Arbiter* Quem tdndem grduibusldboribus jldtues modum meist Perpetuo tenor e,dduorfis fucce junt dduorfd mihi♦ Afeicis hjec DeuSyttm te nihilfdüit.domi grduem Vertulifrdtrum muididm diujmtderito meofd quibus E tidtn c<$(ú dcjiindtuSyUerum prüfend tua Serudtus ope,db eis uenditus,dulcem pdtridm exilio, Libert item feruitute commutduí dure dm. fed h<¡ec> benignitdtejem expertwfum fdtis*qudfi Me ) eOMOEDIA SA C RA Me it i fr At rum odio liber ¿tum uoluerk. ecce dutem? res nouct OrU eñ porro• ^¿e omneis mihi rdtiones conturbó* . uit,o* • v / . Extremm in fortem coniecitfimül o De tu.dt pro fide Continentidq; hoc prxmijferoffed ne me pcenitedt Euiflepium.ficprtftdbdt, qudm perpetud domi dißidU ConfUfJe.cgo folw quomfmfdcilehdncpertulero mm - ridmy (t Quigrduiorem olim tuli.quid'enim fdcidt dliend quom Jpfi in mefrdtrcs dd eumfeuierint modum mei i c#te* rum y Qui me db ijs eripuifti Deutjute uidm meneris> In te omnis fies eñ mihi-fiepé quiere geftd peffume, Geftd ut fit probé fdcfc.fortdjje fic mihi tun Confulis bonitdtCytuiM db impudicd ut fim.fequor Qtfp me tud fdnftd uoluntds uocdt.ddddm ofmc to* leruntidm Superioribut,quid mihi refert lofeph ejje nomen, nifi fdttis probofhomo fumjiumdnis n-dtus cdfibw obno* xiur Cui nihil recufdndufo,quod communis fert conditio* Ne% grmus femdum9quod uitdrinon potcft* Cdtdßrophe. ACTVS V* SCENA L Tre* CO MOEDIA SACRA Trochoid tetrmetri catalettict* Hanno. NAE alba iam raracfc in hominibus duis, fides gratia Ejl.quarum locum,perfidia ingratitudocfc obtinent. Itabonis intermorientibus moribus iam, affatim Succrefemt mali, tnagis ac magis Indies • pofleriorie bus > Semper deterioribus.bjec mihi ex ipfa adeo re incidit Cogitado, dum concaptiui inmentem uenitmei tofeph Hebm quem ego in tarn aduorfa}aut cuorfa p* tius, Miferum fortuna,tantum temporis interuallum male Gratus defer ui,cuiiis me pcenitet nunc, crpudct-Miferetcfe em. qui mihi in contubernio nuper carcerk9 Qgí non comitate fermonis, qui }non minijlerij Seduütate leuauit miferiamtquam folertt mihi } ConiedurUjinfomnij aperuit ueritatemfVifusut Forte per quietem eram triplicem uidere palmitem Botris oner atum,grandibus iam, o-uindemié idonek* Qgibus a me refeftis,exprej?^ in poculum regium9 Mujlum.regi ofjvrre bibituro-p jrgratum ei ojficiunt Retuliaalpfumanxius.tile,bono protinui animo iubct Ejfe-portendi COM OEDI A SACRA Quo & amicitid confiliatur,diluitur inimicitid Mortalibus.at te (inquit) obfecro Hdnno, tneminerk mei Quom bene erit tibvredde operdm mihí dpud B irho* nem,carcere Eximundum ut cures-quo detrufm fum,nulla raed Culpa, neq; merit ó.fed furtim Hebreo hue abduftus fob• D ein,obmnocentu jludium, indigna h ot Vjt non fine mmine,uelhanc nunc, uel tunc oHtuionem illam Contigtffey cYederc fit ♦ Sed quid*ceffo etidm adirc eum Hoc ut tanto tamq• infperato quam primum gaudio Impertidmdubentio^mq; faciam,qubn lubentia fit Aperite ocyus hoc-hem,ecquis h&c eñtecqíti dttditt \ m ACTVS V. SCEÑA IL Tctrdmetritrochdicijcdtdletticu Puev N < 3 COMOEDIA SACRA Puer. Hanno. Guluffd* Hoc ^ Qm pultduit oßiumfHan. Qui tibi proxumm ktftutJiunqd V t proie at Guluffdfor dt-eä,qui iüum conuentum eßc uolt. Tu. Nihil dliud dicamfHdn. Vtuenire properet * ne'in mord mihi & Sietjtd res eü.Pu.Eecero.Han. At iam faäum opor# tuit-uold. Gulofalue miDomine.Hdn.Et tu multum fdlue Gué îuffa mi. Sed lofeph idm hue,ex prjeeepto regis,produäo eil 04 pus* lldxumdm cuiUtitiam & triumphum ddfero, dduen+ tu meo. 0 Gul.optumè fdftum,o- gdudeo.ndmillifdueo iu^ni* quem ego Elfe fcio honore quouisdignum.Uan.Eftfanè'dt nunc mxtura. itd fdfto opus eü.Gul.Curdbitär. Q } ACTVS V. SC EN A III. T rimetri Trochaici.cataleäici. Hanno, ioftph. ■ Guluffa* E 2 NVl> > COMOEDIA SACRA NVlla eñconditio tam defyerata>qu& Non in melius,quom Dij uolunt,cito Reßitui queat .quod de me adeo cuiuis facile eñ nofcercqui nihilfane minus, a Atcfe pißorum itte prtfefius,reus Veccatim dominum meum regem,itlo in crucem Afto,ego dementia em priflittß D ignitati refiitutus uiuo tamer{> Sed quem uolui^eccum. lofeph teplurimum Saluere iubeo. los. Salue Hanno * iflhtfccinc E& fidesfHan.PeccduiJateor •uincor-at Hunc,quando tibi Dcus er uirtics tud Keditum er reßitutionem in meliorem ftdtum Apcruitytu¿fuerit fipientU Magnitudinisq; animi,quod accidit, Obliuifcrquod inßatjC$rijte,lofeph,ferudtum uolunt. los. obfecro mm nam ludis tu nunc mefHdn.Egon* Tefqudmobrem t los <:Wfcio • fed qui ijthuc credam a* Effe,mihi dici uelim.Hdn.'Dicdm tibu Rex geminifibi obuerfdtiinfomni) Confufus port ententofis dmbdgibus, Cundis diuinis,dc conieftoribus, Etquotquot totd Aegypto fdpientid TrdefldntyConfultis fru jlrd,ut cui nihil Expltcare quidqudm pofiint0quynmdgis Indc etidm conjlernaretur,detu Ei oportune maxume fdpientid Suggefir quondam ipfc qudm expertusfuL Qudre hue te accerfitumjufiit ire me9 Eiufdem quo benejicYj,cuius mihi Clim,nunc itemipfi fdcus copLbt* Verpetuo fie eum deuin(lurus,fimul B t libertdtem,er nobilitdtem ex eo, Et gloriam tibi,z? rem pdriturus. GullBenc,ui Mc Dm Mrtfoftm gMdwjQSiDic'bonh3 B $ Hiki COÄIOE DIA SACRA. lAibißde ißh Gul ♦ Quin cap ue Mi I ofepb,ne cowmittds nunc.ut tibi Jpfe defuiße uide are.quod quidem Itadiuina occaßone^atq; indole ißa tarn egregiajuxta indignum foret* Bene gerund£ rei fdeultatem datum Amittercydementia es%Jos.Factum ßeculb. * E^wtfi iam ergo . los. Atque ahquanto Üben* 11 USy Quam quidem hue dcccßi. o Gutuß*a3Vale. Gratias habeo atty ago merito maxumas Tibi,uicißimq;/ubi quidufus uenerit> "Benefaxo lubens. GtdSjenigne dicis ♦ Vdle, Atq;falue Iosepb.dc bene rem gere. 0 Oh • quid' eil quod nunc malim, quam quod iam huic Huenire inteÜego* e pjedore ßc Ad benigniorem t andern ß?rtem uti < \ COMOEDIA SACKA E uehdtur,uirtu$ itd ut meretur eiust T fi htc regi interpretetur fomnid, Vtfccit concdpteiueis dntebdc fuisy £t Hcrtdtcmci,<*r opes ergrdtidm, Cumuldte partum irifcio.quod, reUtquom ei?, Spettdtorcs,c{uiuirtutcm ducitls Mdxumi, > DE PASSIONB H*V tibifum tequies,uid rc¿la,redemptio uerá: VexiUumcfr deifignum & memordbile fdri. Tcpropter,uitam^ tuamfum uirginis dluum lngreffus:fumfattushomo,dti£ horrentid pdjjui o, Fuñera: nec requiem terrarum in fimbm ufqum lnueni,fed ubify minas,fed ubicfc labores. Hórrida prima mihi m terris mdgalia\ud<¿ Hofyitia in partu,focUq¡ fue*e parentu Uic mihi fufa dedit bruta ínter mertia primum Arida in dngujlis pr¿fepibus herba cubile, In pharijs primos uixi regionibus annos. Herodis regnoprofugusireliquosq.; reuerfus luddtdmjemper ieiunid,femper er ipfdm Vduperiem extremamrerum inferiora fecutmi Semper egens monit inhumana fúubribus a\m& Ingenia ad ftudium pfpbitatis dperta falubri Pprima dottrin<£ iniungensmirdculd:qudrc Impia Hierufalem rdbidis exercitd curis Inuidi&tfieuiscfc odijs& c¿ecafurore, Infonti eíl pxnis letdlibus dufd cruentdm , In cruce terribili mortérñ mihi qu Aßiäasq; genas, arentem fufrice linguam Felle uenendtdm,&p alientes funere uultuf♦ Cerne manus clauisfixas,trdftosq; lacertos, At% ingenslateriuübiM'.cerneinde fluorent Sanguinem,fcjfoscfc pedes,art^q; cruentos* F leäe genu,hgnumcfe crucis uener ahile ador i. ) Flebitis -.innocuo terramífc cruore mddentem O re petens humili ,Uchrymis fuffunde fubortis: £t me nonnunquam deuoto in corde,meosefc Fer monitus:feäare me& uefiigiauiu. Ipfacfc fupplicia mfciciens, modcmcfcfeuer ant9 Corporis innúmeros memorans,animiq; dolores. } Vifce aduerfa pati,v proprio muigilare falutu K£c monimenta tibi,fi quando m mente iuuabit Voluere?fiquafidtS4nm tibi ferre tneorunt, £ § Debité D E; P A S. DOM L > Debitó ft pictMzCr grdtid dignft Idborum ■ Surget,erunt uereflimuli uirtutis,eruntq; fioftis m infidUs elypci^uibus deer in omni >Tutus eriSyUiftorcfe feres certdmine palmam* o H Q¿i uigus oceans exitintrat aquas* Amatus nidijs elementa liquentia lußrans Hac in noäe breui tendit in orbe diem. Splendida fyncero producunt dcthera uultu, L£titiamq;fudjnfyder i clara probant♦ T erraferax uariofundit munufcula cultu, Cum bene uernarit,reddit o- annus opes* Moíítá purpureum pingunt uiolaria campum: Vrata uirent berbismicatherba comis* Paulatim fubeunt ßeüantia lumina florumy Floribw arrident gramina cunóla fuis. Semine depofito late feges exilit ar]uisy Spondens agricoUuinccre pcfefamento Caudice deferto lachrymat fuá gaudk palmes: Vnde merum tribuat^dat tpodo liitis aquam> Cortice de matris teñera Unugine furgens> Pr¿parat ad partum túrgida gemma finum* Subcfc byemis tempusfoliorum crine re fufo, lam re^arat uiridansfrondec?tetta nemws+ lAißafalix,abies0corylus,filer,ulniut,acer,MX> Plaudit qujefyfuis arbor amcena comis♦ Conßrutturafduos apis hinc due aria linquens, iloribm wjlrepitms poplitc mefa rapit. > DE RESVRRECTIONE Ad cdntus reuocatur auis,quœ rumine claufo. P igrior hyberno jrigore mut afuit. Hinc Philomela fuis attemper ut orguna camus9 Jritcj; repercujfo dulcior aura melo♦ * £ cce renafeentis teßatur gratia mundi, Omnia cum domino dona rediffe fuo„ 1ST anefc triumphant ipo ft triflta tartar a Chrißo, Vtîdiq; fronde nemus^gramna flore fauent* Legibus infer ni oppreßiscfupcr aßra meantem Laudant riteDeum ¡ux,polM,arua,fretum> Qui crucifixus eratj^eus ecce per omnia régnât: Datcfc creatori cunda créât a precem. Mobilité anni3menfumjux aima dierum> Horarum fylendor,ftridula cunda fauent. iîinc tibifyka comisfylaudit quoefc campus arißis: Uinc grates tacitfrp ahmte uitis agit. t^nc tibi nunc auium ref mant uirgulta fufurro: Bas inter nimio'pajjer amore cunit. Chriße falus rerum3bone conditor,at(fc redemptor» , Vnica progenies ex deitate pat ris* . îrrecitabiiiter manans de corde parentis, Verbum fubfißen^&patris ore potens. ' AequaUs concors,focius,cum pâtre coœuus,( ' Quo fumpßt mundus principe prineipium. Aether a fufrcndis,fola congeris œquorafundis> Quœcfc Iqw héitmt,quiç nwdcrM uigent. Qtii DOMINI. Qftf gfflM humanum cernens merfum effe profunda^ Vthominem eriperes.es quocfcfaftusbomo* Ncc noßro tantumuoluißi c corpore nafci, SeJ caro,qu£ nafci pertulit atq; mori. Funeris exequias patris nouus author,?? orbist Intra mortis iter dando falutis op em* Tnftid cejjarunt inferno uinculd legis, f Expauitfy chaos lumin s ore premi. - Depereunt tenebrz Cbrißifuloorefugat. Non decet utuili túmulo tuamembrdtegantur: Nan precium mundiuihafaxa premant. Indignum efl, cum clauduntur cunäa pugiüo, Vt tegat inclufum rude uetanlapis, bintea tolle precor,fudaria linque fepulcbro, y Tu fatis es nobis,& fine te nihileft. Soke catenatas infer ni carceris umbras, Et reuoca furfum quicquid ad ima mit♦ Redde t u am facie m,uide ant utjecula lumen: Redde diem.qui nos te morient<¡,fugit. Sed plane tmpleßiremeans pie uiäor olympum, Tartara preffa iacent,nec fua iura tenent♦ Inferut infaturabilitercaua guttura pandens, Qui raperet femper fit tua prjeda Deus. E ripfe \ \ DE RESVRRE* DOHL E ripis mnumerum populum ie car cere mortis t Etfequitur liber,quo fuus author abis. Euomit abforptam pduideferdbellud plebem, E t de fduce lupifubtrahit agnus oues. ( Hinc tumulum repetens poñ tdrtdrd cdrne refumptdg Beüiger dd ccelos dmpld tropbtfd refers. Quos habuit pcendle chaos,iam reddidit ijle; Et quos mors peteretes noud uitd tenet• Rex fdcer ecce tui radj^t pdrs magna trophtfi, Cum puras animas facra Uudcra beant* C andidas egreditur nitidis exercitus undis, Aq; uetus uitium pur gat in amne nouo♦ fulgentes animas ueftis quofy c andida fignaty Et grege de niueo gaudia pdflor habet. Additurhac felix toncors mercede facer do s> Qui dare uult dpmino dupla talent a fuo* . o Ad meliora trahens gentili err ore uagantes, Bcjlia nerdperet,m/m't ouiledei. Quos prius E ua nocens mfeceratjjos modo reddit Ecclefue pdflor uberelaile finu. vt._ Ft I N I S. ( - A " ,'rv * v • . - ' ■ -v * y • , / • '• • ■ •-.' r* •■''-; >'. ' '.v ' Av V. ' Í H c Mm > • > v r ■ X'i- % m; •.f * i » Ei • . "> i* * ' -i V -¡i-". V Sfev ' - . ^ ■ - •I v; ... Cßf: - • t Éfe e /A, »xív.'í . .. . V ' \ «• HV ' A f i mmmhmM IV 4: \ ' X». /. •é' ' -V •• r» v -i ) J,fH3/K : . t - f.' '( ; ' ':# ' - V: ', k' ' 7 t ■ti V rt AN- ráti f ■jt < -- mSt^îS ? v «t IN : it ' aß*® V ""■ ' • • iš . . • . . \ .V*» • -rA \ f. Wá Epi tA-VTI s ' iVTfx : V M- > , • - • 'im ■Sil ■ . < v " • V I . . ■ • : : . ■ - Mi ' i: : - k s - ' Ä: -'■•■O'J- ■ ' Ju*. \ ■ ' • . - ' V - ■ . ^ ' . • ** - ; ' . ^ • • . ' -