Vereniging Vrienden van Slovenie Združenje Prijateljev Slovenije jrg. 12 nr. 2 zomer / poletje 2003 Indien onbestelbaar retour aan: Tacitusstraat 1 6135 HR Sittard In deze uitgave Colofon / Van de redaktie.....................................pag 3 Van de bestuurstafel..........................................pag 4 Aanvvinsten bibliotheek................................. pag 6 N. De beren komen onze kant op.............................. pag 7 Na kosilu / Uit eten........................................ pag 10 Sloveense salamanders en kikkers..............................pag 13 Frelih per pen................................................pag 15 When I look at the vvorld.....................................pag 18 Laatste ontvvikkelingen in Slovenie door Alexander Vink.....pag 22 S potepanja po Nizozemski............................pag 24 t.m 30 LIPA is het verenigingsblad van de Vereniging Vrienden van Slovenie en verschijnt 4 x per jaar. Redaktie: VVisselt 75, 7021 EH Zelhem. E-mail: f.wolsink@wxs.nl Meningen die in de LIPA worden geuit, worden niet noodzakelijk gedeeld door het bestuur. Kopij voor de volgende LIPA inleveren bij de redactie voor: 15 augustus 2003 Colofon: LIPA-jrg 12 nr. 2 zomer / poletje 2003 Medevverkers: Rene Frelih, Edy Bevk, Bojan Gorički, Irena Gabrovček, Silva Hagen-Škoda, Franci Ravnikar, Dirk Leenvaart, VVillem Roodlieb, Alexander Vink, Barbara Javornik (ambassade) Eindredactie: Fred Wolsink Redactieadres: VVisselt 75 7021 EH ZELHEM e-mail: f.wolsink@wxs.nl Vormgeving: Knislow Design te ‘s-Heerenberg Drukwerk: R & M TIEL Oplage: 170 exemplaren Uit deze uitgave mag niets worden overgenomen, tenzij met bronvermelding. Losse nummers kunnen woiden besteld door overboeking van 2,50 Euro naar giro 6318199 t.n.v. de Vereniging Vrienden van Slovenie te Sittard. Van de redactie Voor u ligt alweer de 2e LIPA van dit jaar. De bedoeling is, dat deze uitgave begin juni in uw brievenbus belandt en wij tijdens de jaarlijkse Piknik met elkaar van gedachten kunnen wisselen o ver het wel en wee van onze vereniging. Lees de rubriek “Van de bestuurstafel” hierover. Leuke bijdragen hebben we deze keer ontvangen over beren, kikkers, relmuizen en salamanders. Edy Bevk heeft de oproep van Silvan Hagen wel heel letterlijk genomen en schrijft zijn bijdrage zowel in het Sloveens als het Nederlands. Heel veel werk, maar wel erg mooi. Bedankt!!! Uw bijdrage aan het welslagen van dit tijdschrift blijft onmisbaar. Misschien dat u tijdens uw komende vakantie in Slovenie iets meemaakt, dat u graag wilt delen met andere leden. Blijf schrijven naar de redactie. De LIPA is er immers voor en door u. FJW © 1991-2003 (ISSN 0928-8376) Van de bestuurstafel Via deze rubriek vvillen we u graag op de hoogte houden van de ontvvikkelingen binnen onze vereniging. Inmiddels heeft u een uitnodiging ontvangen voor de jaarlijkse Piknik, die zal vvorden gehouden op zatendag 14 juni a.s. op dezelfde lokatie als voorgaande jaren, ni. dagrecreatieterrein te Austerlitz. Dit beloofd een wel heel bijzondere Piknik te vvorden en hopelijk zijn de vveergoden met ons. Een aantal leden van onze vereniging hebben ni. een muziekgroep gevormd en zullen met Sloveense volksmuziek Onze vereniging heeft van ons lid mevrouvv Marija Lamallais uit Krimpen aan den IJssel een aantal kinder- en jeugd boeken ontvangen voor de bibliotheek. Elders in deze LIPA staat een opsomming van deze te lenen boeken. Tijdens het periodiek overieg met de ambassade heeft het bestuur de zorg uitgesproken over de bekendheid c.q. het functioneren van de vertegenvvoordiging van Slovenian Tourist Board in Nederland. De media en potentionele NL toeristen komen nog veel te veel bij onze verening en andere particulieren terecht om deze Piknik opluisteren. informatie te verkrijgen over de Verder hebben we tijdens de laatst vakantie mogelijkheden in Slovenie. gehouden ledenvergadering nog • Verder komt de ambassade geen verantvvoording kunnen afleggen over het gevoende financiele beleid 2001-2002. Inmiddels heeft Siem Edink de stukken over genoemde periode overgedragen aan de nieuvve penningmeester, Bojan Gorički. ** In combinatie met de Piknik is er dan ook een korte leden vergadering uitgeschreven, vvaarbij het bestuur verantvvoording zal afleggen over het gevoerde beleid en hun plannen presenteren voor de toekomst. Zoals in de uitnodiging te lezen vvas, is er ook een vacature in het bestuur. We zijn vrijvvilligers en elke hulp kan de kvvaliteit van onze vereniging verbeteren. binnenkort met een eigen vvebsite, zodat die van onze vereniging aangepast zal vvorden en meer gericht zal zijn op onze eigen verenigingsactlviteiten. Agenda: 1LL za. 14 juni 2003 * Piknik (Austerlitz) za. 7 februari 2004 * Europabeurs (Deventer) Slo. radio Amsterdam e.o. Elke zondagavond Ether: 101.8 FM en kabel. Mogen wij ons voor stellen?___________________ De komende lipa’s kurit U nader kennismaken met uw bestuur Hallo allemaal, Op verzoek van Freddie, onze voorzitter, zal ik me nog maar eens voorstellen, alhoevve! ik denk dat de meesten van jullie mij al wel kennen. Bojan Gorički dus, geboren in Postojna, in het vene jaar 1949, maar al naar 8 maanden naar Maribor verhuisd. Natuurlijk, hoe kat het anders, ben ik daar naar de lagere school gevveest en daama naar het 1e gymnasium van Maribor. Wij van de 1 e vonden de 2e maar niets. En toen ben ik, net 20 jaar jong naar Nederland gegaan. “Holliday love" noemden we dat toen en inmiddels ben ik al bijna 33 jaar getrouvvd. Ik heb sinds mijn komst naar Nederland van alles en nog wat gedaan, eerst in de burger maatschappij en vetvolgens bij de overheid. In het jaar 1985 ben ik als "diender” bij (voor de kenners) het beste korps van de Gemeentepolitie van Nederland (Amsterdam) in dienst gekomen. Nu alvveer j are n lang politieman in Zeeland, sinds ruim een half jaar op de Rechtbank in Middelburg. En daar blijf ik. En wel zolang dat ze me met pensioen sturen. Als iemand me een e-mailtje wil sturen, dan kan dat. Doet dat op bojana@zeeland.nl Bojan ' Slovar - Slovene -Dutch dictionary Het digitale woordenboek van Arthur Clemens heeft weer een update gekregen. Nu 11.041 vvoorden en 9.794 voorbeeldzinnen. Verder is de Slovar vvebsite ' vemieuvvd en nu ook in het Nederlands te lezen. Kijk op: www.dekko.nl/slovar/ Demo te downloaden voor Windows en Mac. f Sag £ J v Aanvvinsten bibliotheek Tljdens de bestuurvergadering op 22 november 1999 (Tlel) is een aanzet gegeven tot de vorming van een Slo / NL documentatiecentrum. Met de schenking van Marija Lamballais is aan het al aanvvezige materiaal een groot aantal kinder en jeugdboektoegevoegd. Indien er leden zijn met affiniteit tot het beheren van een bibliotheek(je), laat het dan e ve n vveten. Voorlopig zijn de boeken te leen via de voorzitter. * Odraščanje * Gozdovi in drevesa * Dogodivščine na morjih Idem met geluid: * Pepelka * Levji kralj Nog wat ouder: * Človeško telo * Glasba in glasbila * Skriti zakladi * Mojo prvo Sveto pismo Vender: Pesmi in šege moje dežele Sloveense kinderboeken: Allerkleinsten: * V pragozdu * Za grajskimi zidovi Linderliedjes met MC: * Pika poka pod goro * Srečali smo mravljo Eerste vvoordjes: * Cvetlica * Ptiček * Reka * Pragozd * Tu ali tam lets oudere kinderen: * Slovenske Otroške prstne igre * O ribi velikanki * Moj dežnik je lahko balon * Martin Krpan * Nasukani strah * O pustu in zakletem gradu * Muca copatarica * Ta čudovita zemlja ! * Palčica * Maček muri * Štrped Sloveense radio in Nederland VVoont u in Amsterdam e.o. ? Dan kunt u elke zondagavond luisteren naar MAVRICA d it is een Sloveense uitzending van radio ZERA. Samo Niot en Polona Dominik verzorgen dan vol enthousiasme van 19.00 tot 20.00 uur een Sloveens programma. Ook onze vereniging zal vvaar mogelijk hieraan medevverking verlenen. Zo vvaren we de afgelopen maand uitgenodigd voor een intervievv. Een prima gelegenheid omiets over de vereniging te vertellen. Wilt u actueel betrokken zijn ? stem dan af op kabel: 104.6 of ether 101.8 FM De beren komen onze kant op Dirk Leentvaar beschreef in het winternummer van 2002 een vvandeling naar Sveti Peter. Een en ander speelde zich af in het gebied zuidelijk van Novo Mesto, in de ruige bergrug Kočevske rog. Dat het domein van zvvijnen, herten, vossen, lynxen, vvolven, beren en ander wild is. Over die beren gaat dit artikel. Op een dag stond er eentje te grommen op het schoolplein. Sindsdien heeft Slovenie een berenprobleem. In de bergen vvordt jacht gemaakt en restaurants adverteren met berengoulash. Potentieverhogend ! ”De relatie tussen mens en de beer is flink in de war”. Het is al lente, maar als we eenmaal het zigeuneidorp gepasseerd zijn en hoger klimmen langs de bergvvand verandert de regen in laffe sneeuvv. "Kijk, daar!” sist jager Janez Struna. ”Nu geen geluid meer maken. De beren zijn ons voor.” In het mod-derige pad is de afdruk van een flinke berenklauvv zichtbaar. Daamaast een spoor van kleinere afdrukken. Tel daarbij de hopen en hoopjes stront, en volgens jager Struna is er maar 1 conclusie mogelijk: "Een moederbeer van rond de hondend kilo, en een kleinere van vijftig kilo. Moeder en kind, die combinatie is levensgevaarlijk.” In het berggebied rond de zuid Sloveense stad Kočevje leven zo’n 400 beren. Een onopvallend bord langs de weg maakt melding van hun aanvvezigheid, in de hoop dat toeristen deze kant opkomen. Maar met veel overtuiging wondt de attractie niet aangekondigd, ook al heeft Slovenie, dat in 2004 toetreedt tot de Europese Enie, zijn zinnen gezet op het verhogen van de inkomsten uit toerisme. Of het met die beren gaat lukken, is tvvijfelachtig. ”Ze zijn gevaarlijk en hun populatie stijgt”, vertelt Rok Feldin van het informatiebureau van de Sloveense overheid. "Dit jaar was de jacht op de beren dan ook een serieuze zaak.” In totaal leven nu 900 beren in Slovenie dat voor 60 procent is bedekt met vvouden. Beren vvaren er altijd al, maar de laatste jaren is de populatie flink gestegen. Zorgvvekkend, vinden de experts. Vooral nadat op een dag een beer zich grommend aandiende op een schoolpleintje in een dorp aan de rand van het vvoud. Modder aan z’n poten, 150 kilo zvvaar. Ook in de hoofdplaats Ljubljana liep een beer over de weg. De politie moest het beest afschieten. En zelfs in de kustplaats Portorož stond er plotseling eentje oog in oog met de angstige receptioniste van hotel Riviera. De beren haalden de voorpagina’s en de schrik zat er goed in bij de twee miljoen invvoners van Slovenie. Sindsdien vvoedt in Slovenie het debat over het beren probleem, vvaarin zorgelijke burgervaders en dierenvrienden lijnrecht tegenover elkaar staan. ”De relatie tussen mens en de beer is flink in de war”, zegt professor Miha Adamič, als expert ”wilde dieren” verbonden aan de universiteit Ljubljana. Volgens Adamič is het gedrag van de beren verandend omdat de muur tussen mens en beer is vveggevallen. "In de bergen en vvouden zijn voederplaatsen voor beren. Dat was al zo in de Habsburgse tijd; het is een methode om de beren op afstand te houden. Maar dichterbij de stad leggen jagers ook voederplaatsen aan voor de vvilde zvvijnen vvaarop jact vvordt gemaakt. Beren komen daar ook op af, raken daardoor meer gevvend aan de geur van de mens en zijn minder bescheiden. Ze komen onze kant op.” Langs de Italiaans-Sloveense grens serveren volgens professor Adamič restaurants al berengoulash. ”Ze adverteren dat berenvlees de seksuele potentie verhoogt. Of dat waar is, durf ik niet te zeggen, maar het is wel erg lekker”. De laatste honderd jaar groeide de vvoudoppervlakte in Slovenie met 2000 duizend hectare, als gevolg van de trek naar de steden. Verlaten landbouvvgrond werd overvvoekerd en de vvoudgrens kroop langzaam dichter naar de stad toe. Adamič: "Gevolg is dat de beer steeds makkelijker de stad in loopt.” Een andere reden voor de toename is volgens hem de oorlog in Bosnie, halvervvege de jaren negentig. "Veel beren zijn op de vlucht geslagen voor het oorlogs-gevveld. Het is moeilijk te bewijzen, maar we troffen beren aan die een poot misten. VVaarschijnlijk zijn ze op een landmijn getrapt.” Slovenie probeert het beren-probleem deels op te lossen door beren te doneren aan nationale parken in Spanje, Italie en Frankrijk. Het is een project dat vvordt ondersteund door het Europese Lifeprogramma. Ook het lot van de geemigreertie beren vvordt door de Sloveense media op de voet gevolgd, zoals het verhaal over de beer Vida die in Italie in botsing kvvam met een auto. Heel Slovenie leefde mee met Vida die in een kliniek in Sporomaggiore vverd geopereerd. Een drastischer oplossing voor het berenprobleem kvvam uit de koker van het ministerie van Landbouvv dat, na advies van de Commissie Groot Vlees, het jachtguotum verhoogde. Voor jagers gold jarenlang een berenguotum van 70. Dat vvas afgelopen jachtseizoen plotseling 120. Het betekende ook het startsein voor activisten die zich bekommeren om het lot van de beren. Publiciste Vanja Pirc, die voor het kritische vveekblad MLADINA over de beren schrijft, vendenkt veel boeren en schapenfokkers ervan het probleem te overdrijven om er zelf beter van te vvorden. "Men heeft ontdekt dat je de door de beren veroorzaakte schade kunt verbalen op de overheid”, zegt Pirc. ”ln 2001 waren er nog maar 123 schadeclaims, het afgelopen vvaren er dat ineens 503. Boeren zijn begonnen met het fokken van schapen en hebben daarom stukken oerbos gekapt in de natuurlijke leefomgeving van de beer. Dat risico nemen ze bevvust. Ze moetn nu niet gaan zeuren.” Maar in de bergen rond Kočevje trekken ze zich niet veel aan van de diervriendelijke lobby in de stad. De regio is arm en de messte dorpen hebben geen geld om een speciale schoolbus in te zetten, opdat de kinderen veilig naar huis kunnen vvorden gebracht. Berenbloed, een lokale likeur, vvordt er gedronken. En dat moet volgens professor Adamič letterlijk vvorden genomen. ”ln Kočevje vvorden de beren gehaat!” In jachtclub Mala Gora, nabij Kočevje, staat jager Janez Struna die middag trots naast een opgezette beer. ”ln april 2002 geschoten. Hij viel schapen aan, ik stond op zestig meter van hem vandaan, legde aan, en booeml”. Struna president van de jachtclub, is verantvvoordelijk voor 1 van de 30 voederplaatsen in de bergen. Elke jachtclub in de streek beheert een voederplaats. Ladingen vlees vvorden naar boven gereden. "Maar dat mag binnenkort niet meer, als Slovenie toetreedt tot de Europese Unie”, zegt Struna. "De beren komen af op rottend vlees. Die methode is in strijd met de hygiene-regels van de EU. We vveten nog niet hoe het anders moet in de toekomst. Het kan een gevaarlijke situatie opleveren, vvant als ik die voederplaats niet blijf bevoorraden, komen de hongerige beren naar beneden, naar de dorpen.” In de namiddag gaat hij voorop, het bergpad op. Na een uur vvordt de Stank van de voederplaats sterker en behoedzaam nadert Struna de open plek in het bos. Op tien meter afstand staan tvvee beren, moeder en kind. Als bevroren blijft Struna staan en kijkt naar het tvveetal dat het pas laat in de gaten heeft. Pas als de beren het op een lopen zetten, durft Struna vveer adem te halen. Dit verhaal van Tijn Sadee verscheen in de Volkskrant van 10 mei 2003. Reageren ? Schrijf de redactie ! Na kosilu/vecerji v Sloveniji Nedaleč od Rogaške Slatine, blizu Podcetrka lezi vasica Olimje. In tu smo poiskali restavracijo, kjer bi radi večerjali (zase in za Vas). Med hribčki in njivami smo našli restavracijo Haler v Olimju. Takoj smo videli, da so se Halerji “vrgli” na skupine. Pritličje restavracije je bilo ob našem obisku zaprto, zato smo se vzspopeli na prvo nadstropje. Seveda smo tam našli prijazno skupinico kasnih 60 Slovenk in Slovencev, ki so praznovali en praznik ob tapravi slovenski “muzki.” Malo dalje so nas gostitelji povabili v prijetno sobico, v slovenskem stilu opremljeno (prijetni stoli s izrezanim srčkom v naslonjalu) in se kaj. Najprej smo si naročili vsak po pol litra temnega piva. Ki ga Halerji sami napravijo. Tudi svetlega napravijo. In, ce gost na žalost ne ve, katerega bi, mu natočijo v kozarec pol svetlega in pol temnega. Za predjed smo naročili vsi štirje porcijo tatarstega bifteka. To pa pomeni zares velik krožnik, poln neverjetno dobrega sesekljanega surovega bifteka, obloženega s kislimi gobicami, olivami, feferoni in s prelepo prepečenimi rezinami belega kruhca. Nato pa smo seveda naročili merjasca, divjega prašiča, ki so nam ga prinesli na mizo v zares okusni omaki, zraven pa so nam ponudili tudi blitvo in kruhove cmoke. Cmoke so naredili seveda s kruhom, čebulo, moko, poprom, soljo in malo mleka. Ob zvokih harmonike, klarineta, trobente in pojočih Slovenk smo zares uživali ob “nazalost” preminulem merjascu. Seveda smo večer, kako pa drugače, zaključili z orehovimi palačinkami. Torej: zelo uspesen kulinaričen večer v Sloveniji, ki ga midva, VVillem in Bojan, priporočava vsem turistom v Sloveniji. Pa se naslov: Pivovarna - pivniva Gostinstvo Haler Olimje 6 3254 Podčetrtek Niet ver van Rogaska-Slatina ligt even voorbij Podčetrtek het dorpje Olijmje. Hier zijn we op zoek gegaan naar een restaurant. Te midden van het glooiende landschap ontdekten wij restaurant Haler Olijmje. Duidelijk was dat het restaurant gericht was op groepen toeristen of andere gezelschappen. De beneden vetdieping was niet in gebruik zodat we boven een tafel zochten. Zoals we al vermoedden bleek er een gezelschap van ongeveer 60 mensen aanvvezig te zijn in de grote zaal inclusief een driemans-band die typisch Sloveense liederen ten Uit eten in Slovenie gehore bracht. Naast de grote zaal was nog een kleinere ruimte waar we konden zitten. We bestelden eerst maar een halve liter zwart bier om onze dorst te lessen. Het bier vvordt door het restaurant zelf gebrouvven. Men brouvvt er een licht bier en een donker bier. Als je dan nog niet weet wat je wilt dan kun je het gemixt krijgen. Ondertussen bestudeenden we de kaart. Wij besloten om als voorgerecht tatarski-biftek te bestellen. Deze schotel bestaat uit champignons in het zuur, olijven, pepers en sla in een heerlijke dressing, met geroosterd vvitbrood. Vervolgens werd er een heerlijke wildzwijnschotel in saus geserveerd met blitva (groente wat lijkt op spinazie of andijvie) daarbij een soort broodrollade en salade. De broodrollade bestaat uit: brood, uien, bloem, peper, zout en een beetje melk. Onder de vrolijke tonen van de Sloveense live-band verorberden we ons eten. Om af te sluiten met een dessert dat bestond uit pannen-koekjes met een heerlijke walnoten-vulling. Kortom: weer een geslaagde culinaire afsluiting van een mooie dag in: Pivovarna- pivnica Gostinstvo Haler, Olijmje 6, 3254 Podčetrtek. VVillem en Bojan. HeisaeiilHil Hier kan uw advertentie komen te staan. Neem kontakt op met de redactie voor info over de mogelijkheden. Ca^In^ hAcnTna camping wilh a persona/ touch. In North Slovenia, upper Savinja valley Mr. Jorij Kolenc Varpolje 105 3332 Recica ob Savinji Tel.: 00386 (0)3 5835 027 GSM: 00386(0)41 771 846 www.campingmenina.com info@campingmenna.com Sloveense salamanders en kikkers Op het moment van schrijven ligt een stapel dia’s te vvachten om ingeraamt te wonden. Op de dia’s staan alpenvvatersalamanders, gefotografeerd in Drenthe. Niet direct een ondervverp wat thuis lijkt te horen in ‘Lipa’. Of toch wel? Aan de hand van deze dia’s maak ik gedetailleerde tekeningen van dieren, en die tekeningen vomnen weer de basis voor een nieuvv boek: ‘Dvoživke Slovenie’: Amfibieen van Slovenie. Dit boek, geschreven samen met mijn -Sloveense- vrouw, gaat binnenkort verschijnen. Aan het schrijven van een dergelijk specialistisch boek gaat heel wat vooraf. In feite begint dat met een meer dan gevvone belangstelling voor ‘al dat leeft'. Zovvel mijn vrouw als ik hebben deze belangstelling van jongsafaan. Tervvijl zij zich meer bezig houdt met vogelstudie, heb ik me vooral bezig gespecialiseerd in amfibieen, reptielen, zoetwatervis en sprinkhanen. Een mooie combinatie: zij kijkt omhoog, ik kijk naar beneden en we vertellen elkaar vvanneer we iets interessants zien. Vanvvege deze belangstelling zijn we biologie gaan studeren, het is ook deze belangstelling die ons bij elkaar heeft gebracht. Amfibieen: dat zijn kikkers, padden en salamanders. Ook Slovenie’s meest beroemde diersoort, de Olm, hoort hierbij. Nederland is een ‘goed’ voorbeeld van hoe slecht het met deze dieren kan gaan. Amfibieen blijken namelijk bijzonder gevoelig voor veranderingen in het landgebmik: verlaging van grondvvaterstand, bemesting, gebruik van bestrijdingsmiddelen, aanleg van vvegen en het uitzetten van vis. Al deze bedreigingen hebben ervoor gezorgd dat amfibieen in Nederland sterk achteruit zijn gegaan. Die gevoeligheid verschilt overigens per soort: gevvone padden en kleine vvatersalamanders zijn er nog vvel, maar voor boomkikkers en vuurbuikpadjes zijn inmiddels landelijke ‘soortbeschermingsplannen’ opgesteld om de plaatsen in stand te houden waar de laatste paar voorkomen. VVanneer Nederlanders voor het eerst in Slovenie komen hebben ze het vaak over het ongerepte, groene landschap. Vergeleken met Nederland is dat inderdaad zo ('nog erger dan Nederland’ kan bijna niet...). Toch vinden dezelfde ontvvikkelingen plaats in Slovenie. Vooral de vruchtbare valleien en het laagland in het Noond Oosten zijn vrijvvel helemaal in cultuur gebracht. De landbouvv vvordt ook in Slovenie geintensiveend om binnenkort de concurrentie binnen de EU aan te kunnen en het snel drukker vvondende verkeer vraagt de aanleg van nieuvve (snel) vvegen. De ervaring in West Europa leert dat amfibieen hier het slachtoffer van worden. De meeste mensen zijn tamelijk onbekend met amfibieen en onbekend maakt onbemind. Er zijn veel misverstanden over amfibieen. Ze zouden vies zijn en ze zouden vvratten veroorzaken. Nu hebben de meeste soorten indendaad gifklieren in hun huid, maar wratten heb ik er nog steeds niet van gehad... Amfibieen zijn vooral een diergroep met een bijzonder boeiende en mysterieuze leefwijze. leder voorjaar trekken padden, kikkers van hun overvvinteringplaatsen naar het water, waar zij eieren leggen. Hoe zij dat water terugvinden is nog altijd niet precies bekend. In het vvater aangekomen maken mannetjes van iedere soort een verschillend geluid om een partner aan te trekken. Vervolgens vvorden de eieren gelegd, bij iedere soort op een verschillende manier. Uit de eieren komen kikker-en paddenvisjes, die er bij iedere soort wat verschillend uitzien en zich ook verschillend gedragen. Na een aantal vveken veranderen zij dan ook in kleine kikkertjes en padjes, die vaak op het land leven. Het boek beschrijft hoe alle soorten amfibieen te herkennen zijn. Voor de 18 soorten amfibieen die in Slovenie voorkomen zijn in totaal ongeveer 150 tekeningen opgenomen. Iedere tekening is gemaakt aan de hand van speciaal voor dit doel gemaakte foto’s. Amfibieen uit verschillende delen van Europa vertonen vaak kleine verschillen in lichaamsbouvv, daarom zijn de meeste foto’s ook in Slovenie gemaakt. Een enkele keer is een foto uit Nederland gebruikt, zoals in het al genoemde geval van de alpenvvatersalamander. Al met al een hele klus. Die klus klaren we in onze vrije tijd want het blijkt niet eenvoudig te zijn om werk te vinden voor biologen in Slovenie. Vandaar dat ik vooralsnog in Nederland werk en we zoveel mogelijk projectvverk uitvoeren in Slovenie. Momenteel zetten we een eigen organisatie op om het indienen van projectvoorstellen te vergemakkelijken, hopelijk kan ik in een toekomstige ‘Lipa’ berichten over een verhuizing.... We hopen dat ons boek bij gaat dragen aan een makkelijker herkenning van de amfibieen van Slovenie en uiteindelijk ook aan de bescherming van deze diergroep. Om het zo bruikbaar mogelijk te maken in Slovenie, schrijven we het in het Sloveens. Op het moment van schrijven is nog niet precies bekend hoe het boek te verkrijgen vvordt, zodra dat bekend is komt dat op mijn vvebsite: www.studiocinqo.com/ p_veenvliet Aipemvatersaiamancter As sen, Nedefiond (C) Paul V#.R«vli*.t Paul Veenvliet Stiens (NL) Grahovo pri Cerknici (SLO) Identiteit Wij, Nederlanders, hebben grote problemen met onze identiteit. We zijn niet trots op onszelf. We kunnen niet eens vvaardig omgaan met onze nationale symbolen. Molens en klompen? We doen er wat lacherig over, we schamen ons er voor; we hebben ze in principe al gedegradeetd tot oubollige museumstukken. Onze perkjes met fraaie tulpen gebruiken wij bij voorkeur om onze hond erin te laten poepen, teivvijl de eens zo fiere en vermaaide Betuwe is ingeruild voor een kolossale en schreeuvverige spoorlijn. O.k., eerlijk is eerlijk: tegenvvoondig hebben we de Kut-Marokkanen, gammele stadsjunks en Barend & van Dorp, maar om daar nou fier over op te scheppen als je je in het buitenland vvilt profileren... Op de een of andere manier kunnen we niet met onszelf omgaan. Dat merk je iedere dag. Wij zijn een beetje de Pontius Pilatus van de hedendaagse vvereld. Wij doen en formuleren dingen zo dat niemand ons achteraf iets kvvalijk kan nemen, hopen we. Want daar zijn we bang voor. Zeikeids zijn we. De handel in drugs is verboden, maar je mag wel een aantal grammetjes hasj op zak dragen. We steunen de oorlog tegen Irak politiek wel, maar niet militair. De politie loopt in het uitgaanscentrum om de o rde te handhaven maar mag niet fouileren en zo kan ik doorgaan totdat ik in de volgende Lipa zit. Om knotsgek van te vvonden. Wij voeren een brede maatschappelijke discussie of we het Sinterklaasfeest op de ons zo vertrouvvde wijze nog wel doorgang kunnen laten vinden. Want weet u: die Zvvarte Piet, da’s een namaakneger. Wij zijn als de dood voor namaaknegers, want een echte neger zou zich eens zvvaar beledigd kunnen voelen door zo’n roetmop. Wij gaan straks ook het sprookje over die Zeven geitjes afschaffen, want die vverden geloof ik opgegeten en tja, daar moeten we nu toch eens ‘n andere vvending aan geven, want voordat je het weet, fokt de Vereniging van Vegetariers en Macrobiotische Veganisten zich daar over op en dat mot niet, vvant we vvillen niemand voor de kop stote n en nemen de meest onzinnige bezvvaren serieus. Sneeuwwitje en de Zeven Dvvergen? Weg ermee en gauw, nog nooit zo’n zvvaar discriminerend sprookje gehoord vvant lilliputters, daar moet je niet mee spotten, bovendien is die Sneeuvvvvitje herself nog maar een jong grietje met een maagdelijke schoonheid, dus hebben vvij hier van doen met kinderpomo op zijn ergst, zvvare groepsseks brom ik u, die zeven lilliputters met dat kind op hun slaapkamer en dan ook nog een jager die zich maar net bedenkt om haar het mes tussen de ribben te porren, het lijkt vvel een snuff movie en o ja: die heks doet ook een duit in het zakje, bizarre horror. U denkt dat z' -• " 15. " ik nu ovendrijf? Dat ik effetjes de weg kwijt ben? Echt niet. Dit is Nederland, ik veitaal alleen waar wij ons tot op het hoogste niveau d ruk o ver maken. Mijn God! We praten over spruitjes als landbouwgif. Het woond ‘spruitjeslucht’ vvordt uitsluitend in een negatieve context gebruikt. Er wordt iets benepens, iets dat bekrompen of zuunig is mee aangeduid, tervvijl die spruitjes tegelijkertijd symbool staan voor ons Nederlanders. Hoort u? Wij zijn spruijtes. Dan ga je jezelf toch niet besmeuren door te zeggen dat je een bekrompen geest bent? Hou daar nou eens mee op! Spruitjes zijn heerlijk. Spruitjes zijn on-ge-lo-fe-lijk lekker. Als die knolletjes toevallig nou eens niet typisch Nederlands vvaren gevveest, maar Sloveens dan had je van die Nederlandse poeha-mensen gehad die jaarlijks naar Slovenie op vakantie gaan, en hier tegen iedereen die het maar horen wil gezegd zouden hebben “Daa’ginde’ hebben ze van die g’oene bolletjes, ohhh, oover’hee’lijk, zoo lekke’, sp’uitjes, culinai’e wonde’tjres”. Nederlanders brallen (terwijl ze de Duitsers daar van betichten, ook zo’n merkwaardige gewoonte) als ze in een groep in het buitenland vertoeven, omdat ze lijden aan een complex indervvaardigheids-gevoel. Op de een of andere manier lukt het de Nederlanders niet om zichzelf serieus te nemen; dat merk je vooral als je met niet-Nederlanders praat, met Slovenen bijvoorbeeld; die liefkozen hun bergen, die heffen liederen aan over hun rivieren, hun bossen, hun dichters hun vrouwen, hun boeren, tervvijl de Nederlander hooguit achter zijn tvvaalfde glas pils . wat kan mompelen over de successen van Ajax ( = een Zvveed, twee Finnen, tvvee Roemenen, een Tunesier, een Ghanees, een Tsjech, een Zuid-Afrikaan, een Amerikaan, een Belg, een paar Brazilianen en de Nederlanders die er rondhuppelen heten Lesley, Nigel en Rafael met hun voomaam). Als het sneeuvvt gaan Slovenen vverkelijk massaal de bergen in om er te skien. Als het in Nederland sneeuvvt zit zovvat de hele natie te mopperen dat het verkeer vastzit. Het is verdrietig gesteld met Nederland. Wij Nederlanders zijn niet eens Nederlanders. We verloochenen onszelf, vve vvillen niet eens meer Nederlander heten! In Slovenie heet je nog gevvoon Bojan. Beregoeie naam: Bojan. Nog eens: Bojan. ‘Hallo ik ben Bojan en ik kom uit Slovenie, een mooi land vvaar ik van hou!” Tuurlijk is dat een mooi land en hou je d’r van, anders heette je niet Bojan, Cilka, Draga of Jože. En Bojan vveet ook vvaar de Triglav ligt, al komt hij uit Ljubljana of Maribor, vvelke beroemde dichters het land heeft, vvelke helden. Hier heet je tegenvvoordig Yael en je bent verdorie niet eens een jood maar een boer uit Silvolde. Of Maxons, Christienne, Rochel (jongensnaam, echt vvaar!) of Kennet; Kennet, ik lieg niet, vvie bedenkt het om zijn zoon Kennet te noemen? Ken-net. In het Fries betekent dat: het kan niet. Kennet kan niet, je noemt je zoon toch alleen Kennet als dat joch per ongeluk is vervvekt (scheurend rubber of zo)? Nee, in Nederland geven vvij een nazaat bevvust een naam die helemaal niets met Nederlandse roots van doen hebben.: “Hoe heet jij?” “Solange.” En dan nog eens: “Hoe?” En weer noemt dat meisje haar ontzettend stom me naam die echt helemaal geen moer met Nederland te maken heeft. Kimberly, Vakubu, Kevin, Zubeyir Jaille, Sylvain, enzovoorts, enzovoorts, om hoomdol van te worden. Je zult maar ondervvijzer zijn en op de eerste schooldag ‘eventjes’ de namen van je nieuvve leerlingen moeten noteren: aan het eind van het semester ben je nog bezig. Wat is er mis met Jan, Jaap, Betsie, Lies, Willem, Klaas, Riek, Els, Kees, Dirk, Tom, Bas, Freek, Ans, Stien, Fien, Dien, Mien en Lien? Nou? Niks. Als je Jaap of Bets heet, dan weet je waar de Afsluitdijk ligt en dat VVillem van Oranje de Vader van het Vaderland is. Kimberley, Kyara en Caithlin (echt waar: namen van allochtone Nederlandse mensen; hun ouders moeten een grondige hekel aan Nederland hebben of in een perma-nent zvvare depressie verkeren, als ze hun kind zo’n naam meegeven?!) denken dat Saddam Hoessein de staatsecretaris van emancipatiezaken was (ofschoon ze niet eens vveten hoe ze ‘emancipatie’ moeten schrijven) of dat de Grebbeberg de hoogste top van Europa is en dat spaghetti onder de grond groeit. Mocht ik deze vakantie een Sloveen tegenkomen, die George heet, Donald, Mary-Anne, Marie-Tereze of zo, dan vveet ik dat de neergang van het land is ingezet en kom ik er nooit meer terug. Waar kan ik heen? f \ ZDRAVLJICA Prijatli, obrodile so trte vince nam sladko, ki nam oživlja žile, srce razjasni in oko, ki vtopi vse skrbi, v potrtih prsih up budi! Komu najprej veselo Zdravljico, bratje č’mo zapet? Bod živi našo nam deželo, Bog živi ves slovenski svet, brate vse, kar nas je, sinov sloveče matere! V sovražnike z oblakov rodu naj naš’ga trešči grom: prost, ko je bil očakov, najprej naj bo Slovencev dom, naj zdrobe njih roke si spone, ki jih če teže! Bog živi vas Slovenke, prelepe žlahtne rožice, ni take je mladenke, kot naše je krvi dekle: naj sinov zarod nov iz vas bo strah sovražnikov! Žive naj vsi narodi, ki hrepene dočakat dan, ko, koder sonce hodi, prepir iz sveta bo pregnan, ko rojak, prost bo vsak, ne vrag, le sosed bo mejak! Nazadnje še, prijatli, kozarce zase vzdvignimo, ki smo zato se zbrali, ki dobro v srcu mislimo: dokaj dni naj živi vsak, kar nas dobrih je ljudi. V_____________ J Rene Frelih VVhen I look at the world lk zal mezelf eerst introduceren: mijn naam is Polona, ik kom uit Slovenie, uit Ljubljana eigenlijk. Op universiteit in Ljubljana studeer ik sociale pedagogiek, eigenlijk ben ik in Amsterdam om een scriptie te schrijven. Bijna afgestudeend dus! Dit jaar doe ik een zogenoemde Diaconaal Jaar, dat is een jaar vrijvvilligersvverk bij verschillende organisaties in de sociale zorg. Ik kom verschillende kanten en problemen van de maatschappij en haar mensen tegen. Tijdens mijn activiteiten volg ik de levens van verslaafde en dakloze mensen. Ik ben verbaasd wat een groot netvverk er in Amsterdam bestaat, dat mensen met essentiele problemen helpt te overleven. En ook het grote aantal actieve vrijwilligers. Als een persoon (die thuisloos is) een goed overzicht van dit netvverk heeft, kan hij of zij op verschillende plaatsen gebruik maken van diensten als eten, douchen, kleding, slapen, rust, amusement, medische hulp etc. Mijn observatie is dat de moeilijkheid niet ligt in het overleven, maar in het uit deze cirkel komen en een iets hoger niveau van leven bereiken; niet alleen puur overleven, maar ook hogere doelen hebben, zoals vverk, normale relaties, deelneemt aan de maatschappij enz. Ik ben actief bij verschillende stichtingen en projecten. Een van die is Don Bosco Jonathan. Dat is een organisatie met een aantal vrijvvilligers die zich inzet voor thuisloze jongeren. Enerzijds doen vve dat door informatie en voorlichting te geven over de vvereld van thuisloze jongeren, anderzijds door het organiseren van activiteiten voor thuisloze jongeren, meestal in Amsterdam. Hierbinnen ontmoet ik jongeren met allerlei verbalen over vvat hen in moeilijke situaties bracht. In elke jongere herken je jezelf en de problemen die je had toen je op-groeide. Wie heeft dat niet gehad?! De vraag is alleen: Welke sleutel brengt de ene persoon tot een gevvoon leven en de ander naar een leven op straat? Ik vverk ook in een Drugspastoraat - dat is een stichting voor harddrugsgebruikers en in een centrum voor zvververs. Ik vind het vendrietig als ik jongeren in die ‘Inloop centra-s‘ ontmoet, vvaar vooral oudere zvververs en verslaafde mensen komen. Het gevaar is dat zij in deze ontmoedigende omgeving hun sterke punten en doelen vergeten, die hoger zijn dan puur overleven. Dat geldt ook voor vele jonge immigranten die uit arme landen komen. Ze komen naar Nederland om een betere toekomst op te bouvven of te ontsnappen aan levensgevaar. Ik ontmoet ontelbaar veel mensen met alle mogelijke achtergronden, nationaliteiten en culturen. Bij een project (Jongeren op doortocht) proberen vve vooral een Afrikaanse groep te helpen. Het doel van dit stuk is niet zo een verslag over mijn vverk te schrijven, maar om enigszins een beetje de vverkelijkheid van de vvereld te bekijken. Ik merk dat heel veel mensen in Nederland, met name in Amsterdam, anderen proberen te helpen! Maar vaak merk ik ook dat vele mensen het ook moeilijk vinden om anderen te accepteren zoals ze zijn, met hun problemen, verschillen, gevvoontes. Men zegt dat het land overbevolkt is met diversiteit en culturen. Maar dat hoef niet een probleem te zijn! Wat een gevaar is, is dat alle verschil-lende mensen niet hun eigen capa-citeiten durven laten zien en ge-bruiken, maar deze verbergen omdat het ze verschillend maakt van de massa. En vice versa: een maat-schappij ziet in een onbekende de verschillen als nadeel in plaats van als een sterk punt. Dit probleem is hier helemaal niet uniek. Toen ik voor de laatste keer in Slovenie was, hoorde ik dat er een paar maanden daarvoor een affaire was geweest over het wel of niet bouvven van een When I look at the world moskee. Een groot deel van de Sloveense maatschappij is er tegen, alsook tegen de Moslim cultuur. Nederland en vooral Amsterdam is bekend als meer open voor diversheid. Ik vind het jammer om te zien dat dingen hier ook veranderen, dat er grotere afstanden tussen mensen gemaakt vvorden, strengere grenzen, groeiende vooroordelen in het dagelijkse leven etc. we vergeten dat we allemaal op dezelfde VVereld leven, met verschillende mogelijkheden proberen we allemaal goed en gelukkig te leven, waar we ook leven. En waar we ook leven (Slovenie of Nederland of wat dan ook!), we hebben onze verant-woordelijkheid om sensitief en open te zijn naar elkaar en vooral om solidair te zijn voor de zvvakkeren onderons! Polona Dominik Naj se najprej predstavim: moje ime je Polona, in prihajam iz Slovenije, natančneje iz Ljubljane. Na ljubljanski univerzi študiram socialno pedagogiko, v Amsterdamu pa pisem že diplomo. Torej sem skoraj doštudirala! To leto opravljam takoimenovano Diakonalno leto, kar pomeni eno leto prostovoljnega dela pri različnih organizacijah, predvsem v socialnem sektorju. Pri tem prihajam naproti različnim stranem in problemom družbe in njenih ljudi. Med delom se srečujem z življenjem odvisnikov od drog in brezdomci. Vedno znova sem presenečena, kako velika je v Amsterdamu mreža organizacij, ki ljudem z osnovnimi problemi pomaga preživeti. Predvsem preseneča ogromno število prostovoljcev vseh starosti, ki so zelo aktivni. Če ima oseba (ki je brez doma) dober pregled nad to mrežo pomoči, ima vsak dan v različnih organizacijah možnost različnih uslug, npr. hrana (topli obroki ali malica), umivanje, oblačila, spanje, počitek, zabava, zdravstvena pomoč ipd. Ugotavljam, da težava ni v preživetju, temveč kako priti iz tega začaranega kroga in doseči neki višji nivo življenja; da cilji življenja ni le čisto preživetje, temveč imeti tudi višje cilje, kot so delo, normalni odnosi, udeležba v družbi in prispevanje k družbi in njenemu razvoju... Aktivna sem v različnih organizacijah in projektih. Ena izmed teh je Don Bosco Jonathan. To je organizacija, ki se z mnogimi mladimi prostovoljci zavzema za mlade brezdomce. Po eni strani se zanje zavzemamo z obvesčnjem javnosti in posredovanje informacij o življenju mladih brezdomcev, po drugi strani pa preko organiziranja aktivnosti za mlade brezdomce, večnoma v Amsterdamu. Znotraj tega srečjem mlade z najrazličnejšimi zgodbami o tem, kaj jih prinese v takšne težke situacije. V vsakem izmed njih lahko prepoznaš samega sebe in težave, ki si jih imel v najstniških letih. Le kdo jih ni imel?! Vprašanje je le: kateri ključ pripelje eno osebo v ‘normalno’ življenje in drugo v življenje na cesti? Delam tudi v Drugspastoraat - to je organizacija za uporabnike in odvisnike od trdih drog, ter v enem centru za brezdomce— klošarje. Žalostno je, če katerega od nadebudnih mladih srečam, v katerem izmed teh centrov, kamor prihajajo predvsem starejši brezdomci in odvisniki. Nevarnost je namreč, da mladi v tem nespodbudnem okolju pozabijo na svoje talente in močne točke ter višje življenjske cilje. To velja tudi za mnoge mlade priseljence, migrante, ki prihajajo iz revnejših držav. Prihajajo na Nizozemsko, da bi si zgradili boljšo prihodnost ali ubežali življenjski nevarnosti domačega ozemlja. Srečam nešteto ljudi z vsemi mogočimi življenjskimi ozadji in zgodovino, narodnostmi in kulturami. Pri enem projektu (Jongeren op Doortocht) poskušamo pomagati predvsem skupini afriških mladostnikov. Moj namen v tem članku ni napisati poročilo mojega dela, temveč malce osvetliti realnost družbe in sveta, v katerem živimo. Opažam, da na Nizozemskem, predvsem v Amsterdamu, zelo veliko ljudi po svojih močeh poskuša pomagati drugim, ki so v takšnih življenjskih težavah. Kljub temu pa opažam, da je mnogim tudi težko sprejeti druge ljudi, takšne kot so, s problemi, ki jih imajo, različnostmi, navadami. Na Nizozemskem prevladuje mnenje, da je država preplavljena z različnimi ljudmi in kulturami. Toda zakaj bi to moralo pomeniti težavo? Težava, ki jo vidim jaz je, da si vsi ti različni ljudje ne upajo izraziti svoje različnosti in lastnih zmožnosti, ter jih uporabiti, temveč jih zaradi nesprejemanja okolja raje skrivajo; ne želijo se razlikovati od množice. In obratno: družba vidi v neznanem in drugačnem prej grožnjo in slabost kot pa močno točko in bogastvo. Ta problem nikakor ne velja le tukaj. Ko sem bila nazadnje v Sloveniji, sem izvedela, da je bila tam afera o tem, ali zgraditi mošejo za muslimane v Sloveniji ali ne. Velik del prebivalcev je proti, prav tako nasprotujejo muslimanski kulturi. Nizozemska, predvsem Amsterdam, je znana kot ena izmed najodprtejših držav za različnost ljudi. Škoda se mi zdi, če slišim in opažam, da se stvari tudi tu spreminjajo, da je vedno večja razdalja med ljudmi, da so meje vedno bolj zaprte, večji predsodki v vsakdanjem življenju itd. Pozabljamo, da vsi živimo na istem svetu. Z različnimi možnostmi, ki nam jih mati Zemlja podarja, moramo poskušati dobro in srečno živeti drug z drugim, ne glede na to, na katerem koncu sveta živimo. In kjerkoli že živimo, v Sloveniji ali na Nizozemskem ali na katerem koli drugem koncu sveta, moramo biti odgovorni in občutljivi ter odprti drug za drugega; predvsem pa moramo biti solidarni do tistih med nami, ki so najšibkejši. Polona Dominik Velika Noč, de Grote Nacht, Pasen "Kako vi imenujete Pasen, Velika Noč?” je vprašala moja mlada prijateljica Mia. "To je ime, ki naredi poseben vtis. Dobim kurjo polt!” ”Hoe noemen jullie Pasen, Grote Nacht?" vroeg mijn jonge vriendin llia. "Indrukvvekkende naam. Ik krijg er kippevel van!” Letos smo imeli velikonočno praznovanje kot še nikoli. Lansko leto nismo imeli godbe zaradi pomote v sporazumevanju. Letos pa je našo procesijo spremljala nova godba, ki je bila sestavljena samo za to priložnost. In ta godba je bila odlična, igrala je čudovito in to zgodaj zjutraj. Jutro je bilo brezoblačno, sveže, pravo velikonočno jutro. Naš zbor Zvon (ki drugo leto praznuje 75. obletnico obstoja) je pel: Skalovje groba so odvalili (pomeni, da je ljubezen je močnejša od sovraštva.) V Sloveniji je še vedno tradicija, da je pred vstajenjem (prvo mašo) procesija skozi vas ali okrog cerkve. Dit jaar hebben we een paasfeest gevierd als nog nooit. Verleden jaar hadden ive geen fanfare door een dom misverstand. Dit jaar begeleidde een nieuvve harmonie, die speciaal voor deze gelegenheid was samengesteld de processie. En die harmonie vvas uitstekend en speelde prachtig in alte vroegte. Het vvas een vvolkenloze, frisse, ware Paasmorgen. Ons koor Zvon (dat volgend jaar 75 jaar bestaat) zong het: De steen van het graf hebben ze vveggevventeld (wat betekent dat de liefde sterker is dan de haat.) In Slovenie bestaat nog altijd de traditie, dat er voor de opstandingsmis (de eerste mis) een processie door het dorp of om de kerk trekt. In potem, en teden pozneje : En toen een week later: Slovenski Dan 2003 v Heerlerheide Slovenski dan 2003 v Heerlerheide v soboto, 26 aprila, je bil prijeten dan, poln dobrega vzdušja in zelo uspešen. Imeli smo tudi goste in sicer Komorni zbor Limbar iz Moravč in velik zbor (85 članov) iz VVeerta. Naši prijatelji "Slovenska Folklorna skupina Nizozemska" so plesali. Peli smo veliko pesmi, pili smo veliko vina in piva in jedli veliko klobas. Sloveense hooirekken Sloveense harten gaan sneller kloppen bij het zien van een Sloveense hooirek (kozolec). Het hooirek is al eeuvvenlang een kenmerkend onderdeel van het Sloveense cultuurlandschap. Vroeger keek men puur functioneel naar de langvverpige rekken. Ze dienen om verse gemaaid gras sneller in de soms behoorlijk vochtige berglucht te laten drogen; daar zorgt de wind voor die er doorheen blaast. Tegen het einde van de 19de eeuw groeide bij de Slovenen het besef dat het rek ook iets specifieks was dat bij hen hoorde. In deze tijd van ontluikend De Sloveense Dag in Heerlerheide op 26 april was een opgewekte dag en een groot succes. We hadden ook een koor uit Moravče (Slo) en een groot koor van 85 man uit Weert (NL) op bezoek. Županja Moravč izroči naši predsednici Mariani zastavico občine. (O Moravčah v drugi Lipi več!) De burgemeester van Moravče overhandigt onze voorzitter het vlaggetje van de gemeente Moravče. (Over Moravče in de volgende Lipa meer!) Edy Bevk etnisch bevvustzijn kon het hooirek daarom uitgroeien tot symbool van het Sloveense volk. Het aardige aan de rekken is dat ze overal in Slovenje voorkomen, behalve in het ‘Hongaarse’ Prekmurje en in de ‘Italiaanse’ kuststreek. Ze zijn er in verschillende smaken, vvaarbij ook regionale variaties bestaan. Het simpelste model is gewoon een langvverpig rek; deze zijn niet zo uniek voor Slovenie. Het vvordt al Sloveenser bij de vorm met een aflopend dakje erboven of overdekte parallelle rekken. Het meeste typerend echter zijn de dubbel rekken soms versierd, met een groot schuin dak en een bovenverdieping, die als opslagruimte dient. Hiervan zijn weer diverse regionale versies. Vroeger vverden alle rekken van eerlijk hout gemaakt, tegenvvoordig zie je helaas steeds vaker exemplaren met betonnen staanders en soms zelfs metalen dwarsbalken. Hopelijk luidt het gebruik van het moderne materiaal n let het eind van de traditionele kozolec in. Slovenie zal een stukje sterven. Met toestemming overgenomen uit: Dominicus reisgids Slovenie door Guido Derksen ISBN 90 257 3092 2 Z NUGI 471 De Relmuis of zevenslaper De relmuis is een schattig knaagdiertje dat 's nachts acrobatische toeren in de bomen uithaalt. Het kan 15 tot 30 cm lang vvorden, afhankelijk van de varieteit, en is een beetje een kruising tussen een eekhoom (waar het ook het meeste aan vervvant is ) en een muis. In Slovenie komt vooral de wat grotere varieteit Glis glis voor. De relmuis heeft een lange pluimstaart en bijna mensachtige vingertjes, en leeft van zaden, noten, bessen en insecten. De bijnaam ‘zevenslaper’ dankt het dier aan zijn bijzonder lange vvinterslaap van zeven maanden. Na het verzamelen van de vvintervoorraad doet de relmuis de oogjes al in oktober dicht, om ze niet voor eind april weer te openen. De Romeinen vvaren al dol op het leuk diertje- op hun bord, wel te verstaan. De relmuis vvend als een delicatesse gezien en er werd flink op gejaagd. Dat gebeurt in Slovenie nog steeds, met name in het gevvest Notranjska, en dan vooral weer in de wijde omgeving van Cerknica, leder jaar is er in september een kort 'jachtseizoen' dat omgeven is met allerlei regionale tradities. Hoogtepunt is dan de traditionele relmuisnacht (Polharska Noč). Men trekt er dan massaal op uit om de zevenslaper te verschalken; zo vlak voor zijn vvinterslaap is hij goed doorvoed en lekker vet. Informatie over een en ander kun je bij het toeristenbureau in Cerknica krijgen. Het Relmuismuseum bij kasteel Sežnik leert je de rest van het jaar alles over muis en jacht. Met toestemming overgenomen uit: Dominicus reisgids Slovenie door Guido Derksen ISBN 90 257 3092 2 / NUGI 471 Terugblik op de reis door Nederland Wij, vier echtparen haddenn al een jaar geleden besloten om tijdens de meivakantie in 2003 een reis naar Nederland te ondememen. Met initiatief kwam van een echtpaar dat familie in Nederland heeft. Ondanks de voorbereidingen van een heel jaar kvvamen we er voor het vertrek achter, dat de tijd te snel voorbij was gegaan en dat we de reis nog wat beter hadden moeten voorbereiden en met sommige plaatsen wat dieper kennis hadden moeten maken aan de hand van boeken en andere bronnen. We kochten een aantal plattegronden of leenden die van kennissen. We raadpleegden ook wat literatuur en haalden veel informatie van het internet. Maar voomamelijk gingen we het avontuur tegemoet gewoon met de vvijsvinger op de plattegrond. Een kleine bus vonden we het meest passende vervoermiddel. Zo waren we allemaal bij elkaar en als we verdwaalden, verdwaalden we dan ook allemaal tegelijk. Ons busje was nogal comfortabel. Onze reis was eigenlijk een echte kleine vakantie maar ook wel het samenzijn met elkaar en met mensen die we tegen kwamen. Wij alle acht hebben eigenlijk gelijke belangstellingen (samen g aan we naar de bioscoop of het theater, wandelen, športen), we waren al vaak samen in de bergen of op reis.Toch is tijdens deze reis de band tussen ons nog veel dieper gevvorden. We werden dit keer allemaal enthousiast over Nederland. Ik stelde me Nederland voor als een vlak land met veel bloemen. En dat viel ons ook gelijk op toen we de grens over vvaren: waar we ook heen keken overal was er een groene vi akte, veel akkers en velden (het mooiste zijn tulpenvelden) en grachten. Kennissen die al in Nederland vvaren gevveest, vvaren verrast door lage heggen en door de tuinen. Ook ons viel dit op. Het doet een mens goed om te zien dat mensen hier zich niet achter hoge schuttingen en heggen opsluiten. Het karakter van mensen herken je aan de hand van zulke aanvvijzingen: huizen die omringd zijn door hoge omheiningen, vaak ook nog met heggen erachter, een grote hond, lange vitrage, luxaflex. Dat verraadt al het een en ander over de bevvoner. In Nederland is de openheid groter, hier zijn de hekken laag en de ramen hoog vvaandoor een blik naar de ver-trekken binnen aan een ieder toegestaan is. Misschien is deze openheid ook vvel in zekere zin gebonden aan een religieuze overtuiging, maar hoe dan ook, het valt je gevvoon gelijk op. Het lijkt net als of hier de mensen voor de stadsdrukte en de modeme techniek gevlucht zijn in hun eigen vvereldje, vvaarin een belangrijk deel ingenomen vvordt door een mooi ingericht tuin met veel bloemen. Naast al deze openheid naar buiten toe vvaren de mensen die we tegenkvvamen, teruggetrokken (nergens hoonde je luidkeels gelach) en namen geen notitie van al de buitenlandse bezoekers. Desondanks vvaren ze meteen bere id te helpen als we ze wat vroegen.Vriendelijk werd ons de weg gewezen, een meneer reed zelf met zijn auto voor ons uit zodat we de weg naar onze jeugdherberg vonden. En nog iets verrast de bezoeker. Naast al de mensendrukte, enorm net van autowegen, d ruk verkeer, is er overal ook nog plek voor allerlei dieren. Schapen en koeien grazen langs de vvegen. Ook zij moesten aan het snelle tempo van het leven vvennen, en aan de lavvaai van auto’s en vliegtuigen. Je moet Nederland bezoeken in de tijd dat de tulpen bloeien hoevvel het land zeker ook in andere jaargetijden mooi moet zijn. Ook over Venetie vvondt bevveert dat het mooi is bij iedere weersomstandigheid en in ieder jaargetijde. Amsterdam herinnert in veel opzichten aan Venetie. Men noemt Amsterdam ook wel het Venetie van het Noorden, vanvvege al de grachten. Het is een gezellige Noond Europese stad met zeer “liberale” opvattingen (nieuvvsgierigheid bracht ons naar de rosse buurt). Op de straat zie je mensen van verschillende rassen maar ook van verschillende maatschappelijke klassen. Je voelt je aangetrokken tot de hoge, smalle middeleeuvvse heren- en pakhuizen, hoewel sommige toch wel behoorlijk gevaarlijk scheef lijken. Toch is de bloemenmarkt iets waar je niet over uitgepraat kan raken. Het vrouvvelijke gedeelte van onze groep kon maar niet afblijven van al de bloemen, bollen en souvenirs. De ogen zagen bloemen in een scala van verschillende kleuren, de een mooier dan de ander. Met een boot hebben we een tocht gemaakt door de vele grachten, voeren onder vele bruggen en kvvamen er achter dat de stad veel tegenstrijdigheden kent: het is rij k en arm, beschaafd en gemakkelijk, gecultiveerd en ruw tegelijk. Je ziet mensen die van hun boot een vvoning hebben gemaakt, mensen die in kleine flats wonen, maar ook mensen die gevvoon op straat hun dagelijks brood verdienen. Het interessantste is om de stad lopend te verkennen. We kvvamen langs oude herenhuizen vvaar achter de smalle gevels diepe en ruime binnenvertrekken verborgen bleken. Het zelfde bouvvstijl zagen vve ook in het huis van Anne Frank vvaar een aantal Joden in de tijd van de Duitse bezetting ondergedoken vvas. Geschiedenis kom je ook tegen in de huizen vvaar voeger de katholieken ondergedoken hun missen hielden. Zo hebben vve voor het eerst kennis gemaakt met zo’n soort kerk, namelijk “Onze liever Heer op zolder”. Nederland is niet alleen een land van grachten maar ook een land van fietsen. Bij ons in Slovenie vvonden de vvegen voor de auto’s gebouvvd en als er ruimte over blijft is die voor de fietsers bestemd. In Nederland lijkt het vvel dat men eigenlijk vvegen bouvvt voor fietsers en voetgangers, en dan komen pas de auto’s aan de beurt. Hier houdt men zich aan de bekende Sloveense uitspraak: "ledereen op de fiets dan blijf je gezond en fit”. In Nederland is het niet vreemd dat je midden in de stad boten en schepen tegen komt die over de weg varen. Als je een trein over de weg ziet, is dat voor een Sloveen aanneembaar. Maar een schip? We bevvondenden de capaciteit van de Nederlanders die met zo’n succes de zee zo veel grond hebben ontnomen. Dat is echt een meesterlijke prestatie in strijd tegen het vvater gevveest. De grote vvindmolens kwamen we o ve ral tegen, zelf 19 bij elkaar in Kinderdijk. En uiteindelijk beg repen we dat, dat grote pompen zijn die op vvind werken en vroeger als waterpompen dienden en niet zoals wij dachten, molens voor graan zijn. Zonder dat je het wilt vergelijk je Slovenie met Nederland. Ook wij hebben mooie bloementuinen, zoals Keukenhof. Maar we kennen geen bloemencorso zoals die we in Haarlem beleefden. Auto’s weiden gewoon door bloesem gekleed, uit bloemen vverden verschillende figuren gemaakt, dieren en mensen. Deze vvereld konden we niet allen met de ogen maar ook met ons reukvermogen waamemen. Een andere levende overlevering is de klederdracht die we in Volendam hebben gezien; we hebben Koninginnedag meegeviend in de drukte van de straten in Haarlem waar de oranje kleur de overmacht had. Helaas blijft na zo een uitbundige viering veel vuil en rommel achter, maar al in de daaropvolgende dagen vvaren de straten vveer netjes opgeruimd. Langs de kust van de Noordzee ging de wereld voor ons open en toonde zich in het schitterende licht van de ondergaande zon. We genoten van de uitgestrektheid, zo ver het oog reikte zagen we alleen de zee. En onze voeten liepen over zand en schelpjes. Ze zijn echt aantrekkelijk deze badplaatsen aan de Noordzee (Scheveningen) en zo’n reis geeft aan een ieder nieuvve energie en kracht. Je komt er ook achter dat er geen juiste of onjuiste manier van leven bestaat. Er bestaan alleen verschillende manieren. Toch keer je altijd ook vveer graag naar huis en je neemt het beleefde sprookje mee. Het is vvaar wat het spreekvvoord zegt: Oost vvest, thuis best. Maar toch, overal vvaar we zijn gevveest, kvvamen we Slovenen tegen (met hen hebben vve een praatje gemaakt op de toren van de Nieuvve kerk in Delft, vve kvvamen ze ook tegen in het centrum van Delft, in Kinderdijk, in het huis van Anne Frank). Slovenen staan bekend als vvereldreizigers, en het lijkt dat we inderdaad overal thuis zijn. Milena Čeme (vertaald door Silva Hagen-Škoda) Gaat u verhuizen? Se boste selili? Laat het ons weten... Sporočite nam... Secretariaat “Vrienden van Slovenie" Tacitusstraat 1 6135 HR Sittard Tel. (046) 400 91 18 E-mail: m.aretz@home.nl m I livIUKo %/ BALKAN V RESTAURANT Postojna Grote Overstraat 30-onder 7411 JC Deventer Tel: (0570) 61 93 56 Fax: (0570) 49 10 05 Geopend van woensdag l/m zaterdag van 17.00 tol 23.00 uur. Op zon- en feestdagen van 16.00 tol 23.00 Keuken geopend lot 22.00 uur. Maandag en dinsdag op afspraak geopend voor groepen vanaf ± 20 personen. Viktor Šolar Leden van de Vereniging Vrienden van Slovenie kunnen retour Amsterdam / Ljubljana met het vliegtuig voor: 316,- Euro • Prijswi)zlglngen voorbehouden Tarief inclusief: • Ticket • Luchthaven belasting • Beveiliging toeslag • Boekingskosten WWW.SLOVENIE.NU Informatie & reservering: IJsseldijk Noord 379 ■ 2935 CS Ouderkerk a/d IJssel • Tel. (0180) 684 684 S potepanja po Nizozemski Štirje zakonski pari smo se že pred letom dni odločili, da v letošnjih majskih praznikih obiščemo Nizozemsko. Pobudo je dal par, ki ima tam svoje sorodnike. Čeprav so priprave potekale vse leto, smo pred odhodom ugotavljali, da je čas prehitro minil in bi morali še bolj "naštudirati” pot in se seznaniti z določenimi kraji ob pomoči knjig in drugih virov. Nakupili oz. sposodili smo si zemljevide (nekaj smo jih kupili tudi na poti), pregledali nekaj malega literature, povzeli kaj tudi z interneta. V glavnem pa smo šli svobodno pustolovščinam naproti s prstom po zemljevidu. Kombi se nam je zdel najprimernejše prevozno sredstvo (bili smo vsi skupaj, je udoben; če pa se izgubimo, se izgubimo skupaj). To naše potovanje so bile res kar majhne počitnice in druženje drug z drugim in z ljudmi, ki smo jih srečevali.Tako so se stkale globlje niti med nami, ki nas tudi sicer povezujejo podobni interesi: skupaj obiskujemo gledališče ali kino, hodimo na sprehode, se pomerimo na igrišču, praznujemo rojstne dneve. Marsikdaj smo že bili skupaj v hribih ali na potovanju. In tokrat smo bili vsi navdušeni nad Nizozemsko. Predstavljala sem si jo kot deželo, kjer je veliko ravnine in rož. Res to človek najprej opazi: kamor pogledaš, zelene površine, njive (najlepše so s tulipani) in kanali z vodo. Znanci, ki so že obiskali to deželo, so bili presenečeni nad nizkimi živimi mejami in vrtovi. To smo tudi mi najprej opazili. Dobro dene človeku, ko vidi, da se ljudje ne zapirajo za visoke ograje in žive meje. Značaj človeka spoznaš tudi po takšnih pokazateljih: hiše, ki so obdane z visoko ograjo, morda je tu še gosta živa meja, velik pes, zavese, žaluzije. To marsikaj pove o človeku. Tu je več odprtosti - nizke ograje, velika okna, pogled v notranjost prostorov. Morda je ta odprtost povezana tudi z versko pripadnostjo, vendar je to prvo, kar obiskovalec opazi. Ljudje, kot da bi se pred mestnim vrvežem in moderno tehniko zatekli v svoj svet, katerega pomemben del so lepo urejeni vrtovi in cvetje. Ob vsej zunanji odprtosti pa so bili ljudje, ki smo jih srečevali, zadržani (nikjer nisi slišal huronskega smeha) in se niso menili za tuje obiskovalce. Kljub temu so bili takoj pripravljeni pomagati, če smo se obrnili nanje z vprašanji, prijazno so nam pokazali pot (neki gospod je z avtom peljal pred nami, da smo lažje našli dom, v katerem smo bivali). Še nekaj preseneti obiskovalca. Ob vrvežu ljudi, mreži avtocest, gostem prometu in avtomobilih je prostor tudi za različne živali. Ovce in krave se pasejo kar ob poti, tudi one so morale ujeti hitri ritem življenja in se navaditi na hrup avtomobilov in letal. Na Nizozemsko moraš v času cvetenja tulipanov, čeprav je gotovo lepa v vseh letnih časih (tudi za Benetke pravijo, da so lepe v vsakem vremenu in ob vsakem letnem času). Amsterdam v marsičem spominja na Benetke. Pravijo mu Severne Benetke, zaradi speljanih vodnih kanalov. To je živahno severnoevropsko mesto z zelo "liberalno" ureditvijo (radovednost nas je peljala naravnost v rdečo četrt). Na ulicah srečaš prebivalce vseh ras in družbenih slojev. Pritegnejo te ozke, visoke in vegaste srednjeveške hiše (nekatere so se nam zdele nevarno nagnjene); še posebno pa navduši cvetlična tržnica. Ženski del se kar ni mogel ločiti od vseh teh rož, čebulic in spominkov. Oči se pasejo po vseh mogočih barvah rož od katerih je ena lepša od druge. Ladjica nas je popeljala na ogled Amsterdama mimo številnih vodnih kanalov in mostov, tako da spoznaš, da je mesto polno protislovij: bogato in revno, uglajeno in lagodno, kultivirano in robato obenem. Vidiš ljudi, ki so si ustvarili bivališče v svoji ladjici, ljudi, ki živijo v tesnih stanovanjih, pa tudi take, ki si služijo svoj kruh na ulici. Najbolj zanimivo pa je mesto raziskovati kar peš. Mimo nas so se vrstile stare meščanske hiše, za ozkimi profelji ob kanalih pa se skriva globoka in prostorna hišna notranjščina. Tako zidavo smo spoznali v hiši Anne Frank, kjer so se skrivali Judje v času nacistične zasedbe. Zgodovino pa izpričujejo tudi hiše, v katerih so se nekoč skrivali katoliki. Prvič smo se srečali z "Gospodom na podstrešju". To je res dežela kanalov in koles. Pri nas zgradijo cesto za avtomobile in če ostane kaj prostora, je ta namenjen kolesarjem. Na Nizozemskem pa kot da zgradijo cesto v prvi vrsti za kolesarje in pešce, preostanek prostora je za avtomobile. Držijo se znanega in zdravega reka: Vsi na kolo, za zdravo telo. Nič nenavadnega niso čolni sredi mesta in ladje, ki pljujejo nad cesto. Da vidiš vlak, ki vozi nad cesto, to se nam zdi sprejemljivo. Toda ladja? Občudovali smo sposobnost Nizozemcev, ki so uspeli iztrgati morju toliko zemlje. Res je to pravo mojstrstvo v boju z vodo. Velike mline na veter smo srečevali povsod na poti, kar 19 skupaj v Kinderdijku, in končno smo doumeli, da so to velike črpalke na veter in da so bile nekoč vodne črpalke, ne pa, kot smo mislili, pravi žitni mlini. Nehote primerjaš Slovenijo z Nizozemsko. Tudi pri nas imamo lepe cvetlične parke, kakršnega smo občudovali v Keukenhofu. Vendar ne poznamo takšnega cvetličnega sprevoda, kot smo ga lahko videli v Haarlemu. Avtomobili so bili oblečeni v cvetje, iz rož so bile narejene različne figure, živali in ljudje. Svet smo lahko zaznali ne le z vidom, ampak tudi z vonjem. Živo izročilo je tudi ohranjena ljudska noša, ki smo jo videli v Volendamu; praznovali smo tudi kraljičin dan in doživeli vrvež ulic s prevlado oranžne barve. Žal za takim bučnim praznovanjem ostane tudi veliko smeti in odpadkov, ampak že v naslednjih dneh so ulice spet urejene. Svet se nam je spet odprl in pokazal v čudoviti svetlobi zahajajočega sonca ob obali Severnega morja. Človek se naužije prostranstva in kamor seže oko, vidiš samo morje. Noga pa hodi po školjkah in mivki. Privlačna so ta severnomorska kopališča in tako potovanje človeka res napolni z novo energijo. Spoznaš pa tudi, da ni pravega in nepravega načina življenja. Je samo drugačno. In človek se vedno rad vrača domov, doživeto pravljico pa ponese s seboj. Res je, kar pravi slovenski pregovor, da je povsod lepo, doma pa najlepše. In kamor nas je zanesla pot, povsod smo srečevali Slovence (z njimi smo se pogovarjali tudi na vrhu stolpa Nove cerkve, protestantske stolnice, srečali smo jih v mestu Delft, pa tudi v Kinderdijku, hiši Anne Frank). O Slovencih gre glas kot o svetovnih popotnikih in res se zdi, kot da smo povsod doma. . Milena Černe Laaste ontvvikkelingen in Slovenje________________________________ Door: Alexander Vink vanuit Slovenie (trafo@vink.zzn.com) VVISSELKOERS 1 EUR= +/- 233,- SIT BENZINEPRIJZEN PER APRIL 2003 EURO SUPER (95) 183.90 SIT(= EUR 0,79) EURO SUPER PLUS (98) 189.90 SIT(= EUR 0,82) DIESEL D2 163,90 SIT(= EUR 0,70) PRUS TOLVVEGEN VERHOOGD Onlangs heeft DARS, de Sloveense tolvveg organisatie, haar tol tarieven verhoogt met 3 procent. VERDER KAN MEN NU OOK TOL BETALEN MET VISA - EN MASTERCARD/ EUROCARD. JANŠA TOONT BEWIJZEN VAN MOGELIJKE BURGEROORLOG Rond 6 maart ji. toonde Janez Janša, (fractieleider SDS) en voormalige Minister van Defensie, aan de media bevvijzen van een mogelijke machtsgreep in Slovenie vlak na de onafhankelijkheid. Dit naar aanleidng van de rechtszaak “Depala Vas". De dokumenten zouden de betrokkenheid van 4 voormalige medevverkers van de speciale brigade MORIS bij de rechtszaak aantonen. REFERENDUM OVER EU EN NAVD Op zondag 23 maart ji. werd er in Slovenie het refendum gehouden of Slovenie zich aan moest sluiten bij de NAVO en EU. Dit referendum was bindend. Inmiddels is besloten om in Athene het vendrag te ondertekenen. jšp>< tu,-oj» 1997 MERLOT-CABERNET Silvu wln< - vrhunsko rdeče vino ImciI. .1 n> lit. n- wli.-_.-f IU»|S-ll«l l».|,.ilw A K. N i.oeisKA hwu* HonMU 18.5X016-101 lil'A IZV SCHERMER WIJNKOPERS & DlSTILLATEURS SF.DERT 1782 IN HOORN TEL: 0229 - 21 77 77 • FAX; 0229 - 21 87 65 SPECIALIST IN O .A. SLOVEENSE WIJNEN Een must voor liefhebbers van Sloveense volksmuziek: C.D.’s met zang en harmonika begeleiding. Meer dan 100 liedjes: “die mijn moeder mij leerde”. gezongen en gespeeld door: Slavko Strnman Informatie: 045-521 81 50 Uerkeersburo Slouenie Benthuizerstraat 29-beneden 3036 CB R0TTEBDHM telf. +31 10 465 30 03 fax. +31 10 465 75 14 e-mail: uerkeersbura.slouenie@euronet.nl Euro House Nederland Victor V. Solar Buitenkamp 27 7214 BH Epse Tel.: (0575) 494 703 • Fax.: (0575) 491 005 Autotel. 06-53118079 Import en Export-bemiddeling VERENIGING VRIENDEN VAN SLOVENIE Združenje Prijateljev Slovenije De vereniging is opgericht op 7 juli 1991 en is een zelfstandige en onafhankelijke landelijke organisatie, die zich ten doel ste It met name op cultureel, economisch en maatschappelijk gebied de samenvverking tussen Nederland en Slovenie resp. Nederlanders en Slovenen te bevorderen. De vereniging beschouvvt zichzelf als de geeigende plaats voor ontmoeting tussen Nederlanders en Slovenen en wil voorts in het bijzonder een ontmoetingsplaats zijn voor de Slovenen in Nederland. (uit artikel 2 van de Statuten) Secretariaat: Maurice Aretz Tacitusstraat 1 6135 H R Sittard telf. 046-4009118 fax. 046-4009119 e-mail: m.aretz@home.nl Overige bestuursleden zijn: Fred VVolsink, Wisselt 75, 7021 EH Zelhem, telf. 0314-623195, E-mail: f.wolsink@wxs.nl Bojan Gorički, Beethovenstraat 19, 4536 AG Terneuzen telf. 0115-613722, E-mail: bojana@zeelandnet.nl Dirk Leentvaar, Dr. Scharffstraat 14, 1511 VB Oostzaan, Telf. en fax. 075-6844256 Maarten Dragt, Looiersveld 40, 5121 KE Rijen, Telf.en fax. 0161-231628 De vereniging is interactief en beheert ook een Internet Club: http.V/vrienden. clubs. nl/slovenie Binnenkort willen we onze site vemieuwen !!! De vereniging werkt samen met de Ambassade van de Republiek Slovenie in ons land: Veleposlaništvo Republike Slovenije Anna Paulownastraat 1, 2518 BA ‘s Gravenhage. Telf. 070-310 8 690 Fax. 070-362 6 608 E-mail: embassy@slovenia.demon.nl Wij sloven ons graag voor u llit. Maar liefst 4x per week rechtstreeks van Amsterdam naar Ljubljana in Uitstekende doorverbindingen naar Prestina, Sarajevo, Skopje, Split en Tirana. Voor meer informatie en/of boekingen, bel Adria Airways (010) 2083 606 of uvv reisburo of kijk op www.adria.si.