KRALJEVINA JUGOSLAVIJA
UPRAVA ZA Z A ŠIITU
Klasa 65 (2).
PATENTNI SPIS
INDUSTRISKE SVOJINE
Izdan 1 aprila 1934
BR. 10790
Hojnik Engen, upravnik rudnika, Poznanovec i Gregurič Izidor, trgovac, Bedekovčina, Jugoslavija.
Pogonski vijak.
Prijava od 1 marta 1933.	Važi od 1 septembra 1933.
Predmet pronalaska je vijak, pomoču kojega se može prelvarati sila u gibanje nekog predmeta kroz medij, odnosno se gibanje medija može pretvoriti u situ. Za gibanje u mediju dolazi u obzir prirojena vijka na avionima, brodovima itd., dok za iskoriščavanje brzine iti tlaka medija može se vijak upotrebiti kao rotor turbine.
Losa strana današnjih elisa na brodo" vi m a i avionima je, da im je stepen iško' ristivosti relativno malen. Tome pridonosi mnogo i to, što se sa brojem okretanja ne može iči preko neke granice, pošto se tada stvara iza vijka vakuum, koji on-da djeluje u suprotnom smjeru gibanju, dok bi se baš kod večeg broja tura mogli bolje iskoristiti Strojevi. Da se po-sligne bolji stepen djelovanja i izbegne stvaranju vakuuma, napravljena je kod vijka prema pronalasku zahvalna ploha kontinuirana, te je učvrščena na nekom rota-cionom tijelu, koje ima mali otpor kod gibanja.
Na rotacionom tijelu (kugla, elipsoid, forma kapljice i sl.), kojemu se na oso-vinu dovodi sila, koja ga stavlja u rotaci-ono gibanje, nalazi se dakle pričvrščena vijčana ploha odreSenog uspona, jedna ili više (analogno jednovojnom, dvo— i viševojnom šarafu, odn. elisi sa dvije, tri i više lopata) i to sa iziaskom kod jed-nog pola s svršetkom kod drugog pola rotacionog tijela. Pri tom može širina za-vojne plohe biti konstantna ili se pak smanjivati počevši od ekvatora pa prema polovima, u kojima postigne vrijednost nula.
Mečtutim je bitno za pronalazak, da izvod-nica vijčane plohe ide uvijek kroz sredi-šte rotacionog tijela t. j. u smjeru delovanja izvanjeg tlaka, na pr. ako je nosi-lac vijčane plohe kugla, kroz središte, kod elipsoida kroz sjecište osi ju itd.
Princip izvedbe predmeta pronalaska prikazan je na priloženem načrtu. Sl. 1 prikazuje dvovojni pogonski vijak sa kug-lastim nosačem vijčanih ploha, u okomi-tom položaju i u pogledu sa strane. Sl. 2 je isto u pogledu odozgor. Sl. 3 prikazuje izvedbu dvovojnog pogonskog vijka sa eliptičnim nosačem zavojnih ploha.
Na sl. 1 i 2 je nosač 1 vijčanih ploha 2 kugla, na kojoj su te vijčane plohe pričvrščene tako, da im izvodnica 3 ide uvijek kroz središte. Kod okretanja osovine 4 na lijevu stranu gibače se vijak u mediju prema gore, dok če se kod promjene smjera vrtnje gibati u protivnom smjeru. Ovaj prikazani oblik izvedbe ima konstantam širinu vijčane plohe 2, što bi od-govaralo primjeni vijka kao rotora u turbini. Na sl. 3 je prikazan oblik izvedbe vijka prema pronalasku, kod kojega se vijčane plohe 6 sužuju prema polovima elipsoida 5, dok izvodnica 7 ide kao i kod prijašnjeg oblika izvedbe kroz središte nošača. Uslijed suživanja zavojne plohe postaje vijak sposobniji za veliki broj okretaja osovine 8. Razumije se, da nosač vijčane plohe može imati oblika i svakog drugog rotacijonog tijela, koji če odgovarati svrsi, za koju je vijak na-mijenjen. Isto tako može vijčana ploha
Din. 10.
imati na jednoj strani nosača j e dan us-pon a na drugoj drugi, kao što druga polovica nosača može biti uopče bez vij-čane plohe.
Patentni za h tjev :
Pogonski vijak, naznačen time, što je
na nosaču (1, 5), koji ima oblik rotaci-onog tijela, pričvrščena jedna ili više kontinuiranih zavojnih ploha (2, 6), čija je širina konstantna ili se prema polovima nosača umanjuje, pri čem izvodnica (3, 7) zavojne plohe prolazi uvijek kroz sredi-šte nosača.